इति श्रीबृहन्नारदीये पुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने एकादशीव्रतमहिमानुवर्णनं नाम त्रयोविंशो ऽयायः सूत उवाच एतन्निशम्य सनकोदितमप्रमेयं पुण्यं हरेर्दिनभवं निखिलोत्तमं च । पापौघशान्तिकरणं व्रतसारमेवं ब्रह्मात्मजः पुनरभाषत हर्षयुक्तः
iti śrībṛhannāradīye purāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne ekādaśīvratamahimānuvarṇanaṃ nāma trayoviṃśo 'yāyaḥ sūta uvāca etanniśamya sanakoditamaprameyaṃ puṇyaṃ harerdinabhavaṃ nikhilottamaṃ ca / pāpaughaśāntikaraṇaṃ vratasāramevaṃ brahmātmajaḥ punarabhāṣata harṣayuktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच कथितं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थकोविद । व्रताख्यानं महापुण्यं यथावद्धरिभक्तिदम्
nārada uvāca kathitaṃ bhavatā sarvaṃ mune tattvārthakovida / vratākhyānaṃ mahāpuṇyaṃ yathāvaddharibhaktidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं श्रोतुमिच्छामि वर्णाचचारविधिं मुने । तथा सर्वाश्रमाचारं प्रायश्चित्तविधिं तथा
idānīṃ śrotumicchāmi varṇācacāravidhiṃ mune / tathā sarvāśramācāraṃ prāyaścittavidhiṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सर्वं महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद । कृपया परया मह्यं यथावद्वक्तुमर्हसि
etatsarvaṃ mahābhāga sarvatattvārthakovida / kṛpayā parayā mahyaṃ yathāvadvaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनक उवाच शृणुष्व मुनिशार्दूल यथा भक्तप्रियङ्करः । वर्णाश्रमाचारपरैः पूज्यते हरिरव्ययः
sanaka uvāca śṛṇuṣva muniśārdūla yathā bhaktapriyaṅkaraḥ / varṇāśramācāraparaiḥ pūjyate hariravyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वाद्यैरुदितं यच्च वर्णाश्रमनिबन्धनम् । तत्ते वक्ष्यामि विधिवद्भक्तो ऽसि त्वमधोक्षजे
manvādyairuditaṃ yacca varṇāśramanibandhanam / tatte vakṣyāmi vidhivadbhakto 'si tvamadhokṣaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चत्वार एव ते । वर्णा इति समाख्याता एतेषु ब्राह्मणो ऽधिकः
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścatvāra eva te / varṇā iti samākhyātā eteṣu brāhmaṇo 'dhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या द्विजाः प्रोक्तास्त्रयस्ताथा । मातृतश्चोपनयनाद्दि जत्वं प्राप्यते त्रिभिः
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā dvijāḥ proktāstrayastāthā / mātṛtaścopanayanāddi jatvaṃ prāpyate tribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर्वर्णैः सर्वधर्माः कार्या वर्णानुरुपतः । स्ववर्णधर्मत्यगेन पाषण्डः प्रोच्यते बुधैः
etairvarṇaiḥ sarvadharmāḥ kāryā varṇānurupataḥ / svavarṇadharmatyagena pāṣaṇḍaḥ procyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वगृह्यचोदितं कर्मद्विजः कुर्वन्कृती भवेत् । अन्यथा पतितो भूयात्सर्वधर्मबहिष्कृतः
svagṛhyacoditaṃ karmadvijaḥ kurvankṛtī bhavet / anyathā patito bhūyātsarvadharmabahiṣkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगधर्मः परिगार्या वेर्णैरेतैर्यथोचितम् । देशाचारास्तथाग्राह्याः स्मृतिधर्माविरोधतः
yugadharmaḥ parigāryā verṇairetairyathocitam / deśācārāstathāgrāhyāḥ smṛtidharmāvirodhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा मनसा वाचा यत्नाद्धर्ंमं समाचरेत् । अस्वर्ग्यं लोकविद्विष्टं धर्म्यमप्याचरेन्नतु
karmaṇā manasā vācā yatnāddharṃmaṃ samācaret / asvargyaṃ lokavidviṣṭaṃ dharmyamapyācarennatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रयात्रास्वीकारः कमण्डलुविधारणम् । द्विजानामसवर्णासु कन्या सूपयमस्तथा
samudrayātrāsvīkāraḥ kamaṇḍaluvidhāraṇam / dvijānāmasavarṇāsu kanyā sūpayamastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवराच्च सुतोत्पत्तिर्मधुपर्के पशोर्वधः । मांसादनं तथा श्राद्धे वानप्रस्थआश्रमस्तथा
devarācca sutotpattirmadhuparke paśorvadhaḥ / māṃsādanaṃ tathā śrāddhe vānaprasthaāśramastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्ताक्षतायाः कन्यायाः पुनर्दानं वराय च । नैष्टिकं ब्रह्मचर्यं च नरमेधाश्चमेधकौ
dattākṣatāyāḥ kanyāyāḥ punardānaṃ varāya ca / naiṣṭikaṃ brahmacaryaṃ ca naramedhāścamedhakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाप्रस्थानगमनं गोमेधश्च तथा मखः । एतान्धर्मान्कलियुके वर्ज्यानाहुर्मनीषिणः
mahāprasthānagamanaṃ gomedhaśca tathā makhaḥ / etāndharmānkaliyuke varjyānāhurmanīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशाचाराः परिग्राह्यास्तत्तद्देशगतैर्नरैः । अन्यथा पतितो ज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
deśācārāḥ parigrāhyāstattaddeśagatairnaraiḥ / anyathā patito jñeyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च द्विजोत्तमा । क्रियाः सामान्यतो वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca dvijottamā / kriyāḥ sāmānyato vakṣye tacchṛṇuṣva samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं दद्यार्द्वह्मणेभ्यस्तथा यज्ञैर्यजेत्सुरान् । वृत्त्यर्थं याचयेच्चैव अन्यानध्यापयेत्तथा
dānaṃ dadyārdvahmaṇebhyastathā yajñairyajetsurān / vṛttyarthaṃ yācayeccaiva anyānadhyāpayettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याजयेद्यजने योग्यान्विप्रो नित्योदकी भवेत् । कुर्य्याच्च वेदग्रहणं तथाग्रेश्च परिग्रहम्
yājayedyajane yogyānvipro nityodakī bhavet / kuryyācca vedagrahaṇaṃ tathāgreśca parigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राह्येर् द्व्ये च पारक्ये समबुद्धिर्भवेत्तथा । सर्वलोकहितं कृर्यान्मृदुवाक्यमुदीरयेत्
grāhyer dvye ca pārakye samabuddhirbhavettathā / sarvalokahitaṃ kṛryānmṛduvākyamudīrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतावभिगमः पत्न्यां शस्यते ब्राह्मणस्य वै । न कस्याप्यहितं ब्रूयाद्विष्णुपूजापरो भवेत्
ṛtāvabhigamaḥ patnyāṃ śasyate brāhmaṇasya vai / na kasyāpyahitaṃ brūyādviṣṇupūjāparo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्याद्दानानि विप्रेभ्यः क्षत्रियो ऽपि द्विजोत्तम । कुर्य्याच्च वेदग्रहणं यज्ञैर्द्देवान्यजेत्तथा
dadyāddānāni viprebhyaḥ kṣatriyo 'pi dvijottama / kuryyācca vedagrahaṇaṃ yajñairddevānyajettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्राजीवी भवेच्चैव पालयेद्धर्मतो महीम् । दुष्टानां शासनं कुर्य्याच्छिष्टानां पालनं तथा
śastrājīvī bhaveccaiva pālayeddharmato mahīm / duṣṭānāṃ śāsanaṃ kuryyācchiṣṭānāṃ pālanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशुपाल्यं च वाणिज्यं कृंषिश्च द्विजसत्तम । वेदस्याध्ययनं चैव वैश्यस्यापि प्रकीर्त्तितम्
pāśupālyaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṃṣiśca dvijasattama / vedasyādhyayanaṃ caiva vaiśyasyāpi prakīrttitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याच्च दारग्रहणं धर्माश्चैव समाचरेत् । क्रयविक्रयजर्वापि धनैः कारुक्रियोद्भवैः
kuryācca dāragrahaṇaṃ dharmāścaiva samācaret / krayavikrayajarvāpi dhanaiḥ kārukriyodbhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्याद्दानानि शूद्रो ऽपि पाकयज्ञैर्यजेन्न च । ब्राह्मणक्षत्रियविशां शुश्रूषानि रतो भवेत्
dadyāddānāni śūdro 'pi pākayajñairyajenna ca / brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śuśrūṣāni rato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुकालाभिगामीच स्वदारेषु भवेत्तथा । सर्वलोकहितोषित्वं मङ्गलं प्रियवादिता
ṛtukālābhigāmīca svadāreṣu bhavettathā / sarvalokahitoṣitvaṃ maṅgalaṃ priyavāditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनायासो मनोहर्षस्तितिक्षा नातिमानिता । सामान्यं सर्ववर्णानां मुनिभिः परिकीर्तितम्
anāyāso manoharṣastitikṣā nātimānitā / sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ munibhiḥ parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे च मुनितां यान्ति स्वाश्रमोचितकर्मणा । ब्राह्मणः क्षत्रियाचारमाश्रयेदापदि द्विज
sarve ca munitāṃ yānti svāśramocitakarmaṇā / brāhmaṇaḥ kṣatriyācāramāśrayedāpadi dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियो ऽपि च विड्वृत्तिमत्यापदि समाश्रयेत् । नाश्रयेच्छूद्रवृत्तिं तु अत्यापद्यपि वै द्विजः
kṣatriyo 'pi ca viḍvṛttimatyāpadi samāśrayet / nāśrayecchūdravṛttiṃ tu atyāpadyapi vai dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्याश्रयेद्दिजो मूढस्तदा चाण्डासतां व्रजेत् । ब्राह्मणक्षत्रियविशां त्रयाणां मुनिसत्तम
yadyāśrayeddijo mūḍhastadā cāṇḍāsatāṃ vrajet / brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ trayāṇāṃ munisattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः पञ्चमो नोपपद्यते । ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुश्च सत्तम
catvāra āśramāḥ proktāḥ pañcamo nopapadyate / brahmacārī gṛhī vānaprastho bhikṣuśca sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भिराश्रमैरेभिः साध्यते धर्म उत्तमः । विष्णुस्तुष्यति विप्रेन्द्र कर्मयोगरतात्मनः
caturbhirāśramairebhiḥ sādhyate dharma uttamaḥ / viṣṇustuṣyati viprendra karmayogaratātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःस्पृहाशान्तमनसः स्वकर्मनिरतस्य च । ततो याति परं स्थानं यतो नावर्त्तते पुनः
niḥspṛhāśāntamanasaḥ svakarmaniratasya ca / tato yāti paraṃ sthānaṃ yato nāvarttate punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.