Nārada Purāṇa 1.41

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे विष्णुमाहात्म्ये चत्वारिंशो ऽध्यायः नारद उवाच आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद । इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde viṣṇumāhātmye catvāriṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca ākhyātaṃ bhavatā sarvaṃ mune tattvārtha kovida / idānīṃ śrotumicchāmi yugānāṃ sthitilakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनक उवाच साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक । युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान्

sanaka uvāca sādhu sādhu mahāprājña mune lokopakāraka / yugadharmānprabakṣyāmi sarvalokopakārakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंश्चिदुत्तम । तथा विनासमायाति धर्ंम एव महीतले

dharmo vivṛddhimāyāti kāle kasmiṃściduttama / tathā vināsamāyāti dharṃma eva mahītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम

kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam / divyairdvādaśabhirjñeyaṃ vatsaraistatra sattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै । कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वा दर्शिभिः

saṃdhyāsandhyāṃśayuktāni yugāni sadṛśāni vai / kālato veditavyāni ityuktaṃ tattvā darśibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् । ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमन्त्यं विदुः क्रमात्

ādye kṛtayugaṃ prāhustatastretāvidhānakam / tataśca dvāparaṃ prāhuḥ kalimantyaṃ viduḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः

devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ / nāsankṛtayuge vipra sarve devasamāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ । वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके

sarve hṛṣṭāśca dharmiṣṭā na tatra krayavikrayau / vedānāṃ ca vibhāgaśca na yuge kṛtasaṃjñake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः । सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāḥ svācāratatparāḥ / sadā nārāyaṇaparāstapodhyānaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः । धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः

kāmādidoṣanirmuktāḥ śamādiguṇatatparāḥ / dharmasādhanacittāśca gatāsūyā adāṃbhikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः । वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः

satyavākyaratāḥ sarve caturāśramadharmiṇaḥ / vedādhyayanasaṃpannāḥ sarvaśāstravicakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना । अकामफलसंयोगाः प्रयान्ति परमां गतिम्

caturāśramayuktena karmaṇā kālayoninā / akāmaphalasaṃyogāḥ prayānti paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः । त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व सुसमाहितः

nārāyaṇaḥ kṛtayuge śuklavarṇaḥ sunirmalaḥ / tretādharmānpravakṣyāmi śṛṇuṣva susamāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मः पाण्डुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम । हरिस्तु रक्तातां याति किञ्चित्क्लेशान्विता जनाः

dharmaḥ pāṇḍuratāṃ yāti tretāyāṃ munisattama / haristu raktātāṃ yāti kiñcitkleśānvitā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः । सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः

kriyāyogaratāḥ sarve yajñakarmasu niṣṭitāḥ / satyavratā dhyānaparāḥ sadādhyānaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर । हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते

dvipādo vartate dharmo dvāpare ca munīśvara / hariḥ pītatvamāyāti vedaścāpi vibhajyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः

asatyaniratāścāpi kecittatra dvijottamāḥ / brāhmaṇādyāśca varṇāḥ syuḥ kecidrāgādidurguṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते । केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः

kecitsvargāpavargārthaṃ viprayajñānprakurvate / keciddhanādikāmāśca kecitkalmaṣacetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माधर्मौं समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम । अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयन्ते च प्रजास्तथा

dharmādharmauṃ samau syātāṃ dvāpare viprasattama / adharmasya prabhāveṇa kṣīyante ca prajāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पायुषो भविष्यन्ति केचिञ्चापि मुनीश्वर । केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते

alpāyuṣo bhaviṣyanti keciñcāpi munīśvara / kecitpuṇyaratān dṛṣṭvā asūyāṃ vipra kurvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः । धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते

kalisthitiṃ pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva samāhitaḥ / dharmaḥ kaliyuge prāpte pādenaikena vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च

tāmasaṃ yugamāsādya hariḥ kṛṣṇatvameti ca / yaḥ kaścidapi dharmātmā yajñācārānkaroti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् । नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वे ऽसूयां प्रकुर्वते

yaḥ kaścidapi puṇyātmā kriyāyogarato bhavet / naraṃ dharmarataṃ dṛṣṭvā sarve 'sūyāṃ prakurvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रताचाराः प्रणश्यन्ति ज्ञानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा भविष्यन्ति ह्यधर्मस्य प्रवतनात्

vratācārāḥ praṇaśyanti jñānayajñādayastathā / upadravā bhaviṣyanti hyadharmasya pravatanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यन्ति कलौ युगे

asūyāniratāḥ sarve daṃbhācāraparāyaṇāḥ / prajāścālpāyuṣaḥ sarvā bhaviṣyanti kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने । कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः

nārada uvāca yugadharmāḥ samākhyātāstvayā saṃkṣepato mune / kaliṃ vistarato brūhi tvaṃ hi dharmavidāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम । किमाहाराः किमाचाराः भविष्यन्ति कलौ युगे

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścamunisattama / kimāhārāḥ kimācārāḥ bhaviṣyanti kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनक उवाच शृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक । कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम्

sanaka uvāca śṛṇuṣva muniśārdūla sarvalokopakāraka / kalidharmānpravakṣyāmi vistareṇa yathātatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे धर्मा विनश्यन्ति कृष्णे कृष्णत्वमागते । तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः

sarve dharmā vinaśyanti kṛṣṇe kṛṣṇatvamāgate / tasmātkalirmahāghoraḥ sarvapātakasaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā dharmaparāṅmukhāḥ / ghore kaliyuge prāpte dvijā vedaparāṅmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा । वृथाहॄङ्कारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पण्डिताः

vyājadharmaratāḥ sarve asūyāniratāstathā / vṛthāhṝṅkāraduṣṭāśca satyahīnāśca paṇḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहमेवाधिक इति सर्वे ऽपि विवदन्ति च । अधर्मलोलुपाः सर्वले तथा वैतंहिका नराः

ahamevādhika iti sarve 'pi vivadanti ca / adharmalolupāḥ sarvale tathā vaitaṃhikā narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यन्ति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज

ataḥ svalpāyuṣaḥ sarve bhaviṣyanti kalau yuge / alpāyuṣṭvānmanuṣyāṇāṃ na vidyāgrahaṇaṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः । व्यात्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्नियन्ते पापतत्पराः

vidyāgrahaṇaśūnyatvādadharmo vartate punaḥ / vyātkrameṇa prajāḥ sarvā mniyante pāpatatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यन्ते परस्परम् । कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः

brāhmaṇādyāstathā varṇāḥ saṃkīryante parasparam / kāmakrodhaparā mūḍhā vṛthāsaṃtāpapīḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रतुल्या भविष्यन्ति सर्वे वर्णा कलौ युगे । उत्तमा नीचतां यान्ति नीचाश्चोत्तमतां तथा

śūdratulyā bhaviṣyanti sarve varṇā kalau yuge / uttamā nīcatāṃ yānti nīcāścottamatāṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः । पीडयन्ति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः

rājano dravyaniratāstathā hyanyāyavarttinaḥ / pīḍayanti prajāścaiva karairatyarthayojitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शववाहाभविष्यन्ति शूद्राणां च द्विजातयः । धर्मस्त्रीष्वपि गच्छन्ति पतयो जारधर्मिणः

śavavāhābhaviṣyanti śūdrāṇāṃ ca dvijātayaḥ / dharmastrīṣvapi gacchanti patayo jāradharmiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विषन्ति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियो ऽखिलाः । परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः

dviṣanti pitaraṃ putrā bhartāraṃ ca striyo 'khilāḥ / paristrīnirataḥ sarve paradravyaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्यामिषेण जीवन्ति दुहॄन्तश्चाप्यजीविकाम् । घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः

matsyāmiṣeṇa jīvanti duhṝntaścāpyajīvikām / ghore kaliyuge vipra sarve pāparatā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते । सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यन्ति चौषधीः

satāmasūyāniratāṃ upahāsaṃ prakurvate / sarittīreṣu kuddālairvāpayiṣyanti cauṣadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति । वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वन्ति योषितः

pṛthvī niṣphalatāṃ yāti bījaṃ puṣpaṃ vinaśyati / veśyālāvaṃyaśīleṣu spṛhā kurvanti yoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः । वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः

dharmavikrayiṇo viprāḥ striyaśca bhagavikrayāḥ / vedavikrayakāścānye śūdrācāraratā dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधूनां विधवानां च वित्तान्य पहरन्ति च । न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः

sādhūnāṃ vidhavānāṃ ca vittānya paharanti ca / na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā dravyalolupāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः । द्विजाः कुर्वन्ति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः

dharmācāraṃ parityajya vṛthāvādairviṣajjitāḥ / dvijāḥ kurvanti daṃbhārthaṃ pitṛśrāddhādikāḥ kriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छन्ति नराधमाः । दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते

apātreṣveva dānāni prayacchanti narādhamāḥ / dugdhalobhanimittena goṣu prītiṃ ca kurvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कुर्वन्ति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छन्ति नराधमाः

na kurvanti tathā viprāḥ snānaśaucādikāḥ kriyāḥ / apātreṣveva dānāni prayacchanti narādhamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधुनिन्दापराश्चैव विप्रनिन्दापरास्तथा । न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत्

sādhunindāparāścaiva vipranindāparāstathā / na kasyāpi mano vipra viṣṇubhaktiparaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिङ्कराः । ताडयन्ति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते

yajvinaśca dvijānaiva dhanārtharājakiṅkarāḥ / tāḍayanti dvijānduṣṭāḥ kṛṣṇe kṛṣṇatvamāgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने । प्रतिग्रहं प्रकुर्वन्ति पतितानामपि द्विजाः

dānahīnā narāḥ sarve ghore kaliyuge mune / pratigrahaṃ prakurvanti patitānāmapi dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलेः प्रथमपादे ऽपि विंनिन्दन्ति हरिं नराः । युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति

kaleḥ prathamapāde 'pi viṃnindanti hariṃ narāḥ / yugānte ca harernāma naivakaścidvadiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः । शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यन्ति कलौ द्विजाः

śūdrastrīsaṃganiratā vidhavāsaṃgalolupāḥ / śūdrānnabhoganiratā bhaviṣyanti kalau dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः । पाषण्डाश्चभविशष्यन्तिचतुराश्रमनिन्दकाः

vihāya vedasanmārgaṃ kupathācārasaṃgatāḥ / pāṣaṇḍāścabhaviśaṣyanticaturāśramanindakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वन्ति चरणोद्भवाः । द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनो ऽधमाः

na cadvijā tiśuśrūṣāṃ kurvanti caraṇodbhavāḥ / dvijātidharmāngṛhṇanti pākhaṇḍaliṅgino 'dhamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः । शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यन्ती कूटयुक्तपरायणाः

kāṣāyaparivītāśca jaṭilā bhasmadhūlitāḥ / śūdrādharmānpravakṣyantī kūṭayuktaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजाःस्वाचारमुत्ःसृज्यचपरपाकान्नभोजिनः । भविष्यन्तिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा

dvijāḥsvācāramutḥsṛjyacaparapākānnabhojinaḥ / bhaviṣyantidurātmānaḥ śūdrāḥ pravrajitāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यन्ति कलौ मुने । धर्मटीनास्तु पाषण्डा कापाला भिक्षवो ऽधमाः

utkocajīvinastatra bhaviṣyanti kalau mune / dharmaṭīnāstu pāṣaṇḍā kāpālā bhikṣavo 'dhamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम । शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यन्तिह्यधिरुह्योत्तमासनम्

dharmavidhvaṃsaśīlānāṃ dvijānāṃ dvijasattama / śūdrā dharmānpravakṣyantihyadhiruhyottamāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः । पाषण्डाः प्रचारिष्यन्ति प्रायो वेदविदूषकाः

ete cānyeca bahavo nagnaraktapaṭādikāḥ / pāṣaṇḍāḥ pracāriṣyanti prāyo vedavidūṣakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः । भविष्यन्तिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः

gītavāditrakuśalāḥ kṣudradharmasamāśrayāḥ / bhaviṣyantikalau prāyo dharmavidhvaṃsakā narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पद्रव्या वृथालिङ्गा वृथाहॄङ्कारदूषिताः । हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः

alpadravyā vṛthāliṅgā vṛthāhṝṅkāradūṣitāḥ / hartāraṃ paravittānāṃ bhavitāro narādhamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः । आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिन्दापरास्तथा

pratigrahaparā nityaṃ jagadunmārgaśīlinaḥ / ātmastutiparāḥ sarve paranindāparāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः । भविष्यन्ति नरा विप्र कलौ चाधर्मबान्धवाः

viśvastaghātinaḥ krūrā dayādharmavivarjitāḥ / bhaviṣyanti narā vipra kalau cādharmabāndhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । घोरे कलियुगे विप्र पञ्चवर्षा प्रसूयते

paramāyuśca bhavitā tadā varṣāṇi ṣoḍaśa / ghore kaliyuge vipra pañcavarṣā prasūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानो ऽतः परे जरा । स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः

saptavarṣāṣṭavarṣāśca yuvāno 'taḥ pare jarā / svakarmatyāginaḥ sarve kṛtaghnābhinnavṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यन्ति कलौ युगे । परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि

yācakāścadvijā nityaṃ bhaviṣyanti kalau yuge / parāvamānaniratāḥ prahṛṣṭāḥ paraveśmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव निन्दानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः । निदां कुर्वन्ति सततं पितृमातृसुतेषु च

tatraiva nindāniratā vṛthāviśraṃbhiṇo janāḥ / nidāṃ kurvanti satataṃ pitṛmātṛsuteṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वदन्ति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः । धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः

vadanti vācā dharmāṃśca cetasā pāpalolupāḥ / dhanavidyāvayomattāḥ sarvaduḥkhaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः । प्रपुष्यन्ति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम्

vyādhitaskaradurbhikṣaiḥ pīḍitā atimāṃyinaḥ / prapuṣyanti vṛthaivāmī na vicārya ca duṣkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वन्ति पापिनः । धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः

dharmamārgapraṇetāraṃ tiraskurvanti pāpinaḥ / dharmakārye rataṃ caiva vṛthāviśraṃbhiṇo janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यन्ति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः । शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः

bhaviṣyanti kalau prāpte rājāno mlecchajātayaḥ / śūdrā bhaikṣyaratāścaiva teṣāṃ śuśrūṣaṇe dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो लन पिता तथा । न भार्या न पतिश्चैव भवितारो ऽत्र संकरे

na śiṣyo na guruḥ kaścinna putro lana pitā tathā / na bhāryā na patiścaiva bhavitāro 'tra saṃkare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलौ गते भविष्यन्ति धनाढ्या अपि याचकाः । रस विक्रयिणश्चापि भविष्यन्ति द्विजातयः

kalau gate bhaviṣyanti dhanāḍhyā api yācakāḥ / rasa vikrayiṇaścāpi bhaviṣyanti dvijātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मकञ्चुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः । अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा

dharmakañcukasaṃvītā muniveṣadharā dvijāḥ / apaṇyavikrayaratā agamyāgāminastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदनिन्दापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिन्दुकाः । शूद्रवृत्त्यैव जीवन्ति नरकार्हा द्विजा मुने

vedanindāparāścaiva dharmaśāstravinindukāḥ / śūdravṛttyaiva jīvanti narakārhā dvijā mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः । भविष्यन्ति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः

anāvṛṣṭabhayaṃ prāptā gaganāsaktadṛṣṭayaḥ / bhaviṣyanti kalau martyāsarve kṣudbhayakātarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः । आत्मानं तारयिष्यन्ति अनावृष्ट्यातिदुखिताः

kandaparṇaphalāhārāstāpaṃsā iva mānavāḥ / ātmānaṃ tārayiṣyanti anāvṛṣṭyātidukhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः । कलौ सर्वे भविष्यन्ति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः

kāmārtā hrasvadehāśca lubdhā ścādharmatatparāḥ / kalau sarve bhaviṣyanti svalpabhāgyā bahuprajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः । पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः

striyaḥ svapoṣaṇaparā veśyā lāvaṇyaśīlikāḥ / pativākyamanādṛtya sadānyagṛhatatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिन्ति सदा स्पृहाम् । असद्वृत्ता भविष्यन्ति पुरुषेषु कुलाङ्गनाः

duḥśīlā duṣṭaśīleṣu kariṣyinti sadā spṛhām / asadvṛttā bhaviṣyanti puruṣeṣu kulāṅganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चौरादिभयभीताश्च काष्टयन्त्राणि कुर्वते । दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः

caurādibhayabhītāśca kāṣṭayantrāṇi kurvate / durbhikṣakarapīḍābhiratīvopadrutā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यन्ति दुःखिताः । निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयन्ति वचः शुभम्

godhūmānnayavānnāḍhye deśe yāsyanti duḥkhitāḥ / nidhāya hṛdyakarmaṇi prerayanti vacaḥ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकार्यसिद्धिपर्यन्तं बन्धुतां कुर्वते जनाः । भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबन्धयन्त्रिताः

svakāryasiddhiparyantaṃ bandhutāṃ kurvate janāḥ / bhikṣavaścāva mitrādisnehasaṃbandhayantritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णन्ति भिक्षवः

annopādhinimittena śiṣyāngṛhṇanti bhikṣavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकण्डूयनं स्त्रियः । कुर्वन्त्यो गुरुभर्तृआणामाज्ञामुल्लङ्घयन्ति च

ubhābhyāmatha pāṇibhyāṃ śiraḥkaṇḍūyanaṃ striyaḥ / kurvantyo gurubhartṛāṇāmājñāmullaṅghayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाषण्डालापनिरताः पाषण्डजनसंगिनः । यदा द्विजा भविष्यन्ति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत्

pāṣaṇḍālāpaniratāḥ pāṣaṇḍajanasaṃginaḥ / yadā dvijā bhaviṣyanti tadā vṛddhiṃ kalirvrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा प्रजा न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति द्विजातयः । तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः

yadā prajā na yakṣyanti na hoṣyanti dvijātayaḥ / tadaiva tu kalervṛddhiranumeyā vicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा । सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत्

adharmavṛddhirbhavitā bāsamṛtyurapi dvijā / sarvadharmeṣu naṣṭeṣu yāti niḥśrīkatāṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम । हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित्

evaṃ kaleḥ svarūpaṃ te kathitaṃ viprasattama / haribhaktiparāneṣa na kalirbādhate kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे

tataḥ paraṃ kṛtayuge tretāyuge tretāyāṃ dhyānameva ca / dvāpare yajñamevāhurdānamekaṃ kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् । द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ

yatkṛte daśabhirvarṣaistretāyāṃ śaradā ca yat / dvāpare yañca māsena hyahorātreṇa tatkalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेर्ऽचयन् । यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम्

dhyāyankṛte jayanyajñaistretāyāṃ dvāparer'cayan / yadāpnoti tadāpnoti kalau saṃkīrtya keśavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयन्ति च ये नराः । कुर्वन्ति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान्

ahorātraṃ harernāma kīrtayanti ca ye narāḥ / kurvanti haripūjāṃ vā na kalirbādhate ca tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो नारायणायेति कीर्तयन्ति च ये नराः । निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान्

namo nārāyaṇāyeti kīrtayanti ca ye narāḥ / niṣkāmā vā sakāmā vā na kalirbādhate ca tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः । त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा

haripūjāparā ye ca harināmaparāyaṇāḥ / ta eva śivatulyāśca nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् । घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति

samastajagadādhāraṃ paramārthasvarupiṇam / ghore kaliyuge prāpte viṣṇuṃ dhyāyanna sīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते

aho ati subhāgyāste sakṛdvai keśavārcakāḥ / ghore kaliyuge prāpte sarvadharmavivarjite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् । हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम्

nyūnātiriktadoṣāṇāṃ kalau vedoktakarmaṇām / harismaraṇamevātra saṃpūrṇatvavidhāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरे केशव गोविन्द वासुदेव जगन्मय । इतीरयन्ति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः

hare keśava govinda vāsudeva jaganmaya / itīrayanti ye nityaṃ nahi tānbādhate kaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिव शङ्कर रुद्रेश नीलकण्ठ त्रिलोचन । इति जल्पन्ति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते

śiva śaṅkara rudreśa nīlakaṇṭha trilocana / iti jalpanti ye vāpi kalistānnāpi bādhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महादेव विरूपाक्ष गङ्गाधर मृडाव्यय । इत्थं वदन्ति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः

mahādeva virūpākṣa gaṅgādhara mṛḍāvyaya / itthaṃ vadanti ye vipra te kṛtārthā na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत । इति वाप्युञ्चरन्तीह न च तेषां कलेर्भयम्

janārdana jagannāta pītāṃbaradharācyuta / iti vāpyuñcarantīha na ca teṣāṃ kalerbhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः । घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा

saṃsāre sulabhāḥ puṃsāṃ putradāradhanādayaḥ / ghore kaliyuge vipra haribhaktastu durlabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषण्डा वेदनिन्दकाः । अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः

karmaśraddhāvihīnā ye pāṣaṇḍā vedanindakāḥ / adharmaniratā naiva narakārhā harismṛteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् । मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः

vedamārgabahiṣṭānāṃ janānāṃ pāpakarmaṇām / manaḥ śuddhivihīnānāṃ harināmnaiva niṣkṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजङ्गमम् । यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज

daivādhīnaṃ jagatsarvamidaṃ sthāvarajaṅgamam / yathāpreritametena tathaiva kuruteṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च । समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः

śaktitaḥ sarvakarmāṇi vedoktāni vidhāya ca / samarpayenmahāviṣṇau nārāyaṇaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि । संपूर्णतां प्रयान्त्येव हरिस्मरणमात्रतः

samarpitāni karmāṇi mahaviṣṇau parātmani / saṃpūrṇatāṃ prayāntyeva harismaraṇamātrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिभक्तिरतानां च पापबन्धो न जायते । अतो ऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम्

haribhaktiratānāṃ ca pāpabandho na jāyate / ato 'tidurlabhā loke haribhaktirdurātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयङ्करे । ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि

aho hariparā ye tu kalau ghore bhayaṅkare / te subhāgyā mahātmānaḥ satsaṃgara hitā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् । सत्यं समस्तकर्माणि यान्ति संपूर्णतां द्विज

harismaraṇaniṣṭānāṃ śivanāmaratātmanām / satyaṃ samastakarmāṇi yānti saṃpūrṇatāṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् । त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः

aho bhāgyamaho bhāgyaṃ harināma ratātmanām / tridarśerapi te pūjyāḥ kimanyairbahubhāṣitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते । हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित्

tasmātsamastalokānāṃ hitameva mayocyate / harināmaparānmartyānna kalirbādhartakvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा

harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam / kalau nāstyeva nāstyeva gatiranyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः । परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह

sūta uvāca evaṃ sa nārado viprāḥ sanakena prabodhitaḥ / parāṃ nirvṛttimāpannaḥ punaretaduvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना । प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम्

nārada uvāca bhagavansarvaśāstrajña svayātikaruṇātmanā / prakāśitaṃ jagajjyotiḥ paraṃ brahma sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः । यः स्मरेत्पुण्डरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम्

etadeva paraṃ puṇyametadeva paraṃ tapaḥ / yaḥ smaretpuṇḍarīkākṣaṃ sarvapāpavināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् । त्वयोक्तं तत्प्रतीये ऽहं कथं दृष्टान्तमन्तरा

brahmannānājagañcaitadekacitsaṃprakāśitam / tvayoktaṃ tatpratīye 'haṃ kathaṃ dṛṣṭāntamantarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु । तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात्

tasmādyena yathā brahma pratītaṃ bodhitena tu / tadākhyāhi yathā cittaṃ sīdatsthitimavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः । सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम्

etacchrutvā vaco viprā nāradasya mahātmanaḥ / sanakaḥ pratyuvācedaṃ smarannārāyaṇaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.