सूत्रजातमिति शेषः । उच्यते व्याख्यायते । बुद्धिशब्दस्य ज्ञानार्थत्वे ग्रहो ग्राह्यं भावप्रधानो निर्देशः । ग्राह्यत्वमेवार्थः प्रयोजनं तस्मै । मनो ऽर्थत्वे ग्रहणं ग्रहः । *३,५८६* न चैवं सूत्रार्थलेशव्याख्यानपरो ऽयं ग्रन्थ इत्यनादरणीय इत्याशयेनाह ग्रन्थ इति ॥ ग्रन्थो ऽयमपि बह्वर्थो ॥। समग्रार्थव्याख्यानमकुर्वन्नपि । अयमित्युक्तत्वात्सत्यपि तस्मिन्पुनरस्य विरचनाद्भाष्यमल्पार्थमिति नाशङ्कनीयमित्याह भाष्यं चेति ॥ ॥। भाष्यं चात्यर्थविस्तरम् अतिशयितेनार्थेन विस्तरो यस्येति व्यधिकरणबहुव्रीहिगर्मकत्वात् । बह्वर्थत्वमनयोरनुपलम्भबाधितमिति चेन्न । व्याख्यानसामग्रीवैकल्यनिमित्तत्वात्तदनुपलम्भस्येत्याशयेनाह बहुज्ञा एवेति ॥ बहुज्ञा एव जानन्ति विशेषणार्थमेतयोः एवं प्रासङ्गिकमुक्तवोपपादितस्यान्यत्रप्रसिद्धनामसमन्वयस्य फलं लक्षणसिद्धिमुपसंहरति तस्मादिति ॥ तस्मान्महागुणो विष्णुर्नाम्नायपुनरुक्तितः
sūtrajātamiti śeṣaḥ / ucyate vyākhyāyate / buddhiśabdasya jñānārthatve graho grāhyaṃ bhāvapradhāno nirdeśaḥ / grāhyatvamevārthaḥ prayojanaṃ tasmai / mano 'rthatve grahaṇaṃ grahaḥ / *3,586* na caivaṃ sūtrārthaleśavyākhyānaparo 'yaṃ grantha ityanādaraṇīya ityāśayenāha grantha iti // grantho 'yamapi bahvartho ... samagrārthavyākhyānamakurvannapi / ayamityuktatvātsatyapi tasminpunarasya viracanādbhāṣyamalpārthamiti nāśaṅkanīyamityāha bhāṣyaṃ ceti // ... bhāṣyaṃ cātyarthavistaram atiśayitenārthena vistaro yasyeti vyadhikaraṇabahuvrīhigarmakatvāt / bahvarthatvamanayoranupalambhabādhitamiti cenna / vyākhyānasāmagrīvaikalyanimittatvāttadanupalambhasyetyāśayenāha bahujñā eveti // bahujñā eva jānanti viśeṣaṇārthametayoḥ evaṃ prāsaṅgikamuktavopapāditasyānyatraprasiddhanāmasamanvayasya phalaṃ lakṣaṇasiddhimupasaṃharati tasmāditi // tasmānmahāguṇo viṣṇurnāmnāyapunaruktitaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.