आनन्दमय इत्याद्यैः शब्दैर्वाच्यो हरिः स्वयम् अत्र तैत्तिरीयके"अन्यासु चतदूषासु शाखास्वपि सहस्रशः । आनन्दमय इत्याद्यैः शब्दैर्वाच्यो हरिः स्वयम्ऽ; इत्येतावताऽनन्दमयो ब्रह्मेति प्रतिज्ञाभागो व्याख्यातः । तत्र तैत्तिरीयक इत्युदाहरणवाक्यग्रहणम् । अन्यास्विति निर्णेतव्यव्यपदेशः । एतद्रूपास्विति गुणिसामान्यगुणवाचिनामवतीष्वित्यर्थः । तत्र हेतुरभ्यासादिति । तद्वयाख्यानं ये ऽन्नमिति । "ये ऽन्नं ब्रह्मोपासते, ये प्राणं ब्रह्मोपासते, आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्, विज्ञानं ब्रह्म चेद्वेद, असद्ब्रह्मेति वेद चेत्ऽ; इत्यन्नमयादिविषयतयोदाहृतेषु श्लोकेषु ब्रह्मशब्दस्याभ्यासादित्यर्थः । एकविषयासकृदुक्तिर्मुख्यो ऽभ्यासः । न चैवमत्रास्ति । किं त्वसकृदक्तिमात्र(मितिज्ञाप)मिति शङ्कायामेकविषयताप्यस्तीति ज्ञापयितुमित्यादेरित्यनुक्तवा इत्यादिरूपादित्युक्तम् । अन्नमयादिविषयत्वेन ब्रह्मशब्दस्य श्रुतत्वादित्युक्तं भवति । ब्रह्मशब्देन कथमयं निश्चय इत्यत आह ब्रह्मशब्दस्येति ॥ तदपि कुत इत्यत आह श्रुतिरिति ॥ "तदेव ब्रह्म परमम्ऽ; इति सावधृतिः श्रुतिः विष्णुमेव ब्रह्मशब्दवाच्यं जगौ यतो ऽत इति योजना । तत्रापि तदिति परामर्शविषयो विष्णुरिति कुत इत्यत उक्तम् समुद्रशायिनमिति ॥ व्याख्यातमेतत्प्रथमसूत्रे । *३,३०४* आनन्दमयशब्दस्य अन्नमयाद्युपलक्षणत्वम् नन्वानन्दमय इत्येव सूत्रे प्रतिज्ञा, तत्कथमानन्दमय इत्याद्यैरिति व्याख्यानमित्यत आह उपलक्षणत्वमिति ॥ उपलक्षणत्वं शब्दानामानन्दमयपूर्विणाम्
ānandamaya ityādyaiḥ śabdairvācyo hariḥ svayam atra taittirīyake"anyāsu catadūṣāsu śākhāsvapi sahasraśaḥ / ānandamaya ityādyaiḥ śabdairvācyo hariḥ svayam'; ityetāvatā'nandamayo brahmeti pratijñābhāgo vyākhyātaḥ / tatra taittirīyaka ityudāharaṇavākyagrahaṇam / anyāsviti nirṇetavyavyapadeśaḥ / etadrūpāsviti guṇisāmānyaguṇavācināmavatīṣvityarthaḥ / tatra heturabhyāsāditi / tadvayākhyānaṃ ye 'nnamiti / "ye 'nnaṃ brahmopāsate, ye prāṇaṃ brahmopāsate, ānandaṃ brahmaṇo vidvān, vijñānaṃ brahma cedveda, asadbrahmeti veda cet'; ityannamayādiviṣayatayodāhṛteṣu ślokeṣu brahmaśabdasyābhyāsādityarthaḥ / ekaviṣayāsakṛduktirmukhyo 'bhyāsaḥ / na caivamatrāsti / kiṃ tvasakṛdaktimātra(mitijñāpa)miti śaṅkāyāmekaviṣayatāpyastīti jñāpayitumityāderityanuktavā ityādirūpādityuktam / annamayādiviṣayatvena brahmaśabdasya śrutatvādityuktaṃ bhavati / brahmaśabdena kathamayaṃ niścaya ityata āha brahmaśabdasyeti // tadapi kuta ityata āha śrutiriti // "tadeva brahma paramam'; iti sāvadhṛtiḥ śrutiḥ viṣṇumeva brahmaśabdavācyaṃ jagau yato 'ta iti yojanā / tatrāpi taditi parāmarśaviṣayo viṣṇuriti kuta ityata uktam samudraśāyinamiti // vyākhyātametatprathamasūtre / *3,304* ānandamayaśabdasya annamayādyupalakṣaṇatvam nanvānandamaya ityeva sūtre pratijñā, tatkathamānandamaya ityādyairiti vyākhyānamityata āha upalakṣaṇatvamiti // upalakṣaṇatvaṃ śabdānāmānandamayapūrviṇām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.