Library·Matsya Purāṇa·93

Matsya Purāṇa 93

*सूत उवाच वैशम्पायनम् आसीनम् अपृच्छच्छौनकः पुरा । सर्वकामाप्तये नित्यं कथं शान्तिकपौष्टिकम्

*sūta uvāca vaiśampāyanam āsīnam apṛcchacchaunakaḥ purā / sarvakāmāptaye nityaṃ kathaṃ śāntikapauṣṭikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*वैशम्पायन उवाच श्रीकामः शान्तिकामो वा ग्रहयज्ञं समारभेत् । वृद्ध्यायुः पुष्टिकामो वा तथैवाभिचरन्पुनः । येन ब्रह्मन्विधानेन तन्मे निगदतः शृणु

*vaiśampāyana uvāca śrīkāmaḥ śāntikāmo vā grahayajñaṃ samārabhet / vṛddhyāyuḥ puṣṭikāmo vā tathaivābhicaranpunaḥ / yena brahmanvidhānena tanme nigadataḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वशास्त्राण्यनुक्रम्य संक्षिप्य ग्रन्थविस्तरम् । ग्रहशान्तिं प्रवक्ष्यामि पुराणश्रुतिचोदिताम्

sarvaśāstrāṇyanukramya saṃkṣipya granthavistaram / grahaśāntiṃ pravakṣyāmi purāṇaśruticoditām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्ये ऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् । ग्रहान्ग्रहाधिदेवांश्च स्थाप्य होमं समारभेत्

puṇye 'hni viprakathite kṛtvā brāhmaṇavācanam / grahāngrahādhidevāṃśca sthāpya homaṃ samārabhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहयज्ञस्त्रिधा प्रोक्तः पुराणश्रुतिकोविदैः । प्रथमो ऽयुतहोमः स्याल् लक्षहोमस्ततः परम्

grahayajñastridhā proktaḥ purāṇaśrutikovidaiḥ / prathamo 'yutahomaḥ syāl lakṣahomastataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयः कोटिहोमस्तु सर्वकामफलप्रदः । अयुतेनाहुतीनां च नवग्रहमखः स्मृतः

tṛtīyaḥ koṭihomastu sarvakāmaphalapradaḥ / ayutenāhutīnāṃ ca navagrahamakhaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तावद्विधिं वक्ष्ये पुराणश्रुतिभाषितम् । गर्तस्योत्तरपूर्वेण वितस्तिद्वयविस्तृताम्

tasya tāvadvidhiṃ vakṣye purāṇaśrutibhāṣitam / gartasyottarapūrveṇa vitastidvayavistṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वप्रद्वयावृतां वेदिं वितस्त्युच्छ्रायसंमिताम् । संस्थापनाय देवानां चतुरस्रामुदङ्मुखाम्

vapradvayāvṛtāṃ vediṃ vitastyucchrāyasaṃmitām / saṃsthāpanāya devānāṃ caturasrāmudaṅmukhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निप्रणयनं कृत्वा तस्यामावाहयेत्सुरान् । देवतानां ततः स्थाप्या विंशतिर्द्वादशाधिका

agnipraṇayanaṃ kṛtvā tasyāmāvāhayetsurān / devatānāṃ tataḥ sthāpyā viṃśatirdvādaśādhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यः सोमस्तथा भौमो बुधजीवसितार्कजाः । राहुः केतुरिति प्रोक्ता ग्रहा लोकहितावहाः

sūryaḥ somastathā bhaumo budhajīvasitārkajāḥ / rāhuḥ keturiti proktā grahā lokahitāvahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये तु भास्करं विद्याल् लोहितं दक्षिणेन तु । उत्तरेण गुरुं विद्याद् बुधं पूर्वोत्तरेण तु

madhye tu bhāskaraṃ vidyāl lohitaṃ dakṣiṇena tu / uttareṇa guruṃ vidyād budhaṃ pūrvottareṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वेण भार्गवं विद्यात् सोमं दक्षिणपूर्वके । पश्चिमेन शनिं विद्याद् राहुं पश्चिमदक्षिणे । पश्चिमोत्तरतः केतुं स्थापयेच्छुक्लतण्डुलैः

pūrveṇa bhārgavaṃ vidyāt somaṃ dakṣiṇapūrvake / paścimena śaniṃ vidyād rāhuṃ paścimadakṣiṇe / paścimottarataḥ ketuṃ sthāpayecchuklataṇḍulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भास्करस्येश्वरं विद्याद् उमां च शशिनस्तथा । स्कन्दमङ्गारकस्यापि बुधस्य च तथा हरिम्

bhāskarasyeśvaraṃ vidyād umāṃ ca śaśinastathā / skandamaṅgārakasyāpi budhasya ca tathā harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माणं च गुरोर्विद्याच् छुक्रस्यापि शचीपतिम् । शनैश्चरस्य तु यमं राहोः कालं तथैव च

brahmāṇaṃ ca gurorvidyāc chukrasyāpi śacīpatim / śanaiścarasya tu yamaṃ rāhoḥ kālaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केतोर्वै चित्रगुप्तं च सर्वेषामधिदेवताः । अग्निरापः क्षितिर्विष्णुर् इन्द्र ऐन्द्री च देवताः

ketorvai citraguptaṃ ca sarveṣāmadhidevatāḥ / agnirāpaḥ kṣitirviṣṇur indra aindrī ca devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिश्च सर्पाश्च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः । विनायकं तथा दुर्गां वायुराकाशमेव च । आवाहयेद्व्याहृतिभिस् तथैवाश्विकुमारकौ

prajāpatiśca sarpāśca brahmā pratyadhidevatāḥ / vināyakaṃ tathā durgāṃ vāyurākāśameva ca / āvāhayedvyāhṛtibhis tathaivāśvikumārakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्मरेद्रक्तमादित्यम् अङ्गारकसमन्वितम् । सोमशुक्रौ तथा श्वेतो बुधजीवौ च पिङ्गलौ । मन्दराहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतुगणं विदुः

saṃsmaredraktamādityam aṅgārakasamanvitam / somaśukrau tathā śveto budhajīvau ca piṅgalau / mandarāhū tathā kṛṣṇau dhūmraṃ ketugaṇaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहवर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च । धूपामोदो ऽत्र सुरभिर् उपरिष्टाद् वितानिकम् । शोभनं स्थापयेत्प्राज्ञः फलपुष्पसमन्वितम्

grahavarṇāni deyāni vāsāṃsi kusumāni ca / dhūpāmodo 'tra surabhir upariṣṭād vitānikam / śobhanaṃ sthāpayetprājñaḥ phalapuṣpasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुडौदनं रवेर्दद्यात् सोमाय घृतपायसम् । अङ्गारकाय संयावं बुधाय क्षीरषष्टिके

guḍaudanaṃ raverdadyāt somāya ghṛtapāyasam / aṅgārakāya saṃyāvaṃ budhāya kṣīraṣaṣṭike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम् । शनैश्चराय कृसराम् अजामांसं च राहवे । चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्वभक्ष्यैरथार्चयेत्

dadhyodanaṃ ca jīvāya śakrāya ca ghṛtaudanam / śanaiścarāya kṛsarām ajāmāṃsaṃ ca rāhave / citraudanaṃ ca ketubhyaḥ sarvabhakṣyairathārcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रागुत्तरेण तस्माच्च दध्यक्षतविभूषितम् । चूतपल्लवसंछन्नं फलवस्त्रयुगान्वितम्

prāguttareṇa tasmācca dadhyakṣatavibhūṣitam / cūtapallavasaṃchannaṃ phalavastrayugānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चरत्नसमायुक्तं पञ्चभङ्गसमन्वितम् । स्थापयेदव्रणं कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत्

pañcaratnasamāyuktaṃ pañcabhaṅgasamanvitam / sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ varuṇaṃ tatra vinyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रांश्च सरांसि च । गजाश्वरथ्यावल्मीक-संगमाद्ध्रदगोकुलात्

gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāṃśca sarāṃsi ca / gajāśvarathyāvalmīka-saṃgamāddhradagokulāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदमानीय विप्रेन्द्र सर्वौषधिजलान्विताम् । स्नानार्थं विन्यसेत्तत्र यजमानस्य धर्मवित्

mṛdamānīya viprendra sarvauṣadhijalānvitām / snānārthaṃ vinyasettatra yajamānasya dharmavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदास्तथा । आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः

sarve samudrāḥ saritaḥ sarāṃsi ca nadāstathā / āyāntu yajamānasya duritakṣayakārakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमावाहयेदेतान् अमरान्मुनिसत्तम । होमं समारभेत्सर्पिर् यवव्रीहितिलादिना

evamāvāhayedetān amarānmunisattama / homaṃ samārabhetsarpir yavavrīhitilādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कः पलाशखदिराव् अपामार्गो ऽथ पिप्पलः । औदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्

arkaḥ palāśakhadirāv apāmārgo 'tha pippalaḥ / audumbaraḥ śamī dūrvā kuśāśca samidhaḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकस्याष्टकशतम् अष्टविंशतिरेव वा । होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः

ekaikasyāṣṭakaśatam aṣṭaviṃśatireva vā / hotavyā madhusarpirbhyāṃ dadhnā caiva samanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रादेशमात्रा अशिफा अशाखा अपलाशिनीः । समिधः कल्पयेत्प्राज्ञः सर्वकर्मसु सर्वदा

prādeśamātrā aśiphā aśākhā apalāśinīḥ / samidhaḥ kalpayetprājñaḥ sarvakarmasu sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानामपि सर्वेषाम् उपांशु परमार्थवित् । स्वेन स्वेनैव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक्

devānāmapi sarveṣām upāṃśu paramārthavit / svena svenaiva mantreṇa hotavyāḥ samidhaḥ pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होतव्यं च घृताभ्यक्तं चरुभक्षादिकं पुनः । मन्त्रैर्दशाहुतीर्हुत्वा होमं व्याहृतिभिस्ततः

hotavyaṃ ca ghṛtābhyaktaṃ carubhakṣādikaṃ punaḥ / mantrairdaśāhutīrhutvā homaṃ vyāhṛtibhistataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदङ्मुखाः प्राङ्मुखा वा कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः । मन्त्रवन्तश्च कर्तव्याश् चरवः प्रतिदैवतम्

udaṅmukhāḥ prāṅmukhā vā kuryurbrāhmaṇapuṃgavāḥ / mantravantaśca kartavyāś caravaḥ pratidaivatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुत्वा च तांश्चरून्सम्यक् ततो होमं समाचरेत् । आकृष्णेति च सूर्याय होमः कार्यो द्विजन्मना

hutvā ca tāṃścarūnsamyak tato homaṃ samācaret / ākṛṣṇeti ca sūryāya homaḥ kāryo dvijanmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्यायस्वेति सोमाय मन्त्रेण जुहुयात्पुनः । अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्र इति भौमाय कीर्तयेत्

āpyāyasveti somāya mantreṇa juhuyātpunaḥ / agnirmūrdhā divo mantra iti bhaumāya kīrtayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने विवस्वदुषस इति सोमसुताय वै । बृहस्पते परिदीया रथेनेति गुरोर्मतः

agne vivasvaduṣasa iti somasutāya vai / bṛhaspate paridīyā ratheneti gurormataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रं ते अन्यदिति च शुक्रस्यापि निगद्यते । शनैश्चरायेति पुनः शं नो देवीति होमयेत्

śukraṃ te anyaditi ca śukrasyāpi nigadyate / śanaiścarāyeti punaḥ śaṃ no devīti homayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कया नश्चित्र आभुवद् इति राहोरुदाहृतः । केतुं कृण्वन्न् अपि ब्रूयात् केतूनामपि शान्तये

kayā naścitra ābhuvad iti rāhorudāhṛtaḥ / ketuṃ kṛṇvann api brūyāt ketūnāmapi śāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ वो राजेति रुद्रस्य बलिहोमं समाचरेत् । आपो हि ष्ठेत्युमायास्तु स्योनेति स्वामिनस्तथा

ā vo rājeti rudrasya balihomaṃ samācaret / āpo hi ṣṭhetyumāyāstu syoneti svāminastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णोरिदं विष्णुरिति तमीशेति स्वयम्भुवः । इन्द्रम् इद्देवतातेति इन्द्राय जुहुयात्ततः

viṣṇoridaṃ viṣṇuriti tamīśeti svayambhuvaḥ / indram iddevatāteti indrāya juhuyāttataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा यमस्य चायं गौर् इति होमः प्रकीर्तितः । कालस्य ब्रह्म जज्ञानम् इति मन्त्रः प्रशस्यते

tathā yamasya cāyaṃ gaur iti homaḥ prakīrtitaḥ / kālasya brahma jajñānam iti mantraḥ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रगुप्तस्य चाज्ञातम् इति मन्त्रविदो विदुः । अग्निं दूतं वृणीमह इति वह्नेरुदाहृतः

citraguptasya cājñātam iti mantravido viduḥ / agniṃ dūtaṃ vṛṇīmaha iti vahnerudāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद् उत्तमं वरुणमित्य् अपां मन्त्रः प्रकीर्तितः । भूमेः पृथिव्यन्तरिक्षम् इति वेदेषु पठ्यते

ud uttamaṃ varuṇamity apāṃ mantraḥ prakīrtitaḥ / bhūmeḥ pṛthivyantarikṣam iti vedeṣu paṭhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रशीर्षा पुरुष इति विष्णोरुदाहृतः । इन्द्रायेन्दो मरुत्वत इति शक्रस्य शस्यते

sahasraśīrṣā puruṣa iti viṣṇorudāhṛtaḥ / indrāyendo marutvata iti śakrasya śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानपर्णे सुभगे इति देव्याः समाचरेत् । प्रजापतेः पुनर्होमः प्रजापतिरिति स्मृतः

uttānaparṇe subhage iti devyāḥ samācaret / prajāpateḥ punarhomaḥ prajāpatiriti smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो ऽस्तु सर्पेभ्य इति सर्पाणां मन्त्र उच्यते । एष ब्रह्मा य ऋत्विग्भ्य इति ब्रह्मण्युदाहृतः

namo 'stu sarpebhya iti sarpāṇāṃ mantra ucyate / eṣa brahmā ya ṛtvigbhya iti brahmaṇyudāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनायकस्य चानूनम् इति मन्त्रो बुधैः स्मृतः । जातवेदसे सुनवाम दुर्गामन्त्रो ऽयमुच्यते

vināyakasya cānūnam iti mantro budhaiḥ smṛtaḥ / jātavedase sunavāma durgāmantro 'yamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्प्रत्नस्य रेतस आकाशस्य उदाहृतः । क्राणा शिशुर्महीनां च वायोर्मन्त्रः प्रकीर्तितः

āditpratnasya retasa ākāśasya udāhṛtaḥ / krāṇā śiśurmahīnāṃ ca vāyormantraḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो उषा अपूर्व्या इत्य् अश्विनोर्मन्त्र उच्यते । पूर्णाहुतिस्तु मूर्धानं दिव इत्यभिपातयेत्

eṣo uṣā apūrvyā ity aśvinormantra ucyate / pūrṇāhutistu mūrdhānaṃ diva ityabhipātayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाभिषेकमन्त्रेण वाद्यमङ्गलगीतकैः । पूर्णकुम्भेन तेनैव होमान्ते प्रागुदङ्मुखम्

athābhiṣekamantreṇa vādyamaṅgalagītakaiḥ / pūrṇakumbhena tenaiva homānte prāgudaṅmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यङ्गावयवैर्ब्रह्मन् हेमस्रग्दामभूषितैः । यजमानस्य कर्तव्यं चतुर्भिः स्नपनं द्विजैः

avyaṅgāvayavairbrahman hemasragdāmabhūṣitaiḥ / yajamānasya kartavyaṃ caturbhiḥ snapanaṃ dvijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । वासुदेवो जगन्नाथस् तथा संकर्षणो विभुः । प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भवन्तु विजयाय ते

surāstvāmabhiṣiñcantu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ / vāsudevo jagannāthas tathā saṃkarṣaṇo vibhuḥ / pradyumnaścāniruddhaśca bhavantu vijayāya te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आखण्डलो ऽग्निर्भगवान् यमो वै निरृतिस्तथा । वरुणः पवनश्चैव धनाध्यक्षस्तथा शिवः । ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालास्त्वामवन्तु ते

ākhaṇḍalo 'gnirbhagavān yamo vai nirṛtistathā / varuṇaḥ pavanaścaiva dhanādhyakṣastathā śivaḥ / brahmaṇā sahitaḥ śeṣo dikpālāstvāmavantu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः । बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिस् तुष्टिः क्रान्तिश्च मातरः । एतास्त्वामभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्यः समागताः

kīrtirlakṣmīrdhṛtirmedhā puṣṭiḥ śraddhā kriyā matiḥ / buddhirlajjā vapuḥ śāntis tuṣṭiḥ krāntiśca mātaraḥ / etāstvāmabhiṣiñcantu dharmapatnyaḥ samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यश्चन्द्रमा भौमो बुधो जीवः सितो ऽर्कजः । ग्रहास्त्वामभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश्च तर्पिताः

ādityaścandramā bhaumo budho jīvaḥ sito 'rkajaḥ / grahāstvāmabhiṣiñcantu rāhuḥ ketuśca tarpitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । ऋषयो मुनयो गावो देवमातर एव च

devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ / ṛṣayo munayo gāvo devamātara eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवपत्न्यो द्रुमा नागा दैत्याश्चाप्सरसां गणाः । अस्त्राणि सर्वशस्त्राणि राजानो वाहनानि च

devapatnyo drumā nāgā daityāścāpsarasāṃ gaṇāḥ / astrāṇi sarvaśastrāṇi rājāno vāhanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश्च ये । सरितः सागराः शैलास् तीर्थानि जलदा नदाः । एते त्वामभिषिञ्चन्तु सर्वकामार्थसिद्धये

auṣadhāni ca ratnāni kālasyāvayavāśca ye / saritaḥ sāgarāḥ śailās tīrthāni jaladā nadāḥ / ete tvāmabhiṣiñcantu sarvakāmārthasiddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः । सर्वौषधैः सर्वगन्धैः स्नापितो द्विजपुंगवैः

tataḥ śuklāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ / sarvauṣadhaiḥ sarvagandhaiḥ snāpito dvijapuṃgavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यजमानः सपत्नीक ऋत्विजः सुसमाहितान् । दक्षिणाभिः प्रयत्नेन पूजयेद्गतविस्मयः

yajamānaḥ sapatnīka ṛtvijaḥ susamāhitān / dakṣiṇābhiḥ prayatnena pūjayedgatavismayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्याय कपिलां धेनुं शङ्खं दद्यात्तथेन्दवे । रक्तं धुरंधरं दद्याद् भौमाय च ककुद्मिनम्

sūryāya kapilāṃ dhenuṃ śaṅkhaṃ dadyāttathendave / raktaṃ dhuraṃdharaṃ dadyād bhaumāya ca kakudminam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुधाय जातरूपं तु गुरवे पीतवाससी । श्वेताश्वं दैत्यगुरवे कृष्णां गामर्कसूनवे

budhāya jātarūpaṃ tu gurave pītavāsasī / śvetāśvaṃ daityagurave kṛṣṇāṃ gāmarkasūnave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयसं राहवे दद्यात् केतुभ्यश्छागमुत्तमम् । सुवर्णेन समा कार्या यजमानेन दक्षिणा

āyasaṃ rāhave dadyāt ketubhyaśchāgamuttamam / suvarṇena samā kāryā yajamānena dakṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामथवा गावो दातव्या हेमभूषिताः । सुवर्णमथवा दद्याद् गुरुर्वा येन तुष्यति । समन्त्रेणैव दातव्याः सर्वाः सर्वत्र दक्षिणाः

sarveṣāmathavā gāvo dātavyā hemabhūṣitāḥ / suvarṇamathavā dadyād gururvā yena tuṣyati / samantreṇaiva dātavyāḥ sarvāḥ sarvatra dakṣiṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिले सर्वदेवानां पूजनीयासि रोहिणी । तीर्थदेवमयी यस्माद् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

kapile sarvadevānāṃ pūjanīyāsi rohiṇī / tīrthadevamayī yasmād ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यस्त्वं शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम् । विष्णुना विधृतश्चासि ततः शान्तिं प्रयच्छ मे

puṇyastvaṃ śaṅkha puṇyānāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam / viṣṇunā vidhṛtaścāsi tataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्त्वं वृषरूपेण जगदानन्दकारक । अष्टमूर्तेरधिष्ठानम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

dharmastvaṃ vṛṣarūpeṇa jagadānandakāraka / aṣṭamūrteradhiṣṭhānam ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यगर्भगर्भस्त्वं हेमबीजं विभावसोः । अनन्तपुण्यफलदम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

hiraṇyagarbhagarbhastvaṃ hemabījaṃ vibhāvasoḥ / anantapuṇyaphaladam ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीतवस्त्रयुगं यस्माद् वासुदेवस्य वल्लभम् । प्रदानात्तस्य मे विष्णो ह्य् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

pītavastrayugaṃ yasmād vāsudevasya vallabham / pradānāttasya me viṣṇo hy ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुस्त्वमश्वरूपेण यस्मादमृतसम्भवः । चन्द्रार्कवाहनो नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

viṣṇustvamaśvarūpeṇa yasmādamṛtasambhavaḥ / candrārkavāhano nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मात्त्वं पृथिवी सर्वा धेनुः केशवसंनिभा । सर्वपापहरा नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

yasmāttvaṃ pṛthivī sarvā dhenuḥ keśavasaṃnibhā / sarvapāpaharā nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मादायासकर्माणि तवाधीनानि सर्वदा । लाङ्गलाद्यायुधादीनि तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे

yasmādāyāsakarmāṇi tavādhīnāni sarvadā / lāṅgalādyāyudhādīni tasmācchāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मात्त्वं सर्वयज्ञानाम् अङ्गत्वेन व्यवस्थितः । यानं विभावसोर्नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

yasmāttvaṃ sarvayajñānām aṅgatvena vyavasthitaḥ / yānaṃ vibhāvasornityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवामङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश । यस्मात्तस्माच्छ्रिये मे स्याद् इह लोके परत्र च

gavāmaṅgeṣu tiṣṭhanti bhuvanāni caturdaśa / yasmāttasmācchriye me syād iha loke paratra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मादशून्यं शयनं केशवस्य च सर्वदा । शय्या ममाप्यशून्यास्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि

yasmādaśūnyaṃ śayanaṃ keśavasya ca sarvadā / śayyā mamāpyaśūnyāstu dattā janmani janmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः । तथा रत्नानि यच्छन्तु रत्नदानेन मे सुराः

yathā ratneṣu sarveṣu sarve devāḥ pratiṣṭhitāḥ / tathā ratnāni yacchantu ratnadānena me surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा भूमिप्रदानस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् । दानान्यन्यानि मे शान्तिर् भूमिदानाद्भवत्विह

yathā bhūmipradānasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm / dānānyanyāni me śāntir bhūmidānādbhavatviha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सम्पूजयेद्भक्त्या वित्तशाठ्येन वर्जितः । रत्नकाञ्चनवस्त्रौघैर् धूपमाल्यानुलेपनैः

evaṃ sampūjayedbhaktyā vittaśāṭhyena varjitaḥ / ratnakāñcanavastraughair dhūpamālyānulepanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना यस्तु ग्रहपूजां समाचरेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति प्रेत्य स्वर्गे महीयते

anena vidhinā yastu grahapūjāṃ samācaret / sarvānkāmānavāpnoti pretya svarge mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु पीडाकरो नित्यम् अल्पवित्तस्य वा ग्रहः । तं च यत्नेन सम्पूज्य शेषानप्यर्चयेद्बुधः

yastu pīḍākaro nityam alpavittasya vā grahaḥ / taṃ ca yatnena sampūjya śeṣānapyarcayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहा गावो नरेन्द्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः । पूजिताः पूजयन्त्येते निर्दहन्त्यवमानिताः

grahā gāvo narendrāśca brāhmaṇāśca viśeṣataḥ / pūjitāḥ pūjayantyete nirdahantyavamānitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा बाणप्रहाराणां कवचं भवति वारणम् । तद्वद्दैवोपघातानां शान्तिर्भवति वारणम्

yathā bāṇaprahārāṇāṃ kavacaṃ bhavati vāraṇam / tadvaddaivopaghātānāṃ śāntirbhavati vāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्न दक्षिणाहीनं कर्तव्यं भूतिमिच्छता । सम्पूर्णया दक्षिणया यस्मादेको ऽपि तुष्यति

tasmānna dakṣiṇāhīnaṃ kartavyaṃ bhūtimicchatā / sampūrṇayā dakṣiṇayā yasmādeko 'pi tuṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदैवायुतहोमो ऽयं नवग्रहमखे स्थितः । विवाहोत्सवयज्ञेषु प्रतिष्ठादिषु कर्मसु

sadaivāyutahomo 'yaṃ navagrahamakhe sthitaḥ / vivāhotsavayajñeṣu pratiṣṭhādiṣu karmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विघ्नार्थं मुनिश्रेष्ठ तथोद्वेगाद्भुतेषु च । कथितो ऽयुतहोमो ऽयं लक्षहोममतः शृणु

nirvighnārthaṃ muniśreṣṭha tathodvegādbhuteṣu ca / kathito 'yutahomo 'yaṃ lakṣahomamataḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वकामाप्तये यस्माल् लक्षहोमं विदुर्बुधाः । पितॄणां वल्लभं साक्षाद् भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

sarvakāmāptaye yasmāl lakṣahomaṃ vidurbudhāḥ / pitṝṇāṃ vallabhaṃ sākṣād bhuktimuktiphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहताराबलं लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् । गृहस्योत्तरपूर्वेण मण्डपं कारयेद्बुधः

grahatārābalaṃ labdhvā kṛtvā brāhmaṇavācanam / gṛhasyottarapūrveṇa maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्रायतनभूमौ वा चतुरस्रमुदङ्मुखम् । दशहस्तमथाष्टौ वा हस्तान्कुर्याद्विधानतः

rudrāyatanabhūmau vā caturasramudaṅmukham / daśahastamathāṣṭau vā hastānkuryādvidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रागुदक्प्लवनां भूमिं कारयेद्यत्नतो बुधः । प्रागुत्तरं समासाद्य प्रदेशं मण्डपस्य तु

prāgudakplavanāṃ bhūmiṃ kārayedyatnato budhaḥ / prāguttaraṃ samāsādya pradeśaṃ maṇḍapasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोभनं कारयेत्कुण्डं यथावल्लक्षणान्वितम् । चतुरस्रं समन्तात्तु योनिवक्त्रं समेखलम्

śobhanaṃ kārayetkuṇḍaṃ yathāvallakṣaṇānvitam / caturasraṃ samantāttu yonivaktraṃ samekhalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरङ्गुलविस्तारा मेखला तद्वदुच्छ्रिता । प्रागुदक्प्लवना कार्या सर्वतः समवस्थिता

caturaṅgulavistārā mekhalā tadvaducchritā / prāgudakplavanā kāryā sarvataḥ samavasthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्त्यर्थं सर्वलोकानां नवग्रहमखः स्मृतः । मानहीनाधिकं कुण्डम् अनेकभयदं भवेत् । यस्मात्तस्मात् सुसम्पूर्णं शान्तिकुण्डं विधीयते

śāntyarthaṃ sarvalokānāṃ navagrahamakhaḥ smṛtaḥ / mānahīnādhikaṃ kuṇḍam anekabhayadaṃ bhavet / yasmāttasmāt susampūrṇaṃ śāntikuṇḍaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माद्दशगुणः प्रोक्तो लक्षहोमः स्वयम्भुवा । आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिस्तथैव च

asmāddaśaguṇaḥ prokto lakṣahomaḥ svayambhuvā / āhutībhiḥ prayatnena dakṣiṇābhistathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विहस्तविस्तृतं तद्वच् चतुर्हस्तायतं पुनः । लक्षहोमे भवेत्कुण्डं योनिवक्त्रं त्रिमेखलम्

dvihastavistṛtaṃ tadvac caturhastāyataṃ punaḥ / lakṣahome bhavetkuṇḍaṃ yonivaktraṃ trimekhalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य चोत्तरपूर्वेण वितस्तित्रयसंस्थितम् । प्रागुदक्प्लवनं तच्च चतुरस्रं समन्ततः

tasya cottarapūrveṇa vitastitrayasaṃsthitam / prāgudakplavanaṃ tacca caturasraṃ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्कम्भार्धोच्छ्रितं प्रोक्तं स्थण्डिलं विश्वकर्मणा । संस्थापनाय देवानां वप्रत्रयसमावृतम्

viṣkambhārdhocchritaṃ proktaṃ sthaṇḍilaṃ viśvakarmaṇā / saṃsthāpanāya devānāṃ vapratrayasamāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्यङ्गुलो ह्युच्छ्रितो वप्रः प्रथमः स उदाहृतः । अङ्गुलोच्छ्रयसंयुक्तं वप्रद्वयमथोपरि

dvyaṅgulo hyucchrito vapraḥ prathamaḥ sa udāhṛtaḥ / aṅgulocchrayasaṃyuktaṃ vapradvayamathopari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यङ्गुलस्य च विस्तारः सर्वेषां कथ्यते बुधैः । दशाङ्गुलोच्छ्रिता भित्तिः स्थण्डिले स्यात्तथोपरि । तस्मिन्नावाहयेद्देवान् पूर्ववत्पुष्पतण्डुलैः

tryaṅgulasya ca vistāraḥ sarveṣāṃ kathyate budhaiḥ / daśāṅgulocchritā bhittiḥ sthaṇḍile syāttathopari / tasminnāvāhayeddevān pūrvavatpuṣpataṇḍulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्याभिमुखाः सर्वाः साधिप्रत्यधिदेवताः । स्थापनीया मुनिश्रेष्ठ नोत्तरेण पराङ्मुखाः

ādityābhimukhāḥ sarvāḥ sādhipratyadhidevatāḥ / sthāpanīyā muniśreṣṭha nottareṇa parāṅmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुत्मानधिकस्तत्र संपूज्यः श्रियमिच्छता । सामध्वनिशरीरस्त्वं वाहनं परमेष्ठिनः । विषपापहरो नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

garutmānadhikastatra saṃpūjyaḥ śriyamicchatā / sāmadhvaniśarīrastvaṃ vāhanaṃ parameṣṭhinaḥ / viṣapāpaharo nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववत्कुम्भमामन्त्र्य तद्वद्धोमं समाचरेत् । सहस्राणां शतं हुत्वा समित्संख्याधिकं पुनः । घृतकुम्भवसोर्धारां पातयेदनलोपरि

pūrvavatkumbhamāmantrya tadvaddhomaṃ samācaret / sahasrāṇāṃ śataṃ hutvā samitsaṃkhyādhikaṃ punaḥ / ghṛtakumbhavasordhārāṃ pātayedanalopari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदुम्बरीं तथार्द्रां च ऋज्वीं कोटरवर्जिताम् । बाहुमात्रां स्रुचं कृत्वा ततः स्तम्भद्वयोपरि । घृतधारां तया सम्यग् अग्नेरुपरि पातयेत्

audumbarīṃ tathārdrāṃ ca ṛjvīṃ koṭaravarjitām / bāhumātrāṃ srucaṃ kṛtvā tataḥ stambhadvayopari / ghṛtadhārāṃ tayā samyag agnerupari pātayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावयेत्सूक्तमाग्नेयं वैष्णवं रौद्रमैन्दवम् । महावैश्वानरं साम ज्येष्ठसाम च वाचयेत्

śrāvayetsūktamāgneyaṃ vaiṣṇavaṃ raudramaindavam / mahāvaiśvānaraṃ sāma jyeṣṭhasāma ca vācayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं च यजमानस्य पूर्ववत्स्वस्तिवाचनम् । दातव्या यजमानेन पूर्ववद्दक्षिणाः पृथक्

snānaṃ ca yajamānasya pūrvavatsvastivācanam / dātavyā yajamānena pūrvavaddakṣiṇāḥ pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामक्रोधविहीनेन ऋत्विग्भ्यः शान्तचेतसा । नवग्रहमखे विप्राश् चत्वारो वेदवेदिनः

kāmakrodhavihīnena ṛtvigbhyaḥ śāntacetasā / navagrahamakhe viprāś catvāro vedavedinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा ऋत्विजौ शान्तौ द्वावेव श्रुतिकोविदौ । कार्यावयुतहोमे तु न प्रसज्येत विस्तरे

athavā ṛtvijau śāntau dvāveva śrutikovidau / kāryāvayutahome tu na prasajyeta vistare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वच्च दश चाष्टौ च लक्षहोमे तु ऋत्विजः । कर्तव्याः शक्तितस्तद्वच् चत्वारो वा विमत्सरः

tadvacca daśa cāṣṭau ca lakṣahome tu ṛtvijaḥ / kartavyāḥ śaktitastadvac catvāro vā vimatsaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवग्रहमखात्सर्वं लक्षहोमे दशोत्तरम् । भक्ष्यान्दद्यान्मुनिश्रेष्ठ भूषणान्यपि शक्तितः

navagrahamakhātsarvaṃ lakṣahome daśottaram / bhakṣyāndadyānmuniśreṣṭha bhūṣaṇānyapi śaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनानि सवस्त्राणि हैमानि कटकानि च । कर्णाङ्गुलिपवित्राणि कण्ठसूत्राणि शक्तिमान्

śayanāni savastrāṇi haimāni kaṭakāni ca / karṇāṅgulipavitrāṇi kaṇṭhasūtrāṇi śaktimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कुर्याद्दक्षिणाहीनं वित्तशाठ्येन मानवः । अददल्लोभतो मोहात् कुलक्षयम् अवाप्नुते

na kuryāddakṣiṇāhīnaṃ vittaśāṭhyena mānavaḥ / adadallobhato mohāt kulakṣayam avāpnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नदानं यथाशक्त्या कर्तव्यं भूतिमिच्छता । अन्नहीनः कृतो यस्माद् दुर्भिक्षफलदो भवेत्

annadānaṃ yathāśaktyā kartavyaṃ bhūtimicchatā / annahīnaḥ kṛto yasmād durbhikṣaphalado bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । यष्टारं दक्षिणाहीनं नास्ति यज्ञसमो रिपुः

annahīno dahedrāṣṭraṃ mantrahīnastu ṛtvijaḥ / yaṣṭāraṃ dakṣiṇāhīnaṃ nāsti yajñasamo ripuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वाप्यल्पधनः कुर्याल् लक्षहोमं नरः क्वचित् । यस्मात्पीडाकरो नित्यं यज्ञे भवति विग्रहः

na vāpyalpadhanaḥ kuryāl lakṣahomaṃ naraḥ kvacit / yasmātpīḍākaro nityaṃ yajñe bhavati vigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमेव पूजयेद्भक्त्या द्वौ वा त्रीन्वा यथाविधि । एकमप्यर्चयेद्भक्त्या ब्राह्मणं वेदपारगम् । दक्षिणाभिः प्रयत्नेन न बहूनल्पवित्तवान्

tameva pūjayedbhaktyā dvau vā trīnvā yathāvidhi / ekamapyarcayedbhaktyā brāhmaṇaṃ vedapāragam / dakṣiṇābhiḥ prayatnena na bahūnalpavittavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षहोमस्तु कर्तव्यो यथावित्तं भवेद्बहु । यतः सर्वानवाप्नोति कुर्वन्कामान्विधानतः

lakṣahomastu kartavyo yathāvittaṃ bhavedbahu / yataḥ sarvānavāpnoti kurvankāmānvidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूज्यते शिवलोके च वस्वादित्यमरुद्गणैः । यावत्कल्पशतान्यष्टाव् अथ मोक्षमवाप्नुयात्

pūjyate śivaloke ca vasvādityamarudgaṇaiḥ / yāvatkalpaśatānyaṣṭāv atha mokṣamavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकामो यस्त्विमं कुर्याल् लक्षहोमं यथाविधि । स तं काममवाप्नोति पदमानन्त्यम् अश्नुते

sakāmo yastvimaṃ kuryāl lakṣahomaṃ yathāvidhi / sa taṃ kāmamavāpnoti padamānantyam aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रार्थी लभते पुत्रान् धनार्थी लभते धनम् । भार्यार्थी शोभनां भार्यां कुमारी च शुभं पतिम्

putrārthī labhate putrān dhanārthī labhate dhanam / bhāryārthī śobhanāṃ bhāryāṃ kumārī ca śubhaṃ patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रष्टराज्यस्तथा राज्यं श्रीकामः श्रियमाप्नुयात् । यं यं प्रार्थयते कामं स वै भवति पुष्कलः । निष्कामः कुरुते यस्तु स परं ब्रह्म गच्छति

bhraṣṭarājyastathā rājyaṃ śrīkāmaḥ śriyamāpnuyāt / yaṃ yaṃ prārthayate kāmaṃ sa vai bhavati puṣkalaḥ / niṣkāmaḥ kurute yastu sa paraṃ brahma gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माच्छतगुणः प्रोक्तः कोटिहोमः स्वयम्भुवा । आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिः फलेन च

asmācchataguṇaḥ proktaḥ koṭihomaḥ svayambhuvā / āhutībhiḥ prayatnena dakṣiṇābhiḥ phalena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववद्ग्रहदेवानाम् आवाहनविसर्जने । होममन्त्रास्त एवोक्ताः खाने दाने तथैव च । कुण्डमण्डपवेदीनां विशेषो ऽयं निबोध मे

pūrvavadgrahadevānām āvāhanavisarjane / homamantrāsta evoktāḥ khāne dāne tathaiva ca / kuṇḍamaṇḍapavedīnāṃ viśeṣo 'yaṃ nibodha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.