Library·Nārada Purāṇa·2·2.15
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे गोधाविमुक्तिर्नाम चतुर्दशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच विमोच्य पातकाद्राजा गृहगोधां हसन्निव । उवाच मोहिनीं हृष्टः शीघ्रमारुह्यतां हयः
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge godhāvimuktirnāma caturdaśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca vimocya pātakādrājā gṛhagodhāṃ hasanniva / uvāca mohinīṃ hṛṣṭaḥ śīghramāruhyatāṃ hayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनायुतगामी च क्षणात्कृष्णहयो यथा । तदाकर्ण्य वचो राज्ञो मोहिनी मदलालसा
yojanāyutagāmī ca kṣaṇātkṛṣṇahayo yathā / tadākarṇya vaco rājño mohinī madalālasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरुरोह समं भर्त्रा तं हयं वातवेगिनम् । उवाच च वचो भूपं भर्तारं चारुहासिनी
āruroha samaṃ bhartrā taṃ hayaṃ vātaveginam / uvāca ca vaco bhūpaṃ bhartāraṃ cāruhāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचोदयेममर्वाणं स्वपुराय महीपते । पुत्रवक्त्रं स्पृहा द्रष्टुं लंपटा तव वर्तते
pracodayemamarvāṇaṃ svapurāya mahīpate / putravaktraṃ spṛhā draṣṭuṃ laṃpaṭā tava vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवाधीना नृपश्रेष्ठ गम्यतां यत्र ते मनः । मोहिन्या वचनं श्रुत्वा तप्रस्थे नगरं प्रति
tavādhīnā nṛpaśreṣṭha gamyatāṃ yatra te manaḥ / mohinyā vacanaṃ śrutvā taprasthe nagaraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यमानः सुसंहृष्टः पादपान्पर्वतान्नदीः । वनानि सुविचित्राणि मृगान्बहुविधानपि
paśyamānaḥ susaṃhṛṣṭaḥ pādapānparvatānnadīḥ / vanāni suvicitrāṇi mṛgānbahuvidhānapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामान्दुर्गांस्तथा देशान्नगराणि शुभानि च । सरांसि च विचित्राणि भूभागान्सुमनोहरान्
grāmāndurgāṃstathā deśānnagarāṇi śubhāni ca / sarāṃsi ca vicitrāṇi bhūbhāgānsumanoharān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिरेणाश्रमं दृष्ट्वा वामदेवस्य भूपते । आकाशस्थो महीपालो नमस्कृत्य त्वरान्वितः
acireṇāśramaṃ dṛṣṭvā vāmadevasya bhūpate / ākāśastho mahīpālo namaskṛtya tvarānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरेव ययौ राजा वायुवेगेन वाजिना । पश्यमानो बहून्देशान्धनधान्यसमन्वितान्
punareva yayau rājā vāyuvegena vājinā / paśyamāno bahūndeśāndhanadhānyasamanvitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आससाद पुरं राजा वैदिशं स्ववशं च तत् । तमायान्तं नृपं श्रुत्वा चारैर्द्धर्माङ्गदः सुतः
āsasāda puraṃ rājā vaidiśaṃ svavaśaṃ ca tat / tamāyāntaṃ nṛpaṃ śrutvā cārairddharmāṅgadaḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरं हर्षसंयुक्तो भूपालान्वाक्यमब्रवीत् । एषा प्कराशमायाति उदीची दिङ् नृपोत्तमाः
pitaraṃ harṣasaṃyukto bhūpālānvākyamabravīt / eṣā pkarāśamāyāti udīcī diṅ nṛpottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्पितुर्वाजिनाक्रान्ता तत्तेजः परिरञ्जिता । तस्माद्गच्छामहे सर्वे संमुखं ह्यवनीपतेः
matpiturvājinākrāntā tattejaḥ parirañjitā / tasmādgacchāmahe sarve saṃmukhaṃ hyavanīpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुरागतमात्रस्य संमुखं न सुतो व्रजेत् । स याति नरकं घोरं यावदिन्द्राश्चतुर्द्दशा
piturāgatamātrasya saṃmukhaṃ na suto vrajet / sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadindrāścaturddaśā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमुखं व्रजमानस्य पुत्रस्य पितरं प्रति । पदे पदे यज्ञफलं प्रोचुः पौराणिका द्विजाः
saṃmukhaṃ vrajamānasya putrasya pitaraṃ prati / pade pade yajñaphalaṃ procuḥ paurāṇikā dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठध्वं व्रजाम्येष भवद्भिः परिवारितः । अभिवादयितुं प्रेम्णा एष मे देवदेवता
uttiṣṭhadhvaṃ vrajāmyeṣa bhavadbhiḥ parivāritaḥ / abhivādayituṃ premṇā eṣa me devadevatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथोत्युक्तैस्तुतैः सर्वैर्भूमिपालैर्नृपात्मजः । जगाम संमुखं पद्भ्यां क्रोशमात्रं पितुस्तदा
tathotyuktaistutaiḥ sarvairbhūmipālairnṛpātmajaḥ / jagāma saṃmukhaṃ padbhyāṃ krośamātraṃ pitustadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजसहस्रेण मूर्तिमानिव मन्मथः । स गत्वा दूरमध्वानमाससादनृपं पथि
tato rājasahasreṇa mūrtimāniva manmathaḥ / sa gatvā dūramadhvānamāsasādanṛpaṃ pathi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्य पितरं स्त्रेहाज्जगाम धरणीं तदा । शिरसा राजभिः सार्द्धं प्रणाममकरोत्तदा
saṃprāpya pitaraṃ strehājjagāma dharaṇīṃ tadā / śirasā rājabhiḥ sārddhaṃ praṇāmamakarottadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेम्णा समागतं प्रक्ष्य तं पतन्तं नृपैः सह । अवरुह्य हयाद्राजा समुत्थाप्य सुतं विभो
premṇā samāgataṃ prakṣya taṃ patantaṃ nṛpaiḥ saha / avaruhya hayādrājā samutthāpya sutaṃ vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजाभ्यां साधु पीनाभ्यां पर्यष्वञ्जत भूपतिः । मूर्ध्नि चैवमुपाघ्राय उवाच तनयं तदा
bhujābhyāṃ sādhu pīnābhyāṃ paryaṣvañjata bhūpatiḥ / mūrdhni caivamupāghrāya uvāca tanayaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित्पासि प्रजाः सर्वाः कच्चिद्दण्डयसे रिपून् । न्यायागतेन वित्तेन कोशं पुत्र बिभर्षि च
kaccitpāsi prajāḥ sarvāḥ kacciddaṇḍayase ripūn / nyāyāgatena vittena kośaṃ putra bibharṣi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद्विप्रेष्वत्यधिका वृत्तिर्दत्ता नपायिनी । कच्चित्ते कान्तशीलत्वं कच्चिद्वक्ताः न निष्ठुरम्
kaccidvipreṣvatyadhikā vṛttirdattā napāyinī / kaccitte kāntaśīlatvaṃ kaccidvaktāḥ na niṣṭhuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद्गावो न दुह्यन्ते पुत्र चाण्डलवेश्मानं । कच्चिद्वचनकर्तारस्तनयाश्च पितुः सदा
kaccidgāvo na duhyante putra cāṇḍalaveśmānaṃ / kaccidvacanakartārastanayāśca pituḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद्वधूः श्वश्रूवाक्ये वर्तते भर्तरि क्वचित् । कच्चिद्विवादान्विप्रेस्तु समं नेक्षस आत्मज
kaccidvadhūḥ śvaśrūvākye vartate bhartari kvacit / kaccidvivādānviprestu samaṃ nekṣasa ātmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद्गावो न रुध्यन्ते विषये विविधैस्तृणैः । तुलामानानि सर्वाणि ह्यन्नादीनां सदेक्षसे
kaccidgāvo na rudhyante viṣaye vividhaistṛṇaiḥ / tulāmānāni sarvāṇi hyannādīnāṃ sadekṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटुंबिनं करैः पुत्र नात्यर्थमभिदूयसे । कच्चिन्न द्यूतपानादि वर्तते विषये तव
kuṭuṃbinaṃ karaiḥ putra nātyarthamabhidūyase / kaccinna dyūtapānādi vartate viṣaye tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद्भिन्नरसैर्लोका भिन्नवाक्यैः पुरे तव । न दानैर्जीर्णवस्त्रैश्च नोपजीवन्ति मानवाः
kaccidbhinnarasairlokā bhinnavākyaiḥ pure tava / na dānairjīrṇavastraiśca nopajīvanti mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिदृष्ट्वा स्वयं पुत्र हस्त्यश्वं परिरक्षसि । कच्चिच्च मातरः सर्वा ह्यविशेषेण पश्यसि
kaccidṛṣṭvā svayaṃ putra hastyaśvaṃ parirakṣasi / kaccicca mātaraḥ sarvā hyaviśeṣeṇa paśyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिन्न वासरे विष्णोर्नरा भुञ्जन्ति पुत्रक । शशिनि क्षीणतां प्राप्ते कच्चिच्छ्राद्धपरो नरः
kaccinna vāsare viṣṇornarā bhuñjanti putraka / śaśini kṣīṇatāṃ prāpte kaccicchrāddhaparo naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिच्चापररात्रेषु सदा निद्रां विमुञ्चसि । निद्रा मूलमधर्मस्य निद्रा पापविवर्द्धिनी
kacciccāpararātreṣu sadā nidrāṃ vimuñcasi / nidrā mūlamadharmasya nidrā pāpavivarddhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रा दारिद्यजननी निद्रा श्रेयोविनाशिनी । नहि निद्रान्वितो राजा चिरं शास्ति वसुंधराम्
nidrā dāridyajananī nidrā śreyovināśinī / nahi nidrānvito rājā ciraṃ śāsti vasuṃdharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंश्चलीव सदा भर्तुर्लोकद्वयविनाशिनी । एवमुच्चरमाणं तं तनयो वाक्यमब्रवीत्
puṃścalīva sadā bharturlokadvayavināśinī / evamuccaramāṇaṃ taṃ tanayo vākyamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माङ्गदो महीपालं प्रणम्य च पुनः पुनः । सर्वमेतत्कृतं तात पुनः कर्तास्मि ते वचः
dharmāṅgado mahīpālaṃ praṇamya ca punaḥ punaḥ / sarvametatkṛtaṃ tāta punaḥ kartāsmi te vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर्वचनकर्तारः पुत्रा धन्या जगत्त्रये । किं ततः पातकं राजन्यो न कुर्यात्पितुर्वचः
piturvacanakartāraḥ putrā dhanyā jagattraye / kiṃ tataḥ pātakaṃ rājanyo na kuryātpiturvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृवाक्यमनादृत्य व्रजेत्स्नातुं त्रिमार्गगाम् । न तत्तीर्थफलं भुङ्क्ते यो न कुर्यात्पितुर्वचः
pitṛvākyamanādṛtya vrajetsnātuṃ trimārgagām / na tattīrthaphalaṃ bhuṅkte yo na kuryātpiturvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वदधीनं शरीरं मे त्वदधीनं हि जीवितम् । त्वदधीनो हि मे धर्मस्त्वं च मे दैवतं परम्
tvadadhīnaṃ śarīraṃ me tvadadhīnaṃ hi jīvitam / tvadadhīno hi me dharmastvaṃ ca me daivataṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यस्यापि दानेन न शुद्ध्येत ऋणात्सुतः । किं पुनर्देहवित्ताभ्यां केशदानादिभिर्विभो
trailokyasyāpi dānena na śuddhyeta ṛṇātsutaḥ / kiṃ punardehavittābhyāṃ keśadānādibhirvibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ब्रुवाणं तनयं बहुभूपालसंवृतम् । रुक्माङ्गदः परिष्वज्य पुनराह सुतं वचः । सत्यमेतत्त्वया पुत्र व्याहृतं धर्मवेदिना
evaṃ bruvāṇaṃ tanayaṃ bahubhūpālasaṃvṛtam / rukmāṅgadaḥ pariṣvajya punarāha sutaṃ vacaḥ / satyametattvayā putra vyāhṛtaṃ dharmavedinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुरभ्यधिकं किञ्चिद्दैवतं न सुतस्य हि । देवाः पराङ्मुखास्तस्य पितरं यो ऽवमन्यते
piturabhyadhikaṃ kiñciddaivataṃ na sutasya hi / devāḥ parāṅmukhāstasya pitaraṃ yo 'vamanyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं मूर्ध्नात्वया पुत्र धृतस्तत्क्षितिरक्षणात् । जित्वा द्वीपवतीं पृथ्वीं बहुभूपालसंवृताम्
so 'haṃ mūrdhnātvayā putra dhṛtastatkṣitirakṣaṇāt / jitvā dvīpavatīṃ pṛthvīṃ bahubhūpālasaṃvṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सौख्यं परं लोके एतत्स्वर्गपदं ध्रुवम् । पितुरभ्यधिकः पुत्रो यद्भवेत्क्षितिमण्डले
etatsaukhyaṃ paraṃ loke etatsvargapadaṃ dhruvam / piturabhyadhikaḥ putro yadbhavetkṣitimaṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं पुत्र कृतार्थस्तु कृतः सद्गुणवर्त्मना । त्वया साधयता भूपान्यथा हरिदिनं शुभम्
so 'haṃ putra kṛtārthastu kṛtaḥ sadguṇavartmanā / tvayā sādhayatā bhūpānyathā haridinaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा पुत्रो धर्माङ्गदो ऽब्रवीत् । क्क गतस्तु भवांस्तात निवेश्य मयि संपदः
tatpiturvacanaṃ śrutvā putro dharmāṅgado 'bravīt / kka gatastu bhavāṃstāta niveśya mayi saṃpadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मिन्स्थाने त्वियं प्राप्ता सूर्यायुतसमप्रभा । मन्ये निर्वेदमापन्न इमां सृष्ट्वा प्रजापतिः
kasminsthāne tviyaṃ prāptā sūryāyutasamaprabhā / manye nirvedamāpanna imāṃ sṛṣṭvā prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैतद्रूपा महीपालनारी त्रैलोक्यमध्यतः । मन्ये भूधरजातेयमथवा सागरोद्भवा
naitadrūpā mahīpālanārī trailokyamadhyataḥ / manye bhūdharajāteyamathavā sāgarodbhavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माया वा मयदैत्यस्य प्रमदारूपसंस्थिता । अहो सुनुपुणो धाता येनेयं निर्मिता विभो । बालाग्रशतभागो हि व्यलीको नोपपद्यते
māyā vā mayadaityasya pramadārūpasaṃsthitā / aho sunupuṇo dhātā yeneyaṃ nirmitā vibho / bālāgraśatabhāgo hi vyalīko nopapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं हि योग्या कनकावदाता गृहाय तुभ्यं जगतीपतीश । एवं विधा मे जननी यदि स्यात्को ऽन्यो ऽस्ति मत्तः सुकृती मनुष्यः
iyaṃ hi yogyā kanakāvadātā gṛhāya tubhyaṃ jagatīpatīśa / evaṃ vidhā me jananī yadi syātko 'nyo 'sti mattaḥ sukṛtī manuṣyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.