Nārada Purāṇa 1.36

इति श्रीबृहन्नारादीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे ज्ञाननिरूपण नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः सनक उवाच वेदमालेः सुतौ प्रोक्तौ यावुभौ मुनिसत्तम । यज्ञमाली सुमाली च तयोः कर्माधुनोच्यत

iti śrībṛhannārādīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde jñānanirūpaṇa nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca vedamāleḥ sutau proktau yāvubhau munisattama / yajñamālī sumālī ca tayoḥ karmādhunocyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोराद्यो यज्ञमाली विभेद पितृसंचितम् । धनं द्विधा कनिष्टस्य भागमेकं ददौ तदा

tayorādyo yajñamālī vibheda pitṛsaṃcitam / dhanaṃ dvidhā kaniṣṭasya bhāgamekaṃ dadau tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमाली च धनं सर्वं व्यसनाभिरकतः सदा । अपादाना दिभिश्चैव नाशयामास भो द्विज

sumālī ca dhanaṃ sarvaṃ vyasanābhirakataḥ sadā / apādānā dibhiścaiva nāśayāmāsa bho dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीतवाद्यरतो नित्यं मद्यपानरतो ऽभवत् । वेश्याविभ्रमलुब्धो ऽसौ परदारतो ऽभवत्

gītavādyarato nityaṃ madyapānarato 'bhavat / veśyāvibhramalubdho 'sau paradārato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्मिन्नाशमायाते हिरण्ये पितृसंचिते । अपहृत्य परं द्रव्यं वारस्त्रीनिरतो ऽभवत्

sarvasminnāśamāyāte hiraṇye pitṛsaṃcite / apahṛtya paraṃ dravyaṃ vārastrīnirato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा सुमालिनः शूलं यज्ञमाली महामतिः । बभूव दुःखितो ऽत्यर्थं भ्रातरं चेदमब्रवीत्

dṛṣṭvā sumālinaḥ śūlaṃ yajñamālī mahāmatiḥ / babhūva duḥkhito 'tyarthaṃ bhrātaraṃ cedamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलममत्यन्तकष्टेन वृत्तेनास्मत्कुले ऽनुज । त्वमेक एव दुष्टात्मा महापापरतो ऽभवः

alamamatyantakaṣṭena vṛttenāsmatkule 'nuja / tvameka eva duṣṭātmā mahāpāparato 'bhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निवारयन्तं तं बहुशो ज्येष्टसोदरम् । हनिष्यामीति निश्चित्य खड्गहस्तः कचे ऽग्रहीत्

evaṃ nivārayantaṃ taṃ bahuśo jyeṣṭasodaram / haniṣyāmīti niścitya khaḍgahastaḥ kace 'grahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो महारवो जज्ञे नगरे भृशदारुणः । बबन्धुर्नागराश्चैनं कुपितास्ते सुमालिनम्

tato mahāravo jajñe nagare bhṛśadāruṇaḥ / babandhurnāgarāścainaṃ kupitāste sumālinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञमाली ह्यमेयात्मा पौरान्संप्रार्थ्य दुःखितः । बन्धनान्मोचयामास भ्रातृस्नेहविमोहितः

yajñamālī hyameyātmā paurānsaṃprārthya duḥkhitaḥ / bandhanānmocayāmāsa bhrātṛsnehavimohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञमाली पुनश्चापि बिभिदे स्वधनं द्विधा । आददे स्वयमर्द्धं च ददावर्द्धं यवीयसे

yajñamālī punaścāpi bibhide svadhanaṃ dvidhā / ādade svayamarddhaṃ ca dadāvarddhaṃ yavīyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमाली त्वतिमूढात्मा तद्धनं चापि नारद । मूर्खैः पारंवडचण्डालैर्बुभुजे च सहोद्धतः

sumālī tvatimūḍhātmā taddhanaṃ cāpi nārada / mūrkhaiḥ pāraṃvaḍacaṇḍālairbubhuje ca sahoddhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असतामुपभो गाय दुर्जनानां विभूतयः । पिचुमन्दः फलाढ्यो ऽपि काकैरेवोपभुज्यते

asatāmupabho gāya durjanānāṃ vibhūtayaḥ / picumandaḥ phalāḍhyo 'pi kākairevopabhujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रात्रा दत्तं धनं तञ्च सुमाली नाशयन्मुने । मद्यपानप्रमत्तश्च गोमांसा दीन्यभक्षयत्

bhrātrā dattaṃ dhanaṃ tañca sumālī nāśayanmune / madyapānapramattaśca gomāṃsā dīnyabhakṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्तो बन्धुजनैः सर्वैश्चाण्डालस्त्रीसमन्वितः । राज्ञापि बाधितो विप्रप्रपेदे निर्जनं वनम्

tyakto bandhujanaiḥ sarvaiścāṇḍālastrīsamanvitaḥ / rājñāpi bādhito vipraprapede nirjanaṃ vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञमाली सुधीर्विप्र सदा धर्मरतो ऽभवेत् । अवारितं ददावन्नं सत्सङ्गगतकल्मषः

yajñamālī sudhīrvipra sadā dharmarato 'bhavet / avāritaṃ dadāvannaṃ satsaṅgagatakalmaṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्रा कृतानि सर्वाणि तडागादीनि सत्तम । अपालयत्प्रयत्नेन सदा धर्मपरायणः

pitrā kṛtāni sarvāṇi taḍāgādīni sattama / apālayatprayatnena sadā dharmaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्राणितं धनं सर्वं यज्ञमालेर्महात्मनः । सत्पात्रदाननिष्टस्य धर्ममार्गप्रवर्तिनः

viśrāṇitaṃ dhanaṃ sarvaṃ yajñamālermahātmanaḥ / satpātradānaniṣṭasya dharmamārgapravartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो सदुपभोगाय सज्जनानां विभूतयः । कल्पवृक्षफलं सर्वममरैरेव भुज्यते

aho sadupabhogāya sajjanānāṃ vibhūtayaḥ / kalpavṛkṣaphalaṃ sarvamamaraireva bhujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनं विश्राण्य धर्मार्थं यज्ञमाली महामतिः । नित्यं विष्णुगृहे सम्यक्परिचर्य्यापरो ऽभवत्

dhanaṃ viśrāṇya dharmārthaṃ yajñamālī mahāmatiḥ / nityaṃ viṣṇugṛhe samyakparicaryyāparo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेन गच्छता तौ तु वृद्धभावमुपागतौ । यज्ञमाली सुमाली च ह्येककाले मृतावुभौ

kālena gacchatā tau tu vṛddhabhāvamupāgatau / yajñamālī sumālī ca hyekakāle mṛtāvubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिपूजारतस्यास्य यज्ञमालिमहात्मनः । हरिः संप्रेषयामास विमानं पार्षदा वृतम्

haripūjāratasyāsya yajñamālimahātmanaḥ / hariḥ saṃpreṣayāmāsa vimānaṃ pārṣadā vṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यं विमानमारुह्य यज्ञमाली महामतिः । पूज्यमानः सुरगणैः स्तूयमानो मुनीश्वरैः

divyaṃ vimānamāruhya yajñamālī mahāmatiḥ / pūjyamānaḥ suragaṇaiḥ stūyamāno munīśvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वैर्गीयमानश्च सेवितश्चाप्सरोगणैः । कामधेन्वा पुष्यमाणश्चित्राभरणभूषितः

gandharvairgīyamānaśca sevitaścāpsarogaṇaiḥ / kāmadhenvā puṣyamāṇaścitrābharaṇabhūṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोमलैस्तुलसीमाल्यैर्भूषितस्तेजसां निधिः । गच्छन्विष्णुपदं दिव्यंमनुजं पथि दृष्टवान्

komalaistulasīmālyairbhūṣitastejasāṃ nidhiḥ / gacchanviṣṇupadaṃ divyaṃmanujaṃ pathi dṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताह्यमानं यमभटैः क्षुत्तृड्भ्यां परिपीडितम् । प्रेतभूतं विवस्त्रं च दुःखितं पाशवेष्टितम् । इतस्ततः प्राधावन्तं विलपन्तमनाथवत्

tāhyamānaṃ yamabhaṭaiḥ kṣuttṛḍbhyāṃ paripīḍitam / pretabhūtaṃ vivastraṃ ca duḥkhitaṃ pāśaveṣṭitam / itastataḥ prādhāvantaṃ vilapantamanāthavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोशन्तं च सुदन्तं च दृष्ट्वा मनसि विव्यथे

krośantaṃ ca sudantaṃ ca dṛṣṭvā manasi vivyathe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञमालीदयायुक्तो विष्णुदूतान्समीपगान् । को ऽयं भटैर्बाध्यमानं इत्यपृच्छत्कृताञ्जलिः

yajñamālīdayāyukto viṣṇudūtānsamīpagān / ko 'yaṃ bhaṭairbādhyamānaṃ ityapṛcchatkṛtāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ते हरिदूतास्तं यज्ञमालिमहौजसम् । असौ सुमाली भ्राता ते पापात्मेति समब्रुवन्

atha te haridūtāstaṃ yajñamālimahaujasam / asau sumālī bhrātā te pāpātmeti samabruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञमाली समाकर्ण्य व्याख्यातं विष्णुकिङ्करैः । मनसा दुःखमापन्नः पुनः पप्रच्छ नारद

yajñamālī samākarṇya vyākhyātaṃ viṣṇukiṅkaraiḥ / manasā duḥkhamāpannaḥ punaḥ papraccha nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथमस्य भवेन्मोक्षः सांचितैः पापसंचयैः । तदुपायंबदध्वं मे यूयं हि ममबान्धवाः

kathamasya bhavenmokṣaḥ sāṃcitaiḥ pāpasaṃcayaiḥ / tadupāyaṃbadadhvaṃ me yūyaṃ hi mamabāndhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सख्यं साप्तपदीनं स्यादित्याहुर्धर्मकोविदाः । सतां साप्तपदी मैत्री सत्सतां त्रिपदी तथा

sakhyaṃ sāptapadīnaṃ syādityāhurdharmakovidāḥ / satāṃ sāptapadī maitrī satsatāṃ tripadī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्सतामपि ये संतस्तेषां मैत्रघी पदे पदे

satsatāmapi ye saṃtasteṣāṃ maitraghī pade pade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्मे बान्धवा यूयं मां नेतुं समुपागताः । यतो ऽयं मम भ्रातापि मुच्यते तदिहोच्यताम्

tasmānme bāndhavā yūyaṃ māṃ netuṃ samupāgatāḥ / yato 'yaṃ mama bhrātāpi mucyate tadihocyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञमालिवचः श्रुत्वा विष्णुदूता दयालवः । पुनः स्मितामुखाः प्रोचुर्यज्ञमालिहरिप्रियम्

yajñamālivacaḥ śrutvā viṣṇudūtā dayālavaḥ / punaḥ smitāmukhāḥ procuryajñamāliharipriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुदूता ऊचुः यज्ञमालिन्महाभाग नारायणपरायण । उपायं तव वक्ष्यामः सुमालिप्रेममुक्तिदम्

viṣṇudūtā ūcuḥ yajñamālinmahābhāga nārāyaṇaparāyaṇa / upāyaṃ tava vakṣyāmaḥ sumālipremamuktidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतं यत्सुमहत्कर्म त्वया प्राक्तनजन्मनि । प्रवक्ष्यामः समासेन तच्छ्रणुष्व समाहितः

kṛtaṃ yatsumahatkarma tvayā prāktanajanmani / pravakṣyāmaḥ samāsena tacchraṇuṣva samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा त्वं वैश्यजातीयो नाम्ना विश्वङ्घभरः स्मृतः । त्वया कृतानि पापानि अहन्त्यगणितानि वै

purā tvaṃ vaiśyajātīyo nāmnā viśvaṅghabharaḥ smṛtaḥ / tvayā kṛtāni pāpāni ahantyagaṇitāni vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकर्मवासनाहीनो मातापित्रोर्विरोधकृत् । एकदा बन्धुभिस्त्यक्तः शोकसंतापपीडितः

sukarmavāsanāhīno mātāpitrorvirodhakṛt / ekadā bandhubhistyaktaḥ śokasaṃtāpapīḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुधाग्निनापि संतप्तः प्राप्तवान्हरिमन्दिरम् । तदा वृष्टिरभूत्तत्र तत्स्थानं पङ्किलं ह्यभूत

kṣudhāgnināpi saṃtaptaḥ prāptavānharimandiram / tadā vṛṣṭirabhūttatra tatsthānaṃ paṅkilaṃ hyabhūta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीरीकृतस्त्वया पङ्कस्तत्स्थाने स्थातुमिच्छया । उपलेपनतां प्राप्तं तत्स्थानं विष्णुमन्दिरे

dīrīkṛtastvayā paṅkastatsthāne sthātumicchayā / upalepanatāṃ prāptaṃ tatsthānaṃ viṣṇumandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयोषितं तु तद्गात्रौ तस्मिन्देवालये द्विज । दंशितश्चैव सर्पेण प्राप्तं पञ्चत्वमेव च

tvayoṣitaṃ tu tadgātrau tasmindevālaye dvija / daṃśitaścaiva sarpeṇa prāptaṃ pañcatvameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पुण्यप्रभावेन उपलेपकृतेन च । विप्रजन्म त्वया प्राप्तं हरि भक्तिस्तथाचला

tena puṇyaprabhāvena upalepakṛtena ca / viprajanma tvayā prāptaṃ hari bhaktistathācalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पकोटिशतं साग्रं संप्राप्य हरिसन्निधिम् । वसाद्य ज्ञानमासाद्य परं मोक्षं गमिष्यसि

kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ saṃprāpya harisannidhim / vasādya jñānamāsādya paraṃ mokṣaṃ gamiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुजं पातकिश्रेष्ठं त्वं समुद्धर्त्तमिच्छसि । उपायं तव वक्ष्यामस्तं निबोध महामते

anujaṃ pātakiśreṣṭhaṃ tvaṃ samuddharttamicchasi / upāyaṃ tava vakṣyāmastaṃ nibodha mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोचर्ममात्रभूमेस्तु उपलेपनजं फलम् । दत्त्वोद्धर महाभाग भ्रातरं कृपयान्वितः

gocarmamātrabhūmestu upalepanajaṃ phalam / dattvoddhara mahābhāga bhrātaraṃ kṛpayānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तो विष्णुदूतैर्यज्ञमाली महापतिः । तत्फलं प्रददौ तस्मै भ्रात्रे पापविमुक्तये

evamukto viṣṇudūtairyajñamālī mahāpatiḥ / tatphalaṃ pradadau tasmai bhrātre pāpavimuktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमाली भ्रातृदत्तेन पुण्येन गतकल्मषः । बभूव यमदूतास्तु तं त्यक्त्वा प्रपलायिताः

sumālī bhrātṛdattena puṇyena gatakalmaṣaḥ / babhūva yamadūtāstu taṃ tyaktvā prapalāyitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमानं चागतं सद्यः सर्वभोगसमन्वितम् । तदा सुमाली स्वर्यानमारुह्य मुमुदे मुने

vimānaṃ cāgataṃ sadyaḥ sarvabhogasamanvitam / tadā sumālī svaryānamāruhya mumude mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावुभौ भ्रातरौ विप्र सुरवृन्दनमस्कृतौ । अवापतुर्भृशं प्रीतिं समालिङ्ग्य परस्परम्

tāvubhau bhrātarau vipra suravṛndanamaskṛtau / avāpaturbhṛśaṃ prītiṃ samāliṅgya parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञमाली सुमाली च स्तूयमानौ महर्षिभिः । गीयमानौ च गन्धर्वैर्विष्णुलोकं प्रजग्मतुः

yajñamālī sumālī ca stūyamānau maharṣibhiḥ / gīyamānau ca gandharvairviṣṇulokaṃ prajagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवाप्य हरिसालोक्यं सुमाली मुनिसत्तम । यज्ञमाली चोषतुस्तौ कल्पमेकं मुदान्वितौ

avāpya harisālokyaṃ sumālī munisattama / yajñamālī coṣatustau kalpamekaṃ mudānvitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्त्वा भोगान्बहूंस्तत्र यज्ञमाली महामतिः । तत्रैव ज्ञानसंपन्नः परं मोक्षमुपागतः

bhuktvā bhogānbahūṃstatra yajñamālī mahāmatiḥ / tatraiva jñānasaṃpannaḥ paraṃ mokṣamupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमाली तु महाभागो विष्णुलोके मुदान्वितः । स्थित्वा भूमिं पुनः प्राप्य विप्रत्वं समुपागतः

sumālī tu mahābhāgo viṣṇuloke mudānvitaḥ / sthitvā bhūmiṃ punaḥ prāpya vipratvaṃ samupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिशुद्धे कुले जातो गुणवान्वेदपारगः । सर्वसंपत्समोपेतो हरिभक्तिपरायणः

atiśuddhe kule jāto guṇavānvedapāragaḥ / sarvasaṃpatsamopeto haribhaktiparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याहरन्हरिनामानि प्रपेदे जाह्नवीतटम् । तत्र स्नातश्च गङ्गायां दृष्ट्वा विश्वेश्वरं प्रभुम्

vyāharanharināmāni prapede jāhnavītaṭam / tatra snātaśca gaṅgāyāṃ dṛṣṭvā viśveśvaraṃ prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवाप परमं स्थानं योगिनामपि दुर्लभम् । उपलेपनमाहात्म्यं कथितं ते मुनीश्वर

avāpa paramaṃ sthānaṃ yogināmapi durlabham / upalepanamāhātmyaṃ kathitaṃ te munīśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संपूज्यो जगतांपतिः । अकामादपि ये विष्णोः सकृत्पूजां प्रकुर्वते

tasmātsarvaprayatnena saṃpūjyo jagatāṃpatiḥ / akāmādapi ye viṣṇoḥ sakṛtpūjāṃ prakurvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तेषां भवबन्धस्तु कदाचिदपि जायते । हरिभक्तिरतान्यस्तु हरिबुद्ध्या समर्चयेत्

na teṣāṃ bhavabandhastu kadācidapi jāyate / haribhaktiratānyastu haribuddhyā samarcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तुष्यन्ति विप्रेन्द्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । हरिभक्तिपराणां तु संगिनां संगमात्रतः

tasya tuṣyanti viprendra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ / haribhaktiparāṇāṃ tu saṃgināṃ saṃgamātrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुच्यते सर्वपापेभ्यो महापातकवानपि । हरिपूजापराणां च हरिनामरतात्मनाम्

mucyate sarvapāpebhyo mahāpātakavānapi / haripūjāparāṇāṃ ca harināmaratātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्रूषानिरता यान्ति पापिनो ऽपि परां गतिम्

śuśrūṣāniratā yānti pāpino 'pi parāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.