Narahari: Bodhasara 12

योगदीक्षाचिन्तामणौ पातञ्जलयोगः अथातो योगदीक्षायाश्चिन्तामणिरुदीर्यते । तत्प्राप्त्याऽबोधदारिद्र्यं सर्वमेव विनश्यति

yogadīkṣācintāmaṇau pātañjalayogaḥ athāto yogadīkṣāyāścintāmaṇirudīryate / tatprāptyā'bodhadāridryaṃ sarvameva vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महायोगेश्वरः शम्भुः महायोगेश्वरो हरिः । महायोगेश्वरो ब्रह्मा भवानी सिद्धयोगिनी

mahāyogeśvaraḥ śambhuḥ mahāyogeśvaro hariḥ / mahāyogeśvaro brahmā bhavānī siddhayoginī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनकाद्या वसिष्ठाद्याः कचदत्तशुकादयः । अरुन्धतीप्रभृतयो योगात्सिद्धिमुपागताः

sanakādyā vasiṣṭhādyāḥ kacadattaśukādayaḥ / arundhatīprabhṛtayo yogātsiddhimupāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मज्ञानेन यो योगो जीवात्मपरात्मनोः । स योगस्तस्य हेतुत्वाद्योगा बहुविधा मताः

ātmajñānena yo yogo jīvātmaparātmanoḥ / sa yogastasya hetutvādyogā bahuvidhā matāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोधिलक्षणान्यायादभद्रा भद्रिका यथा । सर्वदुःखवियोगस्तु योग इत्याह केशवः

virodhilakṣaṇānyāyādabhadrā bhadrikā yathā / sarvaduḥkhaviyogastu yoga ityāha keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तचपलस्यापि मनसो योगशक्तितः । निश्चलत्वं प्रजायेत विन्ध्यस्येव महागिरेः

atyantacapalasyāpi manaso yogaśaktitaḥ / niścalatvaṃ prajāyeta vindhyasyeva mahāgireḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च भुशुण्डः नाभसीं धारणां बद्ध्वा तिष्ठामि विगतज्वरः । यावत्पुनः कमलजः सृष्टिकर्मणि तिष्ठति

tathā ca bhuśuṇḍaḥ nābhasīṃ dhāraṇāṃ baddhvā tiṣṭhāmi vigatajvaraḥ / yāvatpunaḥ kamalajaḥ sṛṣṭikarmaṇi tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तवृत्तिनिरोधस्तु मुख्यः पातञ्जलो मतः । प्राणवृत्तिनिरोधस्तु गौणस्तत्साधनत्वतः

cittavṛttinirodhastu mukhyaḥ pātañjalo mataḥ / prāṇavṛttinirodhastu gauṇastatsādhanatvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सूत्रं यमनियमासनप्राणायाम प्रत्याहारधारणाध्यानसमाधयोऽष्टावङ्गानि यमोऽस्तेयऋताहिंसाब्रह्मचर्यापरिग्रहाः । नियमः शौचसन्तोषतपः पाठेश्वरार्पणम्

tatra sūtraṃ yamaniyamāsanaprāṇāyāma pratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayo'ṣṭāvaṅgāni yamo'steyaṛtāhiṃsābrahmacaryāparigrahāḥ / niyamaḥ śaucasantoṣatapaḥ pāṭheśvarārpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनं सुखरूपेण शरीरस्थिरता मता । प्राणायामः प्राणदण्डः कुम्भपूरकरेचकैः

āsanaṃ sukharūpeṇa śarīrasthiratā matā / prāṇāyāmaḥ prāṇadaṇḍaḥ kumbhapūrakarecakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्याहारस्त्विन्द्रियाणां चलानां प्रतिरोधनम् । क्वचित्प्रदेशे चित्तस्य स्थापनं धारणा मता

pratyāhārastvindriyāṇāṃ calānāṃ pratirodhanam / kvacitpradeśe cittasya sthāpanaṃ dhāraṇā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरन्तरश्चित्प्रवाहो ध्येयस्य ध्यानमीरितम् । समाधिरष्टमो ज्ञेयस्तदात्मकतया स्थितिः

nirantaraścitpravāho dhyeyasya dhyānamīritam / samādhiraṣṭamo jñeyastadātmakatayā sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्रज्ञातस्तदन्यश्च समाधिर्द्विविधो हि सः । यमादिपञ्चबहिरङ्गमन्तरङ्गमथापरम्

saṃprajñātastadanyaśca samādhirdvividho hi saḥ / yamādipañcabahiraṅgamantaraṅgamathāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितर्केण विचारेणानन्देनास्मितया तथा । अनुस्यूतः समाधिस्तु संप्रज्ञातश्चतुर्विधः

vitarkeṇa vicāreṇānandenāsmitayā tathā / anusyūtaḥ samādhistu saṃprajñātaścaturvidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र न ज्ञायते किञ्चित्सोऽसंप्रज्ञात उच्यते । द्विधा भवप्रत्ययवानुपायप्रत्ययश्च सः

yatra na jñāyate kiñcitso'saṃprajñāta ucyate / dvidhā bhavapratyayavānupāyapratyayaśca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूढानामपि जायेत तपोदार्ढ्यान्मनोलयः । प्रकृतौ वा महतत्त्वे भवप्रत्यय एव सः

mūḍhānāmapi jāyeta tapodārḍhyānmanolayaḥ / prakṛtau vā mahatattve bhavapratyaya eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैलोक्यराज्यकामस्य हिरण्यकशिपोर्यथा । शरीरं क्रिमिभिर्भुक्तं वल्मीकेनापि संवृतम्

trailokyarājyakāmasya hiraṇyakaśiporyathā / śarīraṃ krimibhirbhuktaṃ valmīkenāpi saṃvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धावीर्यस्मृतिप्रज्ञाकामवर्जनपूर्वकम् । मनोलयो मुनीन्द्राणामुपायप्रत्ययस्तु सः

śraddhāvīryasmṛtiprajñākāmavarjanapūrvakam / manolayo munīndrāṇāmupāyapratyayastu saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं व्युत्थितचित्तानां समाधानमभीप्सताम् । तपश्च वेदपाठश्च सर्वकर्मार्पणं हरौ

uktaṃ vyutthitacittānāṃ samādhānamabhīpsatām / tapaśca vedapāṭhaśca sarvakarmārpaṇaṃ harau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशकर्मविपाकैश्च चित्ररूपैस्तदाशयैः । अपरामृष्ट एवैकः कश्चित्पुरुष ईश्वरः

kleśakarmavipākaiśca citrarūpaistadāśayaiḥ / aparāmṛṣṭa evaikaḥ kaścitpuruṣa īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सर्वज्ञः स्वभावेन प्रणवस्तस्य वाचकः । तदयं भावनापूर्वं तज्जपो मोक्षसाधनम्

sa sarvajñaḥ svabhāvena praṇavastasya vācakaḥ / tadayaṃ bhāvanāpūrvaṃ tajjapo mokṣasādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा रोगस्तन्निदानं भेषजं चाप्यरोगता । विवेचनीयभेदेन चिकित्साऽस्ति चतुर्विधा

yathā rogastannidānaṃ bheṣajaṃ cāpyarogatā / vivecanīyabhedena cikitsā'sti caturvidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मदुःखं तथा मोहो विज्ञानं च विमुक्तता । विवेचनीयभेदेन योगशास्त्रं चतुर्विधम्

janmaduḥkhaṃ tathā moho vijñānaṃ ca vimuktatā / vivecanīyabhedena yogaśāstraṃ caturvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविवेकः पुंप्रकृत्योः स मोहो दुःखकारणम् । समत्वपुरुषान्यत्वख्यातिबोधेन नश्यति

avivekaḥ puṃprakṛtyoḥ sa moho duḥkhakāraṇam / samatvapuruṣānyatvakhyātibodhena naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगाभ्यासप्रसक्तस्य सिद्धयो भोगदायिकाः । आयान्ति नादरः कार्यो ह्यन्तराया मता यतः

yogābhyāsaprasaktasya siddhayo bhogadāyikāḥ / āyānti nādaraḥ kāryo hyantarāyā matā yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारणाध्यानवैचित्र्यात्सिद्धिभेदो य ईरितः । अत्यन्तानुपयोगित्वात्स तु नात्र निरूपितः

dhāraṇādhyānavaicitryātsiddhibhedo ya īritaḥ / atyantānupayogitvātsa tu nātra nirūpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैवयोगः योगः शैवो निरूप्यते मन्त्रो लयो हठो राजयोगो योगश्चतुर्विधः

śaivayogaḥ yogaḥ śaivo nirūpyate mantro layo haṭho rājayogo yogaścaturvidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रयोगः नारायणाष्टाक्षरवासुदेवद्वादशाक्षरौ । नृसिंहरामगोपालमन्त्रास्ते तापिनीस्तुताः

mantrayogaḥ nārāyaṇāṣṭākṣaravāsudevadvādaśākṣarau / nṛsiṃharāmagopālamantrāste tāpinīstutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवपञ्चाक्षरी श्रेष्ठा दक्षिणामूर्त्तिरुत्तमा । यतीनां तु महावाक्यं केवलः प्रणवस्तथा

śivapañcākṣarī śreṣṭhā dakṣiṇāmūrttiruttamā / yatīnāṃ tu mahāvākyaṃ kevalaḥ praṇavastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादयो महामन्त्राः पुरश्चर्यादिभिः क्रमैः । सिद्धा देवप्रसादेन सद्यो मुक्तिप्रदा मताः

ityādayo mahāmantrāḥ puraścaryādibhiḥ kramaiḥ / siddhā devaprasādena sadyo muktipradā matāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हठयोगः गङ्गायमुनयोर्मध्ये बालरण्डां तपस्विनीम् । बलात्कारेण गृह्णीयात्तद्विष्णोः परमं पदम्

haṭhayogaḥ gaṅgāyamunayormadhye bālaraṇḍāṃ tapasvinīm / balātkāreṇa gṛhṇīyāttadviṣṇoḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गोरक्षः । एतद्विमुक्तिसोपानमेतत्कालस्य वञ्चनम् । यद्व्यावृत्तं मनो भोगादासक्तं परमात्मनि

tatra gorakṣaḥ | etadvimuktisopānametatkālasya vañcanam / yadvyāvṛttaṃ mano bhogādāsaktaṃ paramātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमं यदि वैराग्यमाहारस्तु यथोदितः । नित्यमेकान्तवासश्चेद्धठयोगो न दुर्लभः

paramaṃ yadi vairāgyamāhārastu yathoditaḥ / nityamekāntavāsaśceddhaṭhayogo na durlabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परन्तु गुरुदीक्षाभिर्लभ्यते नान्यथा त्वयम् । व्यतिक्रमे महान्दोषः क्रमलाभे महान्गुणः

parantu gurudīkṣābhirlabhyate nānyathā tvayam / vyatikrame mahāndoṣaḥ kramalābhe mahānguṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तविस्तारमयो हठः प्रोक्तः पुरारिणा । सारं तु बन्धत्रितयं तावता सिद्धिराप्यते

anantavistāramayo haṭhaḥ proktaḥ purāriṇā / sāraṃ tu bandhatritayaṃ tāvatā siddhirāpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूले तु मूलबन्धः स्यान्मध्ये स्यादुडियानकः । कण्ठे जालन्धरस्तेन सिद्धो भवति मारुतः

mūle tu mūlabandhaḥ syānmadhye syāduḍiyānakaḥ / kaṇṭhe jālandharastena siddho bhavati mārutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्डलिन्याः सुषुम्णायां प्रविष्टो ब्रह्मरन्ध्रतः । मूलस्थाने स्थिता शक्तिर्ब्रह्मस्थाने सदाशिवः

kuṇḍalinyāḥ suṣumṇāyāṃ praviṣṭo brahmarandhrataḥ / mūlasthāne sthitā śaktirbrahmasthāne sadāśivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजपा नाम गायत्री योगिनां मोक्षदायिनी । तस्याः सङ्कल्पमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

ajapā nāma gāyatrī yogināṃ mokṣadāyinī / tasyāḥ saṅkalpamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारं प्रथमं चक्रं स्वाधिष्ठानं तथैव च । मणिपूरं तृतीयं स्याच्चतुर्थकमनाहतम्

ādhāraṃ prathamaṃ cakraṃ svādhiṣṭhānaṃ tathaiva ca / maṇipūraṃ tṛtīyaṃ syāccaturthakamanāhatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशुद्धिः पञ्चमं चक्रमाज्ञाचक्रं तु षष्ठकम् । सप्तमं ब्रह्मरन्ध्रं स्याद्भ्रमरस्य गुहा हि सा

viśuddhiḥ pañcamaṃ cakramājñācakraṃ tu ṣaṣṭhakam / saptamaṃ brahmarandhraṃ syādbhramarasya guhā hi sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योनिस्थानकमङ्घ्रिमूलघटितं कृत्वा दृढं विन्यसेन् मेढ्रे पादमथैकमेव नियतं कृत्वा समं विग्रहम् । स्थाणुः संयमितेन्द्रियोऽचलदृशा पश्यन्भ्रुवोरन्तरं ह्येतन्मोक्षकपाटभेदनकरं सिद्धासनं प्रोच्यते

yonisthānakamaṅghrimūlaghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyasen meḍhre pādamathaikameva niyataṃ kṛtvā samaṃ vigraham / sthāṇuḥ saṃyamitendriyo'caladṛśā paśyanbhruvorantaraṃ hyetanmokṣakapāṭabhedanakaraṃ siddhāsanaṃ procyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा सम्पुटितौ करौ दृढतरं बध्वा तु सिद्धासनं गाढं वक्षसि सन्निधाय चुबुकं ध्यानं ततश्चेतसि । वारं वारमपानमूर्ध्वमनिलं प्रोत्सार्य सन्धारयन् प्राणं मुञ्चति बोधयंश्च शनकैः शक्तिप्रबोधो भवेत्

kṛtvā sampuṭitau karau dṛḍhataraṃ badhvā tu siddhāsanaṃ gāḍhaṃ vakṣasi sannidhāya cubukaṃ dhyānaṃ tataścetasi / vāraṃ vāramapānamūrdhvamanilaṃ protsārya sandhārayan prāṇaṃ muñcati bodhayaṃśca śanakaiḥ śaktiprabodho bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुच्छे प्रगृह्य भुजगीं सुप्तां प्रबोधयेत्सुधीः । निद्रां विहाय सा शक्तिरूर्ध्वमुत्तिष्ठते बलात्

pucche pragṛhya bhujagīṃ suptāṃ prabodhayetsudhīḥ / nidrāṃ vihāya sā śaktirūrdhvamuttiṣṭhate balāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं निलीनप्राणस्य त्यक्तनिःशेषकर्मणः । योगेन सहजावस्था स्वयमेव प्रजायते

ūrdhvaṃ nilīnaprāṇasya tyaktaniḥśeṣakarmaṇaḥ / yogena sahajāvasthā svayameva prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं कुतो मनसि जीवति देवि यावत् प्राणो न नश्यति मनो म्रियते न तावत् । प्राणो मनो द्वयमिदं प्रलयं प्रयाति मोक्षं स गच्छति नरो न कदाचिदन्यः

jñānaṃ kuto manasi jīvati devi yāvat prāṇo na naśyati mano mriyate na tāvat / prāṇo mano dvayamidaṃ pralayaṃ prayāti mokṣaṃ sa gacchati naro na kadācidanyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्लक्ष्यविलीनचित्तपवनो योगी यदा वर्त्तते दृष्ट्या निश्चलतारया बहिरिदं पश्यन्नपश्यन्नपि । मुद्रेयं किल शाम्भवी भगवती या स्यात्प्रसादाद्गुरोः शून्याशून्यविलक्षणं मृगयते तत्त्वं पदं शांभवम्

antarlakṣyavilīnacittapavano yogī yadā varttate dṛṣṭyā niścalatārayā bahiridaṃ paśyannapaśyannapi / mudreyaṃ kila śāmbhavī bhagavatī yā syātprasādādguroḥ śūnyāśūnyavilakṣaṇaṃ mṛgayate tattvaṃ padaṃ śāṃbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणवृत्तौ विलीनायां मनोवृत्तिर्विलीयते । शिवशक्तिसमायोगो हठयोगेन जायते

prāṇavṛttau vilīnāyāṃ manovṛttirvilīyate / śivaśaktisamāyogo haṭhayogena jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोरक्षचर्पटिप्राया हठयोगप्रसादतः । वञ्चयित्वा कालदण्डं ब्रह्माण्डं विचरन्ति हि

gorakṣacarpaṭiprāyā haṭhayogaprasādataḥ / vañcayitvā kāladaṇḍaṃ brahmāṇḍaṃ vicaranti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिमध्ये मनः कृत्वा शक्तिं मानसमध्यगाम् । शिवशक्तिसमायोगं कुर्वन्ति हठयोगिनः

śaktimadhye manaḥ kṛtvā śaktiṃ mānasamadhyagām / śivaśaktisamāyogaṃ kurvanti haṭhayoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवशक्तिपराक्रमः अथ वक्ष्ये स्तुतिव्याजाच्छिवशक्तिपराक्रमम् । शोधिते सूक्ष्मया दृष्ट्या यस्मिन्निर्विस्मयो भवेत्

śivaśaktiparākramaḥ atha vakṣye stutivyājācchivaśaktiparākramam / śodhite sūkṣmayā dṛṣṭyā yasminnirvismayo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां द्वैतरूपिणीमेव द्वैताद्वैतस्वरूपिणीम् । अद्वैतरूपिणीं शक्तिं स्मरामि परमात्मनः

tāṃ dvaitarūpiṇīmeva dvaitādvaitasvarūpiṇīm / advaitarūpiṇīṃ śaktiṃ smarāmi paramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केयं कस्य कुतः केन कस्मै कं प्रति कुत्र वा । कथं कदेत्यनिर्णीता तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

keyaṃ kasya kutaḥ kena kasmai kaṃ prati kutra vā / kathaṃ kadetyanirṇītā tāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवः कर्त्ता शिवो भोक्ता शिवो वेत्ता शिवः प्रभुः । उपसर्जनमात्रं या तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

śivaḥ karttā śivo bhoktā śivo vettā śivaḥ prabhuḥ / upasarjanamātraṃ yā tāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं कर्त्री स्वयं भोक्त्री स्वयं वेत्त्री स्वयं प्रभुः । साक्षिमात्रं शिवो यस्यास्तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

svayaṃ kartrī svayaṃ bhoktrī svayaṃ vettrī svayaṃ prabhuḥ / sākṣimātraṃ śivo yasyāstāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वलक्षणे महादेवे स्वलक्षणतया स्थिताम् । वित्तां स्वलक्षणैरेव तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

svalakṣaṇe mahādeve svalakṣaṇatayā sthitām / vittāṃ svalakṣaṇaireva tāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलक्षणे महादेवे सलक्षणतया स्थिताम् । वित्तां सलक्षणैरेव तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

salakṣaṇe mahādeve salakṣaṇatayā sthitām / vittāṃ salakṣaṇaireva tāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलक्षणे महादेवे विलक्षणतया स्थिताम् । वित्तां विलक्षणैरेव तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

vilakṣaṇe mahādeve vilakṣaṇatayā sthitām / vittāṃ vilakṣaṇaireva tāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचेत्यचित्स्वरूपत्वादचेतन इव स्थिते । चैतन्ये चेतनाहेतुस्तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

acetyacitsvarūpatvādacetana iva sthite / caitanye cetanāhetustāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतिता चेतनेनेति सविकल्पस्वरूपतः । चैतन्ये चेतनाहेतुस्तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

cetitā cetaneneti savikalpasvarūpataḥ / caitanye cetanāhetustāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिरेव न यस्यास्ति सोऽशक्तः किं करिष्यति । शक्त्या यया शिवः शक्तस्तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

śaktireva na yasyāsti so'śaktaḥ kiṃ kariṣyati / śaktyā yayā śivaḥ śaktastāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्ता नूनं हि कार्येषु शक्तिः शक्तिमति स्थिता । शिवाश्रयादृतेऽशक्ता तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

śaktā nūnaṃ hi kāryeṣu śaktiḥ śaktimati sthitā / śivāśrayādṛte'śaktā tāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिशक्तिमतोर्यस्मान्निर्विकल्पे न वस्तुता । सामरस्यं शिवे याता तां वन्दे शक्तिमद्भुताम्

śaktiśaktimatoryasmānnirvikalpe na vastutā / sāmarasyaṃ śive yātā tāṃ vande śaktimadbhutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाविते भावुकैरेवं शिवशक्तिपराक्रमे । स्वयमुल्लसति स्वान्ते सामरस्यरसार्णवः

bhāvite bhāvukairevaṃ śivaśaktiparākrame / svayamullasati svānte sāmarasyarasārṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ते भक्तिमयीं पशौ पशुमयीं विद्वत्सु विद्यामयीं सृष्टौ ब्रह्ममयीं स्थितौ हरिमयीं कल्पात्पुरश्चिन्मयीम् । जीवे वृत्तिमयीं जडे जडमयीं शक्तिं शिवस्याद्भुतां तां ध्यायामि पदे परात्परतरे स्वानन्दलीलामयीम्

bhakte bhaktimayīṃ paśau paśumayīṃ vidvatsu vidyāmayīṃ sṛṣṭau brahmamayīṃ sthitau harimayīṃ kalpātpuraścinmayīm / jīve vṛttimayīṃ jaḍe jaḍamayīṃ śaktiṃ śivasyādbhutāṃ tāṃ dhyāyāmi pade parātparatare svānandalīlāmayīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनन्दानपि संविहाय विषयानन्दानमन्दादरादादानार्थिभिरर्थितानपि जडैरानन्दलेशानमून् । आनन्दोपनिषत्प्रमाणपठितामानन्दसीमाशिखामानन्दामृतवाहिनीं भगवतीमानन्दरूपां भजे

ānandānapi saṃvihāya viṣayānandānamandādarādādānārthibhirarthitānapi jaḍairānandaleśānamūn / ānandopaniṣatpramāṇapaṭhitāmānandasīmāśikhāmānandāmṛtavāhinīṃ bhagavatīmānandarūpāṃ bhaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लययोग चञ्चलं हि न जानाति मनो निश्चलतासुखम् । तद्विचिन्तयितुं तस्मै मुनिभिर्दर्शितो लयः

layayoga cañcalaṃ hi na jānāti mano niścalatāsukham / tadvicintayituṃ tasmai munibhirdarśito layaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आख्याताः शम्भुना गौर्यै ह्यसंख्याता लयक्रमाः । केन ज्ञेयाः केन वर्ण्याः किञ्चित्तु कथयाम्यहम्

ākhyātāḥ śambhunā gauryai hyasaṃkhyātā layakramāḥ / kena jñeyāḥ kena varṇyāḥ kiñcittu kathayāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निद्रादौ जागरस्यान्ते निद्रान्ते जागरोदये । लयो भवति चित्तस्य कार्यं तत्रात्मचिन्तनम्

nidrādau jāgarasyānte nidrānte jāgarodaye / layo bhavati cittasya kāryaṃ tatrātmacintanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा शिथिलतां याति भारं त्यक्त्वेव भारिकः । आत्माऽऽदरेण कर्त्तव्यं तदैव शिवपूजनम्

yadā śithilatāṃ yāti bhāraṃ tyaktveva bhārikaḥ / ātmā''dareṇa karttavyaṃ tadaiva śivapūjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा यदा शिथिलतां याति चित्तं तदा तदा । चिन्तनीयो महेशानस्तदेव शिवपूजनम्

yadā yadā śithilatāṃ yāti cittaṃ tadā tadā / cintanīyo maheśānastadeva śivapūjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेष्टानिष्टभावानामिष्टत्वेनैवभावनात् । नीरागद्वेषता चित्ते या सैव शिवपूजनम्

sarveṣṭāniṣṭabhāvānāmiṣṭatvenaivabhāvanāt / nīrāgadveṣatā citte yā saiva śivapūjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीडैव परमा पूजा यथा चरणपीडनम् । दुःखमेव परा पूजा रूक्षमुद्वर्त्तनं यथा

pīḍaiva paramā pūjā yathā caraṇapīḍanam / duḥkhameva parā pūjā rūkṣamudvarttanaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खेद एव परा पूजा खेदे चिति मनोलयः । भयं हि परमा पूजा भीषाऽस्मादिति च श्रुतेः

kheda eva parā pūjā khede citi manolayaḥ / bhayaṃ hi paramā pūjā bhīṣā'smāditi ca śruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानं तु परमा पूजा दीयते परमात्मने । अदानं परमा पूजा यदि चित्तं प्रसीदति

dānaṃ tu paramā pūjā dīyate paramātmane / adānaṃ paramā pūjā yadi cittaṃ prasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगा एव परा पूजा रोगैः पापक्षयो यतः । आरोग्यं परमा पूजा नैरोग्यं मुक्तिसाधनम्

rogā eva parā pūjā rogaiḥ pāpakṣayo yataḥ / ārogyaṃ paramā pūjā nairogyaṃ muktisādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रिया तु परमा पूजा शिवार्थं क्रियतेऽखिलम् । अक्रियैव परा पूजा निश्चला ध्यानरूपिणी

kriyā tu paramā pūjā śivārthaṃ kriyate'khilam / akriyaiva parā pūjā niścalā dhyānarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्सङ्गः परमा पूजा सत्सङ्गो मोक्षसाधनम् । असत्सङ्गः परा पूजा यत्र मोहः परीक्ष्यते

satsaṅgaḥ paramā pūjā satsaṅgo mokṣasādhanam / asatsaṅgaḥ parā pūjā yatra mohaḥ parīkṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धैर्यं तु परमा पूजा धीरो ह्यमृतश्नुते । अधैर्यं परमा पूजा शीघ्रं कार्यविमोक्षतः

dhairyaṃ tu paramā pūjā dhīro hyamṛtaśnute / adhairyaṃ paramā pūjā śīghraṃ kāryavimokṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तुतिरेव परा पूजा स्तुतौ देवः प्रसीदति । निन्दैव परमा पूजा सुहृदां गालयो यथा

stutireva parā pūjā stutau devaḥ prasīdati / nindaiva paramā pūjā suhṛdāṃ gālayo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णैव परमा पूजा देवार्थं वहु काङ्क्षते । सन्तोषः परमा पूजा देवः सन्तोषलक्षणः

tṛṣṇaiva paramā pūjā devārthaṃ vahu kāṅkṣate / santoṣaḥ paramā pūjā devaḥ santoṣalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यात्रा हि परमा पूजा देवस्यैतत्प्रदक्षिणम् । आसनं परमा पूजा स्वासनं योग उत्तमः

yātrā hi paramā pūjā devasyaitatpradakṣiṇam / āsanaṃ paramā pūjā svāsanaṃ yoga uttamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजनं परमा पूजा देवनैवेद्यरूपतः । अभोजनं परा पूजा ह्युपवासप्रियो हरिः

bhojanaṃ paramā pūjā devanaivedyarūpataḥ / abhojanaṃ parā pūjā hyupavāsapriyo hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितत्वं परमा पूजा तदुपस्थानमात्मनः । पतनं परमा पूजा नमस्कारस्वरूपिणी

sthitatvaṃ paramā pūjā tadupasthānamātmanaḥ / patanaṃ paramā pūjā namaskārasvarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाषणं परमा पूजा सर्वं स्तुतिमयं हरेः । मौनं तु परमा पूजा मौनं व्याख्यानमस्य तत्

bhāṣaṇaṃ paramā pūjā sarvaṃ stutimayaṃ hareḥ / maunaṃ tu paramā pūjā maunaṃ vyākhyānamasya tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेष्टैव परमा पूजा चेष्टते तत्प्रकाशतः । अचेष्टा हि परा पूजा जोषमास्वेति वेदवाक्

ceṣṭaiva paramā pūjā ceṣṭate tatprakāśataḥ / aceṣṭā hi parā pūjā joṣamāsveti vedavāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मैव परमा पूजा सोऽवतारो हरेः सतः । जीवनं परमा पूजा जीवन्कार्याणि साधयेत्

janmaiva paramā pūjā so'vatāro hareḥ sataḥ / jīvanaṃ paramā pūjā jīvankāryāṇi sādhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घायुः परमा पूजा योगिनो दीर्घजीविनः । स्वल्पायुः परमा पूजा सद्यो ह्यस्माद्विमुच्यते

dīrghāyuḥ paramā pūjā yogino dīrghajīvinaḥ / svalpāyuḥ paramā pūjā sadyo hyasmādvimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरणं परमा पूजा निर्माल्यत्यागरूपिणी । शोको हि परमा पूजा शोको वैराग्यसाधनम्

maraṇaṃ paramā pūjā nirmālyatyāgarūpiṇī / śoko hi paramā pūjā śoko vairāgyasādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्ष एव परा पूजा हृष्टरूपः सदा हरिः । पुष्टिस्तु परमा पूजा स्वस्थचित्तो हि पुष्टिमान्

harṣa eva parā pūjā hṛṣṭarūpaḥ sadā hariḥ / puṣṭistu paramā pūjā svasthacitto hi puṣṭimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृशत्वं परमा पूजा कृशगात्रा हि योगिनः । लाभ एव परा पूजा लाभः सन्तोषकारणम्

kṛśatvaṃ paramā pūjā kṛśagātrā hi yoginaḥ / lābha eva parā pūjā lābhaḥ santoṣakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हानिरेव परा पूजा तस्मादेव विमुच्यते । गुण एव परा पूजा साधूनां संमतो गुणी

hānireva parā pūjā tasmādeva vimucyate / guṇa eva parā pūjā sādhūnāṃ saṃmato guṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषा एव परा पूजा निरहङ्कारता यतः । मान एव परा पूजा मान्यते परमेश्वरः

doṣā eva parā pūjā nirahaṅkāratā yataḥ / māna eva parā pūjā mānyate parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपमानः परा पूजा योगी सिद्ध्येदमानतः । धनं हि परमा पूजा धनं धर्मस्य साधनम्

apamānaḥ parā pūjā yogī siddhyedamānataḥ / dhanaṃ hi paramā pūjā dhanaṃ dharmasya sādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्धनत्वं परा पूजा ब्रह्म प्राप्तमकिञ्चनैः । अप्रमादः परा पूजा ह्यप्रमत्तो हि सिद्ध्यति

nirdhanatvaṃ parā pūjā brahma prāptamakiñcanaiḥ / apramādaḥ parā pūjā hyapramatto hi siddhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादः परमा पूजा कर्त्तव्यं विस्मरेद्यतः । सुषुप्तिः परमा पूजा समाधिर्योगिनां हि सः

pramādaḥ paramā pūjā karttavyaṃ vismaredyataḥ / suṣuptiḥ paramā pūjā samādhiryogināṃ hi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मयोगः परा पूजा कर्म ब्रह्मार्पणं हरौ । भक्तियोगः परा पूजा यो मद्भक्तः स मे प्रियः

karmayogaḥ parā pūjā karma brahmārpaṇaṃ harau / bhaktiyogaḥ parā pūjā yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानयोगः परा पूजा ज्ञानात्कैवल्यमश्नुते । तुरीयं परमा पूजा साक्षात्कारस्वरूपिणी

jñānayogaḥ parā pūjā jñānātkaivalyamaśnute / turīyaṃ paramā pūjā sākṣātkārasvarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रवणं परमा पूजा श्रूयते परमेश्वरः । मननं परमा पूजा मननं ध्यानसाधनम्

śravaṇaṃ paramā pūjā śrūyate parameśvaraḥ / mananaṃ paramā pūjā mananaṃ dhyānasādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्गुरोः सदृशः कश्चिद्गुरुः कर्णे लगेद्यदि । सर्वमेव तदा पूजा देवस्य लयरूपिणी

madguroḥ sadṛśaḥ kaścidguruḥ karṇe lagedyadi / sarvameva tadā pūjā devasya layarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लयानामपि सर्वेषां विश्वविस्मृतिहेतुतः । श्रेष्ठं नादानुसन्धानं नादो हि परमो लयः

layānāmapi sarveṣāṃ viśvavismṛtihetutaḥ / śreṣṭhaṃ nādānusandhānaṃ nādo hi paramo layaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मकरन्दं पिबन्भृङ्गो यथा गन्धं न काङ्क्षति । नादासक्तं तथा चित्तं विषयान्नाभिकाङ्क्षति

makarandaṃ pibanbhṛṅgo yathā gandhaṃ na kāṅkṣati / nādāsaktaṃ tathā cittaṃ viṣayānnābhikāṅkṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.