Nārada Purāṇa 2.9

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते मन्दखर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः सौतिरुवाच रुक्माङ्गदस्तु राजेन्द्रो भुक्त्वा भोगांस्तुमानुषान् । संपूज्य बहुशो देवं पीतांबरधरं हरम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite mandakharṇanaṃ nāmāṣṭamo 'dhyāyaḥ sautiruvāca rukmāṅgadastu rājendro bhuktvā bhogāṃstumānuṣān / saṃpūjya bahuśo devaṃ pītāṃbaradharaṃ haram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्वा मूर्ध्नि पदं विप्राः शत्रीणां रणशालिनाम् । कृत्वा शून्यं यमपथं जित्वा वैवस्वतं यमम्

datvā mūrdhni padaṃ viprāḥ śatrīṇāṃ raṇaśālinām / kṛtvā śūnyaṃ yamapathaṃ jitvā vaivasvataṃ yamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैकुण्ठस्य तु पन्थानं संपूर्णं मानवैः कृतम् । आहूय तनयं काले धर्माङ्गदमभाषत

vaikuṇṭhasya tu panthānaṃ saṃpūrṇaṃ mānavaiḥ kṛtam / āhūya tanayaṃ kāle dharmāṅgadamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतां वसुमतीं पुत्र वसुपूर्णां समन्ततः । परिपालय वीर्येण स्वधर्मे कृतनिश्चयः

etāṃ vasumatīṃ putra vasupūrṇāṃ samantataḥ / paripālaya vīryeṇa svadharme kṛtaniścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्र समर्थे जाते यो राज्यं न प्रतिपादयेत् । तस्य धर्मस्तथा कीर्तिर्विनस्यति न संशयः

putra samarthe jāte yo rājyaṃ na pratipādayet / tasya dharmastathā kīrtirvinasyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समर्थेन च पुत्रेण यो न याति पिता सुखम् । अवश्य पातकी सो ऽपि विज्ञेयो भुवनत्रये

samarthena ca putreṇa yo na yāti pitā sukham / avaśya pātakī so 'pi vijñeyo bhuvanatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितुर्भारक्षमः पुत्रो भारं नोद्वहते तु यः । मातुरुच्चारवज्जातो द्विजिह्वो विषवर्जितः

piturbhārakṣamaḥ putro bhāraṃ nodvahate tu yaḥ / māturuccāravajjāto dvijihvo viṣavarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पुत्रो यो ऽधिकख्यातः पितुर्भवति भूतले । प्रकाशयति सर्वत्र स्वकरैरिव भास्करः

sa putro yo 'dhikakhyātaḥ piturbhavati bhūtale / prakāśayati sarvatra svakarairiva bhāskaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रापनयजैर्दुःखै रात्रौ जागर्तिं यत्पिता । स पुत्रो नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्

putrāpanayajairduḥkhai rātrau jāgartiṃ yatpitā / sa putro narakaṃ yāti yāvadābhūtasaṃplavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितुर्वचनमादृत्य सर्वं यः कुरुते गृहे । स याति देव सायुज्यं स्तूयमानो दिवि स्थितैः

piturvacanamādṛtya sarvaṃ yaḥ kurute gṛhe / sa yāti deva sāyujyaṃ stūyamāno divi sthitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं प्रजाकृते पुत्र आसक्तः कर्मभिः क्षितौ । न भुक्तं नैव सुप्तं तु स्वेच्छया पालने स्थितः

so 'haṃ prajākṛte putra āsaktaḥ karmabhiḥ kṣitau / na bhuktaṃ naiva suptaṃ tu svecchayā pālane sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असमर्थे त्वयि सुत न प्राप्तं हि मया सुखम् । विष्णुवासरभोक्तॄणां निग्रहे कृतबुद्धिना

asamarthe tvayi suta na prāptaṃ hi mayā sukham / viṣṇuvāsarabhoktṝṇāṃ nigrahe kṛtabuddhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिच्छैवे स्थिता मार्गे सौरे केचिद्व्यवस्थिताः । विरिञ्चिमार्गगाश्चान्ये पार्वत्याश्च स्थिताः परे

kecicchaive sthitā mārge saure kecidvyavasthitāḥ / viriñcimārgagāścānye pārvatyāśca sthitāḥ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सायं च प्रातरासीना अग्निहोत्रे व्यवस्थिताः । बालो युवा वा वृद्धो वा गुर्विणी वा कुमारिका

sāyaṃ ca prātarāsīnā agnihotre vyavasthitāḥ / bālo yuvā vā vṛddho vā gurviṇī vā kumārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरोगो विकलो वापि न शक्नोति ह्युपोषितुम् । इत्येवं जल्पितं यैस्तु तान्निरस्य समन्ततः

sarogo vikalo vāpi na śaknoti hyupoṣitum / ityevaṃ jalpitaṃ yaistu tānnirasya samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचोभिस्तु पुराणोक्तैर्वासरैर्बहुभिस्त्वहम् । संबोधयित्वा बहुशः प्रजानां सुखहेतवे

vacobhistu purāṇoktairvāsarairbahubhistvaham / saṃbodhayitvā bahuśaḥ prajānāṃ sukhahetave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निगृह्य तान्हरिदिने निराहारान्करोमि च । शास्त्रदृष्ट्या तु विदुषो मूर्खान्दण्डनपूर्वकम्

nigṛhya tānharidine nirāhārānkaromi ca / śāstradṛṣṭyā tu viduṣo mūrkhāndaṇḍanapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासयित्वा कृताः सर्वे निराहारा हरेर्दिने । तेन मे न सुखं किञ्चिदवलीढं धरातले

śāsayitvā kṛtāḥ sarve nirāhārā harerdine / tena me na sukhaṃ kiñcidavalīḍhaṃ dharātale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिन्न दुःखेन जनान्योजयेत्किल पुत्रक । स्वेभ्यो वापि परेभ्यो वा या रक्षेच्च प्रजा नृपः

kaccinna duḥkhena janānyojayetkila putraka / svebhyo vāpi parebhyo vā yā rakṣecca prajā nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यामी ह्यक्षया लोकाः पुराणेषु प्रकीर्तिताः । सो ऽहं प्रजाकृते सौम्य संस्थितो नात्मनः क्वचित्

tasyāmī hyakṣayā lokāḥ purāṇeṣu prakīrtitāḥ / so 'haṃ prajākṛte saumya saṃsthito nātmanaḥ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौख्यमिच्छाम्यहं भोक्तुं मृगयादिसमुद्भवम् । न पानद्यूतजं पुत्र कामये ऽहं कदाचन

saukhyamicchāmyahaṃ bhoktuṃ mṛgayādisamudbhavam / na pānadyūtajaṃ putra kāmaye 'haṃ kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषु सक्तो ऽचिरात्पुत्र विनाशं याति पार्थिवः । त्वत्प्रसादादहं पुत्र मृगयाव्याजतो ऽधुना

eṣu sakto 'cirātputra vināśaṃ yāti pārthivaḥ / tvatprasādādahaṃ putra mṛgayāvyājato 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरीन्वनानि सरितः सरांसि विविधानि च । भोक्तुकामः प्रियान्कामांस्त्वयि भारं निवेश्य च

girīnvanāni saritaḥ sarāṃsi vividhāni ca / bhoktukāmaḥ priyānkāmāṃstvayi bhāraṃ niveśya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्स्थितं हृदये मम । कृते तव महाकीर्तिरकृते नरकस्थितिः

etatsarvaṃ samākhyātaṃ yatsthitaṃ hṛdaye mama / kṛte tava mahākīrtirakṛte narakasthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माङ्गद उवाच सर्वमेतत्करिष्यामि भुङ्क्ष्व भोगान्मनो ऽनुगान् । गुर्वीं राज्यधुरं तात त्वदीयामुद्धराम्यहम्

dharmāṅgada uvāca sarvametatkariṣyāmi bhuṅkṣva bhogānmano 'nugān / gurvīṃ rājyadhuraṃ tāta tvadīyāmuddharāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नहि मे ऽन्यः स्मृतो धर्मस्त्वद्वाक्यकरणं विना । पितुर्वाक्यमकुर्वाणः कुर्वन्धर्मानधो व्रजेत्

nahi me 'nyaḥ smṛto dharmastvadvākyakaraṇaṃ vinā / piturvākyamakurvāṇaḥ kurvandharmānadho vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्करिष्ये वचनं त्वदीयं प्राञ्जलिः स्थितः । एवमुक्ते तु वचने राजा हृष्टो बभूव ह

tasmātkariṣye vacanaṃ tvadīyaṃ prāñjaliḥ sthitaḥ / evamukte tu vacane rājā hṛṣṭo babhūva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्तुकामो मृगान्भूयोलब्ध्वा ज्ञात्वा वनं ततः । धर्माङ्गदो ऽपि दृष्टात्मा प्रजा आहूय चाब्रवीत्

gantukāmo mṛgānbhūyolabdhvā jñātvā vanaṃ tataḥ / dharmāṅgado 'pi dṛṣṭātmā prajā āhūya cābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्रा नियुक्तो भवतां पालनाय हिताय च । पितुर्वाक्यं मया कार्यं सर्वथा धर्ममिच्छता

pitrā niyukto bhavatāṃ pālanāya hitāya ca / piturvākyaṃ mayā kāryaṃ sarvathā dharmamicchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्यो हि धर्मः पुत्रस्य पितुर्वाक्यं विना प्रजाः । मयि दण्डधरे शास्ता न यमो भवति क्वचित्

nānyo hi dharmaḥ putrasya piturvākyaṃ vinā prajāḥ / mayi daṇḍadhare śāstā na yamo bhavati kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ज्ञात्वा तु युष्माभिः स्मर्तव्यो गरुडध्वजः । ब्रह्मार्पणप्रयोगेण यजनीयो जनार्दनः

evaṃ jñātvā tu yuṣmābhiḥ smartavyo garuḍadhvajaḥ / brahmārpaṇaprayogeṇa yajanīyo janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममत्वं हि परित्यज्य स्वजातिविहितेन च । येन वो ह्यक्षया लोका भवेयुर्नात्र संशयः

mamatvaṃ hi parityajya svajātivihitena ca / yena vo hyakṣayā lokā bhaveyurnātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृमार्गाधिको ह्येष भवतां दर्शितः प्रजाः । ब्रह्मार्पणक्रियायुक्ता भवन्तु ज्ञानकोविदाः

pitṛmārgādhiko hyeṣa bhavatāṃ darśitaḥ prajāḥ / brahmārpaṇakriyāyuktā bhavantu jñānakovidāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भोक्तव्यं हरिदिने पैत्रो मार्गस्तु शाश्वतः । विशेषो हि मयाख्यातो भवतां ब्रह्मसंस्थितिः

na bhoktavyaṃ haridine paitro mārgastu śāśvataḥ / viśeṣo hi mayākhyāto bhavatāṃ brahmasaṃsthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयोक्तव्या च तत्त्वज्ञैः पुनरावृत्ति दुर्लभा । यदुपोष्यं हरिदिनं तदवश्यमिति स्थितिः

prayoktavyā ca tattvajñaiḥ punarāvṛtti durlabhā / yadupoṣyaṃ haridinaṃ tadavaśyamiti sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुनीय प्रजाः सर्वाः समाश्वात्यत पुनः पुनः । न दिवा न च शर्वर्यां शेते धर्मां गदः सदा

anunīya prajāḥ sarvāḥ samāśvātyata punaḥ punaḥ / na divā na ca śarvaryāṃ śete dharmāṃ gadaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र भ्रमते शौर्यात्कुर्वन्निष्कण्टकां क्षितिम् । पटहो रटते नित्यं मृगारिरिपुमस्तके

sarvatra bhramate śauryātkurvanniṣkaṇṭakāṃ kṣitim / paṭaho raṭate nityaṃ mṛgāriripumastake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभुक्त्वा द्वादशीं लोका ममत्वेन विवर्जिताः । त्रिविधेषु च कार्येषु देवेशश्चिन्त्यतां हरिः

abhuktvā dvādaśīṃ lokā mamatvena vivarjitāḥ / trividheṣu ca kāryeṣu deveśaścintyatāṃ hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हव्यकव्यवहो देवः स एव पुरुषोत्तमः । सूर्ये यो हि कृशाकाशे विसर्गे जगतां पतिः

havyakavyavaho devaḥ sa eva puruṣottamaḥ / sūrye yo hi kṛśākāśe visarge jagatāṃ patiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मर्त्तव्यो मनुजैः सर्वैर्धर्मकामार्थकामुकैः । स्वजातिविहितो ऽप्येवं सन्मार्गे चैव माधवः

smarttavyo manujaiḥ sarvairdharmakāmārthakāmukaiḥ / svajātivihito 'pyevaṃ sanmārge caiva mādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव भोक्ता भोक्तव्यः स एव पुरुषोत्तमः । विनियोगस्तु तस्यैव सर्वकर्मसु युज्यते

sa eva bhoktā bhoktavyaḥ sa eva puruṣottamaḥ / viniyogastu tasyaiva sarvakarmasu yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं रटन्ति विप्रेन्द्राः पटहे मेघनिःस्वने । एवं धर्ममवाप्याथ पितां धर्माङ्गदस्य हि

evaṃ raṭanti viprendrāḥ paṭahe meghaniḥsvane / evaṃ dharmamavāpyātha pitāṃ dharmāṅgadasya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वा पुत्रं क्रियोपेतमात्मनो ह्यधिकं द्विजाः । उवाच भार्यां संहृष्टः स्थितां लक्ष्मीमिवापराम्

jñātvā putraṃ kriyopetamātmano hyadhikaṃ dvijāḥ / uvāca bhāryāṃ saṃhṛṣṭaḥ sthitāṃ lakṣmīmivāparām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संध्यावलि ह्यहं धन्यस्त्वं चापि वरवर्णिनी । उभयोर्जनितः पुत्रः शशाङ्कधवलः क्षितौ

saṃdhyāvali hyahaṃ dhanyastvaṃ cāpi varavarṇinī / ubhayorjanitaḥ putraḥ śaśāṅkadhavalaḥ kṣitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णाभ्यां श्रूयते मोक्षो न दृष्टः केनचित्क्वचित् । सो ऽस्माभिरधिकं प्राप्तो मोक्षः सत्पुत्रसंभवः

karṇābhyāṃ śrūyate mokṣo na dṛṣṭaḥ kenacitkvacit / so 'smābhiradhikaṃ prāpto mokṣaḥ satputrasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रे विनयसंपन्ने वृत्ताशौर्यसमन्विते । प्रतापिनि वरारोहे पितुर्मोक्षो गृहे ध्रुवम्

putre vinayasaṃpanne vṛttāśauryasamanvite / pratāpini varārohe piturmokṣo gṛhe dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनन्दं ब्रह्मणो रूपं शतानन्दः सुतेन यः । पिता भवति चार्वङ्गि सत्कर्मकरणैः शुभैः

ānandaṃ brahmaṇo rūpaṃ śatānandaḥ sutena yaḥ / pitā bhavati cārvaṅgi satkarmakaraṇaiḥ śubhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतत्साम्यं भवेद्देवि लोके स्थावरजङ्गमे । सत्पुत्रः पितुरादाय भारमुद्वहते तु यः

naitatsāmyaṃ bhaveddevi loke sthāvarajaṅgame / satputraḥ piturādāya bhāramudvahate tu yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं गमिष्यामि वनाय हृष्टो विहारशीलो मृगहिंसनाय । स्वेच्छाचरश्चाथ विशालनेत्रे विमुक्तपापो जनरक्षणाय

so 'haṃ gamiṣyāmi vanāya hṛṣṭo vihāraśīlo mṛgahiṃsanāya / svecchācaraścātha viśālanetre vimuktapāpo janarakṣaṇāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.