प्रमाणप्रमेयसंशयप्रयोजनदृष्टान्तसिद्धान्तावयवतर्कनिर्णयवादजल्पवितण्डाहेत्वाभासच्छुलजातिनिग्रहस्थानानां तत्त्वज्ञानान्निःश्रेयसाधिगमः॥
pramāṇaprameyasaṃśayaprayojanadṛṣṭāntasiddhāntāvayavatarkanirṇayavādajalpavitaṇḍāhetvābhāsacchulajātinigrahasthānānāṃ tattvajñānānniḥśreyasādhigamaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखजन्मप्रवृत्तिदोषमिथ्याज्ञानानामुत्तरोत्तरापाये तदनन्तराभावादपवर्गः ॥
duḥkhajanmapravṛttidoṣamithyājñānānāmuttarottarāpāye tadanantarābhāvādapavargaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षानुमानोपमानशब्दाः प्रमाणानि ॥
pratyakṣānumānopamānaśabdāḥ pramāṇāni //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियार्यसन्निकर्षोत्पन्नु ज्ञानमव्यपदेश्यमव्यभिचारि व्यवसायात्मकं प्रत्यक्षम् ॥
indriyāryasannikarṣotpannu jñānamavyapadeśyamavyabhicāri vyavasāyātmakaṃ pratyakṣam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तत्पूर्वकं त्रिविधम् अनुमानं पूर्ववच्छेषवत्सामान्यतो दृष्टं च ॥
atha tatpūrvakaṃ trividham anumānaṃ pūrvavaccheṣavatsāmānyato dṛṣṭaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसिद्धसाधर्म्यात्साध्यसाधनमुपमानम् ॥
prasiddhasādharmyātsādhyasādhanamupamānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्तोपदेशः शब्दः ॥
āptopadeśaḥ śabdaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स द्विविधो दृष्टादृष्टार्थत्वात् ॥
sa dvividho dṛṣṭādṛṣṭārthatvāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्माशरीरेन्द्रियार्थबुद्धिमनःवृत्तिदोषप्रेत्यभावफलदुःखापवर्गासतु प्रमेयम् ॥
ātmāśarīrendriyārthabuddhimanaḥvṛttidoṣapretyabhāvaphaladuḥkhāpavargāsatu prameyam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छाद्वेषप्रयत्नसुखदुःखज्ञानान्यात्मनो लिङ्गम् ॥
icchādveṣaprayatnasukhaduḥkhajñānānyātmano liṅgam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेष्टेन्द्रियार्थाश्रयः शरीरम् ॥
ceṣṭendriyārthāśrayaḥ śarīram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घ्राणरसनचक्षुस्त्वक्श्रोत्राणीन्द्रियाणि भूतेभ्यः ॥
ghrāṇarasanacakṣustvakśrotrāṇīndriyāṇi bhūtebhyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्यापस्तेजो वायुराकाशमिति भूतानि ॥
pṛthivyāpastejo vāyurākāśamiti bhūtāni //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धरसरूपस्पर्शशब्दाः पृथिव्यादिगुणास्तदर्थाः ॥
gandharasarūpasparśaśabdāḥ pṛthivyādiguṇāstadarthāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिरूपलब्धिर्ज्ञानमित्यनर्थान्तरम् ॥
buddhirūpalabdhirjñānamityanarthāntaram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगपज्ज्ञानानुत्पत्तिर्मनसो लिङ्गम् ॥
yugapajjñānānutpattirmanaso liṅgam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तिर्वाग्बुद्धिशरीरारम्भः ॥
pravṛttirvāgbuddhiśarīrārambhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवर्तनालक्षणा दोषाः ॥
pravartanālakṣaṇā doṣāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् उत्पत्तिः प्रेत्यभावः ॥
punar utpattiḥ pretyabhāvaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तिदोषजनितो ऽर्थः फलम् ॥
pravṛttidoṣajanito 'rthaḥ phalam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाधनालक्षणं दुःखम् ॥
bādhanālakṣaṇaṃ duḥkham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदत्यन्तविमोक्षो ऽपवर्गः ॥
tadatyantavimokṣo 'pavargaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानानेकधर्मोपपत्तेर्विप्रतिपत्तेरूपलब्ध्यनुपलब्ध्यव्यवस्थातश्च विशेषापेक्षो विमर्शः संशयः ॥
samānānekadharmopapattervipratipatterūpalabdhyanupalabdhyavyavasthātaśca viśeṣāpekṣo vimarśaḥ saṃśayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमर्थमधिकृत्य प्रवर्तते तत्प्रयोजनम् ॥
yamarthamadhikṛtya pravartate tatprayojanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौकिकपरीक्षदाणां यस्मिन्न् अर्थे बुद्धिसाम्यं स दृष्टान्तः ॥
laukikaparīkṣadāṇāṃ yasminn arthe buddhisāmyaṃ sa dṛṣṭāntaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्त्राधिकरणाभ्युपगसंसस्थितिः सिद्धान्तः ॥
tantrādhikaraṇābhyupagasaṃsasthitiḥ siddhāntaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतन्त्रप्रतितन्त्राधिकरणाभ्युपगमसंस्थित्यर्थान्तरभावात् ॥
sarvatantrapratitantrādhikaraṇābhyupagamasaṃsthityarthāntarabhāvāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतन्त्राविरुद्धस्तन्त्रे ऽधिकृतो ऽर्थः सर्वतन्त्रसिद्धान्तः ॥
sarvatantrāviruddhastantre 'dhikṛto 'rthaḥ sarvatantrasiddhāntaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानतन्त्रसिद्धः परतन्त्रासिद्धः प्रतितन्त्रसिद्धान्तः ॥
samānatantrasiddhaḥ paratantrāsiddhaḥ pratitantrasiddhāntaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्सिद्धाव् अन्यप्रकरणसिद्धिः सः अधिकरणसिद्धान्तः ॥
yatsiddhāv anyaprakaraṇasiddhiḥ saḥ adhikaraṇasiddhāntaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरीक्षिताभ्युपगमात् तद्विशेषपरीक्षणमभ्युपगसिद्धान्तः ॥
aparīkṣitābhyupagamāt tadviśeṣaparīkṣaṇamabhyupagasiddhāntaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिज्ञाहेतूदाहरणोपनयनिगमनान्यवयवाः ॥
pratijñāhetūdāharaṇopanayanigamanānyavayavāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्यनिर्देशः प्रतिज्ञा ॥
sādhyanirdeśaḥ pratijñā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदाहरणसाधर्म्यात्साध्यसाधनं हेतुः ॥
udāharaṇasādharmyātsādhyasādhanaṃ hetuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा वैधर्म्यात् ॥
tathā vaidharmyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्यसाधर्म्यात् तद्धर्मभावी दृष्टान्तः उदाहरणम् ॥
sādhyasādharmyāt taddharmabhāvī dṛṣṭāntaḥ udāharaṇam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विपर्ययात् वा विपरीतम् ॥
tadviparyayāt vā viparītam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदाहरणापेक्षः तथा इति उपसंहारः न तथा इति वा साध्यस्य उपनयः ॥
udāharaṇāpekṣaḥ tathā iti upasaṃhāraḥ na tathā iti vā sādhyasya upanayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेत्वपदेशात्प्रतिज्ञायाः पुनर्वचनं निगमनम् ॥
hetvapadeśātpratijñāyāḥ punarvacanaṃ nigamanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविज्ञाततत्त्वे ऽर्थे कारणोपपत्तितस्तत्त्वज्ञानार्थमूहस्तर्कः ॥
avijñātatattve 'rthe kāraṇopapattitastattvajñānārthamūhastarkaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमृश्य पक्षप्रतिपक्षाभ्यामर्थावधारण निर्णयः ॥
vimṛśya pakṣapratipakṣābhyāmarthāvadhāraṇa nirṇayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमाणतर्कसाधनोपालम्भः सिद्धान्ताविरुद्धः पञ्चावयवोपपन्नः पक्षप्रतिपक्षपरिग्रहो वादः ॥
pramāṇatarkasādhanopālambhaḥ siddhāntāviruddhaḥ pañcāvayavopapannaḥ pakṣapratipakṣaparigraho vādaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तोपपन्नः छलजातिनिग्रहस्थानसाधनोपालम्भः जल्पः ॥
yathoktopapannaḥ chalajātinigrahasthānasādhanopālambhaḥ jalpaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स प्रतिपक्षस्थापनाहीनः वितण्डा ॥
sa pratipakṣasthāpanāhīnaḥ vitaṇḍā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्यभिचारविरुद्धप्रकरणसमसाध्यसमकालातीता हेत्वाभासाः ॥
savyabhicāraviruddhaprakaraṇasamasādhyasamakālātītā hetvābhāsāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनैकान्तिकः सव्यभिचारः ॥
anaikāntikaḥ savyabhicāraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धान्तम् अभ्युपेत्य तद्विरोधी विरुद्धः ॥
siddhāntam abhyupetya tadvirodhī viruddhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात् प्रकरणचिन्ता सः निर्णयार्थमपदिष्टः प्रकरणसमः ॥
yasmāt prakaraṇacintā saḥ nirṇayārthamapadiṣṭaḥ prakaraṇasamaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्याविशिष्टः साध्यत्वात् साध्यसमः ॥
sādhyāviśiṣṭaḥ sādhyatvāt sādhyasamaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालात्ययापदिष्टः कालातीतः ॥
kālātyayāpadiṣṭaḥ kālātītaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचनविधातो ऽर्थविकल्पोपत्या छलम् ॥
vacanavidhāto 'rthavikalpopatyā chalam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् त्रिविधं वाक्छलं सामान्यच्छलमुपचारच्छलं च ॥
tat trividhaṃ vākchalaṃ sāmānyacchalamupacāracchalaṃ ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविशेषाभिहिते ऽर्थे वक्तुरभिप्रायादर्थानतरकल्पना वाक्छलम् ॥
aviśeṣābhihite 'rthe vakturabhiprāyādarthānatarakalpanā vākchalam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्भवतो ऽर्थस्यातिसामान्ययोगाद् असम्भूतार्थकल्पना सामान्यच्छलम् ॥
sambhavato 'rthasyātisāmānyayogād asambhūtārthakalpanā sāmānyacchalam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मविकल्पनिर्देशे अर्थसद्भावप्रतिषेधः उपचारच्छलम् ॥
dharmavikalpanirdeśe arthasadbhāvapratiṣedhaḥ upacāracchalam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्छलम् एवोपचारच्छलं तद् अविशेषात् ॥
vākchalam evopacāracchalaṃ tad aviśeṣāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तदर्थान्तरभावात् ॥
na tadarthāntarabhāvāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविशेषे वा किञ्चित्साधर्म्यात् एकच्छलप्रसङ्गः ॥
aviśeṣe vā kiñcitsādharmyāt ekacchalaprasaṅgaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधर्म्यवैधर्म्याभ्यां प्रत्यवस्थानं जातिः ॥
sādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthānaṃ jātiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रतिपत्तिः अप्रतिपत्तिः च निग्रहस्थानम् ॥
vipratipattiḥ apratipattiḥ ca nigrahasthānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विकल्पाञ्जातिनिग्रहस्थानबहुत्वम् ॥
tadvikalpāñjātinigrahasthānabahutvam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.