इति श्रीबृहन्नांरदीयपुराणं पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मार्गशीर्षशुल्कैकादशीमासभ्य पौर्णिमापर्यन्तं पञ्चरात्रिव्रतं नामैकविंशो ऽध्यायः सनक उवाच अन्यद् व्रतवरं वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः । सर्वापापहरं पुण्यं सर्वलोकोपकारकम्
iti śrībṛhannāṃradīyapurāṇaṃ pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne mārgaśīrṣaśulkaikādaśīmāsabhya paurṇimāparyantaṃ pañcarātrivrataṃ nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca anyad vratavaraṃ vakṣye tacchṛṇuṣva samāhitaḥ / sarvāpāpaharaṃ puṇyaṃ sarvalokopakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आषाढ्रे श्रावणे वापि तथा भाद्रपदे ऽपि च । तथैवाश्विनके मासे कुर्यादेतद्वतं द्विज
āṣāḍhre śrāvaṇe vāpi tathā bhādrapade 'pi ca / tathaivāśvinake māse kuryādetadvataṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेष्वन्यतमे मासे शुल्कपक्षे जितेन्द्रियः । प्राशयेत्पञ्चगव्यं च स्वपेद्विष्णुसमीपतः
eteṣvanyatame māse śulkapakṣe jitendriyaḥ / prāśayetpañcagavyaṃ ca svapedviṣṇusamīpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रातः समुत्थाय नित्यकर्म समाप्य च । श्रद्धया पूजयेद्विष्णुं वशी क्रोधविवार्जितः
tataḥ prātaḥ samutthāya nityakarma samāpya ca / śraddhayā pūjayedviṣṇuṃ vaśī krodhavivārjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्वद्भिः सहितो विष्णुमर्चयित्वा यथोचितम् । संकल्पं तु ततः कुर्यास्त्वस्ति वाचनपूर्वकम्
vidvadbhiḥ sahito viṣṇumarcayitvā yathocitam / saṃkalpaṃ tu tataḥ kuryāstvasti vācanapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासमेकं निराहारो ह्यद्यप्रभृति केशव । मासान्तं पारणं कुर्वे देवदेव तवाज्ञया
māsamekaṃ nirāhāro hyadyaprabhṛti keśava / māsāntaṃ pāraṇaṃ kurve devadeva tavājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपोरुप नमस्तुभ्यं तपसां फल दायक । ममाभूष्टप्रदं देहि सर्वविन्घान्निवारय
taporupa namastubhyaṃ tapasāṃ phala dāyaka / mamābhūṣṭapradaṃ dehi sarvavinghānnivāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं समर्प्य देवस्य विष्णोर्मासव्रतं शुभम् । ततः प्रभृति मासान्तं निवसेद्धरिमन्दिरे
evaṃ samarpya devasya viṣṇormāsavrataṃ śubham / tataḥ prabhṛti māsāntaṃ nivaseddharimandire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यहं स्नापयेद्देवं पञ्चामृतविधानतः । दीपं निरन्तरं कुर्यात्तस्मिन्मासे हरेर्गृहे
pratyahaṃ snāpayeddevaṃ pañcāmṛtavidhānataḥ / dīpaṃ nirantaraṃ kuryāttasminmāse harergṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यहं खादयेत्काष्ठं ह्यपामार्ग समुद्भवम् । ततः स्नायीत विधिन्नारायणपरायणः
pratyahaṃ khādayetkāṣṭhaṃ hyapāmārga samudbhavam / tataḥ snāyīta vidhinnārāyaṇaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संस्नापयेद्विष्णुं पूर्ववत्प्रयतोर्ऽचयेत् । ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या भक्तियुक्तः सद क्षिणम्
tataḥ saṃsnāpayedviṣṇuṃ pūrvavatprayator'cayet / brāhmaṇānbhojayecchaktyā bhaktiyuktaḥ sada kṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं च बन्धुभिः सार्द्धं भुञ्जीत प्रयतेन्द्रियः । एवं मासोपवासांश्च व्रती कुर्यात् त्रयोदश
svayaṃ ca bandhubhiḥ sārddhaṃ bhuñjīta prayatendriyaḥ / evaṃ māsopavāsāṃśca vratī kuryāt trayodaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षान्ते वेदविदुषे गां प्रदद्यात्स दक्षिणाम् । भोजयेद्व्राह्माणांस्तत्र द्वादशैव विधानतः । शक्त्या च दक्षिणां दद्याद्रूह्यण्याभरणानि च
varṣānte vedaviduṣe gāṃ pradadyātsa dakṣiṇām / bhojayedvrāhmāṇāṃstatra dvādaśaiva vidhānataḥ / śaktyā ca dakṣiṇāṃ dadyādrūhyaṇyābharaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासोपवासत्रितयं यः कुर्यात्संयते न्द्रियः । आत्पोर्यामस्य यज्ञत्य द्विगुणं फलमश्नुते
māsopavāsatritayaṃ yaḥ kuryātsaṃyate ndriyaḥ / ātporyāmasya yajñatya dviguṇaṃ phalamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुः कृत्वः कृतं येन पाराकं मुनिसत्तम । स लभेत्परमं पुण्यमष्टान्गिष्टोमसंभवम्
catuḥ kṛtvaḥ kṛtaṃ yena pārākaṃ munisattama / sa labhetparamaṃ puṇyamaṣṭāngiṣṭomasaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चकृत्वो व्रतमिदं कृतं येन महात्मना । अत्यन्गिष्टोमजं पुण्यं द्विगुणं प्राप्नुयान्नरः
pañcakṛtvo vratamidaṃ kṛtaṃ yena mahātmanā / atyangiṣṭomajaṃ puṇyaṃ dviguṇaṃ prāpnuyānnaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासोपवाषट्कं यः करोति सुसमाहितः । ज्योतिष्टो स्यन्ग यज्ञस्य फलं सो ऽष्टगुणं लभेत्
māsopavāṣaṭkaṃ yaḥ karoti susamāhitaḥ / jyotiṣṭo syanga yajñasya phalaṃ so 'ṣṭaguṇaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराहारः सत्पकृत्वो नरो मासोपवासकान् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत्
nirāhāraḥ satpakṛtvo naro māsopavāsakān / aśvamedhasya yajñasya phalamaṣṭaguṇaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासो पावासान्यः कुर्यादष्टकृत्वो मुनीश्वर । नरमेधाख्ययज्ञस्य फलं पञ्चगुणं लभेत्
māso pāvāsānyaḥ kuryādaṣṭakṛtvo munīśvara / naramedhākhyayajñasya phalaṃ pañcaguṇaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु मासोपवासांश्च नवकृत्वः समाचरेत् । गोमेधमखजं पुण्यं लभते त्रिगुणं नरः
yastu māsopavāsāṃśca navakṛtvaḥ samācaret / gomedhamakhajaṃ puṇyaṃ labhate triguṇaṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशकृत्वस्तु यः कुर्यात्पराकं मुनिसत्तम । स ब्रह्ममेधयज्ञस्य त्रिगुणं फलमश्नुते
daśakṛtvastu yaḥ kuryātparākaṃ munisattama / sa brahmamedhayajñasya triguṇaṃ phalamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश पराकांश्च यः कुर्यात्संयतेन्द्रियः । स याति हरिसारुप्यं सर्वभोगसमन्वितम्
ekādaśa parākāṃśca yaḥ kuryātsaṃyatendriyaḥ / sa yāti harisārupyaṃ sarvabhogasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदश पराकांश्च यः कुर्यात्प्रयतो नरः । स याति परमानन्दं यत्र गत्वा न शोचति
trayodaśa parākāṃśca yaḥ kuryātprayato naraḥ / sa yāti paramānandaṃ yatra gatvā na śocati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासोपवासनिरता गङ्गास्नानपरायणाः । धममागप्रवक्तारो मुक्ता एव न सशंयः
māsopavāsaniratā gaṅgāsnānaparāyaṇāḥ / dhamamāgapravaktāro muktā eva na saśaṃyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवीराभिर्यतिभिर्ब्रह्यचारिभिः । मासोपवासः कर्त्तव्यो वनस्थैश्च विशेषतः
avīrābhiryatibhirbrahyacāribhiḥ / māsopavāsaḥ karttavyo vanasthaiśca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारी वा पुरुषो वापि व्रतमेतत्सुदुर्लभम् । कृत्वा मोक्षमवान्पोति योगिनामपि दुर्लभम्
nārī vā puruṣo vāpi vratametatsudurlabham / kṛtvā mokṣamavānpoti yogināmapi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्थो वानप्रस्थो वा व्रती वा भिक्षुरेव वा । मूर्खो वा पण्डितो वापि श्रुत्वैतन्मोक्षभाग्भवेत्
gṛhastho vānaprastho vā vratī vā bhikṣureva vā / mūrkho vā paṇḍito vāpi śrutvaitanmokṣabhāgbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं पुण्यं व्रताख्यानं नारायण परायणः । शृणुयाद्वाचयेद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
idaṃ puṇyaṃ vratākhyānaṃ nārāyaṇa parāyaṇaḥ / śṛṇuyādvācayedvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.