Library·Matsya Purāṇa·92

Matsya Purāṇa 92

*ईश्वर उवाच अथातः सम्प्रवक्ष्यामि शर्कराशैलमुत्तमम् । यस्य प्रदानाद्विष्ण्वर्क-रुद्रास्तुष्यन्ति सर्वदा

*īśvara uvāca athātaḥ sampravakṣyāmi śarkarāśailamuttamam / yasya pradānādviṣṇvarka-rudrāstuṣyanti sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाभिः शर्कराभारैर् उत्तमः स्यान्महाचलः । चतुर्भिर्मध्यमः प्रोक्तो भाराभ्यामधमः स्मृतः

aṣṭābhiḥ śarkarābhārair uttamaḥ syānmahācalaḥ / caturbhirmadhyamaḥ prokto bhārābhyāmadhamaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारेण वार्धभारेण कुर्याद्यः स्वल्पवित्तवान् । विष्कम्भपर्वतान्कुर्यात् तुरीयांशेन मानवः

bhāreṇa vārdhabhāreṇa kuryādyaḥ svalpavittavān / viṣkambhaparvatānkuryāt turīyāṃśena mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यपर्वतवत्सर्वम् आसाद्यामरसंयुतम् । मेरोरुपरि तद्वच्च स्थाप्यं हेमतरुत्रयम्

dhānyaparvatavatsarvam āsādyāmarasaṃyutam / merorupari tadvacca sthāpyaṃ hematarutrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दारः पारिजातश्च तृतीयः कल्पपादपः । एतद्वृक्षत्रयं मूर्ध्नि सर्वेष्वपि नियोजयेत्

mandāraḥ pārijātaśca tṛtīyaḥ kalpapādapaḥ / etadvṛkṣatrayaṃ mūrdhni sarveṣvapi niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिचन्दनसंतानौ पूर्वपश्चिमभागयोः । निवेश्यौ सर्वशैलेषु विशेषाच्छर्कराचले

haricandanasaṃtānau pūrvapaścimabhāgayoḥ / niveśyau sarvaśaileṣu viśeṣāccharkarācale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दरे कामदेवस्तु प्रत्यग्वक्त्रः सदा भवेत् । गन्धमादनशृङ्गे तु धनदः स्यादुदङ्मुखः

mandare kāmadevastu pratyagvaktraḥ sadā bhavet / gandhamādanaśṛṅge tu dhanadaḥ syādudaṅmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राङ्मुखो वेदमूर्तिस्तु हंसः स्याद्विपुलाचले । हैमी सुपार्श्वे सुरभिर् दक्षिणाभिमुखी भवेत्

prāṅmukho vedamūrtistu haṃsaḥ syādvipulācale / haimī supārśve surabhir dakṣiṇābhimukhī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यपर्वतवत्सर्वम् आवाहनविधानकम् । कृत्वा तु गुरवे दद्यान् मध्यमं पर्वतोत्तमम् । ऋत्विग्भ्यश् चतुरः शैलान् इमान्मन्त्रानुदीरयन्

dhānyaparvatavatsarvam āvāhanavidhānakam / kṛtvā tu gurave dadyān madhyamaṃ parvatottamam / ṛtvigbhyaś caturaḥ śailān imānmantrānudīrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभाग्यामृतसारो ऽयं पर्वतः शर्करायुतः । तस्मादानन्दकारी त्वं भव शैलेन्द्र सर्वदा

saubhāgyāmṛtasāro 'yaṃ parvataḥ śarkarāyutaḥ / tasmādānandakārī tvaṃ bhava śailendra sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतं पिबतां ये तु निपेतुर्भुवि शीकराः । देवानां तत्समुत्थस्त्वं पाहि नः शर्कराचल

amṛtaṃ pibatāṃ ye tu nipeturbhuvi śīkarāḥ / devānāṃ tatsamutthastvaṃ pāhi naḥ śarkarācala

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोभवधनुर्मध्याद् उद्भूता शर्करा यतः । तन्मयो ऽसि महाशैल पाहि संसारसागरात्

manobhavadhanurmadhyād udbhūtā śarkarā yataḥ / tanmayo 'si mahāśaila pāhi saṃsārasāgarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो दद्याच्छर्कराशैलम् अनेन विधिना नरः । सर्वपापैर् विनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्

yo dadyāccharkarāśailam anena vidhinā naraḥ / sarvapāpair vinirmuktaḥ sa yāti paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रतारार्कसंकाशम् अधिरुह्यानुजीविभिः । सहैव यानमातिष्ठेत् तत्र विष्णुप्रचोदितः

candratārārkasaṃkāśam adhiruhyānujīvibhiḥ / sahaiva yānamātiṣṭhet tatra viṣṇupracoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कल्पशतान्ते तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत् । आयुरारोग्यसम्पन्नो यावज्जन्मार्बुदत्रयम्

tataḥ kalpaśatānte tu saptadvīpādhipo bhavet / āyurārogyasampanno yāvajjanmārbudatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजनं शक्तितः कुर्यात् सर्वशैलेष्वमत्सरः । सर्वत्राक्षारलवणम् अश्नीयात्तदनुज्ञया । पर्वतोपस्करान्सर्वान् प्रापयेद्ब्राह्मणालयम्

bhojanaṃ śaktitaḥ kuryāt sarvaśaileṣvamatsaraḥ / sarvatrākṣāralavaṇam aśnīyāttadanujñayā / parvatopaskarānsarvān prāpayedbrāhmaṇālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ईश्वर उवाच आसीत्पुरा बृहत्कल्पे धर्ममूर्तिर्जनाधिपः । सुहृच्छक्रस्य निहता येन दैत्याः सहस्रशः

*īśvara uvāca āsītpurā bṛhatkalpe dharmamūrtirjanādhipaḥ / suhṛcchakrasya nihatā yena daityāḥ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमसूर्यादयो यस्य तेजसा विगतप्रभाः । भवन्ति शतशो येन शत्रवश्चापराजिताः । यथेच्छारूपधारी च मनुष्यो ऽप्यपराजितः

somasūryādayo yasya tejasā vigataprabhāḥ / bhavanti śataśo yena śatravaścāparājitāḥ / yathecchārūpadhārī ca manuṣyo 'pyaparājitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भानुमती नाम भार्या त्रैलोक्यसुन्दरी । लक्ष्मीवद् दिव्यरूपेण निर्जितामरसुन्दरी

tasya bhānumatī nāma bhāryā trailokyasundarī / lakṣmīvad divyarūpeṇa nirjitāmarasundarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञस्तस्याग्र्यमहिषी प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी । दशनारीसहस्राणां मध्ये श्रीरिव राजते

rājñastasyāgryamahiṣī prāṇebhyo 'pi garīyasī / daśanārīsahasrāṇāṃ madhye śrīriva rājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपकोटिसहस्रेण न कदाचित्स मुच्यते । कदाचिदास्थानगतः पप्रच्छ स पुरोधसम् । विस्मयेनावृतो राजा वसिष्ठमृषिसत्तमम्

nṛpakoṭisahasreṇa na kadācitsa mucyate / kadācidāsthānagataḥ papraccha sa purodhasam / vismayenāvṛto rājā vasiṣṭhamṛṣisattamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*राजोवाच भगवन्केन धर्मेण मम लक्ष्मीरनुत्तमा । कस्माच्च विपुलं तेजो मच्छरीरे सदोत्तमम्

*rājovāca bhagavankena dharmeṇa mama lakṣmīranuttamā / kasmācca vipulaṃ tejo maccharīre sadottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*वसिष्ठ उवाच पुरा लीलावती नाम वेश्या शिवपरायणा । तया दत्तश्चतुर्दश्यां गुरवे लवणाचलः । हेमवृक्षादिभिः सार्धं यथावद्विधिपूर्वकम्

*vasiṣṭha uvāca purā līlāvatī nāma veśyā śivaparāyaṇā / tayā dattaścaturdaśyāṃ gurave lavaṇācalaḥ / hemavṛkṣādibhiḥ sārdhaṃ yathāvadvidhipūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रः सुवर्णकारश्च नाम्ना शौण्डो ऽभवत्तदा । भृत्यो लीलावतीगेहे तेन हेम्ना विनिर्मिताः

śūdraḥ suvarṇakāraśca nāmnā śauṇḍo 'bhavattadā / bhṛtyo līlāvatīgehe tena hemnā vinirmitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरवः सुरमुख्याश्च श्रद्धायुक्तेन पार्थिव । अतिरूपेण सम्पन्ना घटयित्वा विना भृतिम् । धर्मकार्यमिति ज्ञात्वा न गृह्णाति कथंचन

taravaḥ suramukhyāśca śraddhāyuktena pārthiva / atirūpeṇa sampannā ghaṭayitvā vinā bhṛtim / dharmakāryamiti jñātvā na gṛhṇāti kathaṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उज्ज्वालिताश्च तत्पत्न्या सौवर्णामरपादपाः । लीलावती गिरेः पार्श्वे परिचर्यां च पार्थिव

ujjvālitāśca tatpatnyā sauvarṇāmarapādapāḥ / līlāvatī gireḥ pārśve paricaryāṃ ca pārthiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा ताभ्याम् अशाठ्येन गुरुशुश्रूषणादिकम् । सा च लीलावती वेश्या-कालेन महतापि च

kṛtvā tābhyām aśāṭhyena guruśuśrūṣaṇādikam / sā ca līlāvatī veśyā-kālena mahatāpi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालधर्ममनुप्राप्ता कर्मयोगेण नारद । सर्वपापविनिर्मुक्ता जगाम शिवमन्दिरम्

kāladharmamanuprāptā karmayogeṇa nārada / sarvapāpavinirmuktā jagāma śivamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽसौ सुवर्णकारस्तु दरिद्रो ऽप्यतिसत्त्ववान् । न मौल्यमादाद्वेश्यातः स भवानिह साम्प्रतम्

yo 'sau suvarṇakārastu daridro 'pyatisattvavān / na maulyamādādveśyātaḥ sa bhavāniha sāmpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तद्वीपपतिर्जातः सूर्यायुतसमप्रभः । यया सुवर्णकारस्य तरवो हेमनिर्मिताः । सम्यगुज्ज्वालिताः पत्न्या सेयं भानुमती तव

saptadvīpapatirjātaḥ sūryāyutasamaprabhaḥ / yayā suvarṇakārasya taravo hemanirmitāḥ / samyagujjvālitāḥ patnyā seyaṃ bhānumatī tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उज्ज्वालनादुज्ज्वलरुपमस्याः संजातमस्मिन्भुवनाधिपत्यम् । यस्मात्कृतं तत्परिकर्म रात्राव् अनुद्धताभ्यां लवणाचलस्य

ujjvālanādujjvalarupamasyāḥ saṃjātamasminbhuvanādhipatyam / yasmātkṛtaṃ tatparikarma rātrāv anuddhatābhyāṃ lavaṇācalasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माच्च लोकेष्वपराजितत्वम् आरोग्यसौभाग्ययुता च लक्ष्मीः । तस्मात्त्वमप्यत्र विधानपूर्वं धान्याचलादीन्दशधा कुरुष्व

tasmācca lokeṣvaparājitatvam ārogyasaubhāgyayutā ca lakṣmīḥ / tasmāttvamapyatra vidhānapūrvaṃ dhānyācalādīndaśadhā kuruṣva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेति सत्कृत्य स धर्ममूर्तिर् वचो वसिष्ठस्य ददौ च सर्वान् । धान्याचलदीञ्छतशो मुरारेर् लोकं जगामामरपूज्यमानः

tatheti satkṛtya sa dharmamūrtir vaco vasiṣṭhasya dadau ca sarvān / dhānyācaladīñchataśo murārer lokaṃ jagāmāmarapūjyamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्येदपीमानधनो ऽतिभक्त्या स्पृशेन्मनुष्यैरपि दीयमानान् । शृणोति भक्त्याथ मतिं ददाति विकल्मषः सो ऽपि दिवं प्रयाति

paśyedapīmānadhano 'tibhaktyā spṛśenmanuṣyairapi dīyamānān / śṛṇoti bhaktyātha matiṃ dadāti vikalmaṣaḥ so 'pi divaṃ prayāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःस्वप्नं प्रशममुपैति पठ्यमानैः शैलेन्द्रैर्भवभयभेदनैर्मनुष्यैः । यः कुर्यात्किमु मुनिपुंगवेह सम्यक् शान्तात्मा सकलगिरीन्द्रसम्प्रदानम्

duḥsvapnaṃ praśamamupaiti paṭhyamānaiḥ śailendrairbhavabhayabhedanairmanuṣyaiḥ / yaḥ kuryātkimu munipuṃgaveha samyak śāntātmā sakalagirīndrasampradānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.