Library·Matsya Purāṇa·9

Matsya Purāṇa 9

*सूत उवाच एवं श्रुत्वा मनुः प्राह पुनरेव जनार्दनम् । पूर्वेषां चरितं ब्रूहि मनूनां मधुसूदन

*sūta uvāca evaṃ śrutvā manuḥ prāha punareva janārdanam / pūrveṣāṃ caritaṃ brūhi manūnāṃ madhusūdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*मत्स्य उवाच मन्वन्तराणि राजेन्द्र मनूनां चरितं च यत् । प्रमाणं चैव कालस्य तां सृष्टिं च समासतः

*matsya uvāca manvantarāṇi rājendra manūnāṃ caritaṃ ca yat / pramāṇaṃ caiva kālasya tāṃ sṛṣṭiṃ ca samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकचित्तः प्रशान्तात्मा शृणु मार्तण्डनन्दन । यामा नाम पुरा देवा आसन् स्वायम्भुवान्तरे

ekacittaḥ praśāntātmā śṛṇu mārtaṇḍanandana / yāmā nāma purā devā āsan svāyambhuvāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तैव ऋषयः पूर्वे ये मरीच्यादयः स्मृताः । आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च सहः सवन एव च

saptaiva ṛṣayaḥ pūrve ye marīcyādayaḥ smṛtāḥ / āgnīdhraścāgnibāhuśca sahaḥ savana eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यो मेधा मेधातिथिर् वसुः । स्वायम्भुवस्यास्य मनोर् दशैते वंशवर्धनाः

jyotiṣmān dyutimān havyo medhā medhātithir vasuḥ / svāyambhuvasyāsya manor daśaite vaṃśavardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिसर्गमिमे कृत्वा जग्मुर्यत्परमंपदम् । एतत् स्वायम्भुवं प्रोक्तं स्वारोचिषमतः परम्

pratisargamime kṛtvā jagmuryatparamaṃpadam / etat svāyambhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वारोचिषस्य तनयाश् चत्वारो देववर्चसः । नभोनभस्यप्रसृति-भानवः कीर्तिवर्धनाः

svārociṣasya tanayāś catvāro devavarcasaḥ / nabhonabhasyaprasṛti-bhānavaḥ kīrtivardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तो निश्च्यवनस्तम्बः प्राणः कश्यप एव च । और्वो बृहस्पतिश्चैव सप्तैते ऋषयः स्मृताः

datto niścyavanastambaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca / aurvo bṛhaspatiścaiva saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषे ऽन्तरे । हस्तीन्द्रः सुकृतो मूर्तिर् आपो ज्योतिरयः स्मयः

devāśca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare / hastīndraḥ sukṛto mūrtir āpo jyotirayaḥ smayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठस्य सुताः सप्त ये प्रजापतयः स्मृताः । द्वितीयमेतत्कथितं मन्वन्तरमतः परम्

vasiṣṭhasya sutāḥ sapta ye prajāpatayaḥ smṛtāḥ / dvitīyametatkathitaṃ manvantaramataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औत्तमीयं प्रवक्ष्यामि तथा मन्वन्तरं शुभम् । मनुर्नामौत्तमिर्यत्र दश पुत्रानजीजनत्

auttamīyaṃ pravakṣyāmi tathā manvantaraṃ śubham / manurnāmauttamiryatra daśa putrānajījanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईष ऊर्जश्च तर्जश् च शुचिः शुक्रस्तथैव च । मधुश् च माधवश्चैव नभस्यो ऽथ नभास्तथा

īṣa ūrjaśca tarjaś ca śuciḥ śukrastathaiva ca / madhuś ca mādhavaścaiva nabhasyo 'tha nabhāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहः कनीयानेतेषाम् उदारः कीर्तिवर्धनः । भावनास् तत्र देवाः स्युर् ऊर्जाः सप्तर्षयः स्मृताः

sahaḥ kanīyāneteṣām udāraḥ kīrtivardhanaḥ / bhāvanās tatra devāḥ syur ūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौकुरुण्डिश्च दाल्भ्यश्च शङ्गः प्रवहणः शिवः । सितश्च सस्मितश्चैव सप्तैते योगवर्धनाः

kaukuruṇḍiśca dālbhyaśca śaṅgaḥ pravahaṇaḥ śivaḥ / sitaśca sasmitaścaiva saptaite yogavardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतम् । कविः पृथुस् तथैवाग्निर् अकपिः कपिरेव च

manvantaraṃ caturthaṃ tu tāmasaṃ nāma viśrutam / kaviḥ pṛthus tathaivāgnir akapiḥ kapireva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव जल्पधीमानौ मुनयः सप्त तामसे । साध्या देवगणा यत्र कथितास्तामसे ऽन्तरे

tathaiva jalpadhīmānau munayaḥ sapta tāmase / sādhyā devagaṇā yatra kathitāstāmase 'ntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकल्मषस् तथा धन्वी तपोमूलस्तपोधनः । तपोरतिस्तपस्यश्च तपोद्युतिपरंतपौ

akalmaṣas tathā dhanvī tapomūlastapodhanaḥ / taporatistapasyaśca tapodyutiparaṃtapau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपोभागी तपोयोगी धर्माचाररताः सदा । तामसस्य सुताः सर्वे दश वंशविवर्धनाः

tapobhāgī tapoyogī dharmācāraratāḥ sadā / tāmasasya sutāḥ sarve daśa vaṃśavivardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमस्य मनोस् तद्वद् रैवतस्यान्तरं शृणु । देवबाहुः सुबाहुश्च पर्जन्यः सोमपो मुनिः

pañcamasya manos tadvad raivatasyāntaraṃ śṛṇu / devabāhuḥ subāhuśca parjanyaḥ somapo muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्तैते ऋषयः स्मृताः । देवाश्चाभूतरजसस् तथा प्रकृतयः शुभाः

hiraṇyaromā saptāśvaḥ saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ / devāścābhūtarajasas tathā prakṛtayaḥ śubhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरुणस् तत्त्वदर्शी च वित्तवान्हव्यपः कपिः । युक्तो निरुत्सुकः सत्त्वो निर्मोहो ऽथ प्रकाशकः

aruṇas tattvadarśī ca vittavānhavyapaḥ kapiḥ / yukto nirutsukaḥ sattvo nirmoho 'tha prakāśakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मवीर्यबलोपेता दशैते रैवतात्मजाः । भृगुः सुधामा विरजाः सहिष्णुर्नाद एव च

dharmavīryabalopetā daśaite raivatātmajāḥ / bhṛguḥ sudhāmā virajāḥ sahiṣṇurnāda eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवस्वानतिनामा च षष्ठे सप्तर्षयो ऽपरे । चाक्षुषस्यान्तरे देवा लेखा नाम परिश्रुताः

vivasvānatināmā ca ṣaṣṭhe saptarṣayo 'pare / cākṣuṣasyāntare devā lekhā nāma pariśrutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋभवो ऽथ ऋभाद्याश् च वारिमूला दिवौकसः । चाक्षुषस्यान्तरे प्रोक्ता देवानां पञ्च योनयः

ṛbhavo 'tha ṛbhādyāś ca vārimūlā divaukasaḥ / cākṣuṣasyāntare proktā devānāṃ pañca yonayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरुप्रभृतयस्तद्वच् चाक्षुषस्य सुता दश । प्रोक्ताः स्वायम्भुवे वंशे ये मया पूर्वमेव तु

ruruprabhṛtayastadvac cākṣuṣasya sutā daśa / proktāḥ svāyambhuve vaṃśe ye mayā pūrvameva tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तरं चाक्षुषं चैतन् मया ते परिकीर्तितम् । सप्तमं तत्प्रवक्ष्यामि यद्वैवस्वतमुच्यते

antaraṃ cākṣuṣaṃ caitan mayā te parikīrtitam / saptamaṃ tatpravakṣyāmi yadvaivasvatamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रिश् चैव वसिष्ठश्च कश्यपो गौतमस्तथा । भरद्वाजस्तथा योगी विश्वामित्रः प्रतापवान्

atriś caiva vasiṣṭhaśca kaśyapo gautamastathā / bharadvājastathā yogī viśvāmitraḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जमदग्निश्च सप्तैते साम्प्रतं ये महर्षयः । कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदम्

jamadagniśca saptaite sāmprataṃ ye maharṣayaḥ / kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साध्या विश्वे च रुद्राश्च मरुतो वसवो ऽश्विनौ । आदित्याश्च सुरास्तद्वत् सप्त देवगणाः स्मृताः

sādhyā viśve ca rudrāśca maruto vasavo 'śvinau / ādityāśca surāstadvat sapta devagaṇāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकुप्रमुखाश्चास्य दश पुत्राः स्मृता भुवि । मन्वन्तरेषु सर्वेषु सप्त सप्त महर्षयः

ikṣvākupramukhāścāsya daśa putrāḥ smṛtā bhuvi / manvantareṣu sarveṣu sapta sapta maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदम् । सावर्ण्यस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्भावि तथान्तरम्

kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam / sāvarṇyasya pravakṣyāmi manorbhāvi tathāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वत्थामा शरद्वांश्च कौशिको गालवस्तथा । शतानन्दः काश्यपश्च रामश्च ऋषयः स्मृताः

aśvatthāmā śaradvāṃśca kauśiko gālavastathā / śatānandaḥ kāśyapaśca rāmaśca ṛṣayaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृतिर् वरीयान् यवसः सुवर्णो वष्टिरेव च । चरिष्णुर् ईड्यः सुमतिर् वसुः शुक्रश्च वीर्यवान्

dhṛtir varīyān yavasaḥ suvarṇo vaṣṭireva ca / cariṣṇur īḍyaḥ sumatir vasuḥ śukraśca vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्या दश सावर्णेर् मनोः पुत्राः प्रकीर्तिताः । रौच्यादयस्तथान्ये ऽपि मनवः संप्रकीर्तिताः

bhaviṣyā daśa sāvarṇer manoḥ putrāḥ prakīrtitāḥ / raucyādayastathānye 'pi manavaḥ saṃprakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नाम भविष्यति । मनुर् भूतिसुतस् तद्वद् भौत्यो नाम भविष्यति

ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma bhaviṣyati / manur bhūtisutas tadvad bhautyo nāma bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तु मेरुसावर्णिर् ब्रह्मसूनुर् मनुः स्मृतः । ऋतश्च ऋतधामा च विष्वक्सेनो मनुस् तथा

tatastu merusāvarṇir brahmasūnur manuḥ smṛtaḥ / ṛtaśca ṛtadhāmā ca viṣvakseno manus tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीतानागताश्चैते मनवः परिकीर्तिताः । षडूनं युगसाहस्रम् एभिर् व्याप्तं नराधिप

atītānāgatāścaite manavaḥ parikīrtitāḥ / ṣaḍūnaṃ yugasāhasram ebhir vyāptaṃ narādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वे स्वे ऽन्तरे सर्वमिदम् उत्पाद्य सचराचरम् । कल्पक्षये विनिर्वृत्ते मुच्यन्ते ब्रह्मणा सहा

sve sve 'ntare sarvamidam utpādya sacarācaram / kalpakṣaye vinirvṛtte mucyante brahmaṇā sahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.