Library·Nārada Purāṇa·1·1.40
इति बृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथम पादे विष्णुमाहात्म्यं नाम एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः सनक उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि विभूतिं वैष्णवीं मुने । यां शृण्वतां कीर्तयतां सद्यः पापक्षयो भवेत्
iti bṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathama pāde viṣṇumāhātmyaṃ nāma ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi vibhūtiṃ vaiṣṇavīṃ mune / yāṃ śṛṇvatāṃ kīrtayatāṃ sadyaḥ pāpakṣayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वतेंऽतरे पूर्वं शक्रस्य च बृहस्पतेः । संवादः सुमहानासीत्तं वक्ष्यामि निशामय
vaivasvateṃ'tare pūrvaṃ śakrasya ca bṛhaspateḥ / saṃvādaḥ sumahānāsīttaṃ vakṣyāmi niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा सर्वभोगाढ्यो विबुधैः परिवारितः । अप्सरोगणसंकीर्णो बृहस्पतिमभाषत
ekadā sarvabhogāḍhyo vibudhaiḥ parivāritaḥ / apsarogaṇasaṃkīrṇo bṛhaspatimabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र उवाच बृहस्पते महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद । अतीतब्रह्मणः कल्पे सृष्टिः कीदृग्विधा प्रभो
indra uvāca bṛhaspate mahābhāga sarvatattvārthakovida / atītabrahmaṇaḥ kalpe sṛṣṭiḥ kīdṛgvidhā prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रस्तु कीदृशः प्रोक्तो विवुधाः कीदृशाः स्मृताः । तेषां च कीदृशं कर्म यथावद्वक्तुमर्हसि
indrastu kīdṛśaḥ prokto vivudhāḥ kīdṛśāḥ smṛtāḥ / teṣāṃ ca kīdṛśaṃ karma yathāvadvaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिरुवाच न ज्ञायते मया शक्र पूर्वेद्युश्चरितं विधेः । वर्तमानदिनस्यापि दुर्ज्ञेयं प्रतिभाति मे
bṛhaspatiruvāca na jñāyate mayā śakra pūrvedyuścaritaṃ vidheḥ / vartamānadinasyāpi durjñeyaṃ pratibhāti me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनवः समतीताश्च तान्वक्तुमपि न क्षमः । यो विजानाति तं ते ऽद्य कथयामि निशामय
manavaḥ samatītāśca tānvaktumapi na kṣamaḥ / yo vijānāti taṃ te 'dya kathayāmi niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधर्म इति विख्यातः कश्चिदास्ते पुरे तव । भुञ्जानो दिव्यभोगांश्च ब्रह्मलोकादिहागतः
sudharma iti vikhyātaḥ kaścidāste pure tava / bhuñjāno divyabhogāṃśca brahmalokādihāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वा एत द्विजानाति कथयामि निशामय । एवमुक्तस्तु गुरुणा शक्रस्तेन समन्वितः
sa vā eta dvijānāti kathayāmi niśāmaya / evamuktastu guruṇā śakrastena samanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतागणसंकीर्णः सुधर्मनिलयं ययौ
devatāgaṇasaṃkīrṇaḥ sudharmanilayaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागतं देवपतिं बृहस्पतिसमन्वितम् । दृष्ट्वा यथार्हं देवर्षे पूजयामास सादरम्
samāgataṃ devapatiṃ bṛhaspatisamanvitam / dṛṣṭvā yathārhaṃ devarṣe pūjayāmāsa sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधर्मेणार्चितः शङ्क्रो दृष्ट्वा तच्छ्रियमुत्तमाम् । मनसा विस्मयाविष्टः प्रोवाच विनयान्वितः
sudharmeṇārcitaḥ śaṅkro dṛṣṭvā tacchriyamuttamām / manasā vismayāviṣṭaḥ provāca vinayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र उवाच अतीतब्रह्मकल्पस्य वृत्तान्तं वेत्सि चेद्बुध । तदाख्याहि समायात एतत्प्रष्टुं सयाजकः
indra uvāca atītabrahmakalpasya vṛttāntaṃ vetsi cedbudha / tadākhyāhi samāyāta etatpraṣṭuṃ sayājakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतनिद्रांश्च देवांश्च येन जानासि सुव्रत । तद्वदस्वाधिकः कस्मादस्मद्भ्यो ऽपि दिवि स्थितः
gatanidrāṃśca devāṃśca yena jānāsi suvrata / tadvadasvādhikaḥ kasmādasmadbhyo 'pi divi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजसायशसा कीर्त्या ज्ञानेन च परन्तप । दानेन वा तपोभिर्वा कथमेतादृशः प्रभो
tejasāyaśasā kīrtyā jñānena ca parantapa / dānena vā tapobhirvā kathametādṛśaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो देवराजेन सुधर्मा प्रहसंस्तदा । प्रोवाच विनयाविष्टः पूर्ववृत्तं यथाविधि
ityukto devarājena sudharmā prahasaṃstadā / provāca vinayāviṣṭaḥ pūrvavṛttaṃ yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधर्म उवाच चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । एकस्मिन् दिवसे शक्र मनवश्च चतुर्दश
sudharma uvāca caturyugasahasrāṇi brahmaṇo dinamucyate / ekasmin divase śakra manavaśca caturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राश्चतुर्दश प्रोक्ता देवाश्च विविधाः पृथक् । इन्द्राणां चैव सर्वेषां मन्वादीनां च वासव
indrāścaturdaśa proktā devāśca vividhāḥ pṛthak / indrāṇāṃ caiva sarveṣāṃ manvādīnāṃ ca vāsava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्यता तेजसा लक्ष्म्या प्रभावेण बलेन च । तेषां नामानि वक्ष्यामि शृणुष्व सुसमाहितः
tulyatā tejasā lakṣmyā prabhāveṇa balena ca / teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇuṣva susamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ततः स्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा
svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ tataḥ svārociṣastathā / uttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वतो मनुश्चैव सूर्यसावर्णिरष्टमः । नवमो दक्षसावर्णिः सर्वदेवहिते रतः
vaivasvato manuścaiva sūryasāvarṇiraṣṭamaḥ / navamo dakṣasāvarṇiḥ sarvadevahite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशमो ब्रह्मसावर्णिर्द्धर्मसावर्णिकस्ततः । ततस्तु रुद्रसावर्णी रोचमानस्ततः स्मृतः
daśamo brahmasāvarṇirddharmasāvarṇikastataḥ / tatastu rudrasāvarṇī rocamānastataḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्त एते हि मनवः स्मृताः । देवानिन्द्रांश्च वक्ष्यामि शृणुष्व विबुधर्षभ
bhautyaścaturdaśaḥ prokta ete hi manavaḥ smṛtāḥ / devānindrāṃśca vakṣyāmi śṛṇuṣva vibudharṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेंऽतरे । शचीपतिः समाख्यातस्तेषामिन्द्रो महापतिः
yāmā iti samākhyātā devāḥ svāyaṃbhuveṃ'tare / śacīpatiḥ samākhyātasteṣāmindro mahāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषेंऽतरे । विपश्चिन्नाम देवेन्द्रं सर्वसंपत्समन्वितः
pārāvatāśca tuṣitā devāḥ svārociṣeṃ'tare / vipaścinnāma devendraṃ sarvasaṃpatsamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाय प्रर्तदनाः । तेषामिन्द्रः सुशान्तिश्च तृतीये परिकीर्तितः
sudhāmānastathā satyāḥ śivāścāya prartadanāḥ / teṣāmindraḥ suśāntiśca tṛtīye parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुताः पाराहराश्चैव सुत्याश्चासुधियस्तथा । तेषामिन्द्रः शिवः प्रोक्तः शक्रस्तामसकेंऽतरे । विभानामा देवपतिः पञ्चमः परिकीर्तितः
sutāḥ pārāharāścaiva sutyāścāsudhiyastathā / teṣāmindraḥ śivaḥ proktaḥ śakrastāmasakeṃ'tare / vibhānāmā devapatiḥ pañcamaḥ parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमिताभादयो देवाः षष्ठे ऽपि च तथा शृणु । आर्याद्या विबुधाः प्रोक्तास्तेषा मिन्द्रो मनोजवः
amitābhādayo devāḥ ṣaṣṭhe 'pi ca tathā śṛṇu / āryādyā vibudhāḥ proktāsteṣā mindro manojavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यवसुरुद्राद्या देवा वैवस्वतंऽतरे । इन्द्रः पुरन्दरः प्रोक्तः सर्वकामसमन्वितः
ādityavasurudrādyā devā vaivasvataṃ'tare / indraḥ purandaraḥ proktaḥ sarvakāmasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमेयाश्च विबुधाः सुतपाद्याः प्रकीर्तिताः । विष्णुपूजाप्रभावेण तेषामिन्द्रो बलिः स्मृतः
aprameyāśca vibudhāḥ sutapādyāḥ prakīrtitāḥ / viṣṇupūjāprabhāveṇa teṣāmindro baliḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाराद्या नवमे देवा इन्द्रश्चाद्भुत उच्यते । सुवासनाद्या विबुधा दशमे परिकीर्तिताः
pārādyā navame devā indraścādbhuta ucyate / suvāsanādyā vibudhā daśame parikīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तिर्नाम च तत्रेन्द्रः सर्वभोगसमन्वितः । विहॄङ्गॄमाद्या देवाश्च तेषामिन्द्रो वृषः स्मृतः
śāntirnāma ca tatrendraḥ sarvabhogasamanvitaḥ / vihṝṅgṝmādyā devāśca teṣāmindro vṛṣaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशे द्वादशे तु निबोधकथायामि ते । क्रभुवनामा च देवेन्द्रो हरिनाभास्तथा सुराः
ekādaśe dvādaśe tu nibodhakathāyāmi te / krabhuvanāmā ca devendro harinābhāstathā surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुत्रामाद्यास्तथा देवास्त्रयोदशतमे ऽन्तरे । दिवस्पतिर्महावीर्यस्तेषामिन्द्रः प्रकीर्तितः
sutrāmādyāstathā devāstrayodaśatame 'ntare / divaspatirmahāvīryasteṣāmindraḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दशे चाक्षुपाद्या देवा इन्द्रः शुचिः स्मृतः । एवं ते मनवः प्रोक्ता इन्द्रा देवाश्च तत्त्वतः
caturdaśe cākṣupādyā devā indraḥ śuciḥ smṛtaḥ / evaṃ te manavaḥ proktā indrā devāśca tattvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन्ब्रह्मदिवसे स्वाधिकारं प्रभुञ्जते
ekasminbrahmadivase svādhikāraṃ prabhuñjate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेकेषु सर्वसर्गेषु सृष्टिरेकविधा स्मृता । कर्त्तारो बहवः संति तत्संख्यां वेत्ति कोविदः
lekeṣu sarvasargeṣu sṛṣṭirekavidhā smṛtā / karttāro bahavaḥ saṃti tatsaṃkhyāṃ vetti kovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि स्थिते ब्रह्मलोके ब्रह्माणां बहवो गताः । तेषां संख्या न संख्यातु शक्तो ऽस्म्यद्य द्विजोत्तम
mayi sthite brahmaloke brahmāṇāṃ bahavo gatāḥ / teṣāṃ saṃkhyā na saṃkhyātu śakto 'smyadya dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गलोकमपि प्राप्य यावत्कालं शृणुष्व मे । चत्वारो मनवो ऽतीता मम श्रीश्चातिविस्तरा
svargalokamapi prāpya yāvatkālaṃ śṛṇuṣva me / catvāro manavo 'tītā mama śrīścātivistarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थातव्यं च मयात्रैव युगकोटिशतं प्रभो । ततः परं गमिष्यामि कर्मभूमिं शृणुष्व मे
sthātavyaṃ ca mayātraiva yugakoṭiśataṃ prabho / tataḥ paraṃ gamiṣyāmi karmabhūmiṃ śṛṇuṣva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया कृतं पुरा कर्म वक्ष्यामि तव सुव्रत । वदतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम्
mayā kṛtaṃ purā karma vakṣyāmi tava suvrata / vadatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpapraṇāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमांस पुरा शक्र गृध्रः पापो विशेषतः । स्थितश्च भूमिभागे वै अमेध्यामिषभोजनः
ahamāṃsa purā śakra gṛdhraḥ pāpo viśeṣataḥ / sthitaśca bhūmibhāge vai amedhyāmiṣabhojanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदाहं विष्णुगृहे प्राकारे संस्थितः प्रभो । पतितो व्याधशस्त्रेण सायं विष्णोर्गृहाङ्गणे
ekadāhaṃ viṣṇugṛhe prākāre saṃsthitaḥ prabho / patito vyādhaśastreṇa sāyaṃ viṣṇorgṛhāṅgaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि कण्ठगतप्राणे भषणो मांसलोलुपः । जग्राह मां स्ववक्रेण श्वभिरन्यैश्चरन्द्रुतः
mayi kaṇṭhagataprāṇe bhaṣaṇo māṃsalolupaḥ / jagrāha māṃ svavakreṇa śvabhiranyaiścarandrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वहन्मां स्वमुखेनैव भीतो ऽन्यैर्भषणैस्तथा । गतः प्रदक्षिणा कारं विष्णोस्तन्मन्दिरं प्रभो
vahanmāṃ svamukhenaiva bhīto 'nyairbhaṣaṇaistathā / gataḥ pradakṣiṇā kāraṃ viṣṇostanmandiraṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव तुष्टिमापन्नो ह्यन्तरात्मा जगन्मयः । मम चापि शुनश्चापि दत्तावन्परमं पदम्
tenaiva tuṣṭimāpanno hyantarātmā jaganmayaḥ / mama cāpi śunaścāpi dattāvanparamaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणा कारतया गतस्यापीदृं फलम् । संप्राप्तं विबुधश्रेष्ठ किं पुनः सम्यगर्चनात्
pradakṣiṇā kāratayā gatasyāpīdṛṃ phalam / saṃprāptaṃ vibudhaśreṣṭha kiṃ punaḥ samyagarcanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो देवराजस्तु सुधर्मेण महात्मना । मनसा प्रीतिमापन्नो हरिपूजा रतो ऽभवत्
ityukto devarājastu sudharmeṇa mahātmanā / manasā prītimāpanno haripūjā rato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि निर्जराः सर्वे भारते जन्मलिप्सवः । समर्चयन्ति देवेशं नारायणमनामयम् । तानर्चयन्ति सततं ब्रह्माद्या देवतागणाः
tathāpi nirjarāḥ sarve bhārate janmalipsavaḥ / samarcayanti deveśaṃ nārāyaṇamanāmayam / tānarcayanti satataṃ brahmādyā devatāgaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणानुस्मरणोद्यतानां महात्मनां त्यक्तपरिग्रहणाम् । कथं भवत्युग्रभवस्य बन्धस्तत्सङ्गलुब्धा यदि मुक्तिभाजः
nārāyaṇānusmaraṇodyatānāṃ mahātmanāṃ tyaktaparigrahaṇām / kathaṃ bhavatyugrabhavasya bandhastatsaṅgalubdhā yadi muktibhājaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये मानवाः प्रतिदिनं परिमुक्तसङ्गा नारायणं गरुडवाहनमर्चयन्ति । ते सर्वपापनिकरैः परितो विमुक्ता विष्णोः पदं शुभतरं प्रतियान्ति हृष्टाः
ye mānavāḥ pratidinaṃ parimuktasaṅgā nārāyaṇaṃ garuḍavāhanamarcayanti / te sarvapāpanikaraiḥ parito vimuktā viṣṇoḥ padaṃ śubhataraṃ pratiyānti hṛṣṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये मानवा विगतरागपरावरज्ञा नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरन्ति । ध्यानेन तेन हतकिल्बिषचेतनास्ते मातुः पयोधररसं न पुनः पिबन्ति
ye mānavā vigatarāgaparāvarajñā nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti / dhyānena tena hatakilbiṣacetanāste mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये मानवा हरिकथाश्रवणास्तदोषाः कृष्णाङ्घ्रपद्मभजने रतचेतनाश्च । ते वा पुंनति च जगन्ति शरीरसंगात् संभाषणादपि ततो हरिरेव पूज्यः
ye mānavā harikathāśravaṇāstadoṣāḥ kṛṣṇāṅghrapadmabhajane ratacetanāśca / te vā puṃnati ca jaganti śarīrasaṃgāt saṃbhāṣaṇādapi tato harireva pūjyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिपूजापरा यत्र महान्तः शुद्धबुद्धयः । तत्रैव सकलं भद्रं यथा निम्ने जलं द्विज
haripūjāparā yatra mahāntaḥ śuddhabuddhayaḥ / tatraiva sakalaṃ bhadraṃ yathā nimne jalaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरेव परो बन्धुर्हरिरेव परा गतिः । हरिरेव ततः पूज्यो यतश्चेतन्यकारणम्
harireva paro bandhurharireva parā gatiḥ / harireva tataḥ pūjyo yataścetanyakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गापवर्गफलदं सदानन्दं निरामयम् । पृज्यस्य मुनिश्रेष्ठ परं श्रेयो भविष्यति
svargāpavargaphaladaṃ sadānandaṃ nirāmayam / pṛjyasya muniśreṣṭha paraṃ śreyo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयन्ति हरिं ये तु निष्कामाः शुद्धमानसाः । तेषां विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान् प्रयच्छति
pūjayanti hariṃ ye tu niṣkāmāḥ śuddhamānasāḥ / teṣāṃ viṣṇuḥ prasannātmā sarvānkāmān prayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्त्वेतच्छृणुयाद्वापि पठेद्वा सुसमाहितः । स प्राप्नोत्यश्वमेधस्य फलं मुनिवरोत्तम
yastvetacchṛṇuyādvāpi paṭhedvā susamāhitaḥ / sa prāpnotyaśvamedhasya phalaṃ munivarottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येतत्ते समाख्यातं हरिपूजाफलं द्विज । संकोचविस्तराभ्यां तु किमन्यत्कथयामि ते
ityetatte samākhyātaṃ haripūjāphalaṃ dvija / saṃkocavistarābhyāṃ tu kimanyatkathayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.