Narahari: Bodhasara 11

सांख्याञ्जनशलाका नेत्रयोरञ्जनं कार्यं सांख्याञ्जनशलाकया । ततस्तिमिरनाशेन सूक्ष्मवस्तु विलोक्यते

sāṃkhyāñjanaśalākā netrayorañjanaṃ kāryaṃ sāṃkhyāñjanaśalākayā / tatastimiranāśena sūkṣmavastu vilokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलेन मुकुन्देन देवहूती प्रबोधिता । सर्वतत्त्वविवेकेन तत्सांख्यमभिधीयते

kapilena mukundena devahūtī prabodhitā / sarvatattvavivekena tatsāṃkhyamabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वा विकृतयो यस्याः स्थूलसूक्ष्माश्चराचराः । अस्ति काचिदनिर्देश्या प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका

sarvā vikṛtayo yasyāḥ sthūlasūkṣmāścarācarāḥ / asti kācidanirdeśyā prakṛtistriguṇātmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महतत्त्वमहङ्कारः पञ्च तन्मात्रकाणि च । प्रकृतिर्विकृतिश्चेति सप्तैतानि भवन्ति हि

mahatattvamahaṅkāraḥ pañca tanmātrakāṇi ca / prakṛtirvikṛtiśceti saptaitāni bhavanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकारणानां विकृतिः प्रकृतिः स्वोद्भवस्य यत् । एवमष्टौ प्रकृतयस्ततो विकृतयो भवन्

svakāraṇānāṃ vikṛtiḥ prakṛtiḥ svodbhavasya yat / evamaṣṭau prakṛtayastato vikṛtayo bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्योमादिपञ्चभूतानि पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि च । कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव मनसा सह षोडश

vyomādipañcabhūtāni pañca jñānendriyāṇi ca / karmendriyāṇi pañcaiva manasā saha ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खं वायुरग्निस्तोयं भूर्भूतपञ्चकमुच्यते । शब्दस्पर्शौ रूपरसौ गन्धस्तेषां गुणाः क्रमात्

khaṃ vāyuragnistoyaṃ bhūrbhūtapañcakamucyate / śabdasparśau rūparasau gandhasteṣāṃ guṇāḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रं त्वक्चक्षु रसनं घ्राणं ज्ञानेन्द्रियाणि च । वाक्पाणिपादपाय्वादि पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च

śrotraṃ tvakcakṣu rasanaṃ ghrāṇaṃ jñānendriyāṇi ca / vākpāṇipādapāyvādi pañca karmendriyāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयात्मा मनस्तेन चतुर्विंशतिरीरिता । तत्त्वानां तद्विकारस्तु सर्वं चैव जगत्त्रयम्

ubhayātmā manastena caturviṃśatirīritā / tattvānāṃ tadvikārastu sarvaṃ caiva jagattrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतेस्त्रिगुणात्मत्वात्सर्वं हि त्रिगुणात्मकम् । रक्तश्वेतश्यामरूपा रजःसत्त्वतमोगुणाः

prakṛtestriguṇātmatvātsarvaṃ hi triguṇātmakam / raktaśvetaśyāmarūpā rajaḥsattvatamoguṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजश्चलं तमः स्तब्धं प्रकाशस्सात्विको मतः । तमोऽधमं रजो मध्यं सत्त्वमुत्तममेव हि

rajaścalaṃ tamaḥ stabdhaṃ prakāśassātviko mataḥ / tamo'dhamaṃ rajo madhyaṃ sattvamuttamameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभादयो रजोभावास्तमसो जडतादयः । सुखप्रसादबोधाद्या भावाः सत्त्वस्य कीर्त्तिताः

lobhādayo rajobhāvāstamaso jaḍatādayaḥ / sukhaprasādabodhādyā bhāvāḥ sattvasya kīrttitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवादयः सात्त्विकाः स्युर्नराद्या राजसाः स्मृताः । तामसाः पशुभूताद्या एवं सर्वं विविच्यताम्

devādayaḥ sāttvikāḥ syurnarādyā rājasāḥ smṛtāḥ / tāmasāḥ paśubhūtādyā evaṃ sarvaṃ vivicyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोधिनस्सहायाश्च मिथः कार्यं च कारणम् । मिलित्वा कार्यकर्त्तारो गुणा विषमचेष्टिताः

virodhinassahāyāśca mithaḥ kāryaṃ ca kāraṇam / militvā kāryakarttāro guṇā viṣamaceṣṭitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वं गुणात्मकं सर्वमात्मा निर्गुण एव हि । प्रकाशकतया तत्र प्रविष्ट इव भासते

viśvaṃ guṇātmakaṃ sarvamātmā nirguṇa eva hi / prakāśakatayā tatra praviṣṭa iva bhāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा द्वात्रिंशद्दन्तस्था रसज्ञा रसवेदिनी । चतुर्विंशतितत्वान्तः स्वात्मज्ञस्तत्त्ववित्तथा

yathā dvātriṃśaddantasthā rasajñā rasavedinī / caturviṃśatitatvāntaḥ svātmajñastattvavittathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकमेव निजं नाथं माया विषयलम्पटा । बहुरूपधरं कृत्वा वेश्येव खलु खेलति

ekameva nijaṃ nāthaṃ māyā viṣayalampaṭā / bahurūpadharaṃ kṛtvā veśyeva khalu khelati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपृथग्भावरूपेण मिलित्वा पुरुषेण हि । विचित्राकाररूपैस्तं सन्नर्त्तयति नर्त्तकी

apṛthagbhāvarūpeṇa militvā puruṣeṇa hi / vicitrākārarūpaistaṃ sannarttayati narttakī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दोषो निश्चलो नाथः सदोषा चञ्चला वधूः । दम्पत्योरनयोर्नूनं रसभङ्गो भविष्यति

nirdoṣo niścalo nāthaḥ sadoṣā cañcalā vadhūḥ / dampatyoranayornūnaṃ rasabhaṅgo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक्त्वेन परिज्ञाता दुष्टरूपतयाऽपि च । न मुखं दर्शयत्येषा सलज्जा म्रियतेऽपि च

pṛthaktvena parijñātā duṣṭarūpatayā'pi ca / na mukhaṃ darśayatyeṣā salajjā mriyate'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिर्विकृतिर्नापि पुरुषो निश्चलात्मकः । शुद्धबुद्धस्वरूपोऽसाविति सांख्यविनिर्णयः

prakṛtirvikṛtirnāpi puruṣo niścalātmakaḥ / śuddhabuddhasvarūpo'sāviti sāṃkhyavinirṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.