Padmagupta (alias Parimala): Navasahasankacarita 1

प्रथमः सर्गः अव्यात् स वो यस्य निसर्गवक्रः स्पृशत्य् अधिज्यस्मरचापलीलाम् । जटापिनद्धोरगराजरत्न- मरीचिलीढोभयकोटिर् इन्दुः

prathamaḥ sargaḥ avyāt sa vo yasya nisargavakraḥ spṛśaty adhijyasmaracāpalīlām / jaṭāpinaddhoragarājaratna- marīcilīḍhobhayakoṭir induḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जटाहिरत्नद्युतिपाटलो ऽव्यात् स वः शशी शङ्करमौलिरत्नम् । श्रुताव् अशोकाङ्कुरकौतुकेन यं कर्तुम् इच्छत्य् अचलेन्द्रकन्या

jaṭāhiratnadyutipāṭalo 'vyāt sa vaḥ śaśī śaṅkaramauliratnam / śrutāv aśokāṅkurakautukena yaṃ kartum icchaty acalendrakanyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भस्थली रक्षतु वो विकीर्ण- सिन्दूररेणुर् द्विरदाननस्य । प्रशान्तये विघ्नतमश्छटानां निष्ठ्यूतबालातपपल्लवेव

kumbhasthalī rakṣatu vo vikīrṇa- sindūrareṇur dviradānanasya / praśāntaye vighnatamaśchaṭānāṃ niṣṭhyūtabālātapapallaveva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षुस् तद् उन्मेषि सदा मुखे वः सारस्वतं शाश्वतम् आविर् अस्तु । पश्यन्ति येनावहिताः कवीन्द्रास् त्रिविष्टपाभ्यन्तरवर्ति वस्तु

cakṣus tad unmeṣi sadā mukhe vaḥ sārasvataṃ śāśvatam āvir astu / paśyanti yenāvahitāḥ kavīndrās triviṣṭapābhyantaravarti vastu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राचीनकविवर्णनम् तत्त्वस्पृशस् ते कवयः पुराणाः श्रीभर्तृमेण्ठप्रमुखा जयन्ति । निस्तृंशधारासदृशेन येषां वैदर्भमार्गेण गिरः प्रवृत्ताः

prācīnakavivarṇanam tattvaspṛśas te kavayaḥ purāṇāḥ śrībhartṛmeṇṭhapramukhā jayanti / nistṛṃśadhārāsadṛśena yeṣāṃ vaidarbhamārgeṇa giraḥ pravṛttāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णेन्दुबिम्बाद् अपि सुन्दराणि तेषाम् अदूरे पुरतो यशांसि । ये भर्तृमेण्ठादिकवीन्द्रसूक्ति- व्यक्तोपदिष्टेन पथा प्रयान्ति

pūrṇendubimbād api sundarāṇi teṣām adūre purato yaśāṃsi / ye bhartṛmeṇṭhādikavīndrasūkti- vyaktopadiṣṭena pathā prayānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्वतीकल्पलतैककन्दं वन्दामहे वाक्पतिराजदेवम् । यस्य प्रसादाद् वयम् अप्य् अनन्य- कवीन्द्रचीर्णे पथि सञ्चरामः

sarasvatīkalpalataikakandaṃ vandāmahe vākpatirājadevam / yasya prasādād vayam apy ananya- kavīndracīrṇe pathi sañcarāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवं यियासुर् मम वाचि मुद्राम् अदत्त यां वाक्पतिराजदेवः । तस्यानुजन्मा कविबान्धवस्य भिनत्ति तां संप्रति सिन्धुराजः

divaṃ yiyāsur mama vāci mudrām adatta yāṃ vākpatirājadevaḥ / tasyānujanmā kavibāndhavasya bhinatti tāṃ saṃprati sindhurājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कवेः शालीनतादि नैते कवीन्द्राः कति काव्यबन्धे तद् एष राज्ञा किम् अहं नियुक्तः । किं वालुकापर्वतके धरेयम् आरोप्यते सत्सु कुलाचलेषु

kaveḥ śālīnatādi naite kavīndrāḥ kati kāvyabandhe tad eṣa rājñā kim ahaṃ niyuktaḥ / kiṃ vālukāparvatake dhareyam āropyate satsu kulācaleṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो महत्साहसम् एतद् एव यद् वर्णणीयो नवसाहसाङ्कः । दूरे परिच्छेदकथा हि सत्यम् एतद्गुणानाम् उदधेर् अपां च

aho mahatsāhasam etad eva yad varṇaṇīyo navasāhasāṅkaḥ / dūre paricchedakathā hi satyam etadguṇānām udadher apāṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्त्याथवास्यैव मम प्रबन्धे सूक्ष्मो ऽयम् उन्मीलति शक्तिलेशः । उल्लङ्घितो यत् कपिना पयोधिः सेवानुभवः स रघूद्वहस्य

bhaktyāthavāsyaiva mama prabandhe sūkṣmo 'yam unmīlati śaktileśaḥ / ullaṅghito yat kapinā payodhiḥ sevānubhavaḥ sa raghūdvahasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समत्सरे चेतसि दुर्जनानां न जातुचित् सूक्तिगुणो गुणाय । निसर्गकृष्णेन्द्रवधूकपोले निरर्थकः कुङ्कुमपत्त्रभङ्गः

samatsare cetasi durjanānāṃ na jātucit sūktiguṇo guṇāya / nisargakṛṣṇendravadhūkapole nirarthakaḥ kuṅkumapattrabhaṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अन्यद् अस्याश् चरितैर् नृपस्य मुक्तावदातैः कृतमण्डनायाः । मदीयसूक्तेर् मुकुलीभवन्तु स्वभावशुद्धानि सतां मनांसि

kim anyad asyāś caritair nṛpasya muktāvadātaiḥ kṛtamaṇḍanāyāḥ / madīyasūkter mukulībhavantu svabhāvaśuddhāni satāṃ manāṃsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो ऽस्तु साहित्यरसाय तस्मै निषिक्तम् अन्तः पृषतापि यस्य । सुवर्णतां वक्त्रम् उपैति सधोर् दुर्वर्णतां याति च दुर्जनस्य

namo 'stu sāhityarasāya tasmai niṣiktam antaḥ pṛṣatāpi yasya / suvarṇatāṃ vaktram upaiti sadhor durvarṇatāṃ yāti ca durjanasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीसाहसाङ्कोज्ज्वलकीर्तिगर्भा ममाथवा कं न हरन्ति वाचः । कस्यात्र लोभाय न शुक्तयस् ता मुक्ता हि यासाम् उदरे स्फुरन्ति

śrīsāhasāṅkojjvalakīrtigarbhā mamāthavā kaṃ na haranti vācaḥ / kasyātra lobhāya na śuktayas tā muktā hi yāsām udare sphuranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिज्ञा एतान्य् अवन्तीश्वरपारिजात- जातानि तारापतिपाण्डुराणि । सम्प्रत्य् अहं पश्यत! दिग्वधूनां यशःप्रसूनान्य् अवतंसयामि

pratijñā etāny avantīśvarapārijāta- jātāni tārāpatipāṇḍurāṇi / sampraty ahaṃ paśyata! digvadhūnāṃ yaśaḥprasūnāny avataṃsayāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ उज्जयिनीवर्णनम् अस्ति क्षितऊज्जयिनीति नाम्ना पुरी विहायस्य् अमरावतीव । बबन्ध यस्यां पदम् इन्द्रकल्पः श्रीविक्रमादित्य इति क्षितीशः

atha ujjayinīvarṇanam asti kṣitaūjjayinīti nāmnā purī vihāyasy amarāvatīva / babandha yasyāṃ padam indrakalpaḥ śrīvikramāditya iti kṣitīśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमञ्जुगुञ्जत्कलहंसपङ्क्ति- विकस्वराम्भोजरजःपिशङ्गा । आभाति यस्याः परिखा नितम्बे सशब्दजम्बूनदमेखलेव

āmañjuguñjatkalahaṃsapaṅkti- vikasvarāmbhojarajaḥpiśaṅgā / ābhāti yasyāḥ parikhā nitambe saśabdajambūnadamekhaleva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकारवप्रच्छलतः शरीरम् आवर्त्य लीलाशयनं मुरारेः । यत्रान्तरस्थायिनिधानरक्षां विधातुम् उन्मग्न इवोरगेन्द्रः

prākāravapracchalataḥ śarīram āvartya līlāśayanaṃ murāreḥ / yatrāntarasthāyinidhānarakṣāṃ vidhātum unmagna ivoragendraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदे पदे सान्द्रसुधोज्ज्वलानि गृहाणि या नाकसदां बिभर्ति । अभ्युद्गतानीव फणीन्द्रलोकम् आपूर्य तद्भूमिभृतां यशांसि

pade pade sāndrasudhojjvalāni gṛhāṇi yā nākasadāṃ bibharti / abhyudgatānīva phaṇīndralokam āpūrya tadbhūmibhṛtāṃ yaśāṃsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमच्छटाहारिभिर् अंशुजालैः प्रालम्बिमुक्ताफलजालकानि । विलासिनीविभ्रममन्दिराणि यस्यां हसन्तीव परस्परस्य

himacchaṭāhāribhir aṃśujālaiḥ prālambimuktāphalajālakāni / vilāsinīvibhramamandirāṇi yasyāṃ hasantīva parasparasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहाणि यस्यां सवराङ्गनानि वराङ्गना रूपपुरस्कृताङ्ग्यः । रूपं समुन्मीलितसद्विलासम् अस्त्रं विलासाः कुसुमायुधस्य

gṛhāṇi yasyāṃ savarāṅganāni varāṅganā rūpapuraskṛtāṅgyaḥ / rūpaṃ samunmīlitasadvilāsam astraṃ vilāsāḥ kusumāyudhasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राननैर् एणादृशाम् अभिख्यां सिताश्मवातायनपङ्क्तिर् एति । अम्भोरुहैर् उज्ज्वलहेमकॢप्तैर् आकाशगङ्गाजलवेणिकेव

yatrānanair eṇādṛśām abhikhyāṃ sitāśmavātāyanapaṅktir eti / ambhoruhair ujjvalahemakḷptair ākāśagaṅgājalaveṇikeva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधूयमानाः पवनेन यस्यां नीलाश्मवेश्मारुणवैजयन्त्यः । भिन्नाञ्जनश्यामघनोद्गतानां तडिल्लतानां द्युतिम् आवहन्ति

vidhūyamānāḥ pavanena yasyāṃ nīlāśmaveśmāruṇavaijayantyaḥ / bhinnāñjanaśyāmaghanodgatānāṃ taḍillatānāṃ dyutim āvahanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदेति कान्तामणिमेखलानां गृहे गृहे यत्र मुहुर् निनादः । आयाति यो ऽनङ्गजयद्विपस्य मदावतारोत्सवडिण्डिमत्वम्

udeti kāntāmaṇimekhalānāṃ gṛhe gṛhe yatra muhur ninādaḥ / āyāti yo 'naṅgajayadvipasya madāvatārotsavaḍiṇḍimatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखेन्दुभिः पौरविलासिनीनां कपोलकान्त्या कृतसंविभागः । न याति कार्श्यं बहुले ऽपि यत्र वातायनासन्नतरः शशाङ्कः

mukhendubhiḥ pauravilāsinīnāṃ kapolakāntyā kṛtasaṃvibhāgaḥ / na yāti kārśyaṃ bahule 'pi yatra vātāyanāsannataraḥ śaśāṅkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पक्षपातेन वदामि सत्यम् उषस्सु यस्यां भवनाङ्गनेभ्यः । सम्मर्जनीभिः परतः क्रियन्ते विसूत्रितैकावलिमौक्तिकानि

na pakṣapātena vadāmi satyam uṣassu yasyāṃ bhavanāṅganebhyaḥ / sammarjanībhiḥ parataḥ kriyante visūtritaikāvalimauktikāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याम् असङ्क्षिप्तदृशां स्तनाङ्के कस्तूरिकापत्त्रलता चकास्ति । शरासनाभ्यासविधौ समाप्ते मुक्तेव गोधा मकरध्वजेन

yasyām asaṅkṣiptadṛśāṃ stanāṅke kastūrikāpattralatā cakāsti / śarāsanābhyāsavidhau samāpte mukteva godhā makaradhvajena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलासिनीसद्मलसत्पताका- पटाञ्चले काञ्चनकिङ्किणीनाम् । निरन्तरैर् या रणितैर् अजस्रम् आज्ञाम् इवोद्घोषयति स्मरस्य

vilāsinīsadmalasatpatākā- paṭāñcale kāñcanakiṅkiṇīnām / nirantarair yā raṇitair ajasram ājñām ivodghoṣayati smarasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिक्षणं या गलितांशुकानाम् अनङ्गलीलाकलहोत्सवेषु । अनल्पकृष्णागुरुधूमभङ्ग्या वामभ्रुवाम् अर्पयतीव वासः

pratikṣaṇaṃ yā galitāṃśukānām anaṅgalīlākalahotsaveṣu / analpakṛṣṇāgurudhūmabhaṅgyā vāmabhruvām arpayatīva vāsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राष्टमीचन्द्रम् उपेयिवांसम् आलम्ब्य सौधेष्व् असमग्रकान्तिम् । केशाहृतैः केतकगर्भबर्हैर् आपूरयन्त्य् अर्धम् अरालकेश्यः

yatrāṣṭamīcandram upeyivāṃsam ālambya saudheṣv asamagrakāntim / keśāhṛtaiḥ ketakagarbhabarhair āpūrayanty ardham arālakeśyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीलाकटाक्षे मदिरेक्षणानां सम्मोहनास्त्रस्फुरितं निवेश्य । रत्या सह कृईडति पुष्पधन्वा यस्याम् अशोकद्रुमवीथिकासु

līlākaṭākṣe madirekṣaṇānāṃ sammohanāstrasphuritaṃ niveśya / ratyā saha kṛīḍati puṣpadhanvā yasyām aśokadrumavīthikāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाने जगन्मोहनकौतुकेन विधाय कूजामिषम् अन्यपुष्टैः । अहर्निशं चूतवनेषु यस्याम् अधीयते मान्मथम् अस्त्रवेदम्

jāne jaganmohanakautukena vidhāya kūjāmiṣam anyapuṣṭaiḥ / aharniśaṃ cūtavaneṣu yasyām adhīyate mānmatham astravedam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्चक्रसंचारिमरीचिदण्ड= च्छलेन चामीकरतोरणानाम् । अवैमि दिक्पालपुरीर् विजित्य या हेमवेत्रग्रहणे नियुङ्क्ते

dikcakrasaṃcārimarīcidaṇḍa= cchalena cāmīkaratoraṇānām / avaimi dikpālapurīr vijitya yā hemavetragrahaṇe niyuṅkte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उल्लासिषु स्वर्णगवाक्षपङ्क्तेर् या रश्मिदण्डेषु विघूर्णमानैः । भात्य् अग्रवेदिस्फटिकांशुजालैर् दोधूयमानोज्ज्वलचामरेव

ullāsiṣu svarṇagavākṣapaṅkter yā raśmidaṇḍeṣu vighūrṇamānaiḥ / bhāty agravedisphaṭikāṃśujālair dodhūyamānojjvalacāmareva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यां गृहप्राङ्गनपद्मराग- रश्मिच्छटापाटलम् अन्तरिक्षम् । आलिङ्गितं किंशुकशोणभासा सन्ध्यातपेनेव सदा विभाति

yasyāṃ gṛhaprāṅganapadmarāga- raśmicchaṭāpāṭalam antarikṣam / āliṅgitaṃ kiṃśukaśoṇabhāsā sandhyātapeneva sadā vibhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवाप्य यस्यां गृहदीर्घिकाच्छ- वैडूर्यसोपानमयूखसख्यम् । हारीतशङ्कां कलहंसशावा वामभ्रुवां प्रत्यहम् अर्पयन्ति

avāpya yasyāṃ gṛhadīrghikāccha- vaiḍūryasopānamayūkhasakhyam / hārītaśaṅkāṃ kalahaṃsaśāvā vāmabhruvāṃ pratyaham arpayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकामम् अच्छैः प्रमदाकपोलैर् यत्रेन्दुबिम्बाकृतिभिः क्रियन्ते । स्ववक्त्रसौन्दर्यविलोकनेषु विलासिनो दर्पणनिर्व्यपेक्षाः

nikāmam acchaiḥ pramadākapolair yatrendubimbākṛtibhiḥ kriyante / svavaktrasaundaryavilokaneṣu vilāsino darpaṇanirvyapekṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराङ्मुखीनाम् अपि रत्नभित्तौ प्रसादवत् तद्वदनं विलोक्य । यस्यां युवानो हरिणेक्षणानाम् अलीककोपं सहसा विदन्ति

parāṅmukhīnām api ratnabhittau prasādavat tadvadanaṃ vilokya / yasyāṃ yuvāno hariṇekṣaṇānām alīkakopaṃ sahasā vidanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन्ति यस्यां कुसुमेषुकेलि- श्रमोन्मिषत्स्वेदलवास् तरुण्यः । कपोलकालागुरुपत्त्रवल्ली- कल्माषम् अम्भो गृहदीर्घिकासु

kurvanti yasyāṃ kusumeṣukeli- śramonmiṣatsvedalavās taruṇyaḥ / kapolakālāgurupattravallī- kalmāṣam ambho gṛhadīrghikāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यां समुन्मीलति सुन्दरीणां सा कापि सौभाग्यविशेषलक्ष्मीः । विलासमुक्तागुणवद् यद् आसां सदा प्रियस् तिष्ठति कण्ठलग्नः

yasyāṃ samunmīlati sundarīṇāṃ sā kāpi saubhāgyaviśeṣalakṣmīḥ / vilāsamuktāguṇavad yad āsāṃ sadā priyas tiṣṭhati kaṇṭhalagnaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवैमि गीतेन हृते कुरङ्गे पुरन्ध्रिभिः सौधतलस्थिताभिः । श्यामासु यस्यां लभते तदच्छ= कपोलबिम्बानुकृतिं मृगाङ्कः

avaimi gītena hṛte kuraṅge purandhribhiḥ saudhatalasthitābhiḥ / śyāmāsu yasyāṃ labhate tadaccha= kapolabimbānukṛtiṃ mṛgāṅkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गेति सर्वत्र गता प्रसिद्धिं नगेन्द्रकन्येव सनीलकण्ठा । या लग्नकाञ्चीविषयेण कान्तिं सिंहासनेनातितरां बिभर्ति

durgeti sarvatra gatā prasiddhiṃ nagendrakanyeva sanīlakaṇṭhā / yā lagnakāñcīviṣayeṇa kāntiṃ siṃhāsanenātitarāṃ bibharti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृन्ताद् अपास्तैर् मरुता विकीर्णैः सुगन्धिभिस् तीरतरुप्रसूनैः । शिप्रासरित् कूलतमालनीला विभाति यस्याः कबरीलतेव

vṛntād apāstair marutā vikīrṇaiḥ sugandhibhis tīrataruprasūnaiḥ / śiprāsarit kūlatamālanīlā vibhāti yasyāḥ kabarīlateva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूमेन या नैकमुखोगतेन संवेष्ट्यमाणा परितश् चकास्ति । मदात्तरत्नेति समत्सरेण कृतोपरोधेव महार्णवेण

dhūmena yā naikamukhogatena saṃveṣṭyamāṇā paritaś cakāsti / madāttaratneti samatsareṇa kṛtoparodheva mahārṇaveṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलङ्घयन्ति श्रुतिवर्त्म यस्यां लीलावतीनां नयनोत्पलानि । बिभर्ति यस्याम् अपि वक्रिमाणम् एको महाकालजटार्धचन्द्रः

vilaṅghayanti śrutivartma yasyāṃ līlāvatīnāṃ nayanotpalāni / bibharti yasyām api vakrimāṇam eko mahākālajaṭārdhacandraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वजाग्रलग्नेन विलम्बता खम् अनेकरत्नांशुकदम्बकेन । यस्यां स चण्डीपतिमण्डपो ऽपि बिभर्ति मायूरम् इवातपत्त्रम्

dhvajāgralagnena vilambatā kham anekaratnāṃśukadambakena / yasyāṃ sa caṇḍīpatimaṇḍapo 'pi bibharti māyūram ivātapattram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा किल ब्रह्मकमण्डलोर् यत् आपूरितं पुण्यतमाभिर् अद्भिः । धत्ते ऽत्र या तत् त्रिपुरान्तकस्य तडागम् आदर्शम् इवाङ्कदेशे

purā kila brahmakamaṇḍalor yat āpūritaṃ puṇyatamābhir adbhiḥ / dhatte 'tra yā tat tripurāntakasya taḍāgam ādarśam ivāṅkadeśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याम् अनेकामरवेश्मराजिर् मणिध्वजाग्रोच्छलितैर् मयूखैः । लिखत्य् अमर्त्यप्रमदाकुचेषु विचित्रवर्णा इव पत्रलेखाः

yasyām anekāmaraveśmarājir maṇidhvajāgrocchalitair mayūkhaiḥ / likhaty amartyapramadākuceṣu vicitravarṇā iva patralekhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यां विसूत्रोज्झितमेखलानि तथा शुकावर्तितसीत्कृतानि । शंसन्ति संकेतम् उषस्सु यूनां शिप्रातटोद्यानलतागृहाणि

yasyāṃ visūtrojjhitamekhalāni tathā śukāvartitasītkṛtāni / śaṃsanti saṃketam uṣassu yūnāṃ śiprātaṭodyānalatāgṛhāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोहरैः कामिजनस्य यस्यां नीरन्ध्रनिर्यन्मृगनाभिगन्धैः । सचन्दनैः काञ्चनकेलिशैलैः कुचैर् इवोद्यानभुवो विभान्ति

manoharaiḥ kāmijanasya yasyāṃ nīrandhraniryanmṛganābhigandhaiḥ / sacandanaiḥ kāñcanakeliśailaiḥ kucair ivodyānabhuvo vibhānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतासु तीरं तिमिघट्टनेन ससंभ्रमं पौरविलासिनीषु । यत्रोल्लसत्फेनततिच्छलेन मुक्तार्द्रहासेव विभाति शिप्रा

gatāsu tīraṃ timighaṭṭanena sasaṃbhramaṃ pauravilāsinīṣu / yatrollasatphenataticchalena muktārdrahāseva vibhāti śiprā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसर्गम् आसाद्य विलासिनीनां विलासवेश्मागुरुधूपधूमैः । बद्धास्पदाः सौधशिखासु यस्यां सुगन्धि तोयं जलदा वमन्ति

saṃsargam āsādya vilāsinīnāṃ vilāsaveśmāgurudhūpadhūmaiḥ / baddhāspadāḥ saudhaśikhāsu yasyāṃ sugandhi toyaṃ jaladā vamanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्पुष्करोद्द्योतितरङ्गशोभि- न्य् अमन्दम् आरब्धमृदङ्गवाद्ये । उद्यानवापीपयसीव यस्याम् एणीदृशो लास्यगृहे रमन्ते

satpuṣkaroddyotitaraṅgaśobhi- ny amandam ārabdhamṛdaṅgavādye / udyānavāpīpayasīva yasyām eṇīdṛśo lāsyagṛhe ramante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माणिक्यवातायनकान्तिजाल- विलुप्तरथ्यातिमिरोत्करासु । श्यामासु यस्यां प्रमदाः कथं चित् सङ्केतम् उत्कम्पिकुचाः प्रयान्ति

māṇikyavātāyanakāntijāla- viluptarathyātimirotkarāsu / śyāmāsu yasyāṃ pramadāḥ kathaṃ cit saṅketam utkampikucāḥ prayānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवाम्बुवाहप्रतिबिम्बवत्यां यत्रोच्चहर्म्यारुणरत्नभूमौ । व्यक्तिं लभन्ते सुरसुन्दरीणां सालक्तकाः प्रावृषि पादमुद्राः

navāmbuvāhapratibimbavatyāṃ yatroccaharmyāruṇaratnabhūmau / vyaktiṃ labhante surasundarīṇāṃ sālaktakāḥ prāvṛṣi pādamudrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतावधानातिशयेन मन्ये या वेधसा मध्यमलोकरत्नम् । स्वशिल्पविज्ञानपरप्रकर्ष- प्रकाशनायात्र विनिर्मितेव

kṛtāvadhānātiśayena manye yā vedhasā madhyamalokaratnam / svaśilpavijñānaparaprakarṣa- prakāśanāyātra vinirmiteva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ नायकवर्णनम् राजास्ति तस्यां स कुलाचलेन्द्र- निकुञ्जविश्रान्तयशस्तरङ्गः । भास्वान् ग्रहाणाम् इव भूपतीनाम् अवाप्तसंख्यो धुरि सिन्धुराजः

atha nāyakavarṇanam rājāsti tasyāṃ sa kulācalendra- nikuñjaviśrāntayaśastaraṅgaḥ / bhāsvān grahāṇām iva bhūpatīnām avāptasaṃkhyo dhuri sindhurājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्व्यूढनानाद्भुतसाहसं च रणे वृतं च स्वयम् एव लक्ष्म्या । नाम्ना यम् एके नवसाहसाङ्कं कुमारनारायणम् आहुर् अन्ये

nirvyūḍhanānādbhutasāhasaṃ ca raṇe vṛtaṃ ca svayam eva lakṣmyā / nāmnā yam eke navasāhasāṅkaṃ kumāranārāyaṇam āhur anye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहेलम् अभ्युद्धरता धरित्रीं मग्नां द्विषद्वारिनिधाव् अगाधे । येनात्र नीता पृथुविक्रमेण व्यक्तिं जगत्य् आदिवराहलीला

sahelam abhyuddharatā dharitrīṃ magnāṃ dviṣadvārinidhāv agādhe / yenātra nītā pṛthuvikrameṇa vyaktiṃ jagaty ādivarāhalīlā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्दामदुग्धाब्धितरङ्गहासे यस्यारिकान्ताकुचमण्डलानि । हाराः पतत्साञ्जनबाष्पपङ्क- कलङ्कभीत्येव परित्यजन्ति

uddāmadugdhābdhitaraṅgahāse yasyārikāntākucamaṇḍalāni / hārāḥ patatsāñjanabāṣpapaṅka- kalaṅkabhītyeva parityajanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यः करस्पर्शम् अवाप्य चित्रं रणे रणे यस्य कृपाणलेखा । तमालनीला शरदिन्दुपाण्डु यशस् त्रिलोकाभरणं प्रसूते

sadyaḥ karasparśam avāpya citraṃ raṇe raṇe yasya kṛpāṇalekhā / tamālanīlā śaradindupāṇḍu yaśas trilokābharaṇaṃ prasūte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराङ्मुखेनापि सदा परस्वे पत्या भुवः सागरमेखलायाः । अहो यशः पूर्वमहीपतीनाम् अनाविलं येन बलाद् विलुप्तम्

parāṅmukhenāpi sadā parasve patyā bhuvaḥ sāgaramekhalāyāḥ / aho yaśaḥ pūrvamahīpatīnām anāvilaṃ yena balād viluptam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं प्रसादश् च मनस्विता च भुजं प्रतापश् च वसुन्धरा च । अध्यासते यस्य मुखारविन्दं द्वे एव सत्यं च सरस्वती च

cittaṃ prasādaś ca manasvitā ca bhujaṃ pratāpaś ca vasundharā ca / adhyāsate yasya mukhāravindaṃ dve eva satyaṃ ca sarasvatī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याप्सरोभिः परिगीयमानम् आकर्ण्य बाह्वोर् विजयप्रपञ्चम् । शचीकुचस्पर्शम् इवाप्य धत्ते रोमोद्गमाध्यासितम् अङ्गम् इन्द्रः

yasyāpsarobhiḥ parigīyamānam ākarṇya bāhvor vijayaprapañcam / śacīkucasparśam ivāpya dhatte romodgamādhyāsitam aṅgam indraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसाधिता येन च बाल्य एव चतुर्भिर् उत्साहवता चतस्रः । श्रुतेन बुद्धिः प्रभुता नयेन त्यागेन लक्ष्मीर् वसुधा बलेन

prasādhitā yena ca bālya eva caturbhir utsāhavatā catasraḥ / śrutena buddhiḥ prabhutā nayena tyāgena lakṣmīr vasudhā balena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणे रणे मुक्तकृपः कृपाणं यः शातधारं कृतवान् कृतास्त्रः । अनेकराजन्यघटाकिरीट- माणिक्यशाणोपलपट्टिकासु

raṇe raṇe muktakṛpaḥ kṛpāṇaṃ yaḥ śātadhāraṃ kṛtavān kṛtāstraḥ / anekarājanyaghaṭākirīṭa- māṇikyaśāṇopalapaṭṭikāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भरेण भूमेः स्फुटम् आ नमन्त्याः पांसुच्छटाः शेषफणामणीनाम् । न्यमीलयन् यद्विजयप्रयाणे नागाङ्गनानां नयनोत्पलानि

bhareṇa bhūmeḥ sphuṭam ā namantyāḥ pāṃsucchaṭāḥ śeṣaphaṇāmaṇīnām / nyamīlayan yadvijayaprayāṇe nāgāṅganānāṃ nayanotpalāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यसंश्लेषविशीर्णहार- च्युतेन सेवावसरे नृपाणाम् । कीर्णासु मुक्तानिकरेण यस्य कक्ष्यासु वारप्रमदाः स्खलन्ति

anyonyasaṃśleṣaviśīrṇahāra- cyutena sevāvasare nṛpāṇām / kīrṇāsu muktānikareṇa yasya kakṣyāsu vārapramadāḥ skhalanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्षिप्य हारान् निजविक्रमाग्नि- स्फुलिङ्गशङ्काम् अनुसन्दधन्ति । येनारिकान्ताकुचमण्डलेषु गुञ्जाफलान्य् आभरणीकृतानि

ākṣipya hārān nijavikramāgni- sphuliṅgaśaṅkām anusandadhanti / yenārikāntākucamaṇḍaleṣu guñjāphalāny ābharaṇīkṛtāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृपाणपातैर् दलताम् अराति- करीन्द्रकुम्भस्थलमौक्तिकानाम् । धूलिच्छटा मांसलयन्ति यस्य समुद्गतान्य् आजिमुखे यशांसि

kṛpāṇapātair dalatām arāti- karīndrakumbhasthalamauktikānām / dhūlicchaṭā māṃsalayanti yasya samudgatāny ājimukhe yaśāṃsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्दुद्युतिः कुन्दसितान् दधाना गुणान् अनङ्गोत्सववैजयन्ती । येन द्विषां दूरम् अनायि कण्ठाद् एकावली वामविलोचना च

indudyutiḥ kundasitān dadhānā guṇān anaṅgotsavavaijayantī / yena dviṣāṃ dūram anāyi kaṇṭhād ekāvalī vāmavilocanā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् वहत्य् अम्बुधिनेमिम् उर्वीम् मौर्वीकिणश्यामलदीर्घदोष्णि । विभाव्यते पौरवराङ्गनानाम् मध्यं परं धाम दरिद्रतायाः

yasmin vahaty ambudhinemim urvīm maurvīkiṇaśyāmaladīrghadoṣṇi / vibhāvyate pauravarāṅganānām madhyaṃ paraṃ dhāma daridratāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्रान्तदिङ्मण्डलकुन्तलेन्द्र- सान्द्रान्धकारान्तरितं रणे यः । स्वराज्यम् अस्त्रारुणमण्डलाग्रो गृहीतवान् दीधितिमान् इवाहः

ākrāntadiṅmaṇḍalakuntalendra- sāndrāndhakārāntaritaṃ raṇe yaḥ / svarājyam astrāruṇamaṇḍalāgro gṛhītavān dīdhitimān ivāhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकम्पितानां मरुतेव यस्य दोष्णाजिभूमाव् अतिदक्षिणेन । अजायतारिप्रमदालतानां बाष्पोदबिन्दूत्करपुष्पमोक्षः

ākampitānāṃ maruteva yasya doṣṇājibhūmāv atidakṣiṇena / ajāyatāripramadālatānāṃ bāṣpodabindūtkarapuṣpamokṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपक्षहृद्भङ्गकृता नितान्तम् भ्रूलेखयाकुञ्चितयोल्लसन्त्या । नाकारमात्रेण परन्तपस्य यस्यान्वकारि क्रिययापि चापम्

vipakṣahṛdbhaṅgakṛtā nitāntam bhrūlekhayākuñcitayollasantyā / nākāramātreṇa parantapasya yasyānvakāri kriyayāpi cāpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोश्चन्दनानोकहम् आप्य यस्य समुल्लसत्सान्द्रयशःप्रसूना । गतातिवृद्धिं लवलीलतेव निबद्धमूला परमारलक्ष्मीः

doścandanānokaham āpya yasya samullasatsāndrayaśaḥprasūnā / gatātivṛddhiṃ lavalīlateva nibaddhamūlā paramāralakṣmīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतानतिभ्यः सहसा ददाति यः साम्परायेष्व् अभयं रिपुभ्यः । यशश् च गृह्णाति तुषारहार- मृणालकर्पूरपरागपाण्डु

kṛtānatibhyaḥ sahasā dadāti yaḥ sāmparāyeṣv abhayaṃ ripubhyaḥ / yaśaś ca gṛhṇāti tuṣārahāra- mṛṇālakarpūraparāgapāṇḍu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशिताशं परितः प्रजानां यस्योदयं धामनिधेर् वदन्ति । मुक्ताञ्जनध्वान्तपरिग्रहाणि नेत्राणि शत्रुप्रमदाजनस्य

prakāśitāśaṃ paritaḥ prajānāṃ yasyodayaṃ dhāmanidher vadanti / muktāñjanadhvāntaparigrahāṇi netrāṇi śatrupramadājanasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य प्रयाणे पृतनाभरेण परिस्खलत्सप्तसमुद्रमुद्रा । परस्परक्षोदसमाकुलासु दोलायते भूः फणभृत्फणासु

yasya prayāṇe pṛtanābhareṇa pariskhalatsaptasamudramudrā / parasparakṣodasamākulāsu dolāyate bhūḥ phaṇabhṛtphaṇāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभिन्नमानं कमलेक्षणानां व्यक्तानुभावं भुवनत्रये ऽपि । आहुर् जना दीर्घगुणाभिरामं यम् एकचापं कुसुमायुधस्य

vibhinnamānaṃ kamalekṣaṇānāṃ vyaktānubhāvaṃ bhuvanatraye 'pi / āhur janā dīrghaguṇābhirāmaṃ yam ekacāpaṃ kusumāyudhasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंशयं प्राग् असृजद् विधाता यम् एकम् एव त्रिजगद्वदान्यम् । कल्पद्रुमादीन् अथ तैस् तदीय- निर्माणशेषैः परमाणुलेशैः

asaṃśayaṃ prāg asṛjad vidhātā yam ekam eva trijagadvadānyam / kalpadrumādīn atha tais tadīya- nirmāṇaśeṣaiḥ paramāṇuleśaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृत्रिमत्यागसमुद्गतानि विपक्वतालीदलपाण्डुराणि । आशालतानां वलयेषु भर्तुर् यशांसि यस्य स्तबकीभवन्ति

akṛtrimatyāgasamudgatāni vipakvatālīdalapāṇḍurāṇi / āśālatānāṃ valayeṣu bhartur yaśāṃsi yasya stabakībhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र प्रतापोर्जितराजचक्र- किरीटरत्नद्युतिचुम्बिताङ्घ्रौ । यथार्थतां याति ययातिपाण्डु- दिलीपतुल्यौजसि राजशब्दः

yatra pratāporjitarājacakra- kirīṭaratnadyuticumbitāṅghrau / yathārthatāṃ yāti yayātipāṇḍu- dilīpatulyaujasi rājaśabdaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिन्दतः क्ष्मासरसीं विगाह्य धर्मक्रियापङ्कजिनीवनानि । स्वैरप्रचारः कलिकुञ्जरस्य येनाङ्कुशेनेव बलान् निरुद्धः

ucchindataḥ kṣmāsarasīṃ vigāhya dharmakriyāpaṅkajinīvanāni / svairapracāraḥ kalikuñjarasya yenāṅkuśeneva balān niruddhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरं विभिन्नाः कुमुदेन्दुकुन्द- भासः समग्रा अपि यत्र ते ते । अन्योन्यम् एकत्र निवाससौख्य- कुतूहलेनेव गुणा घटन्ते

ciraṃ vibhinnāḥ kumudendukunda- bhāsaḥ samagrā api yatra te te / anyonyam ekatra nivāsasaukhya- kutūhaleneva guṇā ghaṭante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्त्यानुलिप्तानि विलोचनानाम् आ पाटलानाम् अतिरोदनेन । सकुङ्कुमानीव पुनो भवन्ति यस्यारिनारीकुचमण्डलानि

kāntyānuliptāni vilocanānām ā pāṭalānām atirodanena / sakuṅkumānīva puno bhavanti yasyārinārīkucamaṇḍalāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रियि प्रतापे यशसि क्षमायां त्यागे विलासे विनये महिम्नि । किम् अन्यद् आरोहति यस्य साम्यं न रन्तिदेवो न पृथुर् न पार्थः

śriyi pratāpe yaśasi kṣamāyāṃ tyāge vilāse vinaye mahimni / kim anyad ārohati yasya sāmyaṃ na rantidevo na pṛthur na pārthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सचिववर्णनम् साम्राज्यभारोद्वहनप्रगल्भो यशोभटाख्यः सचिवो ऽस्ति यस्य । स्वसूक्तिचर्यास्व् अपरेण नाम्ना रमाङ्गदं यं कवयो वदन्ति

sacivavarṇanam sāmrājyabhārodvahanapragalbho yaśobhaṭākhyaḥ sacivo 'sti yasya / svasūkticaryāsv apareṇa nāmnā ramāṅgadaṃ yaṃ kavayo vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलराजधानीवर्णनम् विजित्य लङ्काम् अपि वर्तते या यस्याश् च नायात्य् अलकापि साम्यम् । जेतुः पुरी साप्य् अपरास्ति तस्य धारेति नाम्ना कुलराजधानी

kularājadhānīvarṇanam vijitya laṅkām api vartate yā yasyāś ca nāyāty alakāpi sāmyam / jetuḥ purī sāpy aparāsti tasya dhāreti nāmnā kularājadhānī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां स साहसजितावनिपालमौलि- रत्नांशुपल्लवितकाञ्चनपादपीठः । देवः क्षमावलयम् एतद् उदञ्चितैक- लीलातपत्रसुलभाभरणं भुनक्ति

tasyāṃ sa sāhasajitāvanipālamauli- ratnāṃśupallavitakāñcanapādapīṭhaḥ / devaḥ kṣamāvalayam etad udañcitaika- līlātapatrasulabhābharaṇaṃ bhunakti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.