Library·Matsya Purāṇa·49

Matsya Purāṇa 49

*सूत उवाच पूरोः पुत्रो महातेजा राजा स जनमेजयः । प्राचीत्वतः सुतस्तस्य यः प्राचीमकरोद्दिशम्

*sūta uvāca pūroḥ putro mahātejā rājā sa janamejayaḥ / prācītvataḥ sutastasya yaḥ prācīmakaroddiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राचीत्वतस्य तनयो मनस्युश्च तथाभवत् । राजा पीतायुधो नाम मनस्योरभवत्सुतः

prācītvatasya tanayo manasyuśca tathābhavat / rājā pītāyudho nāma manasyorabhavatsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दायादस्तस्य चाप्यासीद् धुन्धुर्नाम महीपतिः । धुन्धोर्बहुविधः पुत्रः सम्पातिस्तस्य चात्मजः

dāyādastasya cāpyāsīd dhundhurnāma mahīpatiḥ / dhundhorbahuvidhaḥ putraḥ sampātistasya cātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पातेस्तु रंहवर्चा भद्राश्वस्तस्य चात्मजः । भद्राश्वस्य धृतायां तु दशाप्सरसि सूनवः

sampātestu raṃhavarcā bhadrāśvastasya cātmajaḥ / bhadrāśvasya dhṛtāyāṃ tu daśāpsarasi sūnavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औचेयुश्च हृषेयुश्च कक्षेयुश्च सनेयुकः । धृतेयुश्च विनेयुश्च स्थलेयुश्चैव सत्तमः

auceyuśca hṛṣeyuśca kakṣeyuśca saneyukaḥ / dhṛteyuśca vineyuśca sthaleyuścaiva sattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मेयुः संनतेयुश्च पुण्येयुश्चेति ते दश । औचेयोर्ज्वलना नाम भार्या वै तक्षकात्मजा

dharmeyuḥ saṃnateyuśca puṇyeyuśceti te daśa / auceyorjvalanā nāma bhāryā vai takṣakātmajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां स जनयामास अन्तिनारं महीपतिम् । अन्तिनारो मनस्विन्यां पुत्राञ्जज्ञे पराञ्छुभान्

tasyāṃ sa janayāmāsa antināraṃ mahīpatim / antināro manasvinyāṃ putrāñjajñe parāñchubhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमूर्तरयसं वीरं त्रिवनं चैव धार्मिकम् । गौरी कन्या तृतीया च मान्धातुर्जननी शुभा

amūrtarayasaṃ vīraṃ trivanaṃ caiva dhārmikam / gaurī kanyā tṛtīyā ca māndhāturjananī śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इलिना तु यमस्यासीत् कन्या याजनयत्सुतान् । ब्रह्मवादपराक्रान्ताञ् छुभदा त्व् इलिना ह्य् अभूत्

ilinā tu yamasyāsīt kanyā yājanayatsutān / brahmavādaparākrāntāñ chubhadā tv ilinā hy abhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपदानवी सुतांल्लेभे चतुरस्त्विलिनात्मजात् । ऋष्यन्तमथ दुष्यन्तं प्रवीरम् अनधं तथा

upadānavī sutāṃllebhe caturastvilinātmajāt / ṛṣyantamatha duṣyantaṃ pravīram anadhaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रवर्ती ततो यज्ञे दुष्यन्तात्समितिंजयः । शकुन्तलायां भरतो यस्य नाम्ना च भारताः

cakravartī tato yajñe duṣyantātsamitiṃjayaḥ / śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā ca bhāratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दौष्यन्तीं प्रति राजानं वागूचे चाशरीरिणी । माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः

dauṣyantīṃ prati rājānaṃ vāgūce cāśarīriṇī / mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भरस्व पुत्रं दुष्यन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम् । रेतोधां नयते पुत्रः परेतं यमसादनात् । त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला

bharasva putraṃ duṣyanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām / retodhāṃ nayate putraḥ paretaṃ yamasādanāt / tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु पुरा किल । पुत्राणां मातृकात् कोपात् सुमहान्संक्षयः कृतः

bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu purā kila / putrāṇāṃ mātṛkāt kopāt sumahānsaṃkṣayaḥ kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मरुद्भिरानीय पुत्रः स तु बृहस्पतेः । संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतस्य तु

tato marudbhirānīya putraḥ sa tu bṛhaspateḥ / saṃkrāmito bharadvājo marudbhirbharatasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ऋषय ऊचुः भरतस्य भरद्वाजः पुत्रार्थं मारुतैः कथम् । संक्रामितो महातेजास् तन्नो ब्रूहि यथातथम्

*ṛṣaya ūcuḥ bharatasya bharadvājaḥ putrārthaṃ mārutaiḥ katham / saṃkrāmito mahātejās tanno brūhi yathātatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*सूत उवाच पत्न्यामापन्नसत्त्वायाम् उशिजः स स्थितो भुवि । भ्रातुर्भार्यां स दृष्ट्वा तु बृहस्पतिरुवाच ह

*sūta uvāca patnyāmāpannasattvāyām uśijaḥ sa sthito bhuvi / bhrāturbhāryāṃ sa dṛṣṭvā tu bṛhaspatiruvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपतिष्ठ स्वलंकृत्य मैथुनाय च मां शुभे । एवमुक्ताब्रवीदेनं स्वयमेव बृहस्पतिम्

upatiṣṭha svalaṃkṛtya maithunāya ca māṃ śubhe / evamuktābravīdenaṃ svayameva bṛhaspatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भः परिणतश्चायं ब्रह्म व्याहरते गिरा । अमोघरेतास्त्वं चापि धर्मं चैवं विगर्हितम्

garbhaḥ pariṇataścāyaṃ brahma vyāharate girā / amogharetāstvaṃ cāpi dharmaṃ caivaṃ vigarhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां स्वयमेव बृहस्पतिः । नोपदेष्टव्यो विनयस् त्वया मे वरवर्णिनि

evamukto 'bravīdenāṃ svayameva bṛhaspatiḥ / nopadeṣṭavyo vinayas tvayā me varavarṇini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्षमाणः प्रसह्यैनां मैथुनायोपचक्रमे । ततो बृहस्पतिं गर्भो धर्षमाणमुवाच ह

dharṣamāṇaḥ prasahyaināṃ maithunāyopacakrame / tato bṛhaspatiṃ garbho dharṣamāṇamuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संनिविष्टो ह्य् अहं पूर्वम् इह नाम बृहस्पते । अमोघरेताश्च भवान् नावकाश इह द्वयोः

saṃniviṣṭo hy ahaṃ pūrvam iha nāma bṛhaspate / amogharetāśca bhavān nāvakāśa iha dvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तः स गर्भेण कुपितः प्रत्युवाच ह । यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति । अभिषेधसि तस्मात्त्वं तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि

evamuktaḥ sa garbheṇa kupitaḥ pratyuvāca ha / yasmāttvamīdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati / abhiṣedhasi tasmāttvaṃ tamo dīrghaṃ pravekṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कामं संनिवर्त्य तस्यानन्दाद्बृहस्पतेः । तद्रेतस्त्वपतद्भूमौ निवृत्तं शिशुको ऽभवत्

tataḥ kāmaṃ saṃnivartya tasyānandādbṛhaspateḥ / tadretastvapatadbhūmau nivṛttaṃ śiśuko 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्योजातं कुमारं तु दृष्ट्वा तं ममताब्रवीत् । गमिष्यामि गृहं स्वं वै भरस्वैनं बृहस्पते

sadyojātaṃ kumāraṃ tu dṛṣṭvā taṃ mamatābravīt / gamiṣyāmi gṛhaṃ svaṃ vai bharasvainaṃ bṛhaspate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्त्वा गता सा तु गतायां सो ऽपि तं त्यजत् । मातापितृभ्यां त्यक्तं तु दृष्ट्वा तं मरुतः शिशुम् । जगृहुस्तं भरद्वाजं मरुतः कृपया स्थिताः

evamuktvā gatā sā tu gatāyāṃ so 'pi taṃ tyajat / mātāpitṛbhyāṃ tyaktaṃ tu dṛṣṭvā taṃ marutaḥ śiśum / jagṛhustaṃ bharadvājaṃ marutaḥ kṛpayā sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्काले तु भरतो बहुभिर् ऋतुभिर्विभुः । पुत्रनैमित्तिकैर्यज्ञैर् अयजत्पुत्रलिप्सया

tasminkāle tu bharato bahubhir ṛtubhirvibhuḥ / putranaimittikairyajñair ayajatputralipsayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा स यजमानस्तु पुत्रं नासादयत्प्रभुः । ततः क्रतुं मरुत्सोमं पुत्रार्थे समुपाहरत्

yadā sa yajamānastu putraṃ nāsādayatprabhuḥ / tataḥ kratuṃ marutsomaṃ putrārthe samupāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तुष्टुवुः । उपनिन्युर्भरद्वाजं पुत्रार्थं भरताय वै

tena te marutastasya marutsomena tuṣṭuvuḥ / upaninyurbharadvājaṃ putrārthaṃ bharatāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दायादो ऽङ्गिरसः सूनोर् औरसस्तु बृहस्पतेः । संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतं प्रति

dāyādo 'ṅgirasaḥ sūnor aurasastu bṛhaspateḥ / saṃkrāmito bharadvājo marudbhirbharataṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भरतस्तु भरद्वाजं पुत्रं प्राप्य विभुर् ब्रवीत् । आदाव् आत्महिताय त्वं कृतार्थो ऽहं त्वया विभो

bharatastu bharadvājaṃ putraṃ prāpya vibhur bravīt / ādāv ātmahitāya tvaṃ kṛtārtho 'haṃ tvayā vibho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं तु वितथे तस्मिन् कृते वै पुत्रजन्मनि । ततस्तु वितथो नाम भरद्वाजो नृपो ऽभवत्

pūrvaṃ tu vitathe tasmin kṛte vai putrajanmani / tatastu vitatho nāma bharadvājo nṛpo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादपि भरद्वाजाद् ब्राह्मणाः क्षत्रिया भुवि । द्व्यामुष्यायणकौलीनाः स्मृतास्ते द्विविधेन च

tasmādapi bharadvājād brāhmaṇāḥ kṣatriyā bhuvi / dvyāmuṣyāyaṇakaulīnāḥ smṛtāste dvividhena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जाते हि वितथे भरतश्च दिवं ययौ । भरद्वाजो दिवं यातो ह्य् अभिषिच्य सुतमृषिः

tato jāte hi vitathe bharataśca divaṃ yayau / bharadvājo divaṃ yāto hy abhiṣicya sutamṛṣiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दायादो वितथस्यासीद् भुवमन्युर् महायशाः । महाभूतोपमाः पुत्राश् चत्वारो भुवमन्यवः

dāyādo vitathasyāsīd bhuvamanyur mahāyaśāḥ / mahābhūtopamāḥ putrāś catvāro bhuvamanyavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहत्क्षत्रो महावीर्यो नरो गर्गश्च वीर्यवान् । नरस्य संकृतिः पुत्रस् तस्य पुत्रो महायशाः

bṛhatkṣatro mahāvīryo naro gargaśca vīryavān / narasya saṃkṛtiḥ putras tasya putro mahāyaśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुधी रन्तिदेवश्च सत्कृत्यां ताव् उभौ स्मृतौ । गर्गस्य चैव दायादः शिबिर्विद्वानजायत

gurudhī rantidevaśca satkṛtyāṃ tāv ubhau smṛtau / gargasya caiva dāyādaḥ śibirvidvānajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृताः शैब्यास्ततो गर्गाः क्षत्रोपेता द्विजातयः । आहार्यतनयश्चैव धीमानासीद् उरुक्षवः

smṛtāḥ śaibyāstato gargāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ / āhāryatanayaścaiva dhīmānāsīd urukṣavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भार्या विशाला तु सुषुवे पुत्रकत्रयम् । त्र्युषणं पुष्करिं चैव कविं चैव महायशाः

tasya bhāryā viśālā tu suṣuve putrakatrayam / tryuṣaṇaṃ puṣkariṃ caiva kaviṃ caiva mahāyaśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरुक्षवाः स्मृता ह्य् एते सर्वे ब्राह्मणतां गताः । काव्यानां तु वरा ह्य् एते त्रयः प्रोक्ता महर्षयः

urukṣavāḥ smṛtā hy ete sarve brāhmaṇatāṃ gatāḥ / kāvyānāṃ tu varā hy ete trayaḥ proktā maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्गाः संकृतयः काव्याः क्षत्रोपेता द्विजातयः । संभृताङ्गिरसो दक्षा बृहत्क्षत्रस्य च क्षितिः

gargāḥ saṃkṛtayaḥ kāvyāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ / saṃbhṛtāṅgiraso dakṣā bṛhatkṣatrasya ca kṣitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहत्क्षत्रस्य दायादो हस्तिनामा बभूव ह । तेनेदं निर्मितं पूर्वं पुरं तु गजसाह्वयम्

bṛhatkṣatrasya dāyādo hastināmā babhūva ha / tenedaṃ nirmitaṃ pūrvaṃ puraṃ tu gajasāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिनश्चैव दायादास् त्रयः परमकीर्तयः । अजमीढो द्विमीढश्च पुरुमीढस्तथैव च

hastinaścaiva dāyādās trayaḥ paramakīrtayaḥ / ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhastathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजमीढस्य पत्न्यस्तु तिस्रः कुरुकुलोद्वहाः । नीलिनी धूमिनी चैव केशिनी चैव विश्रुता

ajamīḍhasya patnyastu tisraḥ kurukulodvahāḥ / nīlinī dhūminī caiva keśinī caiva viśrutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तासु जनयामास पुत्रान्वै देववर्चसः । तपसो ऽन्ते महातेजा जाता वृद्धस्य धार्मिकाः

sa tāsu janayāmāsa putrānvai devavarcasaḥ / tapaso 'nte mahātejā jātā vṛddhasya dhārmikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारद्वाजप्रसादेन विस्तरं तेषु मे शृणु । आजमीढस्य केशिन्यां कण्वः समभवत्किल

bhāradvājaprasādena vistaraṃ teṣu me śṛṇu / ājamīḍhasya keśinyāṃ kaṇvaḥ samabhavatkila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेधातिथिः सुतस्तस्य तस्मात्काण्वायना द्विजाः । अजमीढस्य भूमिन्यां जज्ञे बृहदनुर् नृपः

medhātithiḥ sutastasya tasmātkāṇvāyanā dvijāḥ / ajamīḍhasya bhūminyāṃ jajñe bṛhadanur nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहदनोर् बृहन्तो ऽथ बृहन्तस्य बृहन्मनाः । बृहन्मनःसुतश्चापि बृहद्धनुरिति श्रुतः

bṛhadanor bṛhanto 'tha bṛhantasya bṛhanmanāḥ / bṛhanmanaḥsutaścāpi bṛhaddhanuriti śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहद्धनोर् बृहदिषुः पुत्रस्तस्य जयद्रथः । अश्वजित्तनयस्तस्य सेनजित् तस्य चात्मजः

bṛhaddhanor bṛhadiṣuḥ putrastasya jayadrathaḥ / aśvajittanayastasya senajit tasya cātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सेनजितः पुत्राश् चत्वारो लोकविश्रुताः । रुचिराश्वश्च काव्यश्च राजा दृढरथस्तथा

atha senajitaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ / rucirāśvaśca kāvyaśca rājā dṛḍharathastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सश्चावर्तको राजा यस्यैते परिवत्सकाः । रुचिराश्वस्य दायादः पृथुसेनो महायशाः

vatsaścāvartako rājā yasyaite parivatsakāḥ / rucirāśvasya dāyādaḥ pṛthuseno mahāyaśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथुसेनस्य पौरस्तु पौरान्नीपो ऽथ जज्ञिवान् । नीपस्यैकशतं त्व् आसीत् पुत्राणाम् अमितौजसाम्

pṛthusenasya paurastu paurānnīpo 'tha jajñivān / nīpasyaikaśataṃ tv āsīt putrāṇām amitaujasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीपा इति समाख्याता राजानः सर्व एव ते । तेषां वंशकरः श्रीमान् नीपानां कीर्तिवर्धनः

nīpā iti samākhyātā rājānaḥ sarva eva te / teṣāṃ vaṃśakaraḥ śrīmān nīpānāṃ kīrtivardhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काव्याच्च समरो नाम सदेष्टसमरो ऽभवत् । समरस्य पारसम्पारौ सदश्व इति ते त्रयः

kāvyācca samaro nāma sadeṣṭasamaro 'bhavat / samarasya pārasampārau sadaśva iti te trayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राः सर्वगुणोपेता जाता वै विश्रुता भुवि । पारपुत्रः पृथुर्जातः पृथोस्तु सुकृतो ऽभवत्

putrāḥ sarvaguṇopetā jātā vai viśrutā bhuvi / pāraputraḥ pṛthurjātaḥ pṛthostu sukṛto 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जज्ञे सर्वगुणोपेतो विभ्राजस्तस्य चात्मजः । विभ्राजस्य तु दायादस् त्व् अणुहो नाम वीर्यवान्

jajñe sarvaguṇopeto vibhrājastasya cātmajaḥ / vibhrājasya tu dāyādas tv aṇuho nāma vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव शुकजामाता कृत्वीभर्ता महायशाः । अणुहस्य तु दायादो ब्रह्मदत्तो महीपतिः

babhūva śukajāmātā kṛtvībhartā mahāyaśāḥ / aṇuhasya tu dāyādo brahmadatto mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगदत्तः सुतस्तस्य विष्वक्सेनो महायशाः । विभ्राजः पुनर् आजातः सुकृतेनेह कर्मणा

yugadattaḥ sutastasya viṣvakseno mahāyaśāḥ / vibhrājaḥ punar ājātaḥ sukṛteneha karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्वक्सेनस्य पुत्रस्तु उदक्सेनो बभूव ह । भल्लाटस्तस्य पुत्रस्तु तस्यासीज्जनमेजयः । उग्रायुधेन तस्यार्थे सर्वे नीपाः प्रणाशिताः

viṣvaksenasya putrastu udakseno babhūva ha / bhallāṭastasya putrastu tasyāsījjanamejayaḥ / ugrāyudhena tasyārthe sarve nīpāḥ praṇāśitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ऋषय ऊचुः उग्रायुधः कस्य सुतः कस्य वंशे स कथ्यते । किमर्थं तेन ते नीपाः सर्वे चैव प्रणाशिताः

*ṛṣaya ūcuḥ ugrāyudhaḥ kasya sutaḥ kasya vaṃśe sa kathyate / kimarthaṃ tena te nīpāḥ sarve caiva praṇāśitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*सूत उवाच उग्रायुधः सूर्यवंश्यस् तपस्तेपे वराश्रमे । स्थाणुभूतो ऽष्टसाहस्रं तं भेजे जनमेजयः

*sūta uvāca ugrāyudhaḥ sūryavaṃśyas tapastepe varāśrame / sthāṇubhūto 'ṣṭasāhasraṃ taṃ bheje janamejayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य राज्यं प्रतिश्रुत्य नीपान् आजघ्निवान् प्रभुः । उवाच सान्त्वं विविधं जघ्नुस्ते वै ह्य् उभाव् अपि

tasya rājyaṃ pratiśrutya nīpān ājaghnivān prabhuḥ / uvāca sāntvaṃ vividhaṃ jaghnuste vai hy ubhāv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्यमानागतान् ऊचे यस्माद्धेतोर्न मे वचः । शरणागतरक्षार्थं तस्मादेवं शपामि वः

hanyamānāgatān ūce yasmāddhetorna me vacaḥ / śaraṇāgatarakṣārthaṃ tasmādevaṃ śapāmi vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि मे ऽस्ति तपस्तप्तं सर्वान्नयतु वो यमः । ततस्तान् कृप्यमाणांस्तु यमेन पुरतः स तु

yadi me 'sti tapastaptaṃ sarvānnayatu vo yamaḥ / tatastān kṛpyamāṇāṃstu yamena purataḥ sa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृपया परयाविष्टो जनमेजयम् ऊचिवान् । गतानेतानिमान्वीरांस् त्वं मे रक्षितुमर्हसि

kṛpayā parayāviṣṭo janamejayam ūcivān / gatānetānimānvīrāṃs tvaṃ me rakṣitumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*जनमेजय उवाच अरे पापा दुराचारा भवितारो ऽस्य किंकराः । तथेत्युक्तस्ततो राजा यमेन युयुधे चिरम्

*janamejaya uvāca are pāpā durācārā bhavitāro 'sya kiṃkarāḥ / tathetyuktastato rājā yamena yuyudhe ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याधिभिर्नारकैर्घोरैर् यमेन सह तान्बलात् । विजित्य मुनये प्रादात् तदद्भुतमिवाभवत्

vyādhibhirnārakairghorair yamena saha tānbalāt / vijitya munaye prādāt tadadbhutamivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमस्तुष्टस्ततस्तस्मै मुक्तिज्ञानं ददौ परम् । सर्वे यथोचितं कृत्वा जग्मुस्ते कृष्णमव्ययम्

yamastuṣṭastatastasmai muktijñānaṃ dadau param / sarve yathocitaṃ kṛtvā jagmuste kṛṣṇamavyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां तु चरितं गृह्य हन्यते नापमृत्युभिः । इह लोके परे चैव सुखमक्षय्यमश्नुते

yeṣāṃ tu caritaṃ gṛhya hanyate nāpamṛtyubhiḥ / iha loke pare caiva sukhamakṣayyamaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजमीढस्य धूमिन्यां विद्वाञ्जज्ञे यवीनरः । धृतिमांस्तस्य पुत्रस्तु तस्य सत्यधृतिः स्मृतः । अथ सत्यधृतेः पुत्रो दृढनेमिः प्रतापवान्

ajamīḍhasya dhūminyāṃ vidvāñjajñe yavīnaraḥ / dhṛtimāṃstasya putrastu tasya satyadhṛtiḥ smṛtaḥ / atha satyadhṛteḥ putro dṛḍhanemiḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढनेमिसुतश्चापि सुधर्मा नाम पार्थिवः । आसीत्सुधर्मतनयः सार्वभौमः प्रतापवान्

dṛḍhanemisutaścāpi sudharmā nāma pārthivaḥ / āsītsudharmatanayaḥ sārvabhaumaḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्वभौमेति विख्यातः पृथिव्याम् एकराड् बभौ । तस्यान्ववाये महति महापौरवनन्दनः

sārvabhaumeti vikhyātaḥ pṛthivyām ekarāḍ babhau / tasyānvavāye mahati mahāpauravanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापौरवपुत्रस्तु राजा रुक्मरथः स्मृतः । अथ रुक्मरथस्यासीत् सुपार्श्वो नाम पार्थिवः

mahāpauravaputrastu rājā rukmarathaḥ smṛtaḥ / atha rukmarathasyāsīt supārśvo nāma pārthivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपार्श्वतनयश्चापि सुमतिर्नाम धार्मिकः । सुमतेरपि धर्मात्मा राजा संनतिमानपि

supārśvatanayaścāpi sumatirnāma dhārmikaḥ / sumaterapi dharmātmā rājā saṃnatimānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यासीत्संनतिमतः कृतो नाम सुतो महान् । हिरण्यनाभिनः शिष्यः कौशल्यस्य महात्मनः

tasyāsītsaṃnatimataḥ kṛto nāma suto mahān / hiraṇyanābhinaḥ śiṣyaḥ kauśalyasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विंशतिधा येन प्रोक्ता वै सामसंहिताः । स्मृतास्ते प्राच्यसामानः कार्ता नामेह सामगाः

caturviṃśatidhā yena proktā vai sāmasaṃhitāḥ / smṛtāste prācyasāmānaḥ kārtā nāmeha sāmagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्तिरुग्रायुधो ऽसौ वै महापौरववर्धनः । बभूव येन विक्रम्य पृथुकस्य पिता हतः

kārtirugrāyudho 'sau vai mahāpauravavardhanaḥ / babhūva yena vikramya pṛthukasya pitā hataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलो नाम महाराजः पाञ्चालाधिपतिर्वशी । उग्रायुधस्य दायादः क्षेमो नाम महायशाः

nīlo nāma mahārājaḥ pāñcālādhipatirvaśī / ugrāyudhasya dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेमात्सुनीथः संजज्ञे सुनीथस्य नृपंजयः । नृपंजयाच्च विरथ इत्येते पौरवाः स्तुताः

kṣemātsunīthaḥ saṃjajñe sunīthasya nṛpaṃjayaḥ / nṛpaṃjayācca viratha ityete pauravāḥ stutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.