Mrgendratantra, Vidyapada 1 - 7.23 1.5

* तमसो मलस्य शक्तेश्च भगवत्सम्बन्धिन्या वामाख्याया यो ऽसाव् अधिकारो न्यग्भावनव्यापृतत्वं तस्य निवृत्तेर्विरामात् यासौ परिच्युतिः कैवल्याभिमुखीभावः तथा चोक्तं श्रीमत्स्वायम्भुवे । * क्षीणे तस्मिन्यथा सा स्यात्परं निःश्रेयसं प्रति

* tamaso malasya śakteśca bhagavatsambandhinyā vāmākhyāyā yo 'sāv adhikāro nyagbhāvanavyāpṛtatvaṃ tasya nivṛttervirāmāt yāsau paricyutiḥ kaivalyābhimukhībhāvaḥ tathā coktaṃ śrīmatsvāyambhuve / * kṣīṇe tasminyathā sā syātparaṃ niḥśreyasaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति तस्यां तत्परिच्युतौ सत्यां जगदुद्धरणप्रवणः परमेश्वरो दृक्क्रियानन्त्यमणोरात्मनः प्रकटीकरोति

* iti tasyāṃ tatparicyutau satyāṃ jagaduddharaṇapravaṇaḥ parameśvaro dṛkkriyānantyamaṇorātmanaḥ prakaṭīkaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सत्योरेवानन्तयोर् दृक्क्रिययोर् मलावच्छन्नत्वाद् आवृतानन्त्ययोस् तत्परिणतेरावरणापगमादभिव्यक्तिः क्रियते न त्व् अपूर्वोत्पाद इत्युक्तं वक्ष्यामश्च सत्कार्यवादे

* satyorevānantayor dṛkkriyayor malāvacchannatvād āvṛtānantyayos tatpariṇaterāvaraṇāpagamādabhivyaktiḥ kriyate na tv apūrvotpāda ityuktaṃ vakṣyāmaśca satkāryavāde

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स्वापावस्थितान् यान्परमेश्वरोऽनुगृह्णाति ते तु तत्काल एव शिवाः सम्पद्यन्ते न त्व् अधिकारिणो भवन्ति तेषां मलांशान् अवशेषतोऽप्रेर्यत्वेन शिवत्वयोगात् तदानीं चाधिकारिणामनुपयोगात्

* svāpāvasthitān yānparameśvaro'nugṛhṇāti te tu tatkāla eva śivāḥ sampadyante na tv adhikāriṇo bhavanti teṣāṃ malāṃśān avaśeṣato'preryatvena śivatvayogāt tadānīṃ cādhikāriṇāmanupayogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* किंच संहारे सृष्टौ वा यान्विमोचयति ते ऽपि सद्य एव शिवाः सम्पद्यन्ते न व्यतिरेकेण

* kiṃca saṃhāre sṛṣṭau vā yānvimocayati te 'pi sadya eva śivāḥ sampadyante na vyatirekeṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथवेति अनयोः सृष्टिसंहारकालयोर् अञ्जनपरिपाकवैलक्षण्यतस् तत्क्षणं शिवत्वव्यक्त्या निरधिकारमूर्तिभाजः साधिकाराः पतित्वयोगिनो वा आत्मानो भवन्तीत्यर्थः

* athaveti anayoḥ sṛṣṭisaṃhārakālayor añjanaparipākavailakṣaṇyatas tatkṣaṇaṃ śivatvavyaktyā niradhikāramūrtibhājaḥ sādhikārāḥ patitvayogino vā ātmāno bhavantītyarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्र संहारे येषाम् अधिकारवान् अनुग्रहस्ते तदानीं रुद्राणवः सृष्टौ त्व् अधिकारिणो भवितारः सर्गारम्भे तु साधिकारानुग्रहानुगृहीताः पतय इति परापरविद्येश्वराद्यधिकारभाजो भवन्तीति

* tatra saṃhāre yeṣām adhikāravān anugrahaste tadānīṃ rudrāṇavaḥ sṛṣṭau tv adhikāriṇo bhavitāraḥ sargārambhe tu sādhikārānugrahānugṛhītāḥ pataya iti parāparavidyeśvarādyadhikārabhājo bhavantīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथ सृष्टिसंहारकालयोर् अश्रुतमपि कथमनुग्राह्याणां शिवत्वं लभ्यत इति चेत् लभ्यत एव मलपरिपाकस्य परमेश्वरानुग्रहस्य चानियतकालत्वात्

* atha sṛṣṭisaṃhārakālayor aśrutamapi kathamanugrāhyāṇāṃ śivatvaṃ labhyata iti cet labhyata eva malaparipākasya parameśvarānugrahasya cāniyatakālatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथैवं सर्गसंहारस्वापकालेषु अनुगृहीतानां मुक्तिविशेषमुक्त्वा स्थितिकालानुगृहीतानां तद्विशेषमाह

* athaivaṃ sargasaṃhārasvāpakāleṣu anugṛhītānāṃ muktiviśeṣamuktvā sthitikālānugṛhītānāṃ tadviśeṣamāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* गुर्वधिकरणः परमेश्वरः स्थितिकाले चिद्वत इति तदनुध्यानवशात् परापरनिःश्रेयसविषयया प्रशस्यया चिता युक्तान्यानणूननुगृह्णाति ते मन्दतीव्रादिशक्तिसम्पातवैलक्षण्यात् पञ्चाष्टकादिरुद्राणां सप्तकोटिसंख्यातानां मन्त्राणां तत्पतीनां च विद्येश्वराणाम् ईशानस्य चेश्वरसदाशिवान्तलक्षणस्य सम्बन्धि पदं भजन्त इति तत्पदभाजस् तत्सालोक्यादिपदयोगिनो भवतीत्यर्थः

* gurvadhikaraṇaḥ parameśvaraḥ sthitikāle cidvata iti tadanudhyānavaśāt parāparaniḥśreyasaviṣayayā praśasyayā citā yuktānyānaṇūnanugṛhṇāti te mandatīvrādiśaktisampātavailakṣaṇyāt pañcāṣṭakādirudrāṇāṃ saptakoṭisaṃkhyātānāṃ mantrāṇāṃ tatpatīnāṃ ca vidyeśvarāṇām īśānasya ceśvarasadāśivāntalakṣaṇasya sambandhi padaṃ bhajanta iti tatpadabhājas tatsālokyādipadayogino bhavatītyarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ननु शक्तिपातविशेषात् तत्तत्पदभाक्त्वं चेत् तर्हि तद्विशेषः कथं ज्ञेयः इत्याह

* nanu śaktipātaviśeṣāt tattatpadabhāktvaṃ cet tarhi tadviśeṣaḥ kathaṃ jñeyaḥ ityāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अशरीरिणां तावद्गुरुभिः शक्तिपातस्य दुर्लक्षत्वाच् छरीरवतां येषां पारमेश्वरी शक्तिरपुनराविर्भावाय पतति तेषां तत्पाते मुक्त्युत्कण्ठा संसारद्वेषः परमेश्वरभक्तिपरेषु भक्तिः तच्छासके शास्त्रे श्रद्धा चेति लिङ्गं चिह्नम्

* aśarīriṇāṃ tāvadgurubhiḥ śaktipātasya durlakṣatvāc charīravatāṃ yeṣāṃ pārameśvarī śaktirapunarāvirbhāvāya patati teṣāṃ tatpāte muktyutkaṇṭhā saṃsāradveṣaḥ parameśvarabhaktipareṣu bhaktiḥ tacchāsake śāstre śraddhā ceti liṅgaṃ cihnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अनेनैव चिह्नेनाप्रकर्षवता अवशिष्टस्य संसारस्थितिहेतोः पाशजालस्यासूक्ष्मबुद्धीनाम् अप्यनुमानम् । * पूर्वोक्तानां चिह्नानामेव मन्दत्वे सति पशोः पाशशैथिल्यमान्द्यं मन्दमतयो ऽप्यनुमिन्वन्ति इति भावः

* anenaiva cihnenāprakarṣavatā avaśiṣṭasya saṃsārasthitihetoḥ pāśajālasyāsūkṣmabuddhīnām apyanumānam / * pūrvoktānāṃ cihnānāmeva mandatve sati paśoḥ pāśaśaithilyamāndyaṃ mandamatayo 'pyanuminvanti iti bhāvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ननु किमनेनात्यन्तापूर्वेण शक्तिपातनिश्चयेन सकलदर्शनप्रसिद्धं तावदिदं कैवल्यप्राप्तिकारणं लिङ्गत्वेन किं न निश्चीयते

* nanu kimanenātyantāpūrveṇa śaktipātaniścayena sakaladarśanaprasiddhaṃ tāvadidaṃ kaivalyaprāptikāraṇaṃ liṅgatvena kiṃ na niścīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यदुक्तम् । * न हृष्यत्युपकारेण नापकारेण कुप्यति । * यः समः सर्वभूतेषु जीवन्मुक्तः स इष्यते

* yaduktam / * na hṛṣyatyupakāreṇa nāpakāreṇa kupyati / * yaḥ samaḥ sarvabhūteṣu jīvanmuktaḥ sa iṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्राह

* tatrāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तमःपतेः क्रियादृङ्निरोद्धुर् वामदेवनाथस्य यद्रोधकत्वं तस्मिन् किंचिन् निवृत्ते मनाग् अवशिष्टे च सति एतच् चिह्नतारतम्यं शरीरिणां भवति

* tamaḥpateḥ kriyādṛṅniroddhur vāmadevanāthasya yadrodhakatvaṃ tasmin kiṃcin nivṛtte manāg avaśiṣṭe ca sati etac cihnatāratamyaṃ śarīriṇāṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अत एव

* ata eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एतद्योग्यतात्रयम् अनपेक्ष्यैव स्वापेऽणुमनुगृह्णाति अणुमिति जातावेकवचनम् योग्यतावैचित्र्येणानुग्रहवैचित्र्यमणूनां तदानीं न करोतीति भावः

* etadyogyatātrayam anapekṣyaiva svāpe'ṇumanugṛhṇāti aṇumiti jātāvekavacanam yogyatāvaicitryeṇānugrahavaicitryamaṇūnāṃ tadānīṃ na karotīti bhāvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अत्रैव हेतुमाह साधिकारमिदं यतः यस्माद्योग्यतात्रयमधिकारापेक्षम्

* atraiva hetumāha sādhikāramidaṃ yataḥ yasmādyogyatātrayamadhikārāpekṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न च तदानीमधिकारोपयोगः तस्मान् नापेक्षते

* na ca tadānīmadhikāropayogaḥ tasmān nāpekṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* पाकयोग्यमपि तत् स्वयमात्मानमात्मना न पाचयितुम् ईशम्

* pākayogyamapi tat svayamātmānamātmanā na pācayitum īśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सर्वस्यैव हि परिणामिनो वस्तुनः क्षीरादेरिवायं साधारणो धर्मः यत्किमप्यपेक्ष्य परिणामित्वं नान्यथा परिणामित्वाच् च कर्मणोऽप्यन्यापेक्षो विपाकः

* sarvasyaiva hi pariṇāmino vastunaḥ kṣīrāderivāyaṃ sādhāraṇo dharmaḥ yatkimapyapekṣya pariṇāmitvaṃ nānyathā pariṇāmitvāc ca karmaṇo'pyanyāpekṣo vipākaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अनेन मायाशक्तीर्व्यक्तियोग्याः प्रकुर्वन् इत्येतदपि प्रकाशितं तस्यापि परिणामित्वात्

* anena māyāśaktīrvyaktiyogyāḥ prakurvan ityetadapi prakāśitaṃ tasyāpi pariṇāmitvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न चैषां मलमायाकर्मणां परिणामकत्वमनीशेन सुशकमित्युक्तम्

* na caiṣāṃ malamāyākarmaṇāṃ pariṇāmakatvamanīśena suśakamityuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ईशतीत्य् अदुष्टम् ईश इवाचरति इति सर्वप्रातिपदिकेभ्य इत्येके इति क्विपः स्मरणात्

* īśatīty aduṣṭam īśa ivācarati iti sarvaprātipadikebhya ityeke iti kvipaḥ smaraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तदियता तावत्सर्वकर्तृत्वं परमेश्वरस्य प्रतिपादितम्

* tadiyatā tāvatsarvakartṛtvaṃ parameśvarasya pratipāditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अत एव चास्य सर्वज्ञत्वं सिध्यतीत्याह

* ata eva cāsya sarvajñatvaṃ sidhyatītyāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सर्वकर्तृत्वाद् एवेश्वरस्य सर्वज्ञत्वं सर्वविषयज्ञानं विना सर्वकर्तृतानुपपत्तेः

* sarvakartṛtvād eveśvarasya sarvajñatvaṃ sarvaviṣayajñānaṃ vinā sarvakartṛtānupapatteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यो हि यद्यत्क्रियासिद्धिं तदङ्गानि तत्फलानि च जानाति तस्यैव विचित्रतत्तत्कारकोपयोगाभिसंधानवतस् तत्तत्कर्तृत्वं घटते कुविन्दादेरिव पटादिकृतौ

* yo hi yadyatkriyāsiddhiṃ tadaṅgāni tatphalāni ca jānāti tasyaiva vicitratattatkārakopayogābhisaṃdhānavatas tattatkartṛtvaṃ ghaṭate kuvindāderiva paṭādikṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अतो यस्तु तत्राज्ञः स तत्कार्यकरणाय नालं बालिश इव न्यायविद्याद्युपन्यास इत्येतत्सुस्थितमित्यव्यभिचारीति

* ato yastu tatrājñaḥ sa tatkāryakaraṇāya nālaṃ bāliśa iva nyāyavidyādyupanyāsa ityetatsusthitamityavyabhicārīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* शिवस्य तत् सर्वज्ञत्वम् अनाद्यावरणशून्यत्वान् न व्यञ्जकापेक्षम् नापि संसारिण इव संशयविपर्ययानध्यवसाययुक्तम् अत एव हेतोः

* śivasya tat sarvajñatvam anādyāvaraṇaśūnyatvān na vyañjakāpekṣam nāpi saṃsāriṇa iva saṃśayaviparyayānadhyavasāyayuktam ata eva hetoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथाहि

* tathāhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यानि किल ज्ञानानि मलशक्त्यावृतत्वाद्भोगनिष्पादनाय व्यञ्जकं कलाद्यपेक्षन्ते तानि व्यञ्जकस्य कलादेः स्वल्पप्रकाशकरणात् तथाविधव्यञ्जनभाजि ज्ञेयविषये व्याघातवन्त्यपि भवन्ति

* yāni kila jñānāni malaśaktyāvṛtatvādbhoganiṣpādanāya vyañjakaṃ kalādyapekṣante tāni vyañjakasya kalādeḥ svalpaprakāśakaraṇāt tathāvidhavyañjanabhāji jñeyaviṣaye vyāghātavantyapi bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न चैश्वरं ज्ञानमेवंविधं पूर्वोक्तादेवावृतिशून्यत्वात् कारणात्

* na caiśvaraṃ jñānamevaṃvidhaṃ pūrvoktādevāvṛtiśūnyatvāt kāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा चोक्तं श्रीकिरणे । * अनादिमलमुक्तत्वात्सर्वज्ञोऽसौ ततः शिवः । * इति

* tathā coktaṃ śrīkiraṇe / * anādimalamuktatvātsarvajño'sau tataḥ śivaḥ / * iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यतश्चैवमतः

* yataścaivamataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अक्षसव्यपेक्षं हि ज्ञानं प्रत्यक्षमक्षव्यापारणात् तदभावेऽभावात् तद्भावे भावानुविधायित्वाच् च व्याहतमपि स्यात्

* akṣasavyapekṣaṃ hi jñānaṃ pratyakṣamakṣavyāpāraṇāt tadabhāve'bhāvāt tadbhāve bhāvānuvidhāyitvāc ca vyāhatamapi syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न चैवं शाम्भवं ज्ञानमतो न प्रत्यक्षम् नाप्यानुमानिकं तस्य प्रत्यक्षाधीनवृत्तित्वात् शाब्दत्वं तु दूरापास्तम् अत्यन्तपरोक्षार्थविषयत्वात् तस्य

* na caivaṃ śāmbhavaṃ jñānamato na pratyakṣam nāpyānumānikaṃ tasya pratyakṣādhīnavṛttitvāt śābdatvaṃ tu dūrāpāstam atyantaparokṣārthaviṣayatvāt tasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न च किंचिद्भगवतः परोक्षमतः सर्वविषयं तस्य ज्ञानं प्रकाशते

* na ca kiṃcidbhagavataḥ parokṣamataḥ sarvaviṣayaṃ tasya jñānaṃ prakāśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ननु । * पञ्चवक्त्रस्त्रिपञ्चदृक् । * इत्यादिना श्रूयत एवागमेष्वीश्वरस्य शरीरेन्द्रिययोगः तत्सद्भावेऽपि कस्मान् न तत्सव्यपेक्षे ईश्वरस्य ज्ञानक्रिये

* nanu / * pañcavaktrastripañcadṛk / * ityādinā śrūyata evāgameṣvīśvarasya śarīrendriyayogaḥ tatsadbhāve'pi kasmān na tatsavyapekṣe īśvarasya jñānakriye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नास्य ज्ञानक्रियोपयोगी शरीरेन्द्रिययोगः स्वभावत एव सर्वार्थक्रिया शक्तिमत्त्वादिच्छामात्रेणैव सर्गस्थित्यादिकरणक्षमत्वात्

* nāsya jñānakriyopayogī śarīrendriyayogaḥ svabhāvata eva sarvārthakriyā śaktimattvādicchāmātreṇaiva sargasthityādikaraṇakṣamatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भक्तानुग्रहणार्थं चाकारग्रहणमन्यथा निराकारे ध्यानपूजाद्ययोगात्

* bhaktānugrahaṇārthaṃ cākāragrahaṇamanyathā nirākāre dhyānapūjādyayogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यदुक्तं श्रीमत्पौष्करे । * साधकस्य तु लक्ष्यार्थं तस्य रूपमिदं स्मृतम् । * सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम्

* yaduktaṃ śrīmatpauṣkare / * sādhakasya tu lakṣyārthaṃ tasya rūpamidaṃ smṛtam / * sarvataḥ pāṇipādaṃ tatsarvato 'kṣiśiromukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यथावस्थितवस्त्ववभासात्मनस् तावत्तदीयस्यैकस्य ज्ञानस्य ज्ञेयानन्त्याद् उपाधिभेदात् कृतमौपचारिकमानन्त्यम् शास्त्रात्मनोऽपि स्रोतोभेदादध्येतृभेदात् प्रवर्तयितृभेदात्

* yathāvasthitavastvavabhāsātmanas tāvattadīyasyaikasya jñānasya jñeyānantyād upādhibhedāt kṛtamaupacārikamānantyam śāstrātmano'pi srotobhedādadhyetṛbhedāt pravartayitṛbhedāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तेषां च परापरत्वाद् गौणमेवानन्त्यम्

* teṣāṃ ca parāparatvād gauṇamevānantyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सर्वज्ञानक्रियारूपा शक्तिरेकैवशूलिनः

* sarvajñānakriyārūpā śaktirekaivaśūlinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यनया दृशा तस्माज् ज्ञानादभिन्नत्वात्कर्तृत्वमपि तथैवोपचारादानन्त्यं प्रतिपद्यते

* ityanayā dṛśā tasmāj jñānādabhinnatvātkartṛtvamapi tathaivopacārādānantyaṃ pratipadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथ निर्वर्णितोपसंहाराय व्याख्येयोपक्षेपाय चायं श्लोकः

* atha nirvarṇitopasaṃhārāya vyākhyeyopakṣepāya cāyaṃ ślokaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथोपलभ्य देहादि वस्तु कार्यत्वधर्मकम् । * कर्तारमस्य जानीमः

* athopalabhya dehādi vastu kāryatvadharmakam / * kartāramasya jānīmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यादिना तावदीश्वरस्य सत्ता साधिता

* ityādinā tāvadīśvarasya sattā sādhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नित्यं कालानवच्छेदाद्वैतत्यान् न प्रदेशगम् । * क्रमाक्रमसमुत्पत्तेः क्रमाद्युत्पत्तिशक्तिमत्

* nityaṃ kālānavacchedādvaitatyān na pradeśagam / * kramākramasamutpatteḥ kramādyutpattiśaktimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति तत्स्वरूपमुक्तम्

* iti tatsvarūpamuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* करणं च न शक्त्यन्यच्छक्तिर् नाचेतना चितः

* karaṇaṃ ca na śaktyanyacchaktir nācetanā citaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यनेन करणं कथितम्

* ityanena karaṇaṃ kathitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* विनियोगफलं मुक्तिर्भुक्तिर् अप्यनुषङ्गतः

* viniyogaphalaṃ muktirbhuktir apyanuṣaṅgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यमुनार्थः प्रयोजनमुपवर्णितम्

* ityamunārthaḥ prayojanamupavarṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* जगज्जन्मस्थितिध्वंसतिरोभावविमुक्तयः । * कृत्यम्

* jagajjanmasthitidhvaṃsatirobhāvavimuktayaḥ / * kṛtyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यनेन पञ्चविधं विधेयमुक्तम्

* ityanena pañcavidhaṃ vidheyamuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* दृक्च अस्य ज्ञानम् । * नाध्यक्षं नापि तल्लैङ्गम् । * इत्यादिना निर्णीतमिति

* dṛkca asya jñānam / * nādhyakṣaṃ nāpi tallaiṅgam / * ityādinā nirṇītamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एताभिः सत्तास्वरूपकरणार्थविधेयदृग्भिः संक्षेपोक्ताभिर् ईशतत्त्वं ये विदुः जानन्ति ते पुरुषाः संसारकर्दमनिमग्नान् संसारिणो मोचयन्ति न तु विस्तरेण पशुरूपं पाशरूपं वा ईश्वरं ये विदुः यथा

* etābhiḥ sattāsvarūpakaraṇārthavidheyadṛgbhiḥ saṃkṣepoktābhir īśatattvaṃ ye viduḥ jānanti te puruṣāḥ saṃsārakardamanimagnān saṃsāriṇo mocayanti na tu vistareṇa paśurūpaṃ pāśarūpaṃ vā īśvaraṃ ye viduḥ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* आत्मैवेदं सर्वम् । * पुरुष एवेदं सर्वम्

* ātmaivedaṃ sarvam / * puruṣa evedaṃ sarvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्येवंविधपुरुषरूपेश्वरवादिनः कर्मकालाव्यक्तादिपाशरूपेश्वरवादिनो वा पशूनां स्वयम् एवानाद्यज्ञाननिमग्नत्वेनाकिंचित्करत्वात् पाशानां च तत्पाशन एव चरितार्थत्वात् तत्तत्संयोगे वियोगादौ वा निगलादिवत् परापेक्षत्वे सत्यनीश्वरत्वात्

* ityevaṃvidhapuruṣarūpeśvaravādinaḥ karmakālāvyaktādipāśarūpeśvaravādino vā paśūnāṃ svayam evānādyajñānanimagnatvenākiṃcitkaratvāt pāśānāṃ ca tatpāśana eva caritārthatvāt tattatsaṃyoge viyogādau vā nigalādivat parāpekṣatve satyanīśvaratvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथाविधेश्वरावबोधात् परमोचनं सकललोकोपहासावहं यतः

* tathāvidheśvarāvabodhāt paramocanaṃ sakalalokopahāsāvahaṃ yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* पशुशब्दश्चात्र समनन्तरप्रकरणोपक्रम्यमाणात्मतत्त्वोपक्षेपायोपहृतः

* paśuśabdaścātra samanantaraprakaraṇopakramyamāṇātmatattvopakṣepāyopahṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.