Library·Narada-Smrti (plain text)·13
विभागो ऽर्थस्य पित्र्यस्य पुत्रैर् यत्र प्रकल्प्यते । दायभाग इति प्रोक्तं तद् विवादपदं बुधैः
vibhāgo 'rthasya pitryasya putrair yatra prakalpyate / dāyabhāga iti proktaṃ tad vivādapadaṃ budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितर्य् ऊर्ध्वं मृते पुत्रा विभजेयुर् धनं पितुः । मातुर् दुहितरो ऽभावे दुहितारं तदन्वयः
pitary ūrdhvaṃ mṛte putrā vibhajeyur dhanaṃ pituḥ / mātur duhitaro 'bhāve duhitāraṃ tadanvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुर् निवृत्ते रजसि प्रत्तासु भगिनीषु च । निरष्टे वाप्य् अमरणे पितर्य् उपरतस्पृहे
mātur nivṛtte rajasi prattāsu bhaginīṣu ca / niraṣṭe vāpy amaraṇe pitary uparataspṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितैव वा स्वयं पुत्रान् विभजेद् वयसि स्थितः । ज्येष्ठं श्रेष्ठविभागेन यथा वास्य मतिर् भवेत्
pitaiva vā svayaṃ putrān vibhajed vayasi sthitaḥ / jyeṣṭhaṃ śreṣṭhavibhāgena yathā vāsya matir bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिभृयाद् वेच्छतः सर्वाञ् ज्येष्ठो भ्राता यथा पिता । भ्राता शक्तः कनिष्ठो वा शक्त्यपेक्षः कुले क्रिया
bibhṛyād vecchataḥ sarvāñ jyeṣṭho bhrātā yathā pitā / bhrātā śaktaḥ kaniṣṭho vā śaktyapekṣaḥ kule kriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौर्यभार्याधने हित्वा यच् च विद्याधनं भवेत् । त्रीण्य् एतान्य् अविभाज्यानि प्रसादो यश् च पैतृकः
śauryabhāryādhane hitvā yac ca vidyādhanaṃ bhavet / trīṇy etāny avibhājyāni prasādo yaś ca paitṛkaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मात्रा च स्वधनं दत्तं यस्मै स्यात् प्रीतिपूर्वकम् । तस्याप्य् एष विधिर् दृष्टो मातापीष्टे यथा पिता
mātrā ca svadhanaṃ dattaṃ yasmai syāt prītipūrvakam / tasyāpy eṣa vidhir dṛṣṭo mātāpīṣṭe yathā pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यग्न्यध्यावहनिकं भर्तृदायस् तथैव च । भ्रातृमातृपितृभ्यश् च षड्विधं स्त्रीधनं स्मृतम्
adhyagnyadhyāvahanikaṃ bhartṛdāyas tathaiva ca / bhrātṛmātṛpitṛbhyaś ca ṣaḍvidhaṃ strīdhanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीधनं तदपत्यानां भर्तृगाम्य् अप्रजासु च । ब्राह्मादिषु चतुःष्व् आहुः पितृगामीतरेषु तु
strīdhanaṃ tadapatyānāṃ bhartṛgāmy aprajāsu ca / brāhmādiṣu catuḥṣv āhuḥ pitṛgāmītareṣu tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटुम्बं बिभृयाद् भ्रातुर् यो विद्याम् अधिगच्छतः । भागं विद्याधनात् तस्मात् स लभेताश्रुतो ऽपि सन्
kuṭumbaṃ bibhṛyād bhrātur yo vidyām adhigacchataḥ / bhāgaṃ vidyādhanāt tasmāt sa labhetāśruto 'pi san
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैद्यो ऽवैद्याय नाकामो दद्याद् अंशं स्वतो धनात् । पितृद्रव्यं तद् आश्रित्य न चेत् तेन तद् आहृतम्
vaidyo 'vaidyāya nākāmo dadyād aṃśaṃ svato dhanāt / pitṛdravyaṃ tad āśritya na cet tena tad āhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाव् आंशौ प्रतिपद्येत विभजन्न् आत्मनः पिता । समांशभागिनी माता पुत्राणां स्यान् मृते पतौ
dvāv āṃśau pratipadyeta vibhajann ātmanaḥ pitā / samāṃśabhāginī mātā putrāṇāṃ syān mṛte patau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठायांशो ऽधिको देयः ज्येष्ठाय तु वरः स्मृतः । समांशभाजः शेषाः स्युर् अप्रत्ता भगिनी तथा
jyeṣṭhāyāṃśo 'dhiko deyaḥ jyeṣṭhāya tu varaḥ smṛtaḥ / samāṃśabhājaḥ śeṣāḥ syur aprattā bhaginī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रजेष्व् अपि पुत्रेषु तद्वज् जातेषु धर्मतः । वर्णावरेष्व् अंशहानिर् ऊढाजातेष्व् अनुक्रमात्
kṣetrajeṣv api putreṣu tadvaj jāteṣu dharmataḥ / varṇāvareṣv aṃśahānir ūḍhājāteṣv anukramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रैव तु विभक्ता ये हीनाधिकसमैर् धनैः । तेषां स एव धर्मः स्यात् सर्वस्य हि पिता प्रभुः
pitraiva tu vibhaktā ye hīnādhikasamair dhanaiḥ / teṣāṃ sa eva dharmaḥ syāt sarvasya hi pitā prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कानीनश् च सहोढश् च गूढायां यश् च जायते । तेषां वोढापिता ज्ञेयस् ते च भागहराः स्मृताः
kānīnaś ca sahoḍhaś ca gūḍhāyāṃ yaś ca jāyate / teṣāṃ voḍhāpitā jñeyas te ca bhāgaharāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातपितृको यश् च कानीनो ऽनूढमातृकः । मातामहाय दद्यात् स पिण्डं रिक्थं हरेत च
ajñātapitṛko yaś ca kānīno 'nūḍhamātṛkaḥ / mātāmahāya dadyāt sa piṇḍaṃ rikthaṃ hareta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाता ये त्व् अनियुक्तायाम् एकेन बहुभिस् तथा । अरिक्थभाजस् ते सर्वे बीजिनाम् एव ते सुताः
jātā ye tv aniyuktāyām ekena bahubhis tathā / arikthabhājas te sarve bījinām eva te sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्युस् ते बीजिने पिण्डं माता चेच् छुल्कतो हृता । अशुल्कोपगतायां तु पिण्डदा वोढुर् एव ते
dadyus te bījine piṇḍaṃ mātā cec chulkato hṛtā / aśulkopagatāyāṃ tu piṇḍadā voḍhur eva te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृद्विट् पतितः पण्डो यश् च स्याद् औपपातिकः । औरसा अपि नैते ऽंशं लभेरन् क्षेत्रजाः कुतः
pitṛdviṭ patitaḥ paṇḍo yaś ca syād aupapātikaḥ / aurasā api naite 'ṃśaṃ labheran kṣetrajāḥ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घतीव्रामयग्रस्ता जडोन्मत्तान्धपङ्गवः । भर्तव्याः स्युः कुले चैते तत्पुत्रास् त्व् अंशभागिनः
dīrghatīvrāmayagrastā jaḍonmattāndhapaṅgavaḥ / bhartavyāḥ syuḥ kule caite tatputrās tv aṃśabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विरामुष्यायणा दद्युर् द्वाभ्यां पिण्डोदके पृथक् । रिक्थाद् अर्धांशम् आदद्युर् बीजिक्षेत्रिकयोस् तथा
dvirāmuṣyāyaṇā dadyur dvābhyāṃ piṇḍodake pṛthak / rikthād ardhāṃśam ādadyur bījikṣetrikayos tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसृष्टिनां तु यो भागस् तेषाम् एव स इष्यते । अतो ऽन्यथांशभाजो हि निर्बीजिष्व् इतरान् इयात्
saṃsṛṣṭināṃ tu yo bhāgas teṣām eva sa iṣyate / ato 'nyathāṃśabhājo hi nirbījiṣv itarān iyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्राताम् अप्रजः प्रेयात् कश्चिच् चेत् प्रव्रजेत् तु वा । विभजेयुर् धनं तस्य शेषास् तु स्त्रीधनं विना
bhrātām aprajaḥ preyāt kaścic cet pravrajet tu vā / vibhajeyur dhanaṃ tasya śeṣās tu strīdhanaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरणम् चास्य कुर्वीरन् स्त्रीणाम् आ जीवितक्षयात् । रक्षन्ति शय्यां भर्तुश् चेद् आच्छिन्द्युर् इतरासु तु
bharaṇam cāsya kurvīran strīṇām ā jīvitakṣayāt / rakṣanti śayyāṃ bhartuś ced ācchindyur itarāsu tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्याद् यस्य दुहिता तस्याः पित्रंशो भरणे मतः । आ संस्काराद् भजेद् एनां परतो बिभृयात् पतिः
syād yasya duhitā tasyāḥ pitraṃśo bharaṇe mataḥ / ā saṃskārād bhajed enāṃ parato bibhṛyāt patiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृते भर्तर्य् अपुत्रायाः पतिपक्षः प्रभुः स्त्रियाः । विनियोगात्मरक्षासु भरणे च स ईश्वरः
mṛte bhartary aputrāyāḥ patipakṣaḥ prabhuḥ striyāḥ / viniyogātmarakṣāsu bharaṇe ca sa īśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिक्षीणे पतिकुले निर्मणुष्ये निराश्रये । तत्सपिण्डेषु वासत्सु पितृपक्षः प्रभुः स्त्रियाः
parikṣīṇe patikule nirmaṇuṣye nirāśraye / tatsapiṇḍeṣu vāsatsu pitṛpakṣaḥ prabhuḥ striyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षद्वयावसाने तु राजा भर्ता स्मृतः स्त्रियाः । स तस्या भरणं कुर्यान् निगृह्णीयात् पथश् च्युताम्
pakṣadvayāvasāne tu rājā bhartā smṛtaḥ striyāḥ / sa tasyā bharaṇaṃ kuryān nigṛhṇīyāt pathaś cyutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वातन्त्र्याद् विप्रणश्यन्ति कुले जाता अपि स्त्रियः । अस्वातन्त्र्यम् अतस् तासां प्रजापतिर् अकल्पयत्
svātantryād vipraṇaśyanti kule jātā api striyaḥ / asvātantryam atas tāsāṃ prajāpatir akalpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने । पुत्रा रक्षन्ति वैधव्ये न स्त्री स्वातन्त्र्यम् अर्हति
pitā rakṣati kaumāre bhartā rakṣati yauvane / putrā rakṣanti vaidhavye na strī svātantryam arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् छिष्टं पितृदायेभ्यो दत्त्व र्णं पैतृकं च यत् । भ्रातृभिस् तद् विभक्तव्यम् ऋणी न स्याद् यथा पिता
yac chiṣṭaṃ pitṛdāyebhyo dattva rṇaṃ paitṛkaṃ ca yat / bhrātṛbhis tad vibhaktavyam ṛṇī na syād yathā pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां च न कृताः पित्रा संस्कारविधयः क्रमात् । कर्तव्या भ्रातृभिस् तेषां पैतृकाद् एव ते धनात्
yeṣāṃ ca na kṛtāḥ pitrā saṃskāravidhayaḥ kramāt / kartavyā bhrātṛbhis teṣāṃ paitṛkād eva te dhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्यमाने पित्र्ये ऽर्थे स्वांशाद् उद्धृत्य वा पुनः । अवश्यकार्याः संस्कारा भ्रातरं पूर्वसंस्कृतैः
avidyamāne pitrye 'rthe svāṃśād uddhṛtya vā punaḥ / avaśyakāryāḥ saṃskārā bhrātaraṃ pūrvasaṃskṛtaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटुम्बार्थेषु चोद्युक्तस् तत्कार्यं कुरुते च यः । स भ्रातृभिर् बृंहणीयो ग्रासाछादनवाहनैः
kuṭumbārtheṣu codyuktas tatkāryaṃ kurute ca yaḥ / sa bhrātṛbhir bṛṃhaṇīyo grāsāchādanavāhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभागधर्मसंदेहे दायादानां विनिर्णये । ज्ञातिभिर् भागलेख्यैश् च पृथक्कार्यप्रवर्तनात्
vibhāgadharmasaṃdehe dāyādānāṃ vinirṇaye / jñātibhir bhāgalekhyaiś ca pṛthakkāryapravartanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्राताम् अविभक्तानाम् एको धर्मः प्रवर्तते । विभागे सति धर्मो ऽपि भवेद् एषां पृथक् पृथक्
bhrātām avibhaktānām eko dharmaḥ pravartate / vibhāge sati dharmo 'pi bhaved eṣāṃ pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानग्रहणपश्वन्न- गृहक्षेत्रपरिग्रहाः । विभक्तानां पृथग् ज्ञेयाः पाकधर्मागमव्ययाः
dānagrahaṇapaśvanna- gṛhakṣetraparigrahāḥ / vibhaktānāṃ pṛthag jñeyāḥ pākadharmāgamavyayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षित्वं प्रातिभाव्यं च दानं ग्रहणम् एव च । विभक्ता भ्रातरः कूर्युर् नाविभक्ता परस्परम्
sākṣitvaṃ prātibhāvyaṃ ca dānaṃ grahaṇam eva ca / vibhaktā bhrātaraḥ kūryur nāvibhaktā parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषाम् एताः क्रिया लोके प्रवर्तन्ते स्वरिक्थिनाम् । विभक्तान् अवगच्छेयुर् लेख्यम् अप्य् अन्तरेण तान्
yeṣām etāḥ kriyā loke pravartante svarikthinām / vibhaktān avagaccheyur lekhyam apy antareṇa tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एकजाता बहवः पृथग्धर्माः पृथक्क्रियाः । पृथक्कर्मगुणोपेता न ते कृत्येषु संमताः
yady ekajātā bahavaḥ pṛthagdharmāḥ pṛthakkriyāḥ / pṛthakkarmaguṇopetā na te kṛtyeṣu saṃmatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वान् भागान् यदि दद्युस् ते विक्रीणीरन्न् अथापि वा । कुर्युर् यथेष्टं तत् सर्वम् ईशन्ते स्वधनस्य ते
svān bhāgān yadi dadyus te vikrīṇīrann athāpi vā / kuryur yatheṣṭaṃ tat sarvam īśante svadhanasya te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरसः क्षेत्रजश् चैव पुत्रिकापुत्र एव च । कानीनश् च सहोढश् च गूढोत्पन्नस् तथैव च
aurasaḥ kṣetrajaś caiva putrikāputra eva ca / kānīnaś ca sahoḍhaś ca gūḍhotpannas tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौनर्भवो ऽपविद्धश् च लब्धः क्रीतः कृतस् तथा । स्वयं चोपगतः पुत्रा द्वादशैत उदाहृताः
paunarbhavo 'paviddhaś ca labdhaḥ krītaḥ kṛtas tathā / svayaṃ copagataḥ putrā dvādaśaita udāhṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां षड् बन्धुदायादाः षड् अदायादबान्धवाः । पूर्वः पूर्वः स्मृतः श्रेयाज् जघन्यो यो य उत्तरः
teṣāṃ ṣaḍ bandhudāyādāḥ ṣaḍ adāyādabāndhavāḥ / pūrvaḥ pūrvaḥ smṛtaḥ śreyāj jaghanyo yo ya uttaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाद् ध्य् एते प्रपद्येरन् मृते पितरि तद्धनम् । ज्यायसो ज्यायसो ऽभावे जघन्यस् तद् अवाप्नुयात्
kramād dhy ete prapadyeran mṛte pitari taddhanam / jyāyaso jyāyaso 'bhāve jaghanyas tad avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्राभावे तु दुहिता तुल्यसंतानदर्शनात् । पुत्रश् च दुहिता चोक्तौ पितुः संतानकारकौ
putrābhāve tu duhitā tulyasaṃtānadarśanāt / putraś ca duhitā coktau pituḥ saṃtānakārakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभावे तु दुहितॄणां सकुल्या बान्धवास् ततः । ततः सजात्याः सर्वेषाम् अभावे राजगामि तत्
abhāve tu duhitṝṇāṃ sakulyā bāndhavās tataḥ / tataḥ sajātyāḥ sarveṣām abhāve rājagāmi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यत्र ब्राह्मणात् किंतु राजा धर्मपरायणः । स स्त्रीणां जीवनं दद्याद् एष दायविधिः स्मृतः
anyatra brāhmaṇāt kiṃtu rājā dharmaparāyaṇaḥ / sa strīṇāṃ jīvanaṃ dadyād eṣa dāyavidhiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.