Library·Matsya Purāṇa·53

Matsya Purāṇa 53

*मुनय ऊचुः पुराणसंख्यामाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् । दानधर्ममशेषं तु यथावदनुपूर्वशः

*munaya ūcuḥ purāṇasaṃkhyāmācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt / dānadharmamaśeṣaṃ tu yathāvadanupūrvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*सूत उवाच इदमेव पुराणेषु पुराणपुरुषस्तदा । यदुक्तवान्स विश्वात्मा मनवे तन्निबोधत

*sūta uvāca idameva purāṇeṣu purāṇapuruṣastadā / yaduktavānsa viśvātmā manave tannibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*मत्स्य उवाच पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणा स्मृतम् । अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः

*matsya uvāca purāṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇā smṛtam / anantaraṃ ca vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणमेकमेवासीत् तदा कल्पान्तरे ऽनघ । त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम्

purāṇamekamevāsīt tadā kalpāntare 'nagha / trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दग्धेषु च लोकेषु वाजिरूपेण वै मया । अङ्गानि चतुरो वेदान् पुराणं न्यायविस्तरम्

nirdagdheṣu ca lokeṣu vājirūpeṇa vai mayā / aṅgāni caturo vedān purāṇaṃ nyāyavistaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मीमांसां धर्मशास्त्रं च परिगृह्य मया कृतम् । मत्स्यरूपेण च पुनः कल्पादावुदकार्णवे

mīmāṃsāṃ dharmaśāstraṃ ca parigṛhya mayā kṛtam / matsyarūpeṇa ca punaḥ kalpādāvudakārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशेषम् एतत्कथितम् उदकान्तर्गतेन च । श्रुत्वा जगाद च मुनीन् प्रति देवांश्चतुर्मुखः

aśeṣam etatkathitam udakāntargatena ca / śrutvā jagāda ca munīn prati devāṃścaturmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो नृप

pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ / kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāṇasya tato nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासरूपमहं कृत्वा संहरामि युगे युगे । चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा

vyāsarūpamahaṃ kṛtvā saṃharāmi yuge yuge / caturlakṣapramāṇena dvāpare dvāpare sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके ऽस्मिन्प्रकाश्यते । अद्यापि देवलोके ऽस्मिञ् छतकोटिप्रविस्तरम्

tathāṣṭādaśadhā kṛtvā bhūrloke 'sminprakāśyate / adyāpi devaloke 'smiñ chatakoṭipravistaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्थो ऽत्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवशितः । पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते

tadartho 'tra caturlakṣaṃ saṃkṣepeṇa nivaśitaḥ / purāṇāni daśāṣṭau ca sāmprataṃ tadihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिसत्तमाः । ब्रह्मणाभिहितं पूर्वं यावन्मात्रं मरीचये

nāmatastāni vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ / brahmaṇābhihitaṃ pūrvaṃ yāvanmātraṃ marīcaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मं त्रिदशसाहस्रं पुराणं परिकीर्त्यते । लिखित्वा तच्च यो दद्याज् जलधेनुसमन्वितम् । वैशाखपूर्णिमायां च ब्रह्मलोके महीयते

brāhmaṃ tridaśasāhasraṃ purāṇaṃ parikīrtyate / likhitvā tacca yo dadyāj jaladhenusamanvitam / vaiśākhapūrṇimāyāṃ ca brahmaloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदेव यदा पद्मम् अभूद्धैरण्मयं जगत् । तद्वृत्तान्ताश्रयं तद्वत् पाद्ममित्युच्यते बुधैः । पाद्मं तत्पञ्चपञ्चाशत्-सहस्राणीह कथ्यते

etadeva yadā padmam abhūddhairaṇmayaṃ jagat / tadvṛttāntāśrayaṃ tadvat pādmamityucyate budhaiḥ / pādmaṃ tatpañcapañcāśat-sahasrāṇīha kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पुराणं च यो दद्यात् सुवर्णकमलान्वितम् । ज्येष्ठे मासि तिलैर्युक्तम् अश्वमेधफलं लभेत्

tatpurāṇaṃ ca yo dadyāt suvarṇakamalānvitam / jyeṣṭhe māsi tilairyuktam aśvamedhaphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाराहकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य पराशरः । यत्प्राह धर्मानखिलांस् तद्युक्तं वैष्णवं विदुः

vārāhakalpavṛttāntam adhikṛtya parāśaraḥ / yatprāha dharmānakhilāṃs tadyuktaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाषाढे च यो दद्याद् घृतधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यां विपूतात्मा स पदं याति वारुणम् । त्रयोविंशतिसाहस्रं तत्प्रमाणं विदुर्बुधाः

tadāṣāḍhe ca yo dadyād ghṛtadhenusamanvitam / paurṇamāsyāṃ vipūtātmā sa padaṃ yāti vāruṇam / trayoviṃśatisāhasraṃ tatpramāṇaṃ vidurbudhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान्वायुरिहाब्रवीत् । यत्र तद्वायवीयं स्याद् रुद्रमाहात्म्यसंयुतम् । चतुर्विंशसहस्राणि पुराणं तदिहोच्यते

śvetakalpaprasaṅgena dharmānvāyurihābravīt / yatra tadvāyavīyaṃ syād rudramāhātmyasaṃyutam / caturviṃśasahasrāṇi purāṇaṃ tadihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावण्यां श्रावणे मासि गुडधेनुसमन्वितम् । यो दद्याद्वृषसंयुक्तं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । शिवलोके स पूतात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः

śrāvaṇyāṃ śrāvaṇe māsi guḍadhenusamanvitam / yo dadyādvṛṣasaṃyuktaṃ brāhmaṇāya kuṭumbine / śivaloke sa pūtātmā kalpamekaṃ vasennaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राधिकृत्य गायत्रीं वर्ण्यते धर्मविस्तरः । वृत्रासुरवधोपेतं तद्भागवतमुच्यते

yatrādhikṛtya gāyatrīṃ varṇyate dharmavistaraḥ / vṛtrāsuravadhopetaṃ tadbhāgavatamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरोत्तमाः । तद्वृत्तान्तोद्भवं लोके तद्भागवतमुच्यते

sārasvatasya kalpasya madhye ye syurnarottamāḥ / tadvṛttāntodbhavaṃ loke tadbhāgavatamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिखित्वा तच्च यो दद्याद् धेमसिंहसमन्वितम् । पौर्णमास्यां प्रौष्ठपद्यां स याति परमां गतिम् । अष्टादश सहस्राणि पुराणं तत्प्रचक्षते

likhitvā tacca yo dadyād dhemasiṃhasamanvitam / paurṇamāsyāṃ prauṣṭhapadyāṃ sa yāti paramāṃ gatim / aṣṭādaśa sahasrāṇi purāṇaṃ tatpracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राह नारदो धर्मान् बृहत्कल्पाश्रयाणि च । पञ्चविंशत्सहस्राणि नारदीयं तदुच्यते

yatrāha nārado dharmān bṛhatkalpāśrayāṇi ca / pañcaviṃśatsahasrāṇi nāradīyaṃ taducyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्विने पञ्चदश्यां तु दद्याद्धेनुसमन्वितम् । परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम्

āśvine pañcadaśyāṃ tu dadyāddhenusamanvitam / paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राधिकृत्य शकुनीन् धर्माधर्मविचारणा । व्याख्याता वै मुनिप्रश्ने मुनिभिर्धर्मचारिभिः

yatrādhikṛtya śakunīn dharmādharmavicāraṇā / vyākhyātā vai munipraśne munibhirdharmacāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्कण्डेयेन कथितं तत्सर्वं विस्तरेण तु । पुराणं नवसाहस्रं मार्कण्डेयम् इहोच्यते

mārkaṇḍeyena kathitaṃ tatsarvaṃ vistareṇa tu / purāṇaṃ navasāhasraṃ mārkaṇḍeyam ihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिलिख्य च यो दद्यात् सौवर्णकरिसंयुतम् । कार्त्तिक्यां पुण्डरीकस्य यज्ञस्य फलभाग्भवेत्

pratilikhya ca yo dadyāt sauvarṇakarisaṃyutam / kārttikyāṃ puṇḍarīkasya yajñasya phalabhāgbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् तद् ईशानकं कल्पं वृत्तान्तमधिकृत्य च । वसिष्ठायाग्निना प्रोक्तम् आग्नेयं तत्प्रचक्षते

yat tad īśānakaṃ kalpaṃ vṛttāntamadhikṛtya ca / vasiṣṭhāyāgninā proktam āgneyaṃ tatpracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिखित्वा तच्च यो दद्याद् धेमपद्मसमन्वितम् । मार्गशीर्ष्यां विधानेन तिलधेनुसमन्वितम्

likhitvā tacca yo dadyād dhemapadmasamanvitam / mārgaśīrṣyāṃ vidhānena tiladhenusamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्च षोडशसाहस्रं सर्वक्रतुफलप्रदम् । यः प्रदधन्नरः सो ऽथ स्वर्गलोके महीयते

tacca ṣoḍaśasāhasraṃ sarvakratuphalapradam / yaḥ pradadhannaraḥ so 'tha svargaloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राधिकृत्य माहात्म्यम् आदित्यस्य चतुर्मुखः । अघोरकल्पवृत्तान्त-प्रसङ्गेन जगत्स्थितिम् । मनवे कथयामास भूतग्रामस्य लक्षणम्

yatrādhikṛtya māhātmyam ādityasya caturmukhaḥ / aghorakalpavṛttānta-prasaṅgena jagatsthitim / manave kathayāmāsa bhūtagrāmasya lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दश सहस्राणि तथा पञ्च शतानि च । भविष्यचरितप्रायं भविष्यं तदिहोच्यते

caturdaśa sahasrāṇi tathā pañca śatāni ca / bhaviṣyacaritaprāyaṃ bhaviṣyaṃ tadihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पौषे मासि यो दद्यात् पौर्णमास्यां विमत्सरः । गुडकुम्भसमायुक्तम् अग्निष्टोमफलं भवेत्

tatpauṣe māsi yo dadyāt paurṇamāsyāṃ vimatsaraḥ / guḍakumbhasamāyuktam agniṣṭomaphalaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । सावर्णिना नारदाय कृष्णमाहात्म्यमुत्तमम्

rathaṃtarasya kalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca / sāvarṇinā nāradāya kṛṣṇamāhātmyamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र ब्रह्मवराहस्य चोदन्तं वर्णितं मुहुः । तदष्टादशसाहस्रं ब्रह्मवैवर्तमुच्यते

yatra brahmavarāhasya codantaṃ varṇitaṃ muhuḥ / tadaṣṭādaśasāhasraṃ brahmavaivartamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणं ब्रह्मवैवर्तं यो दद्यान्माघमासि च । पौर्णमास्यां शुभदिने ब्रह्मलोके महीयते

purāṇaṃ brahmavaivartaṃ yo dadyānmāghamāsi ca / paurṇamāsyāṃ śubhadine brahmaloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राग्निलिङ्गमध्यस्थः प्राह देवो महेश्वरः । धर्मार्थकाममोक्षार्थम् आग्नेयमधिकृत्य च

yatrāgniliṅgamadhyasthaḥ prāha devo maheśvaraḥ / dharmārthakāmamokṣārtham āgneyamadhikṛtya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पान्ते लैङ्गमित्युक्तं पुराणं ब्रह्मणा स्वयम् । तदेकादशसाहस्रं फाल्गुन्यां यः प्रयच्छति । तिलधेनुसमायुक्तं स याति शिवसाम्यताम्

kalpānte laiṅgamityuktaṃ purāṇaṃ brahmaṇā svayam / tadekādaśasāhasraṃ phālgunyāṃ yaḥ prayacchati / tiladhenusamāyuktaṃ sa yāti śivasāmyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महावराहस्य पुनर् माहात्म्यमधिकृत्य च । विष्णुनाभिहितं क्षोण्यै तद्वाराहम् इहोच्यते

mahāvarāhasya punar māhātmyamadhikṛtya ca / viṣṇunābhihitaṃ kṣoṇyai tadvārāham ihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानवस्य प्रसङ्गेन कल्पस्य मुनिसत्तमाः । चतुर्विंशत्सहस्राणि तत्पुराणमिहोच्यते

mānavasya prasaṅgena kalpasya munisattamāḥ / caturviṃśatsahasrāṇi tatpurāṇamihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्चनं गरुडं कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यां मधौ दद्याद् ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । वराहस्य प्रसादेन पदमाप्नोति वैष्णवम्

kāñcanaṃ garuḍaṃ kṛtvā tiladhenusamanvitam / paurṇamāsyāṃ madhau dadyād brāhmaṇāya kuṭumbine / varāhasya prasādena padamāpnoti vaiṣṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र माहेश्वरान्धर्मान् अधिकृत्य च षण्मुखः । कल्पे तत्पुरुषं वृत्तं चरितैरुपबृंहितम्

yatra māheśvarāndharmān adhikṛtya ca ṣaṇmukhaḥ / kalpe tatpuruṣaṃ vṛttaṃ caritairupabṛṃhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कान्दं नाम पुराणं च ह्य् एकाशीतिर्निगद्यते । सहस्राणि शतं चैकम् इति मर्त्येषु गद्यते

skāndaṃ nāma purāṇaṃ ca hy ekāśītirnigadyate / sahasrāṇi śataṃ caikam iti martyeṣu gadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिलिख्य च यो दद्याद् धेमशूलसमन्वितम् । शैवं पदमवाप्नोति मीने चोपागते रवौ

parilikhya ca yo dadyād dhemaśūlasamanvitam / śaivaṃ padamavāpnoti mīne copāgate ravau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविक्रमस्य माहात्म्यम् अधिकृत्य चतुर्मुखः । त्रिवर्गमभ्यधात्तच्च वामनं परिकीर्तितम्

trivikramasya māhātmyam adhikṛtya caturmukhaḥ / trivargamabhyadhāttacca vāmanaṃ parikīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणं दशसाहस्रं कूर्मकल्पानुगं शिवम् । यः शरद्विषुवे दद्याद् वैष्णवं यात्यसौ पदम्

purāṇaṃ daśasāhasraṃ kūrmakalpānugaṃ śivam / yaḥ śaradviṣuve dadyād vaiṣṇavaṃ yātyasau padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च रसातले । माहात्म्यं कथयामास कूर्मरूपी जनार्दनः

yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca rasātale / māhātmyaṃ kathayāmāsa kūrmarūpī janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रद्युम्नप्रसङ्गेन ऋषिभ्यः शक्रसंनिधौ । अष्टादश सहस्राणि लक्ष्मीकल्पानुषङ्गिकम्

indradyumnaprasaṅgena ṛṣibhyaḥ śakrasaṃnidhau / aṣṭādaśa sahasrāṇi lakṣmīkalpānuṣaṅgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो दद्यादयने कूर्मं हेमकूर्मसमन्वितम् । गोसहस्रप्रदानस्य फलं सम्प्राप्नुयान्नरः

yo dadyādayane kūrmaṃ hemakūrmasamanvitam / gosahasrapradānasya phalaṃ samprāpnuyānnaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतीनां यत्र कल्पादौ प्रवृत्त्यर्थं जनार्दनः । मत्स्यरूपेण मनवे नरसिंहोपवर्णनम्

śrutīnāṃ yatra kalpādau pravṛttyarthaṃ janārdanaḥ / matsyarūpeṇa manave narasiṃhopavarṇanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकृत्याब्रवीत्सप्त-कल्पवृत्तं मुनीश्वराः । तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुर्दश

adhikṛtyābravītsapta-kalpavṛttaṃ munīśvarāḥ / tanmātsyamiti jānīdhvaṃ sahasrāṇi caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषुवे हेममत्स्येन धेन्वा चैव समन्वितम् । यो दद्यात्पृथिवी तेन दत्ता भवति चाखिला

viṣuve hemamatsyena dhenvā caiva samanvitam / yo dadyātpṛthivī tena dattā bhavati cākhilā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च गारुडे कल्पे विश्वाण्डाद्गरुडोद्भवम् । अधिकृत्याब्रवीत्कृष्णो गारुडं तदिहोच्यते

yadā ca gāruḍe kalpe viśvāṇḍādgaruḍodbhavam / adhikṛtyābravītkṛṣṇo gāruḍaṃ tadihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अष्टादशकं चैकं सहस्राणीह पठ्यते । सौवर्णहंससंयुक्तं यो ददाति पुमानिह । स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम्

tad aṣṭādaśakaṃ caikaṃ sahasrāṇīha paṭhyate / sauvarṇahaṃsasaṃyuktaṃ yo dadāti pumāniha / sa siddhiṃ labhate mukhyāṃ śivaloke ca saṃsthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यम् अधिकृत्याब्रवीत्पुनः । तच्च द्वादशसाहस्रं ब्रह्माण्डं द्विशताधिकम्

brahmā brahmāṇḍamāhātmyam adhikṛtyābravītpunaḥ / tacca dvādaśasāhasraṃ brahmāṇḍaṃ dviśatādhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्याणां च कल्पानां श्रूयते यत्र विस्तरः । तद्ब्रह्माण्डपुराणं च ब्रह्मणा समुदाहृतम्

bhaviṣyāṇāṃ ca kalpānāṃ śrūyate yatra vistaraḥ / tadbrahmāṇḍapurāṇaṃ ca brahmaṇā samudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो दद्यात्तद्व्यतीपाते पीतोर्णायुगसंयुतम् । राजसूयसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः । हेमधेन्वा युतं तच्च ब्रह्मलोकफलप्रदम्

yo dadyāttadvyatīpāte pītorṇāyugasaṃyutam / rājasūyasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ / hemadhenvā yutaṃ tacca brahmalokaphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्लक्षमिदं प्रोक्तं व्यासेनाद्भुतकर्मणा । मत्पितुर्मम पित्रा च मया तुभ्यं निवेदितम्

caturlakṣamidaṃ proktaṃ vyāsenādbhutakarmaṇā / matpiturmama pitrā ca mayā tubhyaṃ niveditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह लोकहितार्थाय संक्षिप्तं परमर्षिणा । इदमद्यापि देवेषु शतकोटिप्रविस्तरम्

iha lokahitārthāya saṃkṣiptaṃ paramarṣiṇā / idamadyāpi deveṣu śatakoṭipravistaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपभेदान्प्रवक्ष्यामि लोके ये सम्प्रतिष्ठिताः । पाद्मे पुराणे यत्रोक्तं नरसिंहोपवर्णनम् । तच्चाष्टादशसाहस्रं नारसिंहमिहोच्यते

upabhedānpravakṣyāmi loke ye sampratiṣṭhitāḥ / pādme purāṇe yatroktaṃ narasiṃhopavarṇanam / taccāṣṭādaśasāhasraṃ nārasiṃhamihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दाया यत्र माहात्म्यं कार्त्तिकेयेन वर्ण्यते । नन्दीपुराणं तल्लोकैर् आख्यातमिति कीर्त्यते

nandāyā yatra māhātmyaṃ kārttikeyena varṇyate / nandīpurāṇaṃ tallokair ākhyātamiti kīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र साम्बं पुरस्कृत्य भविष्यति कथानकम् । प्रोच्यते तत्पुनर्लोके साम्बमेतन्मुनिव्रताः

yatra sāmbaṃ puraskṛtya bhaviṣyati kathānakam / procyate tatpunarloke sāmbametanmunivratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः । धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् । एवमादित्यसंज्ञा च तत्रैव परिगद्यते

purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ / dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam / evamādityasaṃjñā ca tatraiva parigadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशभ्यस्तु पृथक् पुराणं यत्प्रदिश्यते । विजानीध्वं द्विजश्रेष्ठास् तदेतेभ्यो विनिर्गतम्

aṣṭādaśabhyastu pṛthak purāṇaṃ yatpradiśyate / vijānīdhvaṃ dvijaśreṣṭhās tadetebhyo vinirgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाङ्गानि पुराणेषु आख्यानकमिति स्मृतम् । सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंश्यानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

pañcāṅgāni purāṇeṣu ākhyānakamiti smṛtam / sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca / vaṃśyānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां माहात्म्यं भुवनस्य च । ससंहारप्रदानां च पुराणे पञ्चवर्णके

brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ māhātmyaṃ bhuvanasya ca / sasaṃhārapradānāṃ ca purāṇe pañcavarṇake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चैवात्र कीर्त्यते । सर्वेष्वपि पुराणेषु तद्विरुद्धं च यत्फलम्

dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣaścaivātra kīrtyate / sarveṣvapi purāṇeṣu tadviruddhaṃ ca yatphalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सात्त्विकेषु पुराणेषु माहात्म्यमधिकं हरेः । राजसेषु च माहात्म्यम् अधिकं ब्रह्मणो विदुः

sāttvikeṣu purāṇeṣu māhātmyamadhikaṃ hareḥ / rājaseṣu ca māhātmyam adhikaṃ brahmaṇo viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वदग्नेश्च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य च । संकीर्णेषु सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते

tadvadagneśca māhātmyaṃ tāmaseṣu śivasya ca / saṃkīrṇeṣu sarasvatyāḥ pitṝṇāṃ ca nigadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादश पुराणानि कृत्वा सत्यवतीसुतः । भारताख्यानमखिलं चक्रे तदुपबृंहितम् । लक्षेणैकेन यत्प्रोक्तं वेदार्थपरिबृंहितम्

aṣṭādaśa purāṇāni kṛtvā satyavatīsutaḥ / bhāratākhyānamakhilaṃ cakre tadupabṛṃhitam / lakṣeṇaikena yatproktaṃ vedārthaparibṛṃhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाल्मीकिना तु यत्प्रोक्तं रामोपाख्यानमुत्तमम् । ब्रह्मणाभिहितं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम्

vālmīkinā tu yatproktaṃ rāmopākhyānamuttamam / brahmaṇābhihitaṃ yacca śatakoṭipravistaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहृत्य नारदायैवं तेन वाल्मीकये पुनः । वाल्मीकिना च लोकेषु धर्मकामार्थसाधनम् । एवं सपादाः पञ्चैते लक्षा मर्त्ये प्रकीर्तिताः

āhṛtya nāradāyaivaṃ tena vālmīkaye punaḥ / vālmīkinā ca lokeṣu dharmakāmārthasādhanam / evaṃ sapādāḥ pañcaite lakṣā martye prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः । धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति परमां गतिम्

purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ / dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam / yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं पवित्रं यशसो निधानम् इदं पितॄणामतिवल्लभं च । इदं च देवेष्व् अमृतायितं च नित्यं त्विदं पापहरं च पुंसाम्

idaṃ pavitraṃ yaśaso nidhānam idaṃ pitṝṇāmativallabhaṃ ca / idaṃ ca deveṣv amṛtāyitaṃ ca nityaṃ tvidaṃ pāpaharaṃ ca puṃsām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.