Library·Matsya Purāṇa·95

Matsya Purāṇa 95

*नारद उवाच भगवन्भूतभव्येश तथान्यदपि यच्छ्रुतम् । भुक्तिमुक्तिफलायालं तत्पुनर् वक्तुमर्हसि

*nārada uvāca bhagavanbhūtabhavyeśa tathānyadapi yacchrutam / bhuktimuktiphalāyālaṃ tatpunar vaktumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तो ऽब्रवीच्छम्भुर् अयं वाङ्मयपारगः । मत्समस्तपसा ब्रह्मन् पुराणश्रुतिविस्तरैः

evamukto 'bravīcchambhur ayaṃ vāṅmayapāragaḥ / matsamastapasā brahman purāṇaśrutivistaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मो ऽयं वृषरूपेण नन्दी नाम गणाधिपः । धर्मान्माहेश्वरान् वक्ष्यत् यतःप्रभृति नारद

dharmo 'yaṃ vṛṣarūpeṇa nandī nāma gaṇādhipaḥ / dharmānmāheśvarān vakṣyat yataḥprabhṛti nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*मत्स्य उवाच इत्युक्त्वा देवदेवेशस् तत्रैवान्तरधीयत । नारदो ऽपि हि शुश्रूषुर् अपृच्छन्नन्दिकेश्वरम् । आदिष्टस्त्वं शिवेनेह वद माहेश्वरं व्रतम्

*matsya uvāca ityuktvā devadeveśas tatraivāntaradhīyata / nārado 'pi hi śuśrūṣur apṛcchannandikeśvaram / ādiṣṭastvaṃ śiveneha vada māheśvaraṃ vratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*नन्दिकेश्वर उवाच शृणुष्वावहितो ब्रह्मन् वक्ष्ये माहेश्वरं व्रतम् । त्रिषु लोकेषु विख्याता नाम्ना शिवचतुर्दशी

*nandikeśvara uvāca śṛṇuṣvāvahito brahman vakṣye māheśvaraṃ vratam / triṣu lokeṣu vikhyātā nāmnā śivacaturdaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गशीर्षत्रयोदश्यां सितायामेकभोजनः । प्रार्थयेद्देवदेवेशं त्वामहं शरणं गतः

mārgaśīrṣatrayodaśyāṃ sitāyāmekabhojanaḥ / prārthayeddevadeveśaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दश्यां निराहारः सम्यगभ्यर्च्य शंकरम् । सुवर्णवृषभं दत्त्वा भोक्ष्यामि च परे ऽहनि

caturdaśyāṃ nirāhāraḥ samyagabhyarcya śaṃkaram / suvarṇavṛṣabhaṃ dattvā bhokṣyāmi ca pare 'hani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः । कृतस्नानजपःपश्चाद् उमया सह शंकरम् । पूजयेत्कमलैः शुभ्रैर् गन्धमाल्यानुलेपनैः

evaṃ niyamakṛtsuptvā prātarutthāya mānavaḥ / kṛtasnānajapaḥpaścād umayā saha śaṃkaram / pūjayetkamalaiḥ śubhrair gandhamālyānulepanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादौ नमः शिवायेति शिरः सर्वात्मने नमः । त्रिनेत्रायेति नेत्राणि ललाटं हरये नमः

pādau namaḥ śivāyeti śiraḥ sarvātmane namaḥ / trinetrāyeti netrāṇi lalāṭaṃ haraye namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखमिन्दुमुखायेति श्रीकण्ठायेति कंधराम् । सद्योजाताय कर्णौ तु वामदेवाय वै भुजौ

mukhamindumukhāyeti śrīkaṇṭhāyeti kaṃdharām / sadyojātāya karṇau tu vāmadevāya vai bhujau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अघोरहृदयायेति हृदयं चाभिपूजयेत् । स्तनौ तत्पुरुषायेति तथेशानाय चोदरम्

aghorahṛdayāyeti hṛdayaṃ cābhipūjayet / stanau tatpuruṣāyeti tatheśānāya codaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वौ चानन्तधर्माय ज्ञानभूताय वै कटिम् । ऊरू चानन्तवैराग्य-सिंहायेत्यभिपूजयेत्

pārśvau cānantadharmāya jñānabhūtāya vai kaṭim / ūrū cānantavairāgya-siṃhāyetyabhipūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तैश्वर्यनाथाय जानुनी चार्चयेद्बुधः । प्रधानाय नमो जङ्घे गुल्फौ व्योमात्मने नमः

anantaiśvaryanāthāya jānunī cārcayedbudhaḥ / pradhānāya namo jaṅghe gulphau vyomātmane namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्योमकेशात्मरूपाय केशान्पृष्ठं च पूजयेत् । नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै पार्वतीं चापि पूजयेत्

vyomakeśātmarūpāya keśānpṛṣṭhaṃ ca pūjayet / namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai pārvatīṃ cāpi pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तु वृषभं हैमम् उदकुम्भसमन्वितम् । शुक्लमाल्याम्बरधरं पञ्चरत्नसमन्वितम् । भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

tatastu vṛṣabhaṃ haimam udakumbhasamanvitam / śuklamālyāmbaradharaṃ pañcaratnasamanvitam / bhakṣyairnānāvidhairyuktaṃ brāhmaṇāya nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीयतां देवदेवो ऽत्र सद्योजातः पिनाकधृक् । ततो विप्रान्समाहूय तर्पयेद्भक्तितः शुभान् । पृषदाज्यं च संप्राश्य स्वपेद्भूमावुदङ्मुखः

prīyatāṃ devadevo 'tra sadyojātaḥ pinākadhṛk / tato viprānsamāhūya tarpayedbhaktitaḥ śubhān / pṛṣadājyaṃ ca saṃprāśya svapedbhūmāvudaṅmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चदश्यां च सम्पूज्य विप्रान्भुञ्जीत वाग्यतः । तद्वत्कृष्णचतुर्दश्याम् एतत्सर्वं समाचरेत्

pañcadaśyāṃ ca sampūjya viprānbhuñjīta vāgyataḥ / tadvatkṛṣṇacaturdaśyām etatsarvaṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दशीषु सर्वासु कुर्यात्पूर्ववदर्चनम् । ये तु मासे विशेषाः स्युस् तान्निबोध क्रमादिह

caturdaśīṣu sarvāsu kuryātpūrvavadarcanam / ye tu māse viśeṣāḥ syus tānnibodha kramādiha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गशीर्षादिमासेषु क्रमादेतदुदीरयेत् । शंकराय नमस्ते ऽस्तु नमस्ते करवीरक

mārgaśīrṣādimāseṣu kramādetadudīrayet / śaṃkarāya namaste 'stu namaste karavīraka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यम्बकाय नमस्ते ऽस्तु महेश्वरमतः परम् । नमस्ते ऽस्तु महादेव स्थाणवे च ततः परम्

tryambakāya namaste 'stu maheśvaramataḥ param / namaste 'stu mahādeva sthāṇave ca tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः पशुपते नाथ नमस्ते शम्भवे पुनः । नमस्ते परमानन्द नमः सोमार्धधारिणे

namaḥ paśupate nātha namaste śambhave punaḥ / namaste paramānanda namaḥ somārdhadhāriṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो भीमाय इत्येवं त्वामहं शरणं गतः । गोमूत्रं गोमूयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

namo bhīmāya ityevaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ / gomūtraṃ gomūyaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चगव्यं ततो बिल्वं कर्पूरं चागुरुं यवाः । तिलाः कृष्णाश्च विधिवत् प्राशनं क्रमशः स्मृतम् । प्रतिमासं चतुर्दश्योर् एकैकं प्राशनं स्मृतम्

pañcagavyaṃ tato bilvaṃ karpūraṃ cāguruṃ yavāḥ / tilāḥ kṛṣṇāśca vidhivat prāśanaṃ kramaśaḥ smṛtam / pratimāsaṃ caturdaśyor ekaikaṃ prāśanaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दारमालतीभिश्च तथा धत्तूरकैरपि । सिन्दुवारैरशोकैश्च मल्लिकाभिश्च पाटलैः

mandāramālatībhiśca tathā dhattūrakairapi / sinduvārairaśokaiśca mallikābhiśca pāṭalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कपुष्पैः कदम्बैश्च शतपत्त्र्या तथोत्पलैः । एकैकेन चतुर्दश्योर् अर्चयेत्पार्वतीपतिम्

arkapuṣpaiḥ kadambaiśca śatapattryā tathotpalaiḥ / ekaikena caturdaśyor arcayetpārvatīpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश्च कार्त्तिके मासे प्राप्ते संतर्पयेद्द्विजान् । अन्नैर् नानाविधैर् भक्ष्यैर् वस्त्रमाल्यविभूषणैः

punaśca kārttike māse prāpte saṃtarpayeddvijān / annair nānāvidhair bhakṣyair vastramālyavibhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा नीलवृषोत्सर्गं श्रुत्युक्तविधिना नरः । उमामहेश्वरं हैमं वृषभं च गवा सह

kṛtvā nīlavṛṣotsargaṃ śrutyuktavidhinā naraḥ / umāmaheśvaraṃ haimaṃ vṛṣabhaṃ ca gavā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्ताफलाष्टकयुतं सितनेत्रपटावृताम् । सर्वोपस्करसंयुक्तां शय्यां दद्यात् सकुम्भकाम्

muktāphalāṣṭakayutaṃ sitanetrapaṭāvṛtām / sarvopaskarasaṃyuktāṃ śayyāṃ dadyāt sakumbhakām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्रपात्रोपरि पुनः शालितण्डुलसंयुतम् । स्थाप्य विप्राय शान्ताय वेदव्रतपराय च

tāmrapātropari punaḥ śālitaṇḍulasaṃyutam / sthāpya viprāya śāntāya vedavrataparāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठसामविदे देयं नवकव्रतिने क्वचित् । गुणज्ञे श्रोत्रिये दद्याद् आचार्ये तत्त्ववेदिनि

jyeṣṭhasāmavide deyaṃ navakavratine kvacit / guṇajñe śrotriye dadyād ācārye tattvavedini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यङ्गाङ्गाय सौम्याय सदा कल्पाणकारिणे । सपत्नीकाय सम्पूज्य वस्त्रमाल्यविभूषणैः

avyaṅgāṅgāya saumyāya sadā kalpāṇakāriṇe / sapatnīkāya sampūjya vastramālyavibhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरौ सति गुरोर्देयं तदभावे द्विजातये । न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषात्पतत्यधः

gurau sati gurordeyaṃ tadabhāve dvijātaye / na vittaśāṭhyaṃ kurvīta kurvandoṣātpatatyadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना यस्तु कुर्याच्छिवचतुर्दशीम् । सो ऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

anena vidhinā yastu kuryācchivacaturdaśīm / so 'śvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् यदत्रामुत्र वा कृतम् । पितृभिर्भ्रातृभिर्वापि तत्सर्वं नाशमाप्नुयात्

brahmahatyādikaṃ kiṃcid yadatrāmutra vā kṛtam / pitṛbhirbhrātṛbhirvāpi tatsarvaṃ nāśamāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घायुरारोग्यकुलान्नवृद्धिर् अत्राक्षयामुत्र चतुर्भुजत्वम् । गणाधिपत्यं दिवि कल्पकोटि-शतान्युषित्वा पदमेति शम्भोः

dīrghāyurārogyakulānnavṛddhir atrākṣayāmutra caturbhujatvam / gaṇādhipatyaṃ divi kalpakoṭi-śatānyuṣitvā padameti śambhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बृहस्पतिरप्यनन्तमस्याः फलमिन्दो न पितामहो ऽपि वक्तुम् । न च सिद्धगणो ऽप्यलं न चाहं यदि जिह्वायुतकोटयो ऽपि वक्त्रे

na bṛhaspatirapyanantamasyāḥ phalamindo na pitāmaho 'pi vaktum / na ca siddhagaṇo 'pyalaṃ na cāhaṃ yadi jihvāyutakoṭayo 'pi vaktre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्यमरवल्लभः पठति यः स्मरेद्वा सदा शृणोत्यपि विमत्सरः सकलपापनिर्मोचनीम् । इमां शिवचतुर्दशीममरकामिनीकोटयः स्तुवन्ति तमनिन्दितं किमु समाचरेद्यः सदा

bhavatyamaravallabhaḥ paṭhati yaḥ smaredvā sadā śṛṇotyapi vimatsaraḥ sakalapāpanirmocanīm / imāṃ śivacaturdaśīmamarakāminīkoṭayaḥ stuvanti tamaninditaṃ kimu samācaredyaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या वाथ नारी कुरुते ऽतिभक्त्या भर्तारमापृच्छ्य सुतान्गुरून्वा । सापि प्रसादात्परमेश्वरस्य परं पदं याति पिनाकपाणेः

yā vātha nārī kurute 'tibhaktyā bhartāramāpṛcchya sutāngurūnvā / sāpi prasādātparameśvarasya paraṃ padaṃ yāti pinākapāṇeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.