Library·Mrgendratantra, Vidyapada 1 - 7.23·1·1.6

Mrgendratantra, Vidyapada 1 - 7.23 1.6

* अथेदानीं पाश्चात्यपटलान्तसूचिताभिधानस्यात्मनो लक्षणमुच्यत इति पाटलिकप्राकरणिकौ सम्बन्धौ ज्ञेयौ

* athedānīṃ pāścātyapaṭalāntasūcitābhidhānasyātmano lakṣaṇamucyata iti pāṭalikaprākaraṇikau sambandhau jñeyau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सौत्रादयस्तु प्राग्वदुन्नेयाः प्रतिपटलमुच्यमाना अतिपौनरुक्त्यमावहन्ति

* sautrādayastu prāgvadunneyāḥ pratipaṭalamucyamānā atipaunaruktyamāvahanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* विश्वस्य जगतो निमित्तं प्रवर्तनहेतुरात्मा तद्भोगसाधनाय तनुकरणभुवनादीनामुत्पत्तेः

* viśvasya jagato nimittaṃ pravartanaheturātmā tadbhogasādhanāya tanukaraṇabhuvanādīnāmutpatteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तस्यात्मनो लक्षणमीश्वरोक्त्यनन्तरम् अवसरप्राप्तं कथ्यते

* tasyātmano lakṣaṇamīśvaroktyanantaram avasaraprāptaṃ kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तच् च यद्यपि । * तेन स्वभावसिद्धेन भवितव्यं जगत्कृता

* tac ca yadyapi / * tena svabhāvasiddhena bhavitavyaṃ jagatkṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यत्र ईश्वरसिद्ध्यनुषङ्गेण

* ityatra īśvarasiddhyanuṣaṅgeṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* चैतन्यं दृक्क्रियारूपं तदस्त्यात्मनि सर्वदा । * सर्वतश्च यतो मुक्तौ श्रूयते सर्वतोमुखम्

* caitanyaṃ dṛkkriyārūpaṃ tadastyātmani sarvadā / * sarvataśca yato muktau śrūyate sarvatomukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यादिनोक्तप्रायं कथितकल्पं तथाप्युद्देशः सोपपत्तिकतत्स्वरूपसंक्षेप उच्यते

* ityādinoktaprāyaṃ kathitakalpaṃ tathāpyuddeśaḥ sopapattikatatsvarūpasaṃkṣepa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* कार्यत्वं तावत्क्षित्यादेरेव संनिवेशादिमत्त्वेन प्राक् कथितम्

* kāryatvaṃ tāvatkṣityādereva saṃniveśādimattvena prāk kathitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तस्य च कर्ता प्रागुक्ताभिर्युक्तिभिरीशः सिद्धः

* tasya ca kartā prāguktābhiryuktibhirīśaḥ siddhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्तु कार्यं तदुपयोगि वा स्यात् स्वोपयोगि अनुपयोगि अन्योपयोगि वेति चत्वारः पक्षाः

* tattu kāryaṃ tadupayogi vā syāt svopayogi anupayogi anyopayogi veti catvāraḥ pakṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्र न तावदीश्वरोपयोगि नहि पृथिव्यादिभिस्तस्य स्वात्मन्यर्थक्रिया काचित्क्रियते नित्यपरिपूर्णस्वरूपत्वात्

* tatra na tāvadīśvaropayogi nahi pṛthivyādibhistasya svātmanyarthakriyā kācitkriyate nityaparipūrṇasvarūpatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न च तत् क्षित्यादि कार्यं क्षित्याद्यर्थमेव क्रियते तेषामाचैतन्यात् करणीयस्याभावात्

* na ca tat kṣityādi kāryaṃ kṣityādyarthameva kriyate teṣāmācaitanyāt karaṇīyasyābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* चेतनस्य हि धर्मादिचतुर्वर्गप्रेप्सोः करणीयं सम्भवति न पटादेः

* cetanasya hi dharmādicaturvargaprepsoḥ karaṇīyaṃ sambhavati na paṭādeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न चैतत् कार्यमनर्थकं कर्तृगौरवात्

* na caitat kāryamanarthakaṃ kartṛgauravāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सामान्येनापि कर्त्रा यत्कार्यं क्रियते तन् नानर्थकं भवति किं पुनः परमेश्वरव्यापारितैर् जगत्कर्तृभिर्ब्रह्मादिभिः

* sāmānyenāpi kartrā yatkāryaṃ kriyate tan nānarthakaṃ bhavati kiṃ punaḥ parameśvaravyāpāritair jagatkartṛbhirbrahmādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्कार्यकरणे च न प्रयोजनं प्राक् प्रदर्शितम्

* tatkāryakaraṇe ca na prayojanaṃ prāk pradarśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत् क्षित्यादि कार्यम्

* tat kṣityādi kāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* कश्चात्र पर इत्याह

* kaścātra para ityāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स चात्मा नाव्यापकः नापि क्षणिकः देशकालाभ्याम् अनवच्छिन्नत्वात्

* sa cātmā nāvyāpakaḥ nāpi kṣaṇikaḥ deśakālābhyām anavacchinnatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तदाहुः । * अनवच्छिन्नसद्भावं वस्तु यद् देशकालतः । * तन् नित्यं विभु चेच्छन्तीत्यात्मनो विभुनित्यते

* tadāhuḥ / * anavacchinnasadbhāvaṃ vastu yad deśakālataḥ / * tan nityaṃ vibhu cecchantītyātmano vibhunityate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न चासाव् एकः । * एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा । * इति प्रतिपन्नानां ब्रह्मविदामिव जन्ममरणकरणादिप्रतिनियमदर्शनस्य पुरुषबहुत्वज्ञापकस्यापह्नोतुम् अशक्यत्वात्

* na cāsāv ekaḥ / * eko vaśī sarvabhūtāntarātmā / * iti pratipannānāṃ brahmavidāmiva janmamaraṇakaraṇādipratiniyamadarśanasya puruṣabahutvajñāpakasyāpahnotum aśakyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न च नैयायिकवैशेषिकाणामिव जडः

* na ca naiyāyikavaiśeṣikāṇāmiva jaḍaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नापि सांख्यानामिवाकर्ता

* nāpi sāṃkhyānāmivākartā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न च केषांचिदिवागन्तुना चिता युक्तः

* na ca keṣāṃcidivāgantunā citā yuktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* कुतः इत्याह पाशान्ते शिवताश्रुतेः पाशानामविद्यादीनाम् अन्ते तत्प्रतिबन्धकत्वव्यपगमे यतो ऽस्यात्मनः शिवत्वव्यक्तिः श्रूयते

* kutaḥ ityāha pāśānte śivatāśruteḥ pāśānāmavidyādīnām ante tatpratibandhakatvavyapagame yato 'syātmanaḥ śivatvavyaktiḥ śrūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा चोक्तम् । * अथात्ममलमायाख्यकर्मबन्धविमुक्तये । * व्यक्तये च शिवत्वस्य शिवाज् ज्ञानं प्रवर्तते

* tathā coktam / * athātmamalamāyākhyakarmabandhavimuktaye / * vyaktaye ca śivatvasya śivāj jñānaṃ pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न च तच्छिवत्वम् अव्यापकत्वादिधर्मयुक्तं ज्ञत्वकर्तृत्वरहितं वा

* na ca tacchivatvam avyāpakatvādidharmayuktaṃ jñatvakartṛtvarahitaṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नित्यं कालानवच्छेदाद् वैतत्यान् न प्रदेशगम्

* nityaṃ kālānavacchedād vaitatyān na pradeśagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यादिना प्रत्युत तद्विलक्षणत्वस्योपपादितत्वात्

* ityādinā pratyuta tadvilakṣaṇatvasyopapāditatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न च व्यापकत्वनित्यत्वादेर् मुक्ताव् एवोदयात् संसार्यवस्थायाम् अभाव इति मन्तव्यम् असदुत्पत्त्यसम्भवस्योपपादयिष्यमाणत्वाद् इति

* na ca vyāpakatvanityatvāder muktāv evodayāt saṃsāryavasthāyām abhāva iti mantavyam asadutpattyasambhavasyopapādayiṣyamāṇatvād iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.