Nagnajit: Citralaksana 3

गजराजगतिर्यस्य वृषराजपदोन्नतिः । मृगराजगतिस्थैर्यं लक्ष्मणं चक्रवर्त्तिनः

gajarājagatiryasya vṛṣarājapadonnatiḥ / mṛgarājagatisthairyaṃ lakṣmaṇaṃ cakravarttinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजवत् सबलौ पादौ वृषवदाननं खरम् । वदनं सिंहवद् राज-हंसतेजः समायुतः

gajavat sabalau pādau vṛṣavadānanaṃ kharam / vadanaṃ siṃhavad rāja-haṃsatejaḥ samāyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेशदृशां गतिं चाथ अतिक्रम्य च सर्वेषाम् । दृश्यवन्नाटकस्येव भूतानां शिक्षको यथा । गतिरस्य भवेद्राजन् सर्वेषां च मनोरमा

veśadṛśāṃ gatiṃ cātha atikramya ca sarveṣām / dṛśyavannāṭakasyeva bhūtānāṃ śikṣako yathā / gatirasya bhavedrājan sarveṣāṃ ca manoramā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगन्धस्त्वक् कृशः स्निग्धी दर्पणस्पर्शकोमलः । धूलिमलेन निर्लिप्तः लक्षणं चक्रवर्त्तिनः

sugandhastvak kṛśaḥ snigdhī darpaṇasparśakomalaḥ / dhūlimalena nirliptaḥ lakṣaṇaṃ cakravarttinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदीप्तमणिसंकाशः श्वेतवस्त्रसुशोभितः । समन्तात् किरणावृतः राजा लेख्यः कृशः सदा

pradīptamaṇisaṃkāśaḥ śvetavastrasuśobhitaḥ / samantāt kiraṇāvṛtaḥ rājā lekhyaḥ kṛśaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मेधशशिच्चारु प्रभामण्डलमण्डितम् । शरीरं यस्य राजेन्द्र लक्षणं चक्रवर्त्तिनः

nirmedhaśaśiccāru prabhāmaṇḍalamaṇḍitam / śarīraṃ yasya rājendra lakṣaṇaṃ cakravarttinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखं चन्द्रदृशं श्वेतं सुग्निग्धश्चापरः शशी । धरापृष्टे समायात इत्थं माधुर्यमण्डितः । भ्रूवोः कण्ठस्य भालस्य सौन्दर्यं हि मुखस्य च

mukhaṃ candradṛśaṃ śvetaṃ sugnigdhaścāparaḥ śaśī / dharāpṛṣṭe samāyāta itthaṃ mādhuryamaṇḍitaḥ / bhrūvoḥ kaṇṭhasya bhālasya saundaryaṃ hi mukhasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकुञ्चितमृदुस्निग्ध चारुकेशः सुनासिकः । चार्वोष्टं रक्तिमापूर्णं स्वच्छा दन्ता नभो यथा

ākuñcitamṛdusnigdha cārukeśaḥ sunāsikaḥ / cārvoṣṭaṃ raktimāpūrṇaṃ svacchā dantā nabho yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्धोत्तम च पक्ष्म हि स्निग्धवर्णं भवेत्तथा । नीलं कृष्णं च दीर्घं च चक्षुः स्यात् सुमनोहरम् । भ्रूवौ दीप्तौ सदा ज्ञेयौ नेत्रानन्दविधायकौ

dīrdhottama ca pakṣma hi snigdhavarṇaṃ bhavettathā / nīlaṃ kṛṣṇaṃ ca dīrghaṃ ca cakṣuḥ syāt sumanoharam / bhrūvau dīptau sadā jñeyau netrānandavidhāyakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फुल्लारविन्दकोषस्य कर्णयोराकृतिः समा । ईषद्रोमौ मनोहरौ शरीराङ्गविभूषणौ

phullāravindakoṣasya karṇayorākṛtiḥ samā / īṣadromau manoharau śarīrāṅgavibhūṣaṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णयोर्लुटिके तस्य क्रमिके शङ्खसन्निभौ । बद्धस्कन्धौ सुपूर्णांशौ शोभनमङ्गमण्डलम्

karṇayorluṭike tasya kramike śaṅkhasannibhau / baddhaskandhau supūrṇāṃśau śobhanamaṅgamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसपुर्णं भवेद् वक्षः तस्यारोहो यथाक्रमन् । आयामश्च यथायथं चानुपूर्व्येण संगता

māṃsapurṇaṃ bhaved vakṣaḥ tasyāroho yathākraman / āyāmaśca yathāyathaṃ cānupūrvyeṇa saṃgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहोदरवद् विज्ञेया कटिरावर्तिता भवेत् । दक्षिणावर्तिनो नाभिः गभीरा स्याद् यथायथम्

siṃhodaravad vijñeyā kaṭirāvartitā bhavet / dakṣiṇāvartino nābhiḥ gabhīrā syād yathāyatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावतसमानौ हि लिङ्गकोषश्च सुन्दरः । समन्तात् मण्डलाकारः आभादृश्या भवेद् ध्रुवम्

airāvatasamānau hi liṅgakoṣaśca sundaraḥ / samantāt maṇḍalākāraḥ ābhādṛśyā bhaved dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजशुण्डसमा जङ्घा अनुक्रमेण विस्तृता । मुखेषु चोन्नता ज्ञेया गुल्फो ऽदृश्पो भवेत् तथा

gajaśuṇḍasamā jaṅghā anukrameṇa vistṛtā / mukheṣu connatā jñeyā gulpho 'dṛśpo bhavet tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुबद्धाङ्गुलिसुन्दरौ कूर्मवत् मांसलौ तथा । अर्धचन्द्रप्रभायुक्ताङ्गुलिचक्रपदाङ्कितौ । पादपृष्टोमृदू स्यातां कोमलौ हरितौ स्मृतौ

subaddhāṅgulisundarau kūrmavat māṃsalau tathā / ardhacandraprabhāyuktāṅgulicakrapadāṅkitau / pādapṛṣṭomṛdū syātāṃ komalau haritau smṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषपुच्छानुपूर्वियौ दीर्घाङ्गुलियुतौ करौ । नखप्रभासमुज्ज्वलौ प्रसारे दीर्घकौ यथा । परिमण्डलसम्पन्नौ चक्ररेखास्वलङ्कृतौ

vṛṣapucchānupūrviyau dīrghāṅguliyutau karau / nakhaprabhāsamujjvalau prasāre dīrghakau yathā / parimaṇḍalasampannau cakrarekhāsvalaṅkṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चम्पकदामशोभितः मरालगातसंयुतः । सुसंस्थानसमापन्नः सर्वाङ्गेण मनोहरः

campakadāmaśobhitaḥ marālagātasaṃyutaḥ / susaṃsthānasamāpannaḥ sarvāṅgeṇa manoharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजस्वी वीर्यवान् राजन् चक्रवर्त्ती सदा भवेत् । आयामारोहमानं च लक्षणं तदुदाहृतम्

tejasvī vīryavān rājan cakravarttī sadā bhavet / āyāmārohamānaṃ ca lakṣaṇaṃ tadudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहे जङ्घोपजङ्घा च भृशं विकशिता भवेत् । सुहस्तौ चरणौ स्यातां तथा पर्व च दृश्यते

dehe jaṅghopajaṅghā ca bhṛśaṃ vikaśitā bhavet / suhastau caraṇau syātāṃ tathā parva ca dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्षिपृष्टे सुशोभिते मुखं चारु मनोहरम् । शोभितौ च भुजौ स्यातां देहो मानान्वितो भवेत्

kukṣipṛṣṭe suśobhite mukhaṃ cāru manoharam / śobhitau ca bhujau syātāṃ deho mānānvito bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गानि मांसपूर्णानि शरीरं स्निग्धवर्णकम् । प्रियौदार्यगुणा यत्र राजहंसगतिस्तथा । चारुदेहो महीपतेः चक्रवर्ती स उच्यते

aṅgāni māṃsapūrṇāni śarīraṃ snigdhavarṇakam / priyaudāryaguṇā yatra rājahaṃsagatistathā / cārudeho mahīpateḥ cakravartī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसिद्धैः शिल्पिभिः कार्यं मानवाङ्गेषु यत्नतः । शीर्षकष्टभुजद्वन्दं जङ्खोपजङ्खसुन्दरम्

prasiddhaiḥ śilpibhiḥ kāryaṃ mānavāṅgeṣu yatnataḥ / śīrṣakaṣṭabhujadvandaṃ jaṅkhopajaṅkhasundaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपयुक्तेषु सर्वेषु परिमाणं तु यत्र च । तत्र स्वाङ्गुलिना कार्यं मानं सर्वत्र कर्मणि

upayukteṣu sarveṣu parimāṇaṃ tu yatra ca / tatra svāṅgulinā kāryaṃ mānaṃ sarvatra karmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोहायामपीनत्वे प्रत्यङ्गं समतां भजेत् । विधिना परिमाणेन सम्म्पन्नं शोभितं भवेत्

ārohāyāmapīnatve pratyaṅgaṃ samatāṃ bhajet / vidhinā parimāṇena sammpannaṃ śobhitaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अती ज्ञेयञ्च पण्डितैः परिमाणं सुयत्नतः । परिमाणप्रतिष्टानोपायादिभिर्विहीना या । प्रतिमा सा परित्यक्ता सुरदेवैः सदा खलु

atī jñeyañca paṇḍitaiḥ parimāṇaṃ suyatnataḥ / parimāṇapratiṣṭānopāyādibhirvihīnā yā / pratimā sā parityaktā suradevaiḥ sadā khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशाचा राक्षसा भूता वसन्ति त्वरित तथा । शोभितान् नाशयन्ति च अमङ्गलं भयं भवेत्

piśācā rākṣasā bhūtā vasanti tvarita tathā / śobhitān nāśayanti ca amaṅgalaṃ bhayaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोहायामयोः राजन् लक्षणं कथितं मया । यथेच्छं वै विभक्तव्यं चतुर्भागेन मुख्यतः

ārohāyāmayoḥ rājan lakṣaṇaṃ kathitaṃ mayā / yathecchaṃ vai vibhaktavyaṃ caturbhāgena mukhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वलिः सूर्यो दाशरथिः रामो मनुसुतस्तथा । परिमाणानुसारेण कार्यो भिन्नो वीचक्षणैः

valiḥ sūryo dāśarathiḥ rāmo manusutastathā / parimāṇānusāreṇa kāryo bhinno vīcakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रौ द्वयङ्गुलिना न्यूनो मालव्यश्चतुरङ्गुलिः । रुचको ऽष्टाङ्गुलिन्यूनः शशकश्च दशाङ्गुलिः

bhadrau dvayaṅgulinā nyūno mālavyaścaturaṅguliḥ / rucako 'ṣṭāṅgulinyūnaḥ śaśakaśca daśāṅguliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रियो न यथा यायात् तथा मानं विचारयेत् । किं भवेत् परिमाणेन शरीरं चेदसुन्दरम्

apriyo na yathā yāyāt tathā mānaṃ vicārayet / kiṃ bhavet parimāṇena śarīraṃ cedasundaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्णां च तथा राज्ञां परिमाणस्य लक्षणम् । ब्रह्मणा तु प्रदर्शितं विस्तरं ब्रवीमि ते

caturṇāṃ ca tathā rājñāṃ parimāṇasya lakṣaṇam / brahmaṇā tu pradarśitaṃ vistaraṃ bravīmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्य लेखने ग्रन्थे विस्तारो भवति ध्रुवम् । तेन त्रस्यन्ति चाल्पज्ञा अश्रुतिकारणान् ननु

sarvasya lekhane granthe vistāro bhavati dhruvam / tena trasyanti cālpajñā aśrutikāraṇān nanu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारीपुरुषयोः सत्सु लक्षणेषु प्रजापतिः । द्वादशेषु सहस्रेषु पञ्चश उपदिष्टवान्

nārīpuruṣayoḥ satsu lakṣaṇeṣu prajāpatiḥ / dvādaśeṣu sahasreṣu pañcaśa upadiṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरलक्षणयुक्तेषु तथानिर्दिष्टपञ्चधा । तुभ्यं प्रदर्शयामि चेद् गच्छेद् ग्रन्थो विशालताम्

naralakṣaṇayukteṣu tathānirdiṣṭapañcadhā / tubhyaṃ pradarśayāmi ced gacched grantho viśālatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रवर्त्तिनरेन्द्रस्य लक्षणं कथितं मया । विधिवत् परिमाणञ्च अन्यप्रदर्शनेन किम् । उत्तमपुरुषादीनां तेन मानं ध्रुवं भवेत्

cakravarttinarendrasya lakṣaṇaṃ kathitaṃ mayā / vidhivat parimāṇañca anyapradarśanena kim / uttamapuruṣādīnāṃ tena mānaṃ dhruvaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो बुद्धया सुनिश्चित्य भद्रो लेख्यो विचारयन् । स च भवेत् समुच्छ्राये षडुत्तरशताङ्गुलम्

ato buddhayā suniścitya bhadro lekhyo vicārayan / sa ca bhavet samucchrāye ṣaḍuttaraśatāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुचकस्य समुच्छ्रायः शतसंख्यान्वितो भवेत् । मालवस्य तथोच्छ्रायश् चतुःशतमिताङ्गुलम्

rucakasya samucchrāyaḥ śatasaṃkhyānvito bhavet / mālavasya tathocchrāyaś catuḥśatamitāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशकस्य समुच्छ्राये संख्याष्टनवतिः सदा । अङ्गुलीनां विधातव्या चित्रशास्त्रविशारदैः

śaśakasya samucchrāye saṃkhyāṣṭanavatiḥ sadā / aṅgulīnāṃ vidhātavyā citraśāstraviśāradaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो ऽन्योमाननियमो न भूतो न भविष्यति । उत्तमाधममध्यम-प्रधानानाञ्च भूभृताम् । आरोहाथाममानं तु आलोच्यात्र प्रदर्शिनम्

ato 'nyomānaniyamo na bhūto na bhaviṣyati / uttamādhamamadhyama-pradhānānāñca bhūbhṛtām / ārohāthāmamānaṃ tu ālocyātra pradarśinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छ्रायो नवरत् स्त्रीणा ज्ञेय एकाङ्गुलिः कृशः । एकाङ्गुलिस्तथा राज्ञा पुष्टिर्ज्ञेया महामते

ucchrāyo navarat strīṇā jñeya ekāṅguliḥ kṛśaḥ / ekāṅgulistathā rājñā puṣṭirjñeyā mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभिजङ्खोपजङ्खानां लटिकण्ठोपजानुनाम् । शीर्षदेशस्य वक्षसस् तथा चरणयोर्नृप । आरोहो नाप्रियो यायात् तथा मानं विधीयताम्

nābhijaṅkhopajaṅkhānāṃ laṭikaṇṭhopajānunām / śīrṣadeśasya vakṣasas tathā caraṇayornṛpa / āroho nāpriyo yāyāt tathā mānaṃ vidhīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तममध्यमाधम-मानं तु क्रमिकं मतम् । आरोहश्च तथायामः तेषामत्र प्रदर्शितः । नारीणां परिमाणं च सर्वं शृणु क्रमेण हि

uttamamadhyamādhama-mānaṃ tu kramikaṃ matam / ārohaśca tathāyāmaḥ teṣāmatra pradarśitaḥ / nārīṇāṃ parimāṇaṃ ca sarvaṃ śṛṇu krameṇa hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञां यथा प्रदर्शितं मानेन च तथायुतम् । सम्यग् विचार्य शेमुष्या बहुस्थानप्रतिष्ठितम्

rājñāṃ yathā pradarśitaṃ mānena ca tathāyutam / samyag vicārya śemuṣyā bahusthānapratiṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समद्विभागसम्पन्नं निष्कुटिलं सुकोमलम् । लेख्यं चित्रमनिन्दितं नेत्रप्रीतिविवर्द्धनं

samadvibhāgasampannaṃ niṣkuṭilaṃ sukomalam / lekhyaṃ citramaninditaṃ netraprītivivarddhanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.