Library·Mrgendratantra, Vidyapada 1 - 7.23·1·1.2·1.2.13

Mrgendratantra, Vidyapada 1 - 7.23 1.2.13

* यदि प्रमाणम् असत्यरूपं परमार्थतः परमात्मन एव सत्यत्वात् तथाविधेन प्रमाणेनैतत् प्रमीयमाणं मनोर् निमितेन प्रदीपेन सन् तमसावस्थितपदार्थप्रविवेचनप्रायम्

* yadi pramāṇam asatyarūpaṃ paramārthataḥ paramātmana eva satyatvāt tathāvidhena pramāṇenaitat pramīyamāṇaṃ manor nimitena pradīpena san tamasāvasthitapadārthapravivecanaprāyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथ सत्यम् एव प्रमाणम् एवं तर्हि स परमात्मा प्रमेयत्वेन स्थितः

* atha satyam eva pramāṇam evaṃ tarhi sa paramātmā prameyatvena sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* प्रमाणं हि प्रमेयं परिच्छिन्दत् प्रमाणताम् आसादयति इतरथा प्रमाणतैवास्य न स्यात्

* pramāṇaṃ hi prameyaṃ paricchindat pramāṇatām āsādayati itarathā pramāṇataivāsya na syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* किंच अतः

* kiṃca ataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* किम् अन्यद् यत्रैतद् द्वितयं प्रमाणप्रमेयलक्षणं तत्र प्रमातृप्रमित्यात्मकम् अन्यद् अपि द्वयम् अन्योन्यसत्त्वव्यपेक्षत्वात् स्थितम् एव

* kim anyad yatraitad dvitayaṃ pramāṇaprameyalakṣaṇaṃ tatra pramātṛpramityātmakam anyad api dvayam anyonyasattvavyapekṣatvāt sthitam eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न हि प्रमातारं कर्तारम् अन्तरेण प्रमाणप्रमेययोः क्वचित् किंचित्करत्वं करणकर्मणोः क्रियासिद्धौ कर्त्राश्रयत्वात्

* na hi pramātāraṃ kartāram antareṇa pramāṇaprameyayoḥ kvacit kiṃcitkaratvaṃ karaṇakarmaṇoḥ kriyāsiddhau kartrāśrayatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* प्रमितिर् अपि क्रियारूपो व्यापारस् तेभ्यः पृथग् एवान्वयव्यतिरेकाभ्याम् उपलभ्यत इति चतुष्टयम् अवश्यंभावि

* pramitir api kriyārūpo vyāpāras tebhyaḥ pṛthag evānvayavyatirekābhyām upalabhyata iti catuṣṭayam avaśyaṃbhāvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यद् आह आक्षपादः । * चतसृषु चैवंविधासु सर्वो ऽपि व्यवहारः परिसमाप्यत इति

* yad āha ākṣapādaḥ / * catasṛṣu caivaṃvidhāsu sarvo 'pi vyavahāraḥ parisamāpyata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* किं चात इत्य् अत आह

* kiṃ cāta ity ata āha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यादीनाम् आनर्थक्यम्

* ityādīnām ānarthakyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अपि चास्य परमात्मनश् चेतनाचेतनविश्वोत्पत्तिहेतुत्वे चेतनाचेतनत्वं प्राप्तं कार्याणां कारणस्वभावान्वयात्

* api cāsya paramātmanaś cetanācetanaviśvotpattihetutve cetanācetanatvaṃ prāptaṃ kāryāṇāṃ kāraṇasvabhāvānvayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यद् आहुः । * तदतद्रूपिणो भावास् तदतद्रूपहेतुजाः इति

* yad āhuḥ / * tadatadrūpiṇo bhāvās tadatadrūpahetujāḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ततश् च विरुद्धयोर् अन्योन्याभिभवेनैवात्मलाभाद् भावाभावयोर् इवैकस्मिन् काले चेतनाचेतनस्वभावयोः परमात्मनि अवस्थानं नोपपद्यते

* tataś ca viruddhayor anyonyābhibhavenaivātmalābhād bhāvābhāvayor ivaikasmin kāle cetanācetanasvabhāvayoḥ paramātmani avasthānaṃ nopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यथाह तत्रभवान् खेटकनन्दनः । * विरुद्धाव् एककालस्थौ धर्माव् एकाश्रयं गतौ

* yathāha tatrabhavān kheṭakanandanaḥ / * viruddhāv ekakālasthau dharmāv ekāśrayaṃ gatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इतरेतरनाशात् तौ कुरुतो लोपम् आत्मनः इति

* itaretaranāśāt tau kuruto lopam ātmanaḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न चास्यानङ्गत्वात् केनचिद् अङ्गेन चेतनत्वं केनचिच् चाचेतनत्वं युक्तं साङ्गत्वाभ्युपगमे तु कुसूलादिवत् कार्यत्वात् परमकारणताहानिः

* na cāsyānaṅgatvāt kenacid aṅgena cetanatvaṃ kenacic cācetanatvaṃ yuktaṃ sāṅgatvābhyupagame tu kusūlādivat kāryatvāt paramakāraṇatāhāniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यथा किंच यद् यद् उपादानकारणं तत् तद् अचेतनं यथा मृदादि अचेतनश् चायं तत्तद् अचेतनं परमात्मोपादानकारणत्वात् चेतनत्वे नास्योपादानकारणत्वम्

* yathā kiṃca yad yad upādānakāraṇaṃ tat tad acetanaṃ yathā mṛdādi acetanaś cāyaṃ tattad acetanaṃ paramātmopādānakāraṇatvāt cetanatve nāsyopādānakāraṇatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अस्त्व् अचेतनः को दोष इति चेत् चेतनानां कारणं स्वयम् अचेतन इति विचित्रेयम् उक्तिः

* astv acetanaḥ ko doṣa iti cet cetanānāṃ kāraṇaṃ svayam acetana iti vicitreyam uktiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* आचैतन्याभ्युपगमे चास्य बुद्धिमत्कर्त्रनधिष्ठितस्य मृत्पिण्डादेर् इव न स्वकार्यजनने सामर्थ्यम्

* ācaitanyābhyupagame cāsya buddhimatkartranadhiṣṭhitasya mṛtpiṇḍāder iva na svakāryajanane sāmarthyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ये ऽपि च ग्राहकत्वेन स्वसंवेदनसिद्धा आत्मानो भोक्तारस् तत उत्पन्ना इत्य् उच्यन्ते ते ऽप्य् उत्पाद्यत्वात् घटादिवद् अचेतनाः प्रसज्यन्त इत्य् अनेकदोषाश्रयस्य परमात्माद्वैतस्यानुपपत्तिः

* ye 'pi ca grāhakatvena svasaṃvedanasiddhā ātmāno bhoktāras tata utpannā ity ucyante te 'py utpādyatvāt ghaṭādivad acetanāḥ prasajyanta ity anekadoṣāśrayasya paramātmādvaitasyānupapattiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथैवं वेदान्तवादिनां मते निराकृते कापिलोक्तात् प्रकृतिपुरुषविवेकज्ञानान् निःश्रेयसावाप्तिर् भविष्यति

* athaivaṃ vedāntavādināṃ mate nirākṛte kāpiloktāt prakṛtipuruṣavivekajñānān niḥśreyasāvāptir bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यथा चाहुः

* yathā cāhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एवं तत्त्वाभ्यासान् नास्मि न मे नाहम् इत्य् अपरिशेषात्

* evaṃ tattvābhyāsān nāsmi na me nāham ity apariśeṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एकान्तिकम् आत्यन्तिकम् उभयं कैवल्यम् आप्नोतीति

* ekāntikam ātyantikam ubhayaṃ kaivalyam āpnotīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* श्रुतिर् अप्य् आह अजाम् एकां लोहितशुक्लकृष्णां बह्वीः प्रजा जनयन्तीं सरूपाः । * अजो ह्य् एको जुषमाणो ऽनुशेते जहात्य् एनां भुक्तभोगाम् अजो ऽन्य इति

* śrutir apy āha ajām ekāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīḥ prajā janayantīṃ sarūpāḥ / * ajo hy eko juṣamāṇo 'nuśete jahāty enāṃ bhuktabhogām ajo 'nya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एतद् अपि निराकर्तुम् आह

* etad api nirākartum āha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.