Narasimha-Purana 37

नानात्वाद् अवताराणाम् अच्युतस्य महात्मनः । न शक्यं विस्तराद् वक्तुं तान् ब्रवीमि समासतः

nānātvād avatārāṇām acyutasya mahātmanaḥ / na śakyaṃ vistarād vaktuṃ tān bravīmi samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा किल जगत्स्रष्टा भगवान् पुरुषोत्तमः । अनन्तभोगशयने योगनिद्रां समागतः

purā kila jagatsraṣṭā bhagavān puruṣottamaḥ / anantabhogaśayane yoganidrāṃ samāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तस्य प्रसुप्तस्य देवदेवस्य शार्ङ्गिणः । श्रोत्राभ्याम् अपतत् तोये स्वेदबिन्दुद्वयं नृप

atha tasya prasuptasya devadevasya śārṅgiṇaḥ / śrotrābhyām apatat toye svedabindudvayaṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकैटभनामानौ तस्माज् जातौ महाबलौ । महाकायौ महावीर्यौ महाबलपराक्रमौ

madhukaiṭabhanāmānau tasmāj jātau mahābalau / mahākāyau mahāvīryau mahābalaparākramau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्युतस्य प्रसुप्तस्य महत् पद्मम् अजायत । नाभिमध्ये नृपश्रेष्ठ तस्मिन् ब्रह्माभ्यजायत

acyutasya prasuptasya mahat padmam ajāyata / nābhimadhye nṛpaśreṣṭha tasmin brahmābhyajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चोक्तो विष्णुना राजन् प्रजाः सृज महामते । तथेत्य् उक्त्वा जगन्नाथं ब्रह्मापि कमलोद्भवः

sa cokto viṣṇunā rājan prajāḥ sṛja mahāmate / tathety uktvā jagannāthaṃ brahmāpi kamalodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदशास्त्रवशाद् यावत् प्रजा स्रष्टुं समुद्यतः । तावत् तत्र समायातौ ताव् उभौ मधुकैटभौ

vedaśāstravaśād yāvat prajā sraṣṭuṃ samudyataḥ / tāvat tatra samāyātau tāv ubhau madhukaiṭabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगत्य वेदशास्त्रार्थ- विज्ञानं ब्रह्मणः क्षणात् । अपकृत्य गतौ घोरौ दानवौ बलदर्पितौ

āgatya vedaśāstrārtha- vijñānaṃ brahmaṇaḥ kṣaṇāt / apakṛtya gatau ghorau dānavau baladarpitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पद्मोद्भवो राजन् ज्ञानहीनो ऽभवत् क्षणात् । दुःखितश् चिन्तयाम् अस कथं स्रक्ष्यामि वै प्रजाः

tataḥ padmodbhavo rājan jñānahīno 'bhavat kṣaṇāt / duḥkhitaś cintayām asa kathaṃ srakṣyāmi vai prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोदितस् त्वं सृजस्वेति प्रजा देवेन तत् कथम् । स्रक्ष्ये ऽहं ज्ञानहीनस् तु अहो कष्टम् उपस्थितम्

coditas tvaṃ sṛjasveti prajā devena tat katham / srakṣye 'haṃ jñānahīnas tu aho kaṣṭam upasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य दुःखार्तो ब्रह्मा लोकपितामहः । यत्नतो वेदशास्त्राणि स्मरन्न् अपि न दृष्टवान्

iti saṃcintya duḥkhārto brahmā lokapitāmahaḥ / yatnato vedaśāstrāṇi smarann api na dṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विषण्णचित्तस् तु तं देवं पुरुषोत्तमम् । एकाग्रमनसा सम्यक् शास्त्रेण स्तोतुम् आरभत्

tato viṣaṇṇacittas tu taṃ devaṃ puruṣottamam / ekāgramanasā samyak śāstreṇa stotum ārabhat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ नमो वेदनिधये शास्त्राणां निधये नमः । विज्ञाननिधये नित्यं कर्मणां निधये नमः

oṃ namo vedanidhaye śāstrāṇāṃ nidhaye namaḥ / vijñānanidhaye nityaṃ karmaṇāṃ nidhaye namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधराय देवाय वागीशाय नमो नमः । अचिन्त्याय नमो नित्यं सर्वज्ञाय नमो नमः

vidyādharāya devāya vāgīśāya namo namaḥ / acintyāya namo nityaṃ sarvajñāya namo namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमूर्तिस् त्वं महाबाहो यज्ञमूर्तिर् अधोक्षज । साम्नां मूर्तिस् त्वम् एवाद्य सर्वदा सर्वरूपवान्

amūrtis tvaṃ mahābāho yajñamūrtir adhokṣaja / sāmnāṃ mūrtis tvam evādya sarvadā sarvarūpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञानमयो ऽसि त्वं हृदि ज्ञानमयो ऽच्युत । देहि मे त्वं सर्वज्ञानं देवदेव नमो नमः

sarvajñānamayo 'si tvaṃ hṛdi jñānamayo 'cyuta / dehi me tvaṃ sarvajñānaṃ devadeva namo namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं स्तुतस् तदा तेन शङ्खचक्रगदाधरः । ब्रह्माणम् आह देवेशो दास्ये ते ज्ञानम् उत्तमम्

itthaṃ stutas tadā tena śaṅkhacakragadādharaḥ / brahmāṇam āha deveśo dāsye te jñānam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा तु तदा विष्णुश् चिन्तयाम् अस पार्थिव । केनास्य नीतं विज्ञानं केन रूपेण चादधे

ity uktvā tu tadā viṣṇuś cintayām asa pārthiva / kenāsya nītaṃ vijñānaṃ kena rūpeṇa cādadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकैटभकृतं सर्वम् इति ज्ञात्वा जनार्दनः । मात्स्यं रूपं समास्थाय बहुयोजनम् आयतम् । बहुयोजनविस्तीर्णं सर्वज्ञानमयं नृप

madhukaiṭabhakṛtaṃ sarvam iti jñātvā janārdanaḥ / mātsyaṃ rūpaṃ samāsthāya bahuyojanam āyatam / bahuyojanavistīrṇaṃ sarvajñānamayaṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रविश्य जलं तूर्णं क्षोभयाम् अस तं हरिः । प्रविश्य च स पातालं दृष्टवान् मधुकैटभौ

sa praviśya jalaṃ tūrṇaṃ kṣobhayām asa taṃ hariḥ / praviśya ca sa pātālaṃ dṛṣṭavān madhukaiṭabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ मोहयित्वा तुमुलं तज् ज्ञानं जगृहे हरिः । वेदशास्त्राणि मुनिभिः संस्तुतो मधुसूदनः

tau mohayitvā tumulaṃ taj jñānaṃ jagṛhe hariḥ / vedaśāstrāṇi munibhiḥ saṃstuto madhusūdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीय ब्रह्मणे दत्त्वा त्यक्त्वा तन् मात्स्यकं नृप । जगद्धिताय स पुनर् योगनिद्रावशं गतः

ānīya brahmaṇe dattvā tyaktvā tan mātsyakaṃ nṛpa / jagaddhitāya sa punar yoganidrāvaśaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रबुद्धौ संक्रुद्धौ ताव् उभौ मधुकैटभौ । आगत्य ददृशाते तु शयानं देवम् अव्ययम्

tataḥ prabuddhau saṃkruddhau tāv ubhau madhukaiṭabhau / āgatya dadṛśāte tu śayānaṃ devam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं स पुरुषो धूर्त आवां संमोह्य मायया । आनीय वेदशास्त्राणि दत्त्वा शेते ऽत्र साधुवत्

ayaṃ sa puruṣo dhūrta āvāṃ saṃmohya māyayā / ānīya vedaśāstrāṇi dattvā śete 'tra sādhuvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा तौ महाघोरौ दानवौ मधुकैटभौ । बोधयाम् असतुस् तूर्णं शयानं केशवं नृप

ity uktvā tau mahāghorau dānavau madhukaiṭabhau / bodhayām asatus tūrṇaṃ śayānaṃ keśavaṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युद्धार्थम् आगताव् अत्र त्वया सह महामते । आवयोर् देहि संग्रामं युध्यस्वोत्थाय सांप्रतम्

yuddhārtham āgatāv atra tvayā saha mahāmate / āvayor dehi saṃgrāmaṃ yudhyasvotthāya sāṃpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तो भगवांस् ताभ्यां देवदेवो नृपोत्तम । तथेति चोक्त्वा तौ देवः शार्ङ्गं सज्जम् अथाकरोत्

ityukto bhagavāṃs tābhyāṃ devadevo nṛpottama / tatheti coktvā tau devaḥ śārṅgaṃ sajjam athākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्याघोषतलघोषेण शङ्खशब्देन माधवः । खं दिशः प्रदिशश् चैव पूरयाम् अस लीलया

jyāghoṣatalaghoṣeṇa śaṅkhaśabdena mādhavaḥ / khaṃ diśaḥ pradiśaś caiva pūrayām asa līlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ च राजन् महावीर्यौ ज्याघोषं चक्रतुस् तदा । युयुधाते महाघोरौ हरिणा मधुकैटभौ

tau ca rājan mahāvīryau jyāghoṣaṃ cakratus tadā / yuyudhāte mahāghorau hariṇā madhukaiṭabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णश् च युयुधे ताभ्यां लीलया जगतः पतिः । समं युद्धं अभूद् एवं तेषाम् अस्त्राणि मुञ्चताम्

kṛṣṇaś ca yuyudhe tābhyāṃ līlayā jagataḥ patiḥ / samaṃ yuddhaṃ abhūd evaṃ teṣām astrāṇi muñcatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवः शार्ङ्गनिर्मुक्तैः शरैर् आशीविषोपमैः । तानि शस्त्राणि सर्वाणि चिच्छेद तिलशस् तदा

keśavaḥ śārṅganirmuktaiḥ śarair āśīviṣopamaiḥ / tāni śastrāṇi sarvāṇi ciccheda tilaśas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ युद्ध्वा सुचिरं तेन दानवौ मधुकैटभौ । हतौ शार्ङ्गविनिर्मुक्तैः शरैः कृष्णेन दुर्मदौ

tau yuddhvā suciraṃ tena dānavau madhukaiṭabhau / hatau śārṅgavinirmuktaiḥ śaraiḥ kṛṣṇena durmadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोस् तु मेदसा राजन् विष्णुना कल्पिता मही । मेदिनीति ततः संज्ञाम् अवापेयं वसुंधरा

tayos tu medasā rājan viṣṇunā kalpitā mahī / medinīti tataḥ saṃjñām avāpeyaṃ vasuṃdharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृष्णप्रसादेन वेदांल् लब्ध्वा प्रजापतिः । प्रजाः ससर्ज भूपाल वेददृष्टेन कर्मणा

evaṃ kṛṣṇaprasādena vedāṃl labdhvā prajāpatiḥ / prajāḥ sasarja bhūpāla vedadṛṣṭena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य इदं शृणुयान् नित्यं प्रादुर्भावं हरेर् नृप । वसित्वा चन्द्रसदने वेदविद् ब्राह्मणो भवेत्

ya idaṃ śṛṇuyān nityaṃ prādurbhāvaṃ harer nṛpa / vasitvā candrasadane vedavid brāhmaṇo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्स्यं वपुस् तन् महद् अद्रितुल्यं विद्यामयं लोकहिताय विष्णुः । आस्थाय भीमं जनलोकसंस्थैः स्तुतो ऽथ यस् तं स्मर भूमिपाल

mātsyaṃ vapus tan mahad adritulyaṃ vidyāmayaṃ lokahitāya viṣṇuḥ / āsthāya bhīmaṃ janalokasaṃsthaiḥ stuto 'tha yas taṃ smara bhūmipāla

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.