सत्यं केचित् प्रशंसन्ति तपः शौचं तथापरे । सांख्यं केचित् प्रशंसन्ति योगम् अन्ये प्रचक्षते
satyaṃ kecit praśaṃsanti tapaḥ śaucaṃ tathāpare / sāṃkhyaṃ kecit praśaṃsanti yogam anye pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानं केचित् प्रशंसन्ति समलोष्टाश्मकाञ्चनाः । क्षमां केचित् प्रशंसन्ति तथैव च दयार्जवम्
jñānaṃ kecit praśaṃsanti samaloṣṭāśmakāñcanāḥ / kṣamāṃ kecit praśaṃsanti tathaiva ca dayārjavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिद् दानं प्रशंसन्ति केचिद् आहुः परं शुभम् । सम्यग्ज्ञानं परं केचित् केचिद् वैराग्यम् उत्तमम्
kecid dānaṃ praśaṃsanti kecid āhuḥ paraṃ śubham / samyagjñānaṃ paraṃ kecit kecid vairāgyam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निष्टोमादिकर्माणि तथा केचित् परं विदुः । आत्मध्यानं परं केचित् सांख्यतत्त्वार्थवेदिनः
agniṣṭomādikarmāṇi tathā kecit paraṃ viduḥ / ātmadhyānaṃ paraṃ kecit sāṃkhyatattvārthavedinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थकाममोक्षाणां चतुर्णाम् इह केवलम् । उपायः पदभेदेन बहुधैवं प्रचक्ष्यते
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ caturṇām iha kevalam / upāyaḥ padabhedena bahudhaivaṃ pracakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चावस्थिते लोके कृत्याकृत्यविधौ नराः । व्यामोहम् एव गच्छन्ति विमुक्ताः पापकर्मभिः
evaṃ cāvasthite loke kṛtyākṛtyavidhau narāḥ / vyāmoham eva gacchanti vimuktāḥ pāpakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एतेषु परं कृत्यम् अनुष्ठेयं महात्मभिः । वक्तुम् अर्हसि सर्वज्ञ मम सर्वार्थसाधकम्
yad eteṣu paraṃ kṛtyam anuṣṭheyaṃ mahātmabhiḥ / vaktum arhasi sarvajña mama sarvārthasādhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयताम् इदम् अत्यन्तं गूढं संसारमोचनम् । अत्रैवोदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम्
śrūyatām idam atyantaṃ gūḍhaṃ saṃsāramocanam / atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्डरीकस्य संवादं देवर्षेर् नारदस्य च । ब्राह्मणः श्रुतसंपन्नः पुण्डरीको महामतिः
puṇḍarīkasya saṃvādaṃ devarṣer nāradasya ca / brāhmaṇaḥ śrutasaṃpannaḥ puṇḍarīko mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमे प्रथमे तिष्ठन् गुरूणां वशगः सदा । जितेन्द्रियो जितक्रोधः संध्योपासनधिष्ठितः
āśrame prathame tiṣṭhan gurūṇāṃ vaśagaḥ sadā / jitendriyo jitakrodhaḥ saṃdhyopāsanadhiṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदवेदाङ्गनिपुणः शास्त्रेषु च विचक्षणः । समिद्भिः साधुयत्नेन सायं प्रातर् हुताशनम्
vedavedāṅganipuṇaḥ śāstreṣu ca vicakṣaṇaḥ / samidbhiḥ sādhuyatnena sāyaṃ prātar hutāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यात्वा यज्ञपतिं विष्णुं सम्यग् आराधयन् विभुम् । तपस्स्वाध्यायनिरतः साक्षाद् ब्रह्मसुतो यथा
dhyātvā yajñapatiṃ viṣṇuṃ samyag ārādhayan vibhum / tapassvādhyāyanirataḥ sākṣād brahmasuto yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदकेन्धनपुष्पार्थैर् असकृत् तर्पयन् गुरून् । मातापितृभ्यां शुश्रूषुर् भिक्षाहारी जनप्रियः
udakendhanapuṣpārthair asakṛt tarpayan gurūn / mātāpitṛbhyāṃ śuśrūṣur bhikṣāhārī janapriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविद्याम् अधीयाणः प्राणायामपरायणः तस्य सर्वार्थभूतस्य संसारे ऽत्यन्तनिःस्पृहा । बुद्धिर् आसीन् महाराज संसारार्णवतारणी पितरं मातरं चैव भ्रातृन् अथ पितामहान्
brahmavidyām adhīyāṇaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ tasya sarvārthabhūtasya saṃsāre 'tyantaniḥspṛhā / buddhir āsīn mahārāja saṃsārārṇavatāraṇī pitaraṃ mātaraṃ caiva bhrātṛn atha pitāmahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृव्यान् मातुलांश् चैव सखीन् संबन्धिबान्धवान् । परित्यज्य महोदारस् तृणानीव यथासुखम्
pitṛvyān mātulāṃś caiva sakhīn saṃbandhibāndhavān / parityajya mahodāras tṛṇānīva yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचचार महीम् एतां शाकमूलफलाशनः । अनित्यं यौवनं रूपम् आयुष्यं द्रव्यसंचयम्
vicacāra mahīm etāṃ śākamūlaphalāśanaḥ / anityaṃ yauvanaṃ rūpam āyuṣyaṃ dravyasaṃcayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संचिन्त्यमानेन त्रैलोक्यं लोष्ठवत् स्मृतम् । पुराणोदितमार्गेण सर्वतीर्थानि वै मुने
iti saṃcintyamānena trailokyaṃ loṣṭhavat smṛtam / purāṇoditamārgeṇa sarvatīrthāni vai mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमिष्यामि यथाकालम् इति निश्चितमानसः । गङ्गां च यमुनां चैव गोमतीम् अथ गण्डकीम्
gamiṣyāmi yathākālam iti niścitamānasaḥ / gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva gomatīm atha gaṇḍakīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतद्रूं च पयोष्णीं च सरयूं च सरस्वतीम् । प्रयागं नर्मदां चैव महानद्यो नदान् अपि
śatadrūṃ ca payoṣṇīṃ ca sarayūṃ ca sarasvatīm / prayāgaṃ narmadāṃ caiva mahānadyo nadān api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गयां च विन्ध्यतीर्थानि हिमवत्प्रभवाणि च । अन्यानि च महातेजास् तीर्तानि स महाव्रतः
gayāṃ ca vindhyatīrthāni himavatprabhavāṇi ca / anyāni ca mahātejās tīrtāni sa mahāvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संचचार महाबाहुर् यथाकालं यथाविधि । कदाचित् प्राप्तवान् वीरः शालग्रामं तपोधनः
saṃcacāra mahābāhur yathākālaṃ yathāvidhi / kadācit prāptavān vīraḥ śālagrāmaṃ tapodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्डरीको महाभागः पुण्यकर्मवशानुगः । आसेव्यमानम् ऋषिभिस् तत्त्वविद्भिस् तपोधनैः
puṇḍarīko mahābhāgaḥ puṇyakarmavaśānugaḥ / āsevyamānam ṛṣibhis tattvavidbhis tapodhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनीनाम् आश्रमं रम्यं पुराणेषु च विश्रुतम् । भूषितं चक्रनद्या च चक्राङ्कितशिलातलम्
munīnām āśramaṃ ramyaṃ purāṇeṣu ca viśrutam / bhūṣitaṃ cakranadyā ca cakrāṅkitaśilātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्यं विविक्तं विस्तीर्णं सदा चित्तप्रसादकम् । केचिच् चक्राङ्कितास् तस्मिन् प्राणिनः पुण्यदर्शनाः
ramyaṃ viviktaṃ vistīrṇaṃ sadā cittaprasādakam / kecic cakrāṅkitās tasmin prāṇinaḥ puṇyadarśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचरन्ति यथाकामं पुण्यतीर्थप्रसङ्गिनः । तस्मिन् क्षेत्रे महापुण्ये शालग्रामे महामतिः
vicaranti yathākāmaṃ puṇyatīrthaprasaṅginaḥ / tasmin kṣetre mahāpuṇye śālagrāme mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्डरीकः प्रसन्नात्मा तीर्थानि समसेवत । स्नात्वा देवह्रदे तीर्थे सरस्वत्यां च सुव्रतः
puṇḍarīkaḥ prasannātmā tīrthāni samasevata / snātvā devahrade tīrthe sarasvatyāṃ ca suvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिस्मर्यां चक्रकुण्डे चक्रनद्यासृतेष्व् अपि । तथान्यान्य् अपि तीर्थानि तस्मिन्न् एव चचार सः
jātismaryāṃ cakrakuṇḍe cakranadyāsṛteṣv api / tathānyāny api tīrthāni tasminn eva cacāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्षेत्रप्रभावेण तीर्थानां चैव तेजसा । मनः प्रसादम् अगमत् तस्य तस्मिन् महात्मनः
tataḥ kṣetraprabhāveṇa tīrthānāṃ caiva tejasā / manaḥ prasādam agamat tasya tasmin mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि तीर्थे विशुद्धात्मा ध्यानयोगपरायणः । तत्रैव सिद्धिम् आकाङ्क्षन् समाराध्य जगत्पतिम्
so 'pi tīrthe viśuddhātmā dhyānayogaparāyaṇaḥ / tatraiva siddhim ākāṅkṣan samārādhya jagatpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रोक्तेन विधानेन भक्त्या परमया युतः । उवास चिरम् एकाकी निर्द्वन्द्वः संयतेन्द्रियः
śāstroktena vidhānena bhaktyā paramayā yutaḥ / uvāsa ciram ekākī nirdvandvaḥ saṃyatendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकमूलफलाहारः संतुष्टः समदर्शनः । यमैश् च नियमैश् चैव तथा चासनबन्धनैः
śākamūlaphalāhāraḥ saṃtuṣṭaḥ samadarśanaḥ / yamaiś ca niyamaiś caiva tathā cāsanabandhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामैः सुतीक्ष्णैश् च प्रत्याहारैश् च संततैः । धारणाभिस् तथा ध्यानैः समाधिभिर् अतन्द्रितः
prāṇāyāmaiḥ sutīkṣṇaiś ca pratyāhāraiś ca saṃtataiḥ / dhāraṇābhis tathā dhyānaiḥ samādhibhir atandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगाभ्यासं तदा सम्यक् चक्रे विगतकल्मषः । आराध्य देवदेवेशं तद्गतेनान्तरात्मना
yogābhyāsaṃ tadā samyak cakre vigatakalmaṣaḥ / ārādhya devadeveśaṃ tadgatenāntarātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्डरीको महाभागः पुरुषार्थविशारदः । प्रसादं परम् आकाङ्क्षन् विष्णोस् तद्गतमानसः
puṇḍarīko mahābhāgaḥ puruṣārthaviśāradaḥ / prasādaṃ param ākāṅkṣan viṣṇos tadgatamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तस्मिन् निवसतः शालग्रामे महात्मनः । पुण्डरीकस्य राजेन्द्र कालो ऽगच्छन् महांस् ततः
tasya tasmin nivasataḥ śālagrāme mahātmanaḥ / puṇḍarīkasya rājendra kālo 'gacchan mahāṃs tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुने कदाचित् तं देशं नारदः परमार्थवित् । जगाम सुमहातेजाः साक्षादादित्यसंनिभः
mune kadācit taṃ deśaṃ nāradaḥ paramārthavit / jagāma sumahātejāḥ sākṣādādityasaṃnibhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं द्रष्टुकामो देवर्षिः पुण्डरीकं तपोनिधिम् । विष्णुभक्तिपरीतात्मा वैष्णवानां हिते रतः
taṃ draṣṭukāmo devarṣiḥ puṇḍarīkaṃ taponidhim / viṣṇubhaktiparītātmā vaiṣṇavānāṃ hite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दृष्ट्वा नारदं प्राप्तं सर्वतेजः प्रभान्वितम् । महामतिं महाप्राज्ञं सर्वागमविशारदम्
sa dṛṣṭvā nāradaṃ prāptaṃ sarvatejaḥ prabhānvitam / mahāmatiṃ mahāprājñaṃ sarvāgamaviśāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना । अर्घं दत्त्वा यथायोग्यं प्रणामम् अकरोत् ततः
prāñjaliḥ praṇato bhūtvā prahṛṣṭenāntarātmanā / arghaṃ dattvā yathāyogyaṃ praṇāmam akarot tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽयम् अत्यद्भुताकारस् तेजस्वी हृद्यवेषधृक् । आतोद्यहस्तः सुमुखो जटामण्डलभूषणः
ko 'yam atyadbhutākāras tejasvī hṛdyaveṣadhṛk / ātodyahastaḥ sumukho jaṭāmaṇḍalabhūṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवस्वान् अथ वा वह्निर् इन्द्रो वरुण एव वा । इति संचिन्तयन् विप्रः पप्रच्छ परमद्युतिः
vivasvān atha vā vahnir indro varuṇa eva vā / iti saṃcintayan vipraḥ papraccha paramadyutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को भवान् इह संप्राप्तः कुतो वा परमद्युते । त्वद्दर्शनं ह्य् अपुण्यानां प्रायेण भुवि दुर्लभम्
ko bhavān iha saṃprāptaḥ kuto vā paramadyute / tvaddarśanaṃ hy apuṇyānāṃ prāyeṇa bhuvi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदो ऽहम् अनुप्राप्तस् त्वद्दर्शनकुतूहलात् । पुण्डरीक हरेर् भक्तस् त्वादृशः सततं द्विज
nārado 'ham anuprāptas tvaddarśanakutūhalāt / puṇḍarīka harer bhaktas tvādṛśaḥ satataṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतः संभाषितो वापि पूजितो वा द्विजोत्तम । पुनाति भगवद्भक्तश् चाण्डालो ऽपि यदृच्छया
smṛtaḥ saṃbhāṣito vāpi pūjito vā dvijottama / punāti bhagavadbhaktaś cāṇḍālo 'pi yadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासो ऽहं वासुदेवस्य देवदेवस्य शार्ङ्गिणह् । इत्युक्तो नारदेनासौ भक्तिपर्याकुलात्मना
dāso 'haṃ vāsudevasya devadevasya śārṅgiṇah / ityukto nāradenāsau bhaktiparyākulātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोवाच मधुरं विप्रस् तद्दर्शनसुविस्मितः धन्यो ऽहं देहिनाम् अद्य सुपूज्यो ऽहं सुरैर् अपि
provāca madhuraṃ vipras taddarśanasuvismitaḥ dhanyo 'haṃ dehinām adya supūjyo 'haṃ surair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतार्थाः पितरो मे ऽद्य संप्रातं जन्मणः फलम् । अनुगृह्णीष्व देवर्षे त्वद्भक्तस्य विशेषतः
kṛtārthāḥ pitaro me 'dya saṃprātaṃ janmaṇaḥ phalam / anugṛhṇīṣva devarṣe tvadbhaktasya viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं किं करोम्य् अहं विद्वन् भ्राम्यमाणः स्वकर्मभिः । कर्तव्यं परमं गुह्यम् उपदेष्टुं त्वम् अर्हसि
kiṃ kiṃ karomy ahaṃ vidvan bhrāmyamāṇaḥ svakarmabhiḥ / kartavyaṃ paramaṃ guhyam upadeṣṭuṃ tvam arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं गतिः सरवलोकानां वैष्णवानां विशेषतः अनेकानीह शास्त्राणि कर्माणि च तथा द्विज
tvaṃ gatiḥ saravalokānāṃ vaiṣṇavānāṃ viśeṣataḥ anekānīha śāstrāṇi karmāṇi ca tathā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममार्गाश् च बहवस् तथैव प्राणिनः स्मृताः । वैलक्षण्यं च जगतस् तस्माद् एव द्विजोत्तम
dharmamārgāś ca bahavas tathaiva prāṇinaḥ smṛtāḥ / vailakṣaṇyaṃ ca jagatas tasmād eva dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्ताज् जायते सर्वं सर्वात्मकम् इदं जगत् । इत्य् एवं प्राहुर् अपरे तत्रैव लयम् एव च
avyaktāj jāyate sarvaṃ sarvātmakam idaṃ jagat / ity evaṃ prāhur apare tatraiva layam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानो बहवो प्रोक्ता नित्याः सर्वगतास् तथा । अन्यैर् मतिमतां श्रेष्ठ तत्त्वालोकनतत्परैः
ātmāno bahavo proktā nityāḥ sarvagatās tathā / anyair matimatāṃ śreṣṭha tattvālokanatatparaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाद्य् अनुसंचिन्त्य यथामति यथाश्रुतम् । वदन्ति ऋषयः सर्वे नानामतविशारदाः
evamādy anusaṃcintya yathāmati yathāśrutam / vadanti ṛṣayaḥ sarve nānāmataviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुष्वावहितो ब्रह्मन् कथयामि तवानघ । परमार्थम् इदं गुह्यं घोरसंसारमोचनम्
śṛṇuṣvāvahito brahman kathayāmi tavānagha / paramārtham idaṃ guhyaṃ ghorasaṃsāramocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनागतम् अतीतं च विप्रकृष्टम् अतीव यत् । न गृह्णाति नृणां दृष्टिर् वर्तमानार्थनिश्चिता
anāgatam atītaṃ ca viprakṛṣṭam atīva yat / na gṛhṇāti nṛṇāṃ dṛṣṭir vartamānārthaniścitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुष्वावहितं तात कथयामि तवानघ । यत् प्रोक्तं ब्रह्मणा पूर्वं पृच्छतो मम सुव्रत
śṛṇuṣvāvahitaṃ tāta kathayāmi tavānagha / yat proktaṃ brahmaṇā pūrvaṃ pṛcchato mama suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद् ब्रह्मलोकस्थं पद्मयोनिं पितामहम् । प्रणिपत्य यथान्यायं पृष्टवान् अहम् अव्ययम्
kadācid brahmalokasthaṃ padmayoniṃ pitāmaham / praṇipatya yathānyāyaṃ pṛṣṭavān aham avyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तज् ज्ञानं परं देव कश् च योगः परस् तथा । एतन् मे तत्त्वतः सर्वं त्वम् आचक्ष्व पितामह
kiṃ taj jñānaṃ paraṃ deva kaś ca yogaḥ paras tathā / etan me tattvataḥ sarvaṃ tvam ācakṣva pitāmaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः परः प्रकृतेः प्रोक्तः पुरुषः पञ्चविंशकः । स एव सर्वभूतानां नर इत्य् अभिधीयते
yaḥ paraḥ prakṛteḥ proktaḥ puruṣaḥ pañcaviṃśakaḥ / sa eva sarvabhūtānāṃ nara ity abhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नराज् जातानि तत्त्वानि नाराणीति ततो विदुः । तान्य् एव चायनं तस्य तेन नारायणः स्मृतः
narāj jātāni tattvāni nārāṇīti tato viduḥ / tāny eva cāyanaṃ tasya tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणाज् जगत् सर्वं सर्गकाले प्रजायते । तस्मिन्न् एव पुनस् तच् च प्रलये संप्रलीयते
nārāyaṇāj jagat sarvaṃ sargakāle prajāyate / tasminn eva punas tac ca pralaye saṃpralīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणः परं ब्रह्म तत्त्वं नारायणः परम् । नारायणः परं ज्योतिर् आत्मा नारायणः परः
nārāyaṇaḥ paraṃ brahma tattvaṃ nārāyaṇaḥ param / nārāyaṇaḥ paraṃ jyotir ātmā nārāyaṇaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराद् अपि परश् चासौ तस्मान् नातिपरं मुने । यच् च किंचिज् जगत्य् अस्मिन् दृश्यते श्रूयते ऽपि वा
parād api paraś cāsau tasmān nātiparaṃ mune / yac ca kiṃcij jagaty asmin dṛśyate śrūyate 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर् बहिश् च तत् सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः । एवं विदित्वा तं देवाः साकारं व्याहरन् मुहुः
antar bahiś ca tat sarvaṃ vyāpya nārāyaṇaḥ sthitaḥ / evaṃ viditvā taṃ devāḥ sākāraṃ vyāharan muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो नारायणायेति ध्यात्वा चानन्यमानसाः । किं तस्य दानैः किं तीर्थैः किं तपोभिः किम् अध्वरैः
namo nārāyaṇāyeti dhyātvā cānanyamānasāḥ / kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kim adhvaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणम् अनन्यधीः । एतज् ज्ञानं वरं नातो योगश् चैव परस् तथा
yo nityaṃ dhyāyate devaṃ nārāyaṇam ananyadhīḥ / etaj jñānaṃ varaṃ nāto yogaś caiva paras tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परविरुद्धार्थैः किम् अन्यैः शास्त्रविस्तरैः । बहवो ऽपि यथा मार्गा विशन्त्य् एवं महत् पुरम्
parasparaviruddhārthaiḥ kim anyaiḥ śāstravistaraiḥ / bahavo 'pi yathā mārgā viśanty evaṃ mahat puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ज्ञानानि सर्वाणि प्रविशन्ति तम् ईश्वरम् । स हि सर्वगतो देवः सूक्ष्मो ऽव्यक्तः सनातनः
tathā jñānāni sarvāṇi praviśanti tam īśvaram / sa hi sarvagato devaḥ sūkṣmo 'vyaktaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगदादिर् अनाद्यन्तः स्वयंभूर् भूतभावनः । विष्णुर् विभुर् अचिन्त्यात्मा नित्यः सदसदात्मकः
jagadādir anādyantaḥ svayaṃbhūr bhūtabhāvanaḥ / viṣṇur vibhur acintyātmā nityaḥ sadasadātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवोजगद्वासः पुराणः कविर् अव्ययः । यस्मात् प्राप्तं स्थितिं कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम्
vāsudevojagadvāsaḥ purāṇaḥ kavir avyayaḥ / yasmāt prāptaṃ sthitiṃ kṛtsnaṃ trailokyaṃ sacarācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् स भगवान् देवो विष्णुर् इत्य् अभिधीयते । यस्माद् वा सर्वभूतानां तत्त्वाद्यानां युगक्षये
tasmāt sa bhagavān devo viṣṇur ity abhidhīyate / yasmād vā sarvabhūtānāṃ tattvādyānāṃ yugakṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् निवासः संसर्गे वासुदेवस् ततस् तु सः । तम् आहुः पुरुषं केचित् केचिद् ईश्वरम् अव्ययम्
tasmin nivāsaḥ saṃsarge vāsudevas tatas tu saḥ / tam āhuḥ puruṣaṃ kecit kecid īśvaram avyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञानमात्रं केचिच् च केचिद् ब्रह्म परं तथा । केचित् कालम् अनाद्यन्तं केचिज् जीवं सनातनम्
vijñānamātraṃ kecic ca kecid brahma paraṃ tathā / kecit kālam anādyantaṃ kecij jīvaṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिच् च परमात्मानं केचिच् चैवम् अनामयम् । केचित् क्षेत्रज्ञम् इत्य् आहुः केचित् षड्विंशकं तथा
kecic ca paramātmānaṃ kecic caivam anāmayam / kecit kṣetrajñam ity āhuḥ kecit ṣaḍviṃśakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठमात्रं केचिच् च केचित् पद्मरजोउपमम् । एते चान्ये च मुनिभिः संज्ञाभेदाः पृथग्विधाः
aṅguṣṭhamātraṃ kecic ca kecit padmarajoupamam / ete cānye ca munibhiḥ saṃjñābhedāḥ pṛthagvidhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रेषु कथिता विष्णोर् लोकव्यामोहकारकाः । एकं यदि भवेच् छास्त्रं ज्ञानं निःसंशयं भवेत्
śāstreṣu kathitā viṣṇor lokavyāmohakārakāḥ / ekaṃ yadi bhavec chāstraṃ jñānaṃ niḥsaṃśayaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुत्वाद् इह शात्राणां ज्ञानतत्त्वं सुदुर्लभम् । आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः
bahutvād iha śātrāṇāṃ jñānatattvaṃ sudurlabham / āloḍya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदम् एकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा । त्यक्त्वा व्यामोहकान् सर्वान् तस्माच् छास्त्रार्थविस्तरान्
idam ekaṃ suniṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā / tyaktvā vyāmohakān sarvān tasmāc chāstrārthavistarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्यचेता ध्यायस्व नारायणम् अतन्द्रितः । एवं ज्नात्वा तु सततं देवदेवं तम् अव्ययम्
ananyacetā dhyāyasva nārāyaṇam atandritaḥ / evaṃ jnātvā tu satataṃ devadevaṃ tam avyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रं यास्यसि तत्रैव सायुज्यं नात्र संशयः । श्रुत्वेदं ब्रह्मणा प्रोक्तं ज्ञानयोगं सुदुर्लभम्
kṣipraṃ yāsyasi tatraiva sāyujyaṃ nātra saṃśayaḥ / śrutvedaṃ brahmaṇā proktaṃ jñānayogaṃ sudurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहम् आसं विप्रेन्द्र नारायणपरायणः । नमो नारायणायेति ये विदुर् ब्रह्म शाश्वतम्
tato 'ham āsaṃ viprendra nārāyaṇaparāyaṇaḥ / namo nārāyaṇāyeti ye vidur brahma śāśvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तकाले जपन्तस् ते यान्ति विष्णोः परं पदम् । तस्मान् नारायणस् तात परमात्मा सनातनः
antakāle japantas te yānti viṣṇoḥ paraṃ padam / tasmān nārāyaṇas tāta paramātmā sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्यमनसा नित्यं ध्येयस् तत्त्वविचिन्तकैः । नारायणो जगद्व्यापी परमात्मा सनातनः
ananyamanasā nityaṃ dhyeyas tattvavicintakaiḥ / nārāyaṇo jagadvyāpī paramātmā sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगतां सृष्टिसंहार- परिपालनतत्परः । श्रवणात् पठनाच् चैव निदिध्यासनतत्परैः
jagatāṃ sṛṣṭisaṃhāra- paripālanatatparaḥ / śravaṇāt paṭhanāc caiva nididhyāsanatatparaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराध्यः सर्वथा ब्रह्मन् पुरुषेण हितैषिणा । निःस्पृहा नित्यसंतुष्टा ज्ञानिनः संयतेन्द्रियाः
ārādhyaḥ sarvathā brahman puruṣeṇa hitaiṣiṇā / niḥspṛhā nityasaṃtuṣṭā jñāninaḥ saṃyatendriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्ममा निरहंकारा रागद्वेषविवर्जिताः । अपक्षपतिताः शान्ताः सर्वसंकल्पवर्जिताः
nirmamā nirahaṃkārā rāgadveṣavivarjitāḥ / apakṣapatitāḥ śāntāḥ sarvasaṃkalpavarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानयोगपरा ब्रह्मन् ते पश्यन्ति जगत्पतिम् । त्यक्तत्रया महात्मानो वासुदेवं हरिं गुरुम्
dhyānayogaparā brahman te paśyanti jagatpatim / tyaktatrayā mahātmāno vāsudevaṃ hariṃ gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तयन्ति जगन्नाथं ते पश्यन्ति जगत्पतिम् । तस्मात् त्वम् अपि विप्रेन्द्र नारायणपरो भव
kīrtayanti jagannāthaṃ te paśyanti jagatpatim / tasmāt tvam api viprendra nārāyaṇaparo bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदन्यः को महोदारः प्रार्थितं दातुम् ईश्वरः । हेलया कीर्तितो यो वै स्वं पदं दिशति द्विज
tadanyaḥ ko mahodāraḥ prārthitaṃ dātum īśvaraḥ / helayā kīrtito yo vai svaṃ padaṃ diśati dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि कार्यस् त्वया चैव जपः स्वाध्याय एव च । तम् एवोद्दिश्य देवेशं कुरु नित्यम् अतन्द्रितः
api kāryas tvayā caiva japaḥ svādhyāya eva ca / tam evoddiśya deveśaṃ kuru nityam atandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तत्र बहुभिर् मन्त्रैः किं तत्र बहुभिर् व्रतैः । नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः
kiṃ tatra bahubhir mantraiḥ kiṃ tatra bahubhir vrataiḥ / namo nārāyaṇāyeti mantraḥ sarvārthasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चीरवासा जटधारी त्रिदण्डी मुण्ड एव वा । भूषितो वा द्विजश्रेष्ठ न लिङ्गं धर्मकारणम्
cīravāsā jaṭadhārī tridaṇḍī muṇḍa eva vā / bhūṣito vā dvijaśreṣṭha na liṅgaṃ dharmakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नृसंशा दुरात्मानः पापाचाररताः सदा । ते ऽपि यान्ति परं स्थानं नरा नारायणाश्रयाः
ye nṛsaṃśā durātmānaḥ pāpācāraratāḥ sadā / te 'pi yānti paraṃ sthānaṃ narā nārāyaṇāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मान्तरसहस्रेषु यस्य स्याद् बुद्धिर् ईदृशी । दासो ऽहम् वासुदेवस्य देवदेवस्य शार्ङ्गिणः
janmāntarasahasreṣu yasya syād buddhir īdṛśī / dāso 'ha.m vāsudevasya devadevasya śārṅgiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयाति विष्णुसालोक्यं पुरुषो नात्र संशयः । किं पुनस् तत्गतप्राणः पुरुष संयतेन्द्रियः
prayāti viṣṇusālokyaṃ puruṣo nātra saṃśayaḥ / kiṃ punas tatgataprāṇaḥ puruṣa saṃyatendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा देवदेवर्षिस् तत्रैवान्तरधीयत । परोपकारनिरतस् त्रैलोक्यस्यैकभूषणः
ity uktvā devadevarṣis tatraivāntaradhīyata / paropakāraniratas trailokyasyaikabhūṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्डरीको ऽपि धर्मात्मा नारायणपरायणः । नमो ऽस्तु केशवायेति पुनः पुनर् उदीरयन्
puṇḍarīko 'pi dharmātmā nārāyaṇaparāyaṇaḥ / namo 'stu keśavāyeti punaḥ punar udīrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीदस्व महायोगिन्न् इदम् उच्चार्य सर्वदा । हृत्पुण्डरीके गोविन्दं प्रतिष्ठाप्य जनार्दनम्
prasīdasva mahāyoginn idam uccārya sarvadā / hṛtpuṇḍarīke govindaṃ pratiṣṭhāpya janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्सिद्धिकरे ऽरण्ये शालग्रामे तपोधनः । उवास चिरम् एकाकी पुरुषार्थविचक्षणः
tapassiddhikare 'raṇye śālagrāme tapodhanaḥ / uvāsa ciram ekākī puruṣārthavicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने ऽपि केशवाद् अन्यन् न पश्यति महातपाः । निद्रापि तस्य नैवासीत् पुरुषार्थविरोधिनी
svapne 'pi keśavād anyan na paśyati mahātapāḥ / nidrāpi tasya naivāsīt puruṣārthavirodhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा ब्रह्मचर्येण शौचेन च विशेषतः । जन्मजन्मान्तरारूढ- संस्कारेण च स द्विजः
tapasā brahmacaryeṇa śaucena ca viśeṣataḥ / janmajanmāntarārūḍha- saṃskāreṇa ca sa dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादाद् देवदेवस्य सर्वलोकैकसाक्षिणः । अवाप परमां सिद्धिं वैष्णवीं वीतकल्मषः
prasādād devadevasya sarvalokaikasākṣiṇaḥ / avāpa paramāṃ siddhiṃ vaiṣṇavīṃ vītakalmaṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहव्याघ्रास् तथान्ये ऽपि मृगाः प्राणिविहिंसकाः । विरोधं सहजं हित्वा समेतास् तस्य संनिधौ । निवसन्ति द्विजश्रेष्ठ प्रशान्तेन्द्रियवृत्तयः
siṃhavyāghrās tathānye 'pi mṛgāḥ prāṇivihiṃsakāḥ / virodhaṃ sahajaṃ hitvā sametās tasya saṃnidhau / nivasanti dvijaśreṣṭha praśāntendriyavṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचिद् भगवान् पुण्डरीकस्य धीमतः । प्रादुर् आसीज् जगन्नाथः पुण्डरीकायतेक्षणः
tataḥ kadācid bhagavān puṇḍarīkasya dhīmataḥ / prādur āsīj jagannāthaḥ puṇḍarīkāyatekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासाः स्रगुज्ज्वलः । श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः कौस्तुभेन विभूषितः
śaṅkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsāḥ sragujjvalaḥ / śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ kaustubhena vibhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरुह्य गरुडं श्रीमान् अञ्जनाचलसंनिभः । मेरुशृङ्गम् इवारुढः कालमेघस् तडिद्द्युतिः
āruhya garuḍaṃ śrīmān añjanācalasaṃnibhaḥ / meruśṛṅgam ivāruḍhaḥ kālameghas taḍiddyutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजतेनातपत्रेण मुक्तादामविलम्बिना । विराजमानो देवेशश् चामरव्यजनादिभिः
rājatenātapatreṇa muktādāmavilambinā / virājamāno deveśaś cāmaravyajanādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा देवदेवेशं पुण्डरीकः कृताञ्जलिः । पपात शिरसा भूमौ साध्वसावनतो द्विजः
taṃ dṛṣṭvā devadeveśaṃ puṇḍarīkaḥ kṛtāñjaliḥ / papāta śirasā bhūmau sādhvasāvanato dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिपन्न् इव हृषीकेशं नयनाभ्यां समाकुलः । जगाम महतीं तृप्तिं पुण्डरीकस् तदानघः
pipann iva hṛṣīkeśaṃ nayanābhyāṃ samākulaḥ / jagāma mahatīṃ tṛptiṃ puṇḍarīkas tadānaghaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एवालोकयन् वीरश् चिरप्रार्थितदर्शनः । ततस् तम् आह भगवान् पद्मनाभस् त्रिविक्रमः
tam evālokayan vīraś ciraprārthitadarśanaḥ / tatas tam āha bhagavān padmanābhas trivikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतो ऽस्मि वत्स भद्रं ते पुण्डरीक महामते । वरं वृणीष्व दास्यामि यत् ते मनसि वर्तते
prīto 'smi vatsa bhadraṃ te puṇḍarīka mahāmate / varaṃ vṛṇīṣva dāsyāmi yat te manasi vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा तु वचनं देवदेवेन भाषितम् । इदं विज्ञापयम् आस पुण्डरीको महामतिः
etac chrutvā tu vacanaṃ devadevena bhāṣitam / idaṃ vijñāpayam āsa puṇḍarīko mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वाहम् अत्यन्तदुर्बुद्धिः क्व चात्महितवीक्षणम् । यद् धितं मम देवेश तद् आज्ञापय माधव
kvāham atyantadurbuddhiḥ kva cātmahitavīkṣaṇam / yad dhitaṃ mama deveśa tad ājñāpaya mādhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तो ऽथ भगवान् सुप्रीतः पुनर् अब्रवीत् । पुण्डरीकं महाभागं कृताञ्जलिम् उपस्थितम्
evam ukto 'tha bhagavān suprītaḥ punar abravīt / puṇḍarīkaṃ mahābhāgaṃ kṛtāñjalim upasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगच्छ कुशलं ते ऽस्तु मयैव सह सुव्रत । मद्रूपधारी नित्यात्मा ममैव पार्षदो भव
āgaccha kuśalaṃ te 'stu mayaiva saha suvrata / madrūpadhārī nityātmā mamaiva pārṣado bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तवति प्रीत्या श्रीधरे भक्तवत्सले । देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात च
evam uktavati prītyā śrīdhare bhaktavatsale / devadundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭiḥ papāta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवाः सेन्द्रास् तथा सिद्धाः साधु साध्व् इत्य् अथाब्रुवन् । जगुश् च सिद्धगन्धर्वाः किंनराश् च विशेषतः
devāḥ sendrās tathā siddhāḥ sādhu sādhv ity athābruvan / jaguś ca siddhagandharvāḥ kiṃnarāś ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनं समुपादाय वासुदेवो जगत्पतिः । जगाम गरुडारूढः सर्वदेवनमस्कृतः
athainaṃ samupādāya vāsudevo jagatpatiḥ / jagāma garuḍārūḍhaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् त्वम् अपि विप्रेन्द्र विष्णुभक्तिसमन्वितः । तच्चित्तस् तद्गतप्राणस् तद्भक्तानां हिते रतः
tasmāt tvam api viprendra viṣṇubhaktisamanvitaḥ / taccittas tadgataprāṇas tadbhaktānāṃ hite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चयित्वा यथायोगं भजस्व पुरुषोत्तमम् । शृणुष्व तत्कथाः पुण्याः सर्वपापप्रणाशिनीः
arcayitvā yathāyogaṃ bhajasva puruṣottamam / śṛṇuṣva tatkathāḥ puṇyāḥ sarvapāpapraṇāśinīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.