Library·Matsya Purāṇa·6

Matsya Purāṇa 6

कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकान् । अदितिर्दितिर्दनुश्चैव अरिष्टा सुरसा तथा

kaśyapasya pravakṣyāmi patnībhyaḥ putrapautrakān / aditirditirdanuścaiva ariṣṭā surasā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरभिर् विनता तद्वत् ताम्रा क्रोधवशा इरा । कद्रूर्विश्वा मुनिस् तद्वत् तासां पुत्रान् निबोधत

surabhir vinatā tadvat tāmrā krodhavaśā irā / kadrūrviśvā munis tadvat tāsāṃ putrān nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुषिता नाम ये देवाश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः । वैवस्वते ऽन्तरे चैते आदित्या द्वादश स्मृताः

tuṣitā nāma ye devāś cākṣuṣasyāntare manoḥ / vaivasvate 'ntare caite ādityā dvādaśa smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रो धाता भगस् त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणो यमः । विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुर् एव च

indro dhātā bhagas tvaṣṭā mitro 'tha varuṇo yamaḥ / vivasvānsavitā pūṣā aṃśumān viṣṇur eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः । मारीचात्कश्यपादाप पुत्रानदितिरुत्तमान्

ete sahasrakiraṇā ādityā dvādaśa smṛtāḥ / mārīcātkaśyapādāpa putrānaditiruttamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृशाश्वस्य ऋषेः पुत्रा देवप्रहरणाः स्मृताः । एते देवगणा विप्राः प्रतिमन्वन्तरेषु च

bhṛśāśvasya ṛṣeḥ putrā devapraharaṇāḥ smṛtāḥ / ete devagaṇā viprāḥ pratimanvantareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पद्यन्ते प्रलीयन्ते कल्पे कल्पे तथैव च । दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् इति नः श्रुतम्

utpadyante pralīyante kalpe kalpe tathaiva ca / ditiḥ putradvayaṃ lebhe kaśyapād iti naḥ śrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च । हिरण्यकशिपोस्तद्वज् जातं पुत्रचतुष्टयम्

hiraṇyakaśipuṃ caiva hiraṇyākṣaṃ tathaiva ca / hiraṇyakaśipostadvaj jātaṃ putracatuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रह्लादश् चानुह्लादश्च संह्लादो ह्लाद एव च । प्रह्लादपुत्र आयुष्मान् शिबिर् बाष्कल एव च

prahlādaś cānuhlādaśca saṃhlādo hlāda eva ca / prahlādaputra āyuṣmān śibir bāṣkala eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोचनश् चतुर्थश्च स बलिं पुत्रमाप्तवान् । बलेः पुत्रशतं त्व् आसीद् बाणज्येष्ठं ततो द्विजाः

virocanaś caturthaśca sa baliṃ putramāptavān / baleḥ putraśataṃ tv āsīd bāṇajyeṣṭhaṃ tato dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृतराष्ट्रस् तथा सूर्यश् चन्द्रश्चन्द्रांशुतापनः । निकुम्भनाभो गुर्वक्षः कुक्षिभीमो विभीषणः

dhṛtarāṣṭras tathā sūryaś candraścandrāṃśutāpanaḥ / nikumbhanābho gurvakṣaḥ kukṣibhīmo vibhīṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमाद्यास् तु बहवो बाणज्येष्ठा गुणाधिकाः । बाणः सहस्रबाहुश् च सर्वास्त्रगणसंयुतः

evamādyās tu bahavo bāṇajyeṣṭhā guṇādhikāḥ / bāṇaḥ sahasrabāhuś ca sarvāstragaṇasaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपसा तोषितो यस्य पुरे वसति शूलभृत् । महाकालत्वम् अगमत् साम्यं यश्च पिनाकिनः

tapasā toṣito yasya pure vasati śūlabhṛt / mahākālatvam agamat sāmyaṃ yaśca pinākinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्याक्षस्य पुत्रो ऽभूद् उलूकः शकुनिस्तथा । भूतसंतापनश् चैव महानाभस्तथैव च

hiraṇyākṣasya putro 'bhūd ulūkaḥ śakunistathā / bhūtasaṃtāpanaś caiva mahānābhastathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेभ्यः पुत्रपौत्राणां कोटयः सप्तसप्ततिः । महाबला महाकाया नानारूपा महौजसः

etebhyaḥ putrapautrāṇāṃ koṭayaḥ saptasaptatiḥ / mahābalā mahākāyā nānārūpā mahaujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् । विप्रचित्तिः प्रधानो ऽभूद् येषां मध्ये महाबलः

danuḥ putraśataṃ lebhe kaśyapād baladarpitam / vipracittiḥ pradhāno 'bhūd yeṣāṃ madhye mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विमूर्धा शकुनिश्चैव तथा शङ्कुशिरोधरः । अयोमुखः शम्बरश् च कपिशो नामतस्तथा

dvimūrdhā śakuniścaiva tathā śaṅkuśirodharaḥ / ayomukhaḥ śambaraś ca kapiśo nāmatastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मारीचिर् मेघवांश्चैव इरा गर्भशिरास् तथा । विद्रावणश्च केतुश्च केतुवीर्यः शतह्रदः

mārīcir meghavāṃścaiva irā garbhaśirās tathā / vidrāvaṇaśca ketuśca ketuvīryaḥ śatahradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रजित् सप्तजिच्चैव वज्रनाभस्तथैव च । एकचक्रो महाबाहुर् वज्राक्षस् तारकस् तथा

indrajit saptajiccaiva vajranābhastathaiva ca / ekacakro mahābāhur vajrākṣas tārakas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असिलोमा पुलोमा च बिन्दुर्बाणो महासुरः । स्वर्भानुर्वृषपर्वा च एवमाद्या दनोः सुताः

asilomā pulomā ca bindurbāṇo mahāsuraḥ / svarbhānurvṛṣaparvā ca evamādyā danoḥ sutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या शची चैव पुलोमजा । उपदानवी मयस्यासीत् तथा मन्दोदरी कुहूः

svarbhānostu prabhā kanyā śacī caiva pulomajā / upadānavī mayasyāsīt tathā mandodarī kuhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्मिष्ठा सुन्दरी चैव चन्द्रा च वृषपर्वणः । पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते हि ते

śarmiṣṭhā sundarī caiva candrā ca vṛṣaparvaṇaḥ / pulomā kālakā caiva vaiśvānarasute hi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बह्वपत्ये महासत्त्वे मारीचस्य परिग्रहे । तयोः षष्टिसहस्राणि दानवानामभूत्पुरा

bahvapatye mahāsattve mārīcasya parigrahe / tayoḥ ṣaṣṭisahasrāṇi dānavānāmabhūtpurā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौलोमान्कालकेयांश्च मारीचो ऽजनयत्पुरा । अवध्या ये ऽमराणां वै हिरण्यपुरवासिनः

paulomānkālakeyāṃśca mārīco 'janayatpurā / avadhyā ye 'marāṇāṃ vai hiraṇyapuravāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्मुखाल्लब्धवरास् ते हता विजयेन तु । विप्रचित्तिः सैंहिकेयान् सिंहिकायाम् अजीजनत्

caturmukhāllabdhavarās te hatā vijayena tu / vipracittiḥ saiṃhikeyān siṃhikāyām ajījanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यकशिपोर्ये वै भागिनेयास् त्रयोदश । व्यंसः कल्पश्च राजेन्द्र नलो वातापिरेव च

hiraṇyakaśiporye vai bhāgineyās trayodaśa / vyaṃsaḥ kalpaśca rājendra nalo vātāpireva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इल्वलो नमुचिश्चैव श्वसृपश् चाजनस् तथा । नरकः कालनाभश्च सरमाणस् तथैव च

ilvalo namuciścaiva śvasṛpaś cājanas tathā / narakaḥ kālanābhaśca saramāṇas tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालवीयेश् च विख्यातो दनुवंशविवर्धनाः । संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः स्मृताः

kālavīyeś ca vikhyāto danuvaṃśavivardhanāḥ / saṃhrādasya tu daityasya nivātakavacāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवध्याः सर्वदेवानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । ये हता भर्गम् आश्रित्य त्व् अर्जुनेन रणाजिरे

avadhyāḥ sarvadevānāṃ gandharvoragarakṣasām / ye hatā bhargam āśritya tv arjunena raṇājire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्कन्या जनयामास ताम्रा मारीचबीजतः । शुकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी गृध्रिका शुचिः

ṣaṭkanyā janayāmāsa tāmrā mārīcabījataḥ / śukī śyenī ca bhāsī ca sugrīvī gṛdhrikā śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुकी शुकानुलूकांश्च जनयामास धर्मतः । श्येनी श्येनांस्तथा भासी कुररानप्यजीजनत्

śukī śukānulūkāṃśca janayāmāsa dharmataḥ / śyenī śyenāṃstathā bhāsī kurarānapyajījanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृध्री गृध्रान्कपोतांश्च पारावतविहंगमान् । हंससारसक्रौञ्चांश् च प्लवाञ्छुचिरजीजनत्

gṛdhrī gṛdhrānkapotāṃśca pārāvatavihaṃgamān / haṃsasārasakrauñcāṃś ca plavāñchucirajījanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् । एष ताम्रान्वयः प्रोक्तो विनतायां निबोधत

ajāśvameṣoṣṭrakharān sugrīvī cāpyajījanat / eṣa tāmrānvayaḥ prokto vinatāyāṃ nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुडः पततां नाथः अरुणश्च पतत्रिणाम् । सौदामनी तथा कन्या येयं नभसि विश्रुता ॥ मत्स्प् ६।३४ ॥। सम्पातिश् च जटायुश्च अरुणस्य सुताव् उभौ । सम्पातिपुत्रो बभ्रुश्च शीघ्रगश्चापि विश्रुतः

garuḍaḥ patatāṃ nāthaḥ aruṇaśca patatriṇām / saudāmanī tathā kanyā yeyaṃ nabhasi viśrutā // MatsP 6.34 /// sampātiś ca jaṭāyuśca aruṇasya sutāv ubhau / sampātiputro babhruśca śīghragaścāpi viśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जटायुषः कर्णिकारः शतगामी च विश्रुतौ । सारसो रज्जुवालश्च भेरुण्डश्चापि तत्सुताः

jaṭāyuṣaḥ karṇikāraḥ śatagāmī ca viśrutau / sāraso rajjuvālaśca bheruṇḍaścāpi tatsutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषामनन्तमभवत् पक्षिणां पुत्रपौत्रकम् । सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणाम् अभवत्पुरा

teṣāmanantamabhavat pakṣiṇāṃ putrapautrakam / surasāyāḥ sahasraṃ tu sarpāṇām abhavatpurā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रशिरसां कद्रूः सहस्रं चापि सुव्रत । प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिर् अरिंदम

sahasraśirasāṃ kadrūḥ sahasraṃ cāpi suvrata / pradhānāsteṣu vikhyātāḥ ṣaḍviṃśatir ariṃdama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषवासुकिकर्कोट-शङ्खैरावतकम्बलाः । धनंजयमहानील-पद्माश्वतरतक्षकाः

śeṣavāsukikarkoṭa-śaṅkhairāvatakambalāḥ / dhanaṃjayamahānīla-padmāśvataratakṣakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एलापत्त्रमहापद्म-धृतराष्ट्रबलाहकाः । शङ्खपालमहाशङ्ख-पुष्पदंष्ट्रशुभाननाः

elāpattramahāpadma-dhṛtarāṣṭrabalāhakāḥ / śaṅkhapālamahāśaṅkha-puṣpadaṃṣṭraśubhānanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कुरोमा च बहुलो वामनः पाणिनस्तथा । कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृताः

śaṅkuromā ca bahulo vāmanaḥ pāṇinastathā / kapilo durmukhaścāpi patañjaliriti smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषामनन्तमभवत् सर्वेषां पुत्रपौत्रकम् । प्रायशो यत्पुरा दग्धं जनमेजयमन्दिरे

eṣāmanantamabhavat sarveṣāṃ putrapautrakam / prāyaśo yatpurā dagdhaṃ janamejayamandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षोगणं क्रोधवशा स्वनामानम् अजीजनत् । दंष्ट्रिणां नियुतं तेषां भीमसेनादगात्क्षयम्

rakṣogaṇaṃ krodhavaśā svanāmānam ajījanat / daṃṣṭriṇāṃ niyutaṃ teṣāṃ bhīmasenādagātkṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यो वराङ्गनाः । सुरभिर्जनयामास कश्यपात्संयतव्रता

rudrāṇāṃ ca gaṇaṃ tadvad gomahiṣyo varāṅganāḥ / surabhirjanayāmāsa kaśyapātsaṃyatavratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा । तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद् बहून्

munirmunīnāṃ ca gaṇaṃ gaṇamapsarasāṃ tathā / tathā kiṃnaragandharvān ariṣṭājanayad bahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणवृक्षलतागुल्मम् इरा सर्वम् अजीजनत् । विश्वा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः

tṛṇavṛkṣalatāgulmam irā sarvam ajījanat / viśvā tu yakṣarakṣāṃsi janayāmāsa koṭiśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एकोनपञ्चाशन् मरुतः कश्यपाद्दितिः । जनयामास धर्मज्ञान् सर्वानमरवल्लभान्

tata ekonapañcāśan marutaḥ kaśyapādditiḥ / janayāmāsa dharmajñān sarvānamaravallabhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.