Narasimha-Purana 45

शृणु राजन् समासेन वामनस्य पराक्रमम् । बलियागे हता येन पुरा दैत्याः सहस्रशः

śṛṇu rājan samāsena vāmanasya parākramam / baliyāge hatā yena purā daityāḥ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोचनसुतः पूर्वं महाबलपराक्रमः । त्रैलोक्यं बुभुजे जित्वा देवान् इन्द्रपुरोगमान्

virocanasutaḥ pūrvaṃ mahābalaparākramaḥ / trailokyaṃ bubhuje jitvā devān indrapurogamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कृशतरा देवा बभूवुस् तेन खण्डिताः । इन्द्रं कृशतरं दृष्ट्वा नष्टराज्यं नृपोत्तम

tataḥ kṛśatarā devā babhūvus tena khaṇḍitāḥ / indraṃ kṛśataraṃ dṛṣṭvā naṣṭarājyaṃ nṛpottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदितिर् देवमाता या सातप्यत् परमं तपः । तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः प्रणिपत्य जनार्दनम्

aditir devamātā yā sātapyat paramaṃ tapaḥ / tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ praṇipatya janārdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्तुत्याभिसंतुष्टो देवदेवो जनार्दनः । स्थित्वा तत्पुरतो वाचम् उवाच मधुसूदनः

tataḥ stutyābhisaṃtuṣṭo devadevo janārdanaḥ / sthitvā tatpurato vācam uvāca madhusūdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव पुत्रो भविष्यामि सुभगे बलिबन्धनः । इत्य् उक्त्वा तां गतो विष्णुः स्वगृहं सा समाययौ

tava putro bhaviṣyāmi subhage balibandhanaḥ / ity uktvā tāṃ gato viṣṇuḥ svagṛhaṃ sā samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन सा गर्भम् अवाप नृप कश्यपात् । अजायत स विश्वेशो भगवान् वामनाकृतिः

tataḥ kālena sā garbham avāpa nṛpa kaśyapāt / ajāyata sa viśveśo bhagavān vāmanākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिञ् जाते समागत्य ब्रह्मा लोकपितामहः । जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास् तत्र चकार वै

tasmiñ jāte samāgatya brahmā lokapitāmahaḥ / jātakarmādikāḥ sarvāḥ kriyās tatra cakāra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतोपनयनो देवो ब्रह्मचारी सनातनः । अदितिं चप्य् अनुज्ञाप्य यज्ञशालां बलेर् ययौ

kṛtopanayano devo brahmacārī sanātanaḥ / aditiṃ capy anujñāpya yajñaśālāṃ baler yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छतः पादविक्षेपाच् चचाल सकला मही । यज्ञभागान् न गृह्णन्ति दानवाश् च बलेर् मखात्

gacchataḥ pādavikṣepāc cacāla sakalā mahī / yajñabhāgān na gṛhṇanti dānavāś ca baler makhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशान्ताश् चाग्नयस् तत्र ऋत्विजो मन्त्रतश् च्युताः । विपरीतम् इदं दृष्ट्वा शुक्रम् आह महाबलः

praśāntāś cāgnayas tatra ṛtvijo mantrataś cyutāḥ / viparītam idaṃ dṛṣṭvā śukram āha mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गृह्णन्ति मुने कस्माद् *धविर्भागं महासुराः । कस्माच् च वह्नयः शान्ताः कस्माद् भूश् चलति द्विज

na gṛhṇanti mune kasmād *dhavirbhāgaṃ mahāsurāḥ / kasmāc ca vahnayaḥ śāntāḥ kasmād bhūś calati dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्माच् च मन्त्रतो भ्रष्टा ऋत्विजः सकला अमी । इत्युक्तो बलिना शुक्रो दानवेन्द्रं वचो ऽब्रवीत्

kasmāc ca mantrato bhraṣṭā ṛtvijaḥ sakalā amī / ityukto balinā śukro dānavendraṃ vaco 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हे बले शृणु मे वाक्यं त्वया देवा निराकृताः । तेषां राज्यप्रदानाय अदित्याम् अच्युतो ऽसुर

he bale śṛṇu me vākyaṃ tvayā devā nirākṛtāḥ / teṣāṃ rājyapradānāya adityām acyuto 'sura

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदेवो जगद्योनिः संजातो वामनाकृतिः । स त्व् आगच्छति ते यज्ञं तद्पदन्यासकम्पिता

devadevo jagadyoniḥ saṃjāto vāmanākṛtiḥ / sa tv āgacchati te yajñaṃ tadpadanyāsakampitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलतीयं मही सर्वा तेनाद्यासुरभूपते । तत्संनिधानाद् असुरा न गृह्णन्ति हविर् मखे

calatīyaṃ mahī sarvā tenādyāsurabhūpate / tatsaṃnidhānād asurā na gṛhṇanti havir makhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तवाग्नयो ऽपि वै शान्ता वामनागमनाद् धि भोः । ऋत्विजश् च न भासन्ते होममन्त्रो बले ऽधुना

tavāgnayo 'pi vai śāntā vāmanāgamanād dhi bhoḥ / ṛtvijaś ca na bhāsante homamantro bale 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुराणां श्रियो हन्ति सुराणां भूतिर् उत्तमा । इत्युक्तः स बलिः प्राह शुक्रं नीतिमतां वरम्

asurāṇāṃ śriyo hanti surāṇāṃ bhūtir uttamā / ityuktaḥ sa baliḥ prāha śukraṃ nītimatāṃ varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु ब्रह्मन् वचो मे त्वम् आगते वामने मखे । यन् मया चाद्य कर्तव्यं वामनस्यास्य धीमतः

śṛṇu brahman vaco me tvam āgate vāmane makhe / yan mayā cādya kartavyaṃ vāmanasyāsya dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् मे वद महाभाग त्वं हि नः परमो गुरुः इति संचोदितः शुक्रः स राज्ञा बलिना नृप

tan me vada mahābhāga tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ iti saṃcoditaḥ śukraḥ sa rājñā balinā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् उवाच बलिं वाक्यं ममापि शृणु सांप्रतम् । देवानाम् उपकाराय भवतां संक्षयाय च

tam uvāca baliṃ vākyaṃ mamāpi śṛṇu sāṃpratam / devānām upakārāya bhavatāṃ saṃkṣayāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नूनम् आयाति बले तव यज्ञे न शंशयः । आगते वामने देवे त्वया तस्य महात्मनः

sa nūnam āyāti bale tava yajñe na śaṃśayaḥ / āgate vāmane deve tvayā tasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिज्ञा नैव कर्तव्या ददाम्य् एतत् तवेति वै । इति श्रुत्वा वचस् तस्य बलिर् बलवतां वरः

pratijñā naiva kartavyā dadāmy etat taveti vai / iti śrutvā vacas tasya balir balavatāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच तां शुभां वाणीं शुक्रम् आत्मपुरोहितम् । आगते वामने शुक्र यज्ञे मे मधुसूदने

uvāca tāṃ śubhāṃ vāṇīṃ śukram ātmapurohitam / āgate vāmane śukra yajñe me madhusūdane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्यते प्रतिख्यातुं दानं प्रति मया गुरो । अन्येषाम् अपि जन्तूनाम् इत्य् उक्तं ते मयाधुना

na śakyate pratikhyātuṃ dānaṃ prati mayā guro / anyeṣām api jantūnām ity uktaṃ te mayādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं पुनर् वासुदेवस्य आगतस्य तु शार्ङ्गिणः । त्वया विघ्नो न कर्तव्यो वामने ऽत्रागते द्विज

kiṃ punar vāsudevasya āgatasya tu śārṅgiṇaḥ / tvayā vighno na kartavyo vāmane 'trāgate dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यद् द्रव्यं प्रार्थयते तत् तद् द्रव्यं ददाम्य् अहम् । कृतार्थो ऽहं मुनिश्रेष्ठ यद्य् आगच्छति वामनः

yad yad dravyaṃ prārthayate tat tad dravyaṃ dadāmy aham / kṛtārtho 'haṃ muniśreṣṭha yady āgacchati vāmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं वदतस् तस्य यज्ञशालां स वामनः । आगत्य प्रविवेशाथ प्रशशंस बलेर् मखम्

ity evaṃ vadatas tasya yajñaśālāṃ sa vāmanaḥ / āgatya praviveśātha praśaśaṃsa baler makham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा सहसा राजन् राजा दैत्याधिपो बलिः । उपचारेण संपूज्य वाक्यम् एतद् उवाच ह

taṃ dṛṣṭvā sahasā rājan rājā daityādhipo baliḥ / upacāreṇa saṃpūjya vākyam etad uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यत् प्रार्थयसे मां त्वं देवदेव धनादिकम् । तत् सर्वं तव दास्यामि मां याचस्वाद्य वामन

yad yat prārthayase māṃ tvaṃ devadeva dhanādikam / tat sarvaṃ tava dāsyāmi māṃ yācasvādya vāmana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तो वामनस् तत्र नृपेन्द्र बलिना तदा । याचयाम् अस देवेशो भूमेर् देहि पदत्रयम्

ityukto vāmanas tatra nṛpendra balinā tadā / yācayām asa deveśo bhūmer dehi padatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममाग्निशरणार्थाय न मे ऽर्थे ऽस्ति प्रयोजनम् । इत्युक्तो वामनेनाथ बलिः प्राह च वामनम्

mamāgniśaraṇārthāya na me 'rthe 'sti prayojanam / ityukto vāmanenātha baliḥ prāha ca vāmanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदत्रयेण चेत् तृप्तिर् मया दत्तं पदत्रयम् । एवम् उक्ते तु बलिना वामनो बलिम् अब्रवीत्

padatrayeṇa cet tṛptir mayā dattaṃ padatrayam / evam ukte tu balinā vāmano balim abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीयतां मे करे तोयं यदि दत्तं पदत्रयम् । इत्युक्तो देवदेवेन तदा तत्र स्वयं बलिः

dīyatāṃ me kare toyaṃ yadi dattaṃ padatrayam / ityukto devadevena tadā tatra svayaṃ baliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सजलं हेमकलशं गृहीत्वोत्थाय भक्तितः । यावत् स वामनकरे तोयं दातुम् उपस्थितः

sajalaṃ hemakalaśaṃ gṛhītvotthāya bhaktitaḥ / yāvat sa vāmanakare toyaṃ dātum upasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् छुक्रः कलशगो जलधारां रोरोध ह । ततश् च वामनः क्रुद्धः पवित्राग्रेण सत्तम

tāvac chukraḥ kalaśago jaladhārāṃ rorodha ha / tataś ca vāmanaḥ kruddhaḥ pavitrāgreṇa sattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदके कलशद्वारि तच्छुक्राक्षिम् अवेधयत् । ततो व्यपगतः शुक्रो विद्धैकाक्षो नरोत्तम

udake kalaśadvāri tacchukrākṣim avedhayat / tato vyapagataḥ śukro viddhaikākṣo narottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोयधारा निपतिता वामनस्य करे पुनः । करे निपतिते तोये वामनो ववृधे क्षणात्

toyadhārā nipatitā vāmanasya kare punaḥ / kare nipatite toye vāmano vavṛdhe kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादेनैकेन विक्रान्ता तेनैव सकला मही । अन्तरिक्षं द्वितीयेन द्यौस् तृतीयेन सत्तम

pādenaikena vikrāntā tenaiva sakalā mahī / antarikṣaṃ dvitīyena dyaus tṛtīyena sattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकान् दानवान् हत्वा हृत्वा त्रिभुवनं बलेः । पुरंदराय त्रैलोक्यं दत्त्वा बलिम् उवाच ह

anekān dānavān hatvā hṛtvā tribhuvanaṃ baleḥ / puraṃdarāya trailokyaṃ dattvā balim uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मात् ते भक्तितो दत्तं तोयम् अद्य करे मम । तस्मात् ते सांप्रतं दत्तं पातालतलम् उत्तमम्

yasmāt te bhaktito dattaṃ toyam adya kare mama / tasmāt te sāṃprataṃ dattaṃ pātālatalam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गत्वा महाभाग भुङ्क्ष्व त्वं मत्प्रसादतः । वैवस्वते ऽन्तरे ऽतीते पुनर् इन्द्रो भविष्यसि

tatra gatvā mahābhāga bhuṅkṣva tvaṃ matprasādataḥ / vaivasvate 'ntare 'tīte punar indro bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणम्य च ततो गत्वा तलं भोगम् अवाप्तवान्

praṇamya ca tato gatvā talaṃ bhogam avāptavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रो ऽपि स्वर्गम् आरुह्य प्रसादाद् वामनस्य वै । समागतास् त्रिभुवनं राजन् देवसमन्वितः

śukro 'pi svargam āruhya prasādād vāmanasya vai / samāgatās tribhuvanaṃ rājan devasamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स्मरेत् प्रातर् उत्थाय वामनस्य कथाम् इमाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते

yaḥ smaret prātar utthāya vāmanasya kathām imām / sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं पुरा वामनरूपम् आस्थितो हरिर् बलेर् हृत्य जगत्त्रयं नृप । कृत्वा प्रसादं च दिवौकसां पतेर् दत्त्वा त्रिलोकं स ययौ महोदधिम्

itthaṃ purā vāmanarūpam āsthito harir baler hṛtya jagattrayaṃ nṛpa / kṛtvā prasādaṃ ca divaukasāṃ pater dattvā trilokaṃ sa yayau mahodadhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.