इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे स्मार्त्तधेर्मषु वेदाध्ययनादिकस्य गृहस्थधर्मस्य च निरुपणं नाम षड्विंशो ऽध्यायः सनक उवाच गृहस्थस्य सदाचारं वक्ष्यामि मुनिसत्तम । यद्रूतां सर्वपापानि नश्यन्त्येव न संशयः
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde smārttadhermaṣu vedādhyayanādikasya gṛhasthadharmasya ca nirupaṇaṃ nāma ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca gṛhasthasya sadācāraṃ vakṣyāmi munisattama / yadrūtāṃ sarvapāpāni naśyantyeva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्ने मुहूर्ते चोत्थाय पुरुषार्थाविरोधिनीम् । वृत्तिं संचिन्तयेद्विप्र कृतकेशप्रसाधनः
brāhne muhūrte cotthāya puruṣārthāvirodhinīm / vṛttiṃ saṃcintayedvipra kṛtakeśaprasādhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवासंध्यासु कर्णस्थब्रह्मसूत्र उदड्मुखः । कुर्यान्मूत्रपुरीषे तु रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः
divāsaṃdhyāsu karṇasthabrahmasūtra udaḍmukhaḥ / kuryānmūtrapurīṣe tu rātrau ceddakṣiṇāmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरः प्रावृत्य वस्त्रेण ह्यन्तर्द्धाय तृणैर्महीम् । वहन्काष्टं करेणैकं तावन्मौनी भवेद्द्विजः
śiraḥ prāvṛtya vastreṇa hyantarddhāya tṛṇairmahīm / vahankāṣṭaṃ kareṇaikaṃ tāvanmaunī bhaveddvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथि गोष्टे नदीतीरे तडागगृहसन्निधौ । तथा वृक्षस्य च्छायायां कान्तारे वह्निसन्निधौ
pathi goṣṭe nadītīre taḍāgagṛhasannidhau / tathā vṛkṣasya cchāyāyāṃ kāntāre vahnisannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवालये तथोद्याने कृष्टभूमौ चतुष्पथे । ब्राह्मणानां समीपे च तथा गोगुरुयोषिताम्
devālaye tathodyāne kṛṣṭabhūmau catuṣpathe / brāhmaṇānāṃ samīpe ca tathā goguruyoṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुषाङ्गारकपालेषु जलमध्ये तथैव च । एवमादिषु देशेषु मलमूत्रं न कारयेत्
tuṣāṅgārakapāleṣu jalamadhye tathaiva ca / evamādiṣu deśeṣu malamūtraṃ na kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौचे यत्नः सदा कार्यः शौचमूलो द्विजः स्मृतः । शौचाचारविहीनस्य समस्तं कर्म निष्फलम्
śauce yatnaḥ sadā kāryaḥ śaucamūlo dvijaḥ smṛtaḥ / śaucācāravihīnasya samastaṃ karma niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौचं तु द्विविधं प्रोक्तं ब्राह्ममाभ्यान्तरं तथा । मृज्जलाभ्यां बहिः शुद्धिर्भावशुद्धिस्तथान्तरम्
śaucaṃ tu dvividhaṃ proktaṃ brāhmamābhyāntaraṃ tathā / mṛjjalābhyāṃ bahiḥ śuddhirbhāvaśuddhistathāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीतशिश्रश्चोत्थाय शौचार्थं मृदमाहरेत् ।। न मूषकादिखनितां फआलोत्कृष्टां तथैव च
gṛhītaśiśraścotthāya śaucārthaṃ mṛdamāharet /. na mūṣakādikhanitāṃ phaālotkṛṣṭāṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वापीकूपतडागेभ्यो नाहरेदपि मृत्तिकाम् । शौचं कुर्यात्प्रयत्नेन समादाय शुभां मृदम्
vāpīkūpataḍāgebhyo nāharedapi mṛttikām / śaucaṃ kuryātprayatnena samādāya śubhāṃ mṛdam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गे मृदेका दातव्या तिस्रो वा मेढ्रयोर्द्वयोः । एतन्मूत्रमुत्सर्गे शौचमाहूर्मनीषिणः
liṅge mṛdekā dātavyā tisro vā meḍhrayordvayoḥ / etanmūtramutsarge śaucamāhūrmanīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एका लिङ्गे गुदे पञ्च दश वामे तथोभयोः । सत्प तिस्रः प्रदातव्याः पादयोर्मृत्तिकाः पृथक्
ekā liṅge gude pañca daśa vāme tathobhayoḥ / satpa tisraḥ pradātavyāḥ pādayormṛttikāḥ pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्छौचं विडुत्सर्गे गन्धलेपापनुत्तये । एतच्छौचं गृहस्थस्य द्विगुणं ब्रह्मचारिणाम्
etacchaucaṃ viḍutsarge gandhalepāpanuttaye / etacchaucaṃ gṛhasthasya dviguṇaṃ brahmacāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिगुणां तु वनस्थानां यतीनां तच्चर्गुणम् । स्वस्थाने पूर्णशौचं स्यात्पथ्यर्द्धं मुनिसत्तम
triguṇāṃ tu vanasthānāṃ yatīnāṃ taccarguṇam / svasthāne pūrṇaśaucaṃ syātpathyarddhaṃ munisattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतुरे नियमो नास्ति महापदि तथैव च । गन्धलेपक्षयकरं शौर्चं कुर्याद्विचक्षणः
āture niyamo nāsti mahāpadi tathaiva ca / gandhalepakṣayakaraṃ śaurcaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणामनुपनीतानां गन्धलेपक्षयावधि । व्रतस्थानां तु सर्वेषां यतिवच्छौचमिष्यते
strīṇāmanupanītānāṃ gandhalepakṣayāvadhi / vratasthānāṃ tu sarveṣāṃ yativacchaucamiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधवानां च विर्पेन्द्र एतदेव निगद्यते । एवं शौचं तु निर्वर्त्य पश्चाद्वै सुसमाहितः
vidhavānāṃ ca virpendra etadeva nigadyate / evaṃ śaucaṃ tu nirvartya paścādvai susamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रागास्य उदगास्यो वाप्याचामेत्प्रयर्तेन्द्रियः । त्रिश्चतुर्धा पिबेदापो गन्धफेनादिवर्जिताः
prāgāsya udagāsyo vāpyācāmetprayartendriyaḥ / triścaturdhā pibedāpo gandhaphenādivarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर्मार्जयेत्कपोलं च तलेनोष्ठौ च सत्तम । तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन नासारन्ध्रद्वयं स्पृशेत्
dvirmārjayetkapolaṃ ca talenoṣṭhau ca sattama / tarjanyaṅguṣṭhayogena nāsārandhradvayaṃ spṛśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगुंष्टानामिकाभ्यां च चक्षुः श्रोत्रे यथाक्रमम् । कनिष्टाङ्गुष्टयोगेन नाभिदेशे स्पृशेद्द्विजः
aguṃṣṭānāmikābhyāṃ ca cakṣuḥ śrotre yathākramam / kaniṣṭāṅguṣṭayogena nābhideśe spṛśeddvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तलेनोरःस्थलं चैव अङ्गुल्यग्रैः शिरः स्पृशेत् । तलेन चाङ्गुलाग्रैर्वा स्पृशेदंसौ विचक्षणः
talenoraḥsthalaṃ caiva aṅgulyagraiḥ śiraḥ spṛśet / talena cāṅgulāgrairvā spṛśedaṃsau vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाचम्य विप्रेद्र शुद्धिमान्पोत्यनुत्तमाम् । दन्तकाष्टं ततः खादेत्सत्वचं शस्तवृक्षजम्
evamācamya vipredra śuddhimānpotyanuttamām / dantakāṣṭaṃ tataḥ khādetsatvacaṃ śastavṛkṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल्वासनापामार्गणां निम्बान्मार्कादिशाखिनाम् । प्रक्षाल्य वारिणा चैव मन्त्रेणाप्यभिमन्त्रितम्
bilvāsanāpāmārgaṇāṃ nimbānmārkādiśākhinām / prakṣālya vāriṇā caiva mantreṇāpyabhimantritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च । ब्रह्म प्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो धेहि वनस्पते
āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca / brahma prajñāṃ ca medhāṃ ca tvanno dhehi vanaspate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनिष्टाग्रसमं स्थौल्ये विप्रः खादेद्दशाङ्गुलम् । नवाङ्गुलं क्षत्रियश्च वैश्यश्चाष्टाङ्गुलोन्मितम्
kaniṣṭāgrasamaṃ sthaulye vipraḥ khādeddaśāṅgulam / navāṅgulaṃ kṣatriyaśca vaiśyaścāṣṭāṅgulonmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रो वेदाङ्गुलमितं वनिता च मुनीश्वर । अलाभे दैतकाष्टानां गण्डूषैर्भानुसंमितैः
śūdro vedāṅgulamitaṃ vanitā ca munīśvara / alābhe daitakāṣṭānāṃ gaṇḍūṣairbhānusaṃmitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुथशुद्धिर्विधीयेत तृणपत्रसमन्वितैः । करेणादाय वामेन संचर्वेद्वामदंष्ट्रया
muthaśuddhirvidhīyeta tṛṇapatrasamanvitaiḥ / kareṇādāya vāmena saṃcarvedvāmadaṃṣṭrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजान्संघर्ष्य गोदोहं ततः प्रक्षाल्य पाटयेत् । जिह्वामुल्लिख्य ताभ्यां तु दलुभ्यां नियतेन्द्रियः
dvijānsaṃgharṣya godohaṃ tataḥ prakṣālya pāṭayet / jihvāmullikhya tābhyāṃ tu dalubhyāṃ niyatendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षाल्य प्रक्षिपेदू दूरे भूयश्चाचम्य पूर्ववत् । ततः स्नानं प्रकुर्वीत नद्यादौ विमले जले
prakṣālya prakṣipedū dūre bhūyaścācamya pūrvavat / tataḥ snānaṃ prakurvīta nadyādau vimale jale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तटं प्रक्षाल्य दर्भाश्च विन्यस्य प्रविशेज्जलम् । प्रणम्य तत्र तीर्थानि आवाह्य रविमण्डलात्
taṭaṃ prakṣālya darbhāśca vinyasya praviśejjalam / praṇamya tatra tīrthāni āvāhya ravimaṇḍalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धाद्यैर्मण्डलं कृत्वा ध्यात्वा देवं जनार्दनम् । स्नायान्मन्त्रान्स्मरन्पुण्यांस्तीर्थानि च विरिञ्चिज
gandhādyairmaṇḍalaṃ kṛtvā dhyātvā devaṃ janārdanam / snāyānmantrānsmaranpuṇyāṃstīrthāni ca viriñcija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति । नर्मदे सिंधुकावेरि जले ऽस्मिन्सन्निधिं कुरु
gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati / narmade siṃdhukāveri jale 'sminsannidhiṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कराद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । आगच्छन्तु महाभागाः स्नानकाले सदा मम
puṣkarādyāni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritastathā / āgacchantu mahābhāgāḥ snānakāle sadā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोध्या मथुरा माया काशीं काञ्ची ह्यवन्तिका । पुरी द्वारावती ज्ञेया सत्पैता मोक्षदायिकाः
ayodhyā mathurā māyā kāśīṃ kāñcī hyavantikā / purī dvārāvatī jñeyā satpaitā mokṣadāyikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽधमर्षण जप्त्वा यतासुर्वारिसंप्लुतः । स्नानाङ्गं तर्पणं कृत्वाचम्यार्ध्यं भानवेर्ऽपयेत्
tato 'dhamarṣaṇa japtvā yatāsurvārisaṃplutaḥ / snānāṅgaṃ tarpaṇaṃ kṛtvācamyārdhyaṃ bhānaver'payet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ध्यात्वा विवस्वन्तं जलान्निर्गत्य नारद । परिधायाहतं धौतं द्वितीयं परिवीय च
tato dhyātvā vivasvantaṃ jalānnirgatya nārada / paridhāyāhataṃ dhautaṃ dvitīyaṃ parivīya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशासने समाविश्य संध्याकर्म समारभेत् । ईशानाभिमुखो विप्र गायत्र्याचम्य वै द्विज
kuśāsane samāviśya saṃdhyākarma samārabhet / īśānābhimukho vipra gāyatryācamya vai dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतमित्यभिमन्त्र्यार्थ पुनरेवामेद् बुधः । ततस्तु वारिणात्मानं वेष्टयित्वा समुक्ष्य च
ṛtamityabhimantryārtha punarevāmed budhaḥ / tatastu vāriṇātmānaṃ veṣṭayitvā samukṣya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकल्प्य प्रणवान्ते तु ऋषिच्छन्दः सुरान्स्मरन् । भूरादिभिर्व्याहृतिभिः सत्पभिः प्रोक्ष्य मस्तकम्
saṃkalpya praṇavānte tu ṛṣicchandaḥ surānsmaran / bhūrādibhirvyāhṛtibhiḥ satpabhiḥ prokṣya mastakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यासं समाचरेन्मन्त्री पृथगेव कराङ्गयोः । विन्यस्य हृदये तारं भूः शिरस्यथ विन्यसेत्
nyāsaṃ samācarenmantrī pṛthageva karāṅgayoḥ / vinyasya hṛdaye tāraṃ bhūḥ śirasyatha vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवः शिखायां स्वश्चैव कवये भूर्भुवो ऽक्षिषु । भूर्भुवः स्वस्तथात्रास्त्रं दिक्षु तालत्रयं न्यसेत्
bhuvaḥ śikhāyāṃ svaścaiva kavaye bhūrbhuvo 'kṣiṣu / bhūrbhuvaḥ svastathātrāstraṃ dikṣu tālatrayaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत आवाहयेत्संध्यां प्रातः कोकनस्थिताम् । आगच्छ वरदे देवि त्र्यक्षरे ब्रह्मवादिनि
tata āvāhayetsaṃdhyāṃ prātaḥ kokanasthitām / āgaccha varade devi tryakṣare brahmavādini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्रि च्छन्दसां मातर्ब्रह्मयोने नमो ऽस्तु ते । मध्याह्ने वृषभारुढां शुक्लांबरसमावृताम्
gāyatri cchandasāṃ mātarbrahmayone namo 'stu te / madhyāhne vṛṣabhāruḍhāṃ śuklāṃbarasamāvṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावित्रीं रुद्रयोनिं चावाहयेद्रुद्रवादिनीम् । सायं तु गरुडारुढां पीतांबरसमावृत्ताम्
sāvitrīṃ rudrayoniṃ cāvāhayedrudravādinīm / sāyaṃ tu garuḍāruḍhāṃ pītāṃbarasamāvṛttām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वतीं विष्णुयोनिमाह्वयेद्विष्णुवादिनीम् । तारं च व्याहृतीः सत्प त्रिपदां च समुच्चरन्
sarasvatīṃ viṣṇuyonimāhvayedviṣṇuvādinīm / tāraṃ ca vyāhṛtīḥ satpa tripadāṃ ca samuccaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरः शिखां च संपूर्य कुभयित्वा विरेचयेत् । वाममध्यात्परैर्वायुं क्रमेण प्राणसंयमे
śiraḥ śikhāṃ ca saṃpūrya kubhayitvā virecayet / vāmamadhyātparairvāyuṃ krameṇa prāṇasaṃyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विराचामेत्ततः पश्चात्प्रातः सूर्यश्चमेति च । आपः पुनन्तु मध्याह्ने सायमग्निश्चमेति च
dvirācāmettataḥ paścātprātaḥ sūryaścameti ca / āpaḥ punantu madhyāhne sāyamagniścameti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपो हिष्ठेति तिसृभिर्मार्जनं च ततश्चरेत् । सुमुत्रिया न इत्युक्त्वा नासास्पृष्टजलेन च
āpo hiṣṭheti tisṛbhirmārjanaṃ ca tataścaret / sumutriyā na ityuktvā nāsāspṛṣṭajalena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विषद्वर्गं समुत्सार्य द्रुपदां शिरसि क्षिपेत् । ऋतं च सत्यमेतेन कृत्वा चैवाधमर्षणम्
dviṣadvargaṃ samutsārya drupadāṃ śirasi kṣipet / ṛtaṃ ca satyametena kṛtvā caivādhamarṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तश्चरसि मन्त्रेण सकृदेव पिबेदपः । ततः सूर्याय विधिवद्गन्धं पुष्पं जलाञ्जलिम्
antaścarasi mantreṇa sakṛdeva pibedapaḥ / tataḥ sūryāya vidhivadgandhaṃ puṣpaṃ jalāñjalim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्त्वोपतिष्ठेद्देवर्षे भास्करं स्वस्तिकाञ्जलिम् । ऊर्द्धूबाहुरधोबाहुः क्रमात्कल्यादिके त्रिके
kṣiptvopatiṣṭheddevarṣe bhāskaraṃ svastikāñjalim / ūrddhūbāhuradhobāhuḥ kramātkalyādike trike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उहुत्यं चित्रं तच्चक्षुरित्येतत्त्रितयं जपेत् । सौराञ्छैवान्वैष्णवांश्च मन्त्रानन्यांश्च नारद
uhutyaṃ citraṃ taccakṣurityetattritayaṃ japet / saurāñchaivānvaiṣṇavāṃśca mantrānanyāṃśca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजो ऽसि गायत्र्यसीति प्रार्थयेत्सवितुर्महः । ततो ऽङ्गानि त्रिरावर्त्य ध्यायेच्छक्तीस्तदात्मिकाः
tejo 'si gāyatryasīti prārthayetsaviturmahaḥ / tato 'ṅgāni trirāvartya dhyāyecchaktīstadātmikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणी चतुराननाक्षवलया कुम्भं करैः स्रुक्स्त्रवौ बिभ्राणा त्वरुणेन्दुकान्तिवदना ऋग्रूपिणी बालिका । हंसारोहणकेलिखण्खण्मणेर्बिबार्चिता भूषिता गायत्री परिभाविता भवतु नः संपत्समृद्ध्यै सदा
brahmaṇī caturānanākṣavalayā kumbhaṃ karaiḥ srukstravau bibhrāṇā tvaruṇendukāntivadanā ṛgrūpiṇī bālikā / haṃsārohaṇakelikhaṇkhaṇmaṇerbibārcitā bhūṣitā gāyatrī paribhāvitā bhavatu naḥ saṃpatsamṛddhyai sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्राणी नवयौवना त्रिनयना वैयाघ्नचर्मांबरा खट्वाङ्गत्रघिशिखाक्षसूत्रवलयाभीतिश्रियै चास्तु नः । विद्युद्दामजटाकलापविलसद्वार्लेदुमौलिर्मुदा सावित्री वृषवाहना सिततनुर्ध्येया यजूरूपिणी
rudrāṇī navayauvanā trinayanā vaiyāghnacarmāṃbarā khaṭvāṅgatraghiśikhākṣasūtravalayābhītiśriyai cāstu naḥ / vidyuddāmajaṭākalāpavilasadvārledumaulirmudā sāvitrī vṛṣavāhanā sitatanurdhyeyā yajūrūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्येया सा च सरस्वती भगवती पीतांबरालङ्कृता श्यामा श्यामतनुर्जरोपरिलसद्गात्राञ्चिता वैष्णवी । तार्क्ष्यस्था मणिनूपुराङ्गदलसद्ग्रैवेयभूषोज्ज्वला हस्तालङ्कृतशङ्खचक्रसुगदापह्माश्रियै चास्तु नः
dhyeyā sā ca sarasvatī bhagavatī pītāṃbarālaṅkṛtā śyāmā śyāmatanurjaroparilasadgātrāñcitā vaiṣṇavī / tārkṣyasthā maṇinūpurāṅgadalasadgraiveyabhūṣojjvalā hastālaṅkṛtaśaṅkhacakrasugadāpahmāśriyai cāstu naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ध्यात्वा जपेत्तिष्ठन्प्रातर्मध्याह्नके तथा । सायङ्काले समासीनो भक्त्या तद्गतमानसः
evaṃ dhyātvā japettiṣṭhanprātarmadhyāhnake tathā / sāyaṅkāle samāsīno bhaktyā tadgatamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् । त्रिपदां प्रणवोपेतां भूर्भुवः स्वरुपक्रमाम्
sahasraparamāṃ devīṃ śatamadhyāṃ daśāvarām / tripadāṃ praṇavopetāṃ bhūrbhuvaḥ svarupakramām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्तारः संपुटो वापि व्रतिनश्च यतेर्जपः । गृहस्थस्य सत्तारः स्याज्जप्य एवंविधो मुने
ṣaṭtāraḥ saṃpuṭo vāpi vratinaśca yaterjapaḥ / gṛhasthasya sattāraḥ syājjapya evaṃvidho mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जप्त्वा यथाशक्ति सवित्रे विनिवेद्य च । गायत्र्यै च सवित्रे च प्रक्षिपेदञ्जलिद्रूयम्
tato japtvā yathāśakti savitre vinivedya ca / gāyatryai ca savitre ca prakṣipedañjalidrūyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विसृज्य तां विप्र उत्तरे इति मन्त्रतः । ब्रह्मणेशेन हरिणानुज्ञाता गच्छ सादरम्
tato visṛjya tāṃ vipra uttare iti mantrataḥ / brahmaṇeśena hariṇānujñātā gaccha sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिरभ्यो दिग्देवताभ्यश्च नमस्कृत्य कृताञ्जलिः । प्रातरादेः परं कर्म कुर्यादपि विधानतः
dirabhyo digdevatābhyaśca namaskṛtya kṛtāñjaliḥ / prātarādeḥ paraṃ karma kuryādapi vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर्मध्यन्दिने चैव गृहस्थः स्नानमाचरेत् । वानप्रस्थश्च देवर्षे स्नायात्र्निषवणं यतिः
prātarmadhyandine caiva gṛhasthaḥ snānamācaret / vānaprasthaśca devarṣe snāyātrniṣavaṇaṃ yatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतुराणां तु रोगद्यैः पान्थानां च सकृन्मतम् । ब्रह्मयज्ञं ततः कुर्याद्दर्भपाणिर्मुनीश्वर
āturāṇāṃ tu rogadyaiḥ pānthānāṃ ca sakṛnmatam / brahmayajñaṃ tataḥ kuryāddarbhapāṇirmunīśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवोदितानि कर्माणि प्रमादादकृतानि चेत् । शर्वर्याः प्रथमे यामे तानि कुर्याद्यथाक्रमम्
divoditāni karmāṇi pramādādakṛtāni cet / śarvaryāḥ prathame yāme tāni kuryādyathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोपास्ते यो द्विजः संध्यां धूर्तबुद्धिरनापदि । पाषण्डः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
nopāste yo dvijaḥ saṃdhyāṃ dhūrtabuddhiranāpadi / pāṣaṇḍaḥ sa hi vijñeyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु संध्यादिकर्माणि कूटयुक्तिविशारदः । परित्यजति तं विद्यान्महापातकिनां वरम्
yastu saṃdhyādikarmāṇi kūṭayuktiviśāradaḥ / parityajati taṃ vidyānmahāpātakināṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये द्विजा अभिभाषन्ते त्यक्तसंध्यादिकर्मणः । ते यान्ति नरकान्घोरान्यावच्चन्द्रार्कतारकम्
ye dvijā abhibhāṣante tyaktasaṃdhyādikarmaṇaḥ / te yānti narakānghorānyāvaccandrārkatārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवार्चनं ततः कुर्याद्वैश्वदेवं यथाविधि । तत्रात्यमतिथिं सम्यगन्नाद्यैश्च प्रपूजयेत्
devārcanaṃ tataḥ kuryādvaiśvadevaṃ yathāvidhi / tatrātyamatithiṃ samyagannādyaiśca prapūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्तव्या मधुरा वाणी तेष्वप्यभ्यागतेषु तु । जलान्नकन्दमूलैर्वा गृहदानेन चार्चयेत्
vaktavyā madhurā vāṇī teṣvapyabhyāgateṣu tu / jalānnakandamūlairvā gṛhadānena cārcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहत्प्रतिनिवर्तिते । सतस्मैदुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमादाय गच्छति
atithiryasya bhagnāśo gṛhatpratinivartite / satasmaiduṣkṛtaṃ dattvā puṇyamādāya gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातगोत्रनामानमन्यग्रामादुपागतम् । विपश्चितो ऽतिथिं प्राहुर्विष्णुवत्तं प्रपूजयेत्
ajñātagotranāmānamanyagrāmādupāgatam / vipaścito 'tithiṃ prāhurviṣṇuvattaṃ prapūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वग्रामवासिनं त्वेकं श्रोत्रियं विष्णुतत्परम् । अन्नाद्यैः प्रत्यहं विप्रपितॄनुद्दिश्य तर्पयेत्
svagrāmavāsinaṃ tvekaṃ śrotriyaṃ viṣṇutatparam / annādyaiḥ pratyahaṃ viprapitṝnuddiśya tarpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चयज्ञपरित्यागी ब्रह्माहेत्युच्यते बुधैः । कुर्यादहरहस्तस्मात्पञ्चयज्ञान्प्रयन्ततः
pañcayajñaparityāgī brahmāhetyucyate budhaiḥ / kuryādaharahastasmātpañcayajñānprayantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयज्ञो भूतयज्ञः तितृयज्ञस्तथैव च । नृपज्ञो ब्रह्मयज्ञश्च पञ्चयज्ञान्प्रचक्षते
devayajño bhūtayajñaḥ titṛyajñastathaiva ca / nṛpajño brahmayajñaśca pañcayajñānpracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यमित्रादिसंयुक्तः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । द्विजानां भोज्यमश्री यात्पात्रं नैव परित्यजेत्
bhṛtyamitrādisaṃyuktaḥ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ / dvijānāṃ bhojyamaśrī yātpātraṃ naiva parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्थाप्य स्वासमे पादौ वस्त्रार्द्धं परिधाय च । मुखेन वमितं भुक्त्वा सुरापीत्युच्यते बुधैः
saṃsthāpya svāsame pādau vastrārddhaṃ paridhāya ca / mukhena vamitaṃ bhuktvā surāpītyucyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खादितार्द्धं पुनः खादेन्मोदकांश्च फलानि च । प्रत्यक्षं लवणं चैव गोमांसशीति गद्यते
khāditārddhaṃ punaḥ khādenmodakāṃśca phalāni ca / pratyakṣaṃ lavaṇaṃ caiva gomāṃsaśīti gadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपोशाने वाचमने अद्यद्रव्येषु च द्विजः । शब्द न कारयेद्विप्रस्तं कुर्वन्नारकी भवेत्
apośāne vācamane adyadravyeṣu ca dvijaḥ / śabda na kārayedviprastaṃ kurvannārakī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्यमन्नं प्रभुञ्जीत वाग्यतो ऽन्नमसुत्सयनम् । अमृतोपस्तरणमसि अपोशानं भुजेः पुरः
pathyamannaṃ prabhuñjīta vāgyato 'nnamasutsayanam / amṛtopastaraṇamasi apośānaṃ bhujeḥ puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतापिधानमसि भोज्यान्ते ऽपः सकृत्पिबेत् । प्राणाद्या आहुतीर्दत्त्वाचम्य भोजनमाचरेत्
amṛtāpidhānamasi bhojyānte 'paḥ sakṛtpibet / prāṇādyā āhutīrdattvācamya bhojanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चाचम्य विप्रेन्द्र शास्त्रचिन्तापरो भवेत् । रात्रावपि यथाशक्ति शयनासनभोजनैः
tataścācamya viprendra śāstracintāparo bhavet / rātrāvapi yathāśakti śayanāsanabhojanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गृही सदाचारं कुर्यात्प्रतिदिनं मुने । यदाऽचारपरित्यागी प्रायश्चित्ती तदा भवेत्
evaṃ gṛhī sadācāraṃ kuryātpratidinaṃ mune / yadā'cāraparityāgī prāyaścittī tadā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूषितां स्वतनुं दृष्ट्वा पालिताद्यैश्च सत्तम । पुत्रेषु भार्यां निःक्षिप्य वनं गच्छेत्सहैव वा
dūṣitāṃ svatanuṃ dṛṣṭvā pālitādyaiśca sattama / putreṣu bhāryāṃ niḥkṣipya vanaṃ gacchetsahaiva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेत्रिषवणस्नायी नखश्मश्रुजटाधरः । अधः शायी ब्रह्मचारी पञ्चयज्ञपरायणः
bhavetriṣavaṇasnāyī nakhaśmaśrujaṭādharaḥ / adhaḥ śāyī brahmacārī pañcayajñaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलमूलाशनो नित्यं स्वाध्यायनिरतास्तथा । दयावान्सर्वभूतेषु नारायणपरायणः
phalamūlāśano nityaṃ svādhyāyaniratāstathā / dayāvānsarvabhūteṣu nārāyaṇaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जये द्ग्रामजातानि पुष्पाणि च फलानि च । अष्टौ ग्रासांश्च भुञ्जीत न कुर्याद्रात्रिभोजनम्
varjaye dgrāmajātāni puṣpāṇi ca phalāni ca / aṣṭau grāsāṃśca bhuñjīta na kuryādrātribhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तं वर्जयेत्तैलं वानप्रस्थसमाश्रमी । व्यवायं वर्जयेच्चैव निद्रालस्ये तथैव च
atyantaṃ varjayettailaṃ vānaprasthasamāśramī / vyavāyaṃ varjayeccaiva nidrālasye tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खचक्रगदापाणिं नित्यं नारायणं स्मरेत् । वानप्रस्थः प्रकुर्वीत तपश्चान्द्रायणादिकम्
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ nityaṃ nārāyaṇaṃ smaret / vānaprasthaḥ prakurvīta tapaścāndrāyaṇādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहेत शीततापादिवह्निं परिचरेत्सदा । यदा मनसि वैराग्यं जातं सर्वेषु वस्तुषु
saheta śītatāpādivahniṃ paricaretsadā / yadā manasi vairāgyaṃ jātaṃ sarveṣu vastuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैव संन्यसेद्विप्र पतितस्त्वन्यथा भवेत् । वेदान्ताभ्यासनिरतः शान्तो दान्तो जितेन्द्रियः
tadaiva saṃnyasedvipra patitastvanyathā bhavet / vedāntābhyāsanirataḥ śānto dānto jitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्द्वेद्वो निरहॄङ्कारो निर्ममः सर्वदा भवेत् । शमादिगुणसंयुक्तः कामक्रोधविवर्जितः
nirdvedvo nirahṝṅkāro nirmamaḥ sarvadā bhavet / śamādiguṇasaṃyuktaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नग्नो वा जीर्णकौपीनौ भवेन्मुण्डो यतिर्द्विजः । समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः
nagno vā jīrṇakaupīnau bhavenmuṇḍo yatirdvijaḥ / samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकरात्रं वसेद्ग्रामे त्रिरात्रं नगरे तथा । भैक्षेण वर्त्तयेन्नित्यं नैकान्नादीभवेद्यतिः
ekarātraṃ vasedgrāme trirātraṃ nagare tathā / bhaikṣeṇa varttayennityaṃ naikānnādībhavedyatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिन्दितद्विजगृहे व्यङ्गारे भुक्तिवर्जिते । विवादरहिते चैव भिक्षार्थं पर्यटेद्यतिः
aninditadvijagṛhe vyaṅgāre bhuktivarjite / vivādarahite caiva bhikṣārthaṃ paryaṭedyatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेत्रिषवणस्नायी नारायणपरायणः । जपेच्च प्रणवं नित्यं जितात्मा विजितेन्द्रियः
bhavetriṣavaṇasnāyī nārāyaṇaparāyaṇaḥ / japecca praṇavaṃ nityaṃ jitātmā vijitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकान्नादी भवेद्यस्तु कदाचिल्लंपटो यतिः । न तस्य निष्कृतिर्द्दष्टा प्रायश्चित्तायुतैरपि
ekānnādī bhavedyastu kadācillaṃpaṭo yatiḥ / na tasya niṣkṛtirddaṣṭā prāyaścittāyutairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभाद्यदि यतिर्विप्र तनुपोषपरो भवेत् । स चण्डालसमो ज्ञेयो वर्णाश्रमविगर्हितः
lobhādyadi yatirvipra tanupoṣaparo bhavet / sa caṇḍālasamo jñeyo varṇāśramavigarhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानां चिन्तयेद्द्रेवं नारायणमनामयम् । निर्द्वन्द्रं निर्ममंशान्तं मायातीतममत्सरम्
ātmānāṃ cintayeddrevaṃ nārāyaṇamanāmayam / nirdvandraṃ nirmamaṃśāntaṃ māyātītamamatsaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्ययं परिपूर्णं च सदानन्दैकविग्रहम् । ज्ञानस्वरुपममलं परं ज्योतिः सनातनम्
avyayaṃ paripūrṇaṃ ca sadānandaikavigraham / jñānasvarupamamalaṃ paraṃ jyotiḥ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविकारमनाद्यन्तं जगच्चैतन्यकारणम् । निर्गुणं परमं ध्यायेदात्मानं परतः परम्
avikāramanādyantaṃ jagaccaitanyakāraṇam / nirguṇaṃ paramaṃ dhyāyedātmānaṃ parataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पठेदुपनिषद्वाक्यं वेदान्तार्थांश्च चिन्तयेत् । सहस्रशीर्षं देवं च सदा ध्यायेज्जितेन्द्रियः
paṭhedupaniṣadvākyaṃ vedāntārthāṃśca cintayet / sahasraśīrṣaṃ devaṃ ca sadā dhyāyejjitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ध्यानपरो यस्तु यतिर्विगतमत्सरः । स याति परमानन्दं परं ज्योतिः सनातनम्
evaṃ dhyānaparo yastu yatirvigatamatsaraḥ / sa yāti paramānandaṃ paraṃ jyotiḥ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमाश्रमाचारान्यः करोति द्विजः क्रमात् । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचयति
ityevamāśramācārānyaḥ karoti dvijaḥ kramāt / sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णाश्रमाचाररताः सर्वपापविवर्जिताः । नारायणपरा यान्ति तद्विष्णः परमं पदम्
varṇāśramācāraratāḥ sarvapāpavivarjitāḥ / nārāyaṇaparā yānti tadviṣṇaḥ paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.