Library·Mayamata·31

Mayamata 31

यानाधिकारः अथ वक्ष्येयानानां शयनानां लक्षणं क्रमशः शिबिका च रथं यानं पर्यङ्कादीनि शयनानि

yānādhikāraḥ atha vakṣyeyānānāṃ śayanānāṃ lakṣaṇaṃ kramaśaḥ śibikā ca rathaṃ yānaṃ paryaṅkādīni śayanāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शयनेतज्जातान्यपि पीठाद्यासनानि ततः पीठे ति च शिखरेति मौण्डीति मया त्रिधा मता शिबिका

atha śayanetajjātānyapi pīṭhādyāsanāni tataḥ pīṭhe ti ca śikhareti mauṇḍīti mayā tridhā matā śibikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासायामसमस्ता भेदाः सत्र्यं शशिखरिभित्तिवशात् व्यासायामोत्सेधान्यधुना वक्ष्येपृथक् पृथक् तासाम्

vyāsāyāmasamastā bhedāḥ satryaṃ śaśikharibhittivaśāt vyāsāyāmotsedhānyadhunā vakṣyepṛthak pṛthak tāsām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासं त्रिवितस्ति स्यादायामं पञ्चक र्वितस्तिः स्यात् अधमं त्रिवितस्तिः स्यान्मध्यं तस्मादङ्गुलाधिक्यम्

vyāsaṃ trivitasti syādāyāmaṃ pañcaka rvitastiḥ syāt adhamaṃ trivitastiḥ syānmadhyaṃ tasmādaṅgulādhikyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् त्र्यङ्गुलमधिकमुत्तममेतत्तुकथ्यतेमु निभिः विपुलाध्यर्धायामं स्वस्वव्यासं च कर्णमात्रं वा

tasmāt tryaṅgulamadhikamuttamametattukathyatemu nibhiḥ vipulādhyardhāyāmaṃ svasvavyāsaṃ ca karṇamātraṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासार्धंभित्त्युच्चं श्रेष्ठं तस्मात् त्र्यङ्गुलक्षयतः मध्यममधमं तस्मात् त्र्यङ्गुलहीनं त्रिधोत्तुङ्गम्

vyāsārdhaṃbhittyuccaṃ śreṣṭhaṃ tasmāt tryaṅgulakṣayataḥ madhyamamadhamaṃ tasmāt tryaṅgulahīnaṃ tridhottuṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासायामोच्चवशात् त्रिविधोक्ता पै ण्डिका शिबिका सैकत्रिं शतिमात्रैः सप्तत्रिं शत् सपञ्चकं त्रिं शत्

vyāsāyāmoccavaśāt trividhoktā pai ṇḍikā śibikā saikatriṃ śatimātraiḥ saptatriṃ śat sapañcakaṃ triṃ śat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्रैरथवा विपुलं दै घ्घ्यो च्चं पूर्वमेव तत्कार्यम् उत्कृष्टमध्यमाधमविपुलं पञ्चार्धयु गलमिति मात्रैः

mātrairathavā vipulaṃ dai ghghyo ccaṃ pūrvameva tatkāryam utkṛṣṭamadhyamādhamavipulaṃ pañcārdhayu galamiti mātraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजविपुलार्धोत्सेधं कर्तव्यं सम्यगीषिकायामम् पञ्चचतु स्त्र्यङ्गु लिभिर्विपुलं सार्धंतुतत्तीव्रम्

nijavipulārdhotsedhaṃ kartavyaṃ samyagīṣikāyāmam pañcacatu stryaṅgu libhirvipulaṃ sārdhaṃtutattīvram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्षुद्रपिट्टकाथ वाजननिम्नाब्जकं प्रयुतम् द्व्यर्धंद्विमात्रसार्धैकाङ्गुलविपुलं च हस्तं स्यात्

sakṣudrapiṭṭakātha vājananimnābjakaṃ prayutam dvyardhaṃdvimātrasārdhaikāṅgulavipulaṃ ca hastaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासं त्रिपादमर्धंतयोस्तुमध्यं च तत्तुङ्गम् गोलार्धाकृतिकं वा छत्राभं वाऽथ वेत्रभेदनिभम्

vyāsaṃ tripādamardhaṃtayostumadhyaṃ ca tattuṅgam golārdhākṛtikaṃ vā chatrābhaṃ vā'tha vetrabhedanibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तेषिकयोर्मध्येषड् भागैः कम्पकानि चत्वारि सार्धद्वयङ्गुलविपुलं द्वयङ्गुलमध्यार्धमात्रविस्तारम्

hasteṣikayormadhyeṣaḍ bhāgaiḥ kampakāni catvāri sārdhadvayaṅgulavipulaṃ dvayaṅgulamadhyārdhamātravistāram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धंत्रिपादाङ्गुलकमु त्सेधं ह्येव कम्पकानां तु अधरोध्ध्वेचैकां शाङ्गु लिकं घ्नकाभिरपि युक्तम्

ardhaṃtripādāṅgulakamu tsedhaṃ hyeva kampakānāṃ tu adharodhdhvecaikāṃ śāṅgu likaṃ ghnakābhirapi yuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमकम्पं त्यक्त्वा युक्तिवशान्मध्यभित्तिमानेतु मध्येद्वयं शेघ्नका नरनारीचक्रवाकशोभयुतम्

madhyamakampaṃ tyaktvā yuktivaśānmadhyabhittimānetu madhyedvayaṃ śeghnakā naranārīcakravākaśobhayutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लीचतुष्पदाद्यैः सं युक्ता नाटकादिकरपि च हस्ताधिकयोर्मध्येव्यालस्थानं विधीयतेऽग्रेतु

vallīcatuṣpadādyaiḥ saṃ yuktā nāṭakādikarapi ca hastādhikayormadhyevyālasthānaṃ vidhīyate'gretu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वव्यासकर्णमात्रमु दितं निर्गमनमु ष्टिबन्धं स्यात् तदधो वाङ्घियुतं तदधोभागेन तुङ्गमेव स्यात्

svavyāsakarṇamātramu ditaṃ nirgamanamu ṣṭibandhaṃ syāt tadadho vāṅghiyutaṃ tadadhobhāgena tuṅgameva syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्समनिर्गमयु क्तं स्वव्यासार्धंतुकम्पकं पुरतः नक्रमुखेन तुयु क्तं लोहेनै वाथवेभदन्तेन

tatsamanirgamayu ktaṃ svavyāsārdhaṃtukampakaṃ purataḥ nakramukhena tuyu ktaṃ lohenai vāthavebhadantena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्त्या विपुला दै घ्घ्यशरसप्तकनन्दकाख्यदशरुद्राः कम्पव्यासघनाभ्यां स्तम्भव्यासं तुबाहल्यम्

bhaktyā vipulā dai ghghyaśarasaptakanandakākhyadaśarudrāḥ kampavyāsaghanābhyāṃ stambhavyāsaṃ tubāhalyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दै घ्घ्या धिकाग्रमूलेकर्तव्या युक्तिबलवशात् तुशिखा आत्तविशालं ह्रस्वै धितयोर्मू लेतदग्रेच

dai ghghyā dhikāgramūlekartavyā yuktibalavaśāt tuśikhā āttaviśālaṃ hrasvai dhitayormū letadagreca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च चतुष्टयमात्रं निर्गमनं पद्मचित्रयुतम् तत्कमलाग्रहस्तं च तन्मानं वा समानकर्णंवा

pañca catuṣṭayamātraṃ nirgamanaṃ padmacitrayutam tatkamalāgrahastaṃ ca tanmānaṃ vā samānakarṇaṃvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रस्वै धितोपरिष्टाद् विपुलं कम्पं च वा घ्नकम् एकां शेन समोच्चं शोभार्थंवा घ्नार्थंस्यात्

hrasvai dhitopariṣṭād vipulaṃ kampaṃ ca vā ghnakam ekāṃ śena samoccaṃ śobhārthaṃvā ghnārthaṃsyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रै व ह्रस्वपादै र्गु लिकाभिः शोभितं तदु क्त्यापि अथवा मुखतो द्वारं पञ्चै वां शं गुणां शकं वा तु

tatrai va hrasvapādai rgu likābhiḥ śobhitaṃ tadu ktyāpi athavā mukhato dvāraṃ pañcai vāṃ śaṃ guṇāṃ śakaṃ vā tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिचतुर्मात्रविशालं षट् सप्ताष्टाङ्गुलोत्सेधम् पादं यत्कुम्भं तदवलग्नं हीरकं सु वृत्तं च

tricaturmātraviśālaṃ ṣaṭ saptāṣṭāṅgulotsedham pādaṃ yatkumbhaṃ tadavalagnaṃ hīrakaṃ su vṛttaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुल्फायामसुपट्टैर्मतिभिः पट्टैस्तुकीलकं कुर्यात् एवं प्रोक्ता शिबिका पै ठिका नाम चित्राङ्गा

gulphāyāmasupaṭṭairmatibhiḥ paṭṭaistukīlakaṃ kuryāt evaṃ proktā śibikā pai ṭhikā nāma citrāṅgā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वव्याससमेन तूत्सेधः स्वव्यासार्धंत्रिभागभित्तिश्च पादसमेता शिखरोपेता सा शेखरीति संप्रोक्ता

svavyāsasamena tūtsedhaḥ svavyāsārdhaṃtribhāgabhittiśca pādasametā śikharopetā sā śekharīti saṃproktā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौण्डी मुण्डाकारा शिखराभै रेवभित्तिभिर्युक्ता व्याससमोत्सेधयुता मण्डपमिव मण्डपोदिताभिमता

mauṇḍī muṇḍākārā śikharābhai revabhittibhiryuktā vyāsasamotsedhayutā maṇḍapamiva maṇḍapoditābhimatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पान्मध्यतस्तुमानं तासां सम्यक् प्रयोक्तव्यम् शाकः कालस्तिमिशः पनसो निम्बार्जु नौ मधूकश्च

pānmadhyatastumānaṃ tāsāṃ samyak prayoktavyam śākaḥ kālastimiśaḥ panaso nimbārju nau madhūkaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीनतसुखमधिरुह्य यानं श्रीमत्तत्प्रकटनिजात्मा स्यात् तद्यानं तदपि शिबिकालक्षणयुक्तं तत्सं पदेसहध्ध्या

śrīnatasukhamadhiruhya yānaṃ śrīmattatprakaṭanijātmā syāt tadyānaṃ tadapi śibikālakṣaṇayuktaṃ tatsaṃ padesahadhdhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विचक्रबाह्येविस्तारं षट् सप्ताष्टवितस्तियुक् चक्रनाभिद्वयान्ताभिगतमक्षोत्तरस्य तु

dvicakrabāhyevistāraṃ ṣaṭ saptāṣṭavitastiyuk cakranābhidvayāntābhigatamakṣottarasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारबाह्यं च तावत् स्याद् विस्तारार्धा धिकायतम् चतु स्त्रिद्व्यङ्गुलोत्सेधं बाहल्यं पञ्चभारकम्

hārabāhyaṃ ca tāvat syād vistārārdhā dhikāyatam catu stridvyaṅgulotsedhaṃ bāhalyaṃ pañcabhārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिसप्तनवधा तत्र व्यासोत्सेधाश्च पूर्ववत् आयामानु गतं तिर्यक् तु ल्यकम्पं दृढीकृतम्

trisaptanavadhā tatra vyāsotsedhāśca pūrvavat āyāmānu gataṃ tiryak tu lyakampaṃ dṛḍhīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यभारोपरि तुलामध्यनिर्गमनाग्रतः ललाटात्तुत्रिहस्तादि तदग्रं कु टिलकृति

madhyabhāropari tulāmadhyanirgamanāgrataḥ lalāṭāttutrihastādi tadagraṃ ku ṭilakṛti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यभार इति प्रोक्तं कत्न परो यु गभागभाक् भारोपर्यङ्गुलघनघ्नकाप्रस्तरो भवेत्

madhyabhāra iti proktaṃ katna paro yu gabhāgabhāk bhāroparyaṅgulaghanaghnakāprastaro bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षमक्षोत्तरं चक्रपट्टं भारोपधानकम् उत्सेधं पञ्चषट् सप्तबाहल्यं द्वित्रिमात्रकम्

akṣamakṣottaraṃ cakrapaṭṭaṃ bhāropadhānakam utsedhaṃ pañcaṣaṭ saptabāhalyaṃ dvitrimātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशाङ्गुलं दै घ्घ्यंपाश्श्वेभारोपधानकम् पोतिकाकारसं युक्तमयःपट्टैर्दृढीकृतम्

aṣṭādaśāṅgulaṃ dai ghghyaṃpāśśvebhāropadhānakam potikākārasaṃ yuktamayaḥpaṭṭairdṛḍhīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षोध्ध्वो त्तरबाहल्यतु ल्यच्छिद्रात्ममध्यमम् तदधस्त्वक्षरक्षार्थंपाश्श्वयोर्बन्धनं भवेत्

akṣodhdhvo ttarabāhalyatu lyacchidrātmamadhyamam tadadhastvakṣarakṣārthaṃpāśśvayorbandhanaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपधानविधानं तुतु ल्यव्यासार्धतीव्रकम् अक्षस्या वधि दै घ्घ्यंस्याद् दारु चेत् चतुरश्रकम्

upadhānavidhānaṃ tutu lyavyāsārdhatīvrakam akṣasyā vadhi dai ghghyaṃsyād dāru cet caturaśrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयः पट्टैश्च कीलैश्च स्वशिखाभिर्दृढीकृतम् अक्षान्तेऽक्षोत्तरं बन्धं दारुकीलैः प्रयोजयेत्

ayaḥ paṭṭaiśca kīlaiśca svaśikhābhirdṛḍhīkṛtam akṣānte'kṣottaraṃ bandhaṃ dārukīlaiḥ prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षोत्तरसमं चक्रं विस्तारं परिकीर्तितम् नाभिर्दशाङ्गुलोत्सेधा वितस्त्यायामविस्तृता

akṣottarasamaṃ cakraṃ vistāraṃ parikīrtitam nābhirdaśāṅgulotsedhā vitastyāyāmavistṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पट्टनाभिमध्येतुद्वात्रिं शद्वा त्रिरष्टकम् अष्टाष्टकं तुवा तत्र युक्त्या सं ख्यासमन्वितम्

tatpaṭṭanābhimadhyetudvātriṃ śadvā triraṣṭakam aṣṭāṣṭakaṃ tuvā tatra yuktyā saṃ khyāsamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरारकर्णमूलाग्रं त्र्यङ्गुलं सार्धमात्रकम् मूलेक्षीणं यवाकारं मूलेऽग्रेशिखयान्वितम्

arārakarṇamūlāgraṃ tryaṅgulaṃ sārdhamātrakam mūlekṣīṇaṃ yavākāraṃ mūle'greśikhayānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोहारोहघनेचै व अक्षान्तरं तथाम्बकम् भारस्योदयं पट्टैश्च कीलकः पट्टबन्धकः

rohārohaghanecai va akṣāntaraṃ tathāmbakam bhārasyodayaṃ paṭṭaiśca kīlakaḥ paṭṭabandhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योग्यं च द्व्यं शपादां शै रयः पट्टैश्च बन्धयेत् तत्स्थानेचोपपीठेच गुह्यं युक्तिवशान्नयेत्

yogyaṃ ca dvyaṃ śapādāṃ śai rayaḥ paṭṭaiśca bandhayet tatsthānecopapīṭheca guhyaṃ yuktivaśānnayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धबद्धकरं पादोत्सेधं चक्रार्धमिष्यते पादोत्सेधद्विभागैकं भागं स्याच्चूलिकोच्छ्रयम्

sārdhabaddhakaraṃ pādotsedhaṃ cakrārdhamiṣyate pādotsedhadvibhāgaikaṃ bhāgaṃ syāccūlikocchrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रेपाश्श्वेतलेवा तुगु लिका पिट्टकान्तरे पृष्ठे पञ्चाङ्गुलोत्सेधं मुखपिट्टकयावृतम्

agrepāśśvetalevā tugu likā piṭṭakāntare pṛṣṭhe pañcāṅgulotsedhaṃ mukhapiṭṭakayāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तरेकर्णपादस्य मुकुलाग्रोत्तरान्तिका भारो भारोपधानं च अक्षमक्षोत्तरं तथा

antarekarṇapādasya mukulāgrottarāntikā bhāro bhāropadhānaṃ ca akṣamakṣottaraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कत्न बरः कत्न बरस्याग्रो द्वयपट्टैश्च कीलकः तत्तद्योगैश्च तत्स्थानेबन्धनाच्च भवेदपि

katna baraḥ katna barasyāgro dvayapaṭṭaiśca kīlakaḥ tattadyogaiśca tatsthānebandhanācca bhavedapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षमक्षोत्तरं मध्येदारुकीलं प्रयोजयेत् सर्वराजाधि पत्येच राजयुद्धेमहोत्सवे

akṣamakṣottaraṃ madhyedārukīlaṃ prayojayet sarvarājādhi patyeca rājayuddhemahotsave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मङ्गलेदेवपूजायां सोमयागेतथै वच इत्येवं कर्मणादिष्टं रथारोहणमिष्यते

maṅgaledevapūjāyāṃ somayāgetathai vaca ityevaṃ karmaṇādiṣṭaṃ rathārohaṇamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासद्वित्रिगुणायामं चक्रं तारसमन्वितम् सप्ततालं तुवा दै घ्घ्यंत्रिचतुर्मात्रविस्तृतम्

vāsadvitriguṇāyāmaṃ cakraṃ tārasamanvitam saptatālaṃ tuvā dai ghghyaṃtricaturmātravistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्वपादवशात् तत्र पूर्ववच्चोत्तरादिकम् हारोपर्यन्तरोपेतं ह्रस्वपादान्तरान्वितम्

svasvapādavaśāt tatra pūrvavaccottarādikam hāroparyantaropetaṃ hrasvapādāntarānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्षष्टिकसं ख्याभिः स्तम्भयु क्तसमन्वितम् षट् सार्धपञ्चपञ्चै व तालेनचरणोदयम्

catuṣṣaṣṭikasaṃ khyābhiḥ stambhayu ktasamanvitam ṣaṭ sārdhapañcapañcai va tālenacaraṇodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकद्वित्रितलोपेतमेकं वाऽथ चतुर्मु खम् मण्डपाकारसं युक्तं शालाकारशिरः क्रियम्

ekadvitritalopetamekaṃ vā'tha caturmu kham maṇḍapākārasaṃ yuktaṃ śālākāraśiraḥ kriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिचतुष्पञ्चषट् सप्त हस्तं चक्रान्तमिष्यते चक्रोत्सेधं चतुष्पञ्चषट् सप्ताष्टेष्टतीव्रकम्

tricatuṣpañcaṣaṭ sapta hastaṃ cakrāntamiṣyate cakrotsedhaṃ catuṣpañcaṣaṭ saptāṣṭeṣṭatīvrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षमक्षोत्तरं चै व भारोपधानकं यथा इष्टेष्टविपुलोत्तुङ्गैर्दारुकीलैर्दृढीकृतम्

akṣamakṣottaraṃ cai va bhāropadhānakaṃ yathā iṣṭeṣṭavipulottuṅgairdārukīlairdṛḍhīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकद्वित्रितलोपेतं प्रासादवदलङ्कृतम् षोडशस्तम्भसं युक्तं दिग्दिक्षुमुखभद्रकम्

ekadvitritalopetaṃ prāsādavadalaṅkṛtam ṣoḍaśastambhasaṃ yuktaṃ digdikṣumukhabhadrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वालङ्कारसं युक्तं रङ्गं तद्योजयेद् दृढम् तथै व शिल्पि मानीय योजनीयं विचक्षणैः

sarvālaṅkārasaṃ yuktaṃ raṅgaṃ tadyojayed dṛḍham tathai va śilpi mānīya yojanīyaṃ vicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादुकं मिथुनां शकपद्मकं लेखितेचराणां शकमूर्तिकम् तुर्यकादिकृतपिट्टककल्पितं पञ्चबोधिह्रसकु ड् मलमेवच

pādukaṃ mithunāṃ śakapadmakaṃ lekhitecarāṇāṃ śakamūrtikam turyakādikṛtapiṭṭakakalpitaṃ pañcabodhihrasaku ḍ malamevaca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वित्रिपादकरनन्दवर्गक र्विप्रभागमिति गण्यमिष्यते

dvitripādakaranandavargaka rviprabhāgamiti gaṇyamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मं तुपट्टीसहकर्णप्रस्तरं व्यालं तुनक्रक्रममेव शोभितम् कर्णांशपद्मं जगति प्रतिष्ठां नराप्रवेशं कुमुदं तुभागम्

padmaṃ tupaṭṭīsahakarṇaprastaraṃ vyālaṃ tunakrakramameva śobhitam karṇāṃśapadmaṃ jagati pratiṣṭhāṃ narāpraveśaṃ kumudaṃ tubhāgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्वं शकर्णंगुणभागपट्टी शिवां शवेदी सकलं धरातलम् शरण्यपद्मं च तुकर्णवेदिका कर्णेन वेदी गलपक्षमं शम्

vasvaṃ śakarṇaṃguṇabhāgapaṭṭī śivāṃ śavedī sakalaṃ dharātalam śaraṇyapadmaṃ ca tukarṇavedikā karṇena vedī galapakṣamaṃ śam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.