Padmagupta (alias Parimala): Navasahasankacarita 5

इति श्रीमृगाङ्कगुप्तसूनोः परिमलापरनाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नवसाहसाङ्कचरिते महाकाव्ये पाटलादर्शनं नाम चतुर्थः सर्गः पञ्चमः सर्गः अथ सा वदने नवेन्दुकान्ति- स्मितम् अङ्के विनिवेश्य चामरं च । जगतीपतिम् एवम् आ बभाषे मसृणं मूर्तिमती विदग्धतेव

iti śrīmṛgāṅkaguptasūnoḥ parimalāparanāmnaḥ padmaguptasya kṛtau navasāhasāṅkacarite mahākāvye pāṭalādarśanaṃ nāma caturthaḥ sargaḥ pañcamaḥ sargaḥ atha sā vadane navendukānti- smitam aṅke viniveśya cāmaraṃ ca / jagatīpatim evam ā babhāṣe masṛṇaṃ mūrtimatī vidagdhateva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि पुण्यवशेन दृष्तिम् आप्ते लभते शर्म गतश्रमो ममात्मा । उदिते हि विरोचने नलिन्या वितमस्तामरसं विकासम् एति

tvayi puṇyavaśena dṛṣtim āpte labhate śarma gataśramo mamātmā / udite hi virocane nalinyā vitamastāmarasaṃ vikāsam eti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिमात्रम् उपोढसौकुमार्ये वचसि श्रोत्रम् उपेयुषि त्वदीये । झटिति प्रतिभासते ममायं कठिनश् चन्दनपल्लवावतंसः

atimātram upoḍhasaukumārye vacasi śrotram upeyuṣi tvadīye / jhaṭiti pratibhāsate mamāyaṃ kaṭhinaś candanapallavāvataṃsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अयं मयि संभ्रमो ऽयम् आस्तां किम् अयं न एव जनः परिच्छदस् ते । उपचारविशेषसंविधाने प्रतिपच्चन्द्र इव उदितस् त्वम् एव

kim ayaṃ mayi saṃbhramo 'yam āstāṃ kim ayaṃ na eva janaḥ paricchadas te / upacāraviśeṣasaṃvidhāne pratipaccandra iva uditas tvam eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवदिङ्गितवेदिनैव पृष्टा यद् अनेनाहम् उपान्तवर्तिना ते । किम् उ तत् कथयामि सम्मतं चेत् क्रियतां मे स्वयम् आज्ञया प्रसादः

bhavadiṅgitavedinaiva pṛṣṭā yad anenāham upāntavartinā te / kim u tat kathayāmi sammataṃ cet kriyatāṃ me svayam ājñayā prasādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नायकनिदेशः अभिधेहि लवः कुतूहलस्य त्वदुदन्तश्रवणे ममापि जातः । इति सा वसुधापतेर् निदेशाद् अथ पातालविलासिनी जगाद

nāyakanideśaḥ abhidhehi lavaḥ kutūhalasya tvadudantaśravaṇe mamāpi jātaḥ / iti sā vasudhāpater nideśād atha pātālavilāsinī jagāda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजङ्गलोकवर्णनम् स तव श्रुतिम् आप्त एव तावत् स्मरलीलाभवनं भुजङ्गलोकः । उपयाति यद् एकदेशसाम्यं न मही नापि पुरी पुरन्दरस्य

bhujaṅgalokavarṇanam sa tava śrutim āpta eva tāvat smaralīlābhavanaṃ bhujaṅgalokaḥ / upayāti yad ekadeśasāmyaṃ na mahī nāpi purī purandarasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिदुर्लभसूर्यभासि यस्मिंस् तमसाम् उल्लसतां तिरस्क्रियायै । फणिनो ऽरुणकान्तिभिः शिरस्थैर् मणिभिर् बालम् इवातपं वहन्ति

atidurlabhasūryabhāsi yasmiṃs tamasām ullasatāṃ tiraskriyāyai / phaṇino 'ruṇakāntibhiḥ śirasthair maṇibhir bālam ivātapaṃ vahanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुलिम्पति रोदसी यथेन्दुः प्रभया मां न तथेत्य् असूययेव । पटु यः प्रमादाविलासहास- स्तबकैर् इन्दुपरम्पराः प्रसूते

anulimpati rodasī yathenduḥ prabhayā māṃ na tathety asūyayeva / paṭu yaḥ pramādāvilāsahāsa- stabakair induparamparāḥ prasūte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सविलासम् उदस्तहस्तमुक्तैर् निकरैर् दिग्द्विरदेन्द्रशीकराणाम् । परितो निचिताः सदैव यस्मिन् ककुभस् तारिका इवावभान्ति

savilāsam udastahastamuktair nikarair digdviradendraśīkarāṇām / parito nicitāḥ sadaiva yasmin kakubhas tārikā ivāvabhānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभाति दधन् फणाकलापे पृथिवीं यत्र सः शेषनागराजः । नभसो निपतञ् जवेन भित्त्वा जगतीं गाङ्ग इव च्युतः प्रवाहः

pratibhāti dadhan phaṇākalāpe pṛthivīṃ yatra saḥ śeṣanāgarājaḥ / nabhaso nipatañ javena bhittvā jagatīṃ gāṅga iva cyutaḥ pravāhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगवतीवर्णनम् विदिता खलु वासुकेस् त्रिलोक्यां हरकण्ठाभरणस्य भोगिभर्तुः । ललिताद्भुतभूमिर् अस्ति तस्मिन् नगरी भोगवतीति राजधानी

bhogavatīvarṇanam viditā khalu vāsukes trilokyāṃ harakaṇṭhābharaṇasya bhogibhartuḥ / lalitādbhutabhūmir asti tasmin nagarī bhogavatīti rājadhānī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिहर्म्यतलानि रत्नदीपाः फणिकान्तार्धविलोकितानि वीणाः । ऋतवो ऽप्य् अखिलाः समेत्य यत्र स्मरसाम्राज्यमहाधुरं वहन्ति

maṇiharmyatalāni ratnadīpāḥ phaṇikāntārdhavilokitāni vīṇāḥ / ṛtavo 'py akhilāḥ sametya yatra smarasāmrājyamahādhuraṃ vahanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुपाधिर् उपाहृतो विकासः कमलैर् यत्र विलासदीर्घिकासु । अपि यत्र कुमुद्वतीभिर् अस्तः सहजश् चन्द्रमरीचिपक्षपातः

anupādhir upāhṛto vikāsaḥ kamalair yatra vilāsadīrghikāsu / api yatra kumudvatībhir astaḥ sahajaś candramarīcipakṣapātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिकान् अभिसर्तुम् उद्यतः सन् सपदि व्यालविलासिनीसमूहः । भवति स्वफणामणिप्रदीपे तिमिरोत्सारिणि यत्र साभ्यसूयः

abhikān abhisartum udyataḥ san sapadi vyālavilāsinīsamūhaḥ / bhavati svaphaṇāmaṇipradīpe timirotsāriṇi yatra sābhyasūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिरोहति यत्र वंशमुक्ता- पटलस्मेरतटा सुरस्रवन्ती । सरितः श्रियम् ईर्ष्ययेव तस्याः सुवते मौक्तिकम् एव यत् पयांसि

adhirohati yatra vaṃśamuktā- paṭalasmerataṭā surasravantī / saritaḥ śriyam īrṣyayeva tasyāḥ suvate mauktikam eva yat payāṃsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिकान्तगुणाभिराममूर्तिर् मधुरेण ध्वनिना मनोहरन्ती । विदधाति सदैव यत्र यूनां पदम् अङ्के वनिता च वल्लकी च

atikāntaguṇābhirāmamūrtir madhureṇa dhvaninā manoharantī / vidadhāti sadaiva yatra yūnāṃ padam aṅke vanitā ca vallakī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतशो विलसन्त्य् उदंशुरत्न- स्तबकाः कल्पलता यद् अङ्गणेषु । प्रतिमन्द्रिरम् एवम् एव यस्याम् अपि चिन्तामणयः पदे लुठन्ति

śataśo vilasanty udaṃśuratna- stabakāḥ kalpalatā yad aṅgaṇeṣu / pratimandriram evam eva yasyām api cintāmaṇayaḥ pade luṭhanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि दत्तकुतूहलाः सुराणाम् अपि वाञ्च्छापदम् एकपिङ्गलस्य । अपि निर्विषया मनोरथानाम् उरगान् यत्र विभूतयः श्रयन्ते

api dattakutūhalāḥ surāṇām api vāñcchāpadam ekapiṅgalasya / api nirviṣayā manorathānām uragān yatra vibhūtayaḥ śrayante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसति स्वयम् एव यत्र देवः सदा कल्पितहाटकेश्वराख्यः । स्मरम् ऊर्ध्वविलोचनार्चिषीव त्रिपुरं यः शरपावके जुहाव

vasati svayam eva yatra devaḥ sadā kalpitahāṭakeśvarākhyaḥ / smaram ūrdhvavilocanārciṣīva tripuraṃ yaḥ śarapāvake juhāva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खपालवर्णनम् निजवंशविशेषको ऽस्ति तस्याम् उरगाणाम् अधिपः सः शङ्खपालः । स्रग् असाव् इति यत् फणासु धत्ते वसुधां वासुकिना समानसारः

śaṅkhapālavarṇanam nijavaṃśaviśeṣako 'sti tasyām uragāṇām adhipaḥ saḥ śaṅkhapālaḥ / srag asāv iti yat phaṇāsu dhatte vasudhāṃ vāsukinā samānasāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशिप्रभावर्णनम् जगदेकललाम तस्य कन्या गुणवत्य् अस्ति शशिप्रभा नाम्ना । सहसैव फणभृतां प्रविष्टा भुवने राहुभयाद् इवेन्दुलेखा

śaśiprabhāvarṇanam jagadekalalāma tasya kanyā guṇavaty asti śaśiprabhā nāmnā / sahasaiva phaṇabhṛtāṃ praviṣṭā bhuvane rāhubhayād ivendulekhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कयाप्य् अतिशय्यते ऽतिशीघ्रं यद् इयं कन्दुककेलिषु भ्रमन्ती । अपरं कृतम् अर्थवत् तद् अस्याः सुतरां नाम सखीभिर् आशुगेति

na kayāpy atiśayyate 'tiśīghraṃ yad iyaṃ kandukakeliṣu bhramantī / aparaṃ kṛtam arthavat tad asyāḥ sutarāṃ nāma sakhībhir āśugeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुरदद्भुतरूपसम्पदां ताम् अनुकर्तुं कलयापि धार्ष्ट्यम् एति । न रतिर् न शची न चित्रलेखा न घृताची न तिलोत्तमा न रम्भा

sphuradadbhutarūpasampadāṃ tām anukartuṃ kalayāpi dhārṣṭyam eti / na ratir na śacī na citralekhā na ghṛtācī na tilottamā na rambhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरकिन्नरसिद्धकन्यकाभिः स्वकलाभ्यासवतीभिर् आप्तसख्या । निखिलासु गता परं प्रकर्षं शितधीः शैशवस् एव या कलासु

surakinnarasiddhakanyakābhiḥ svakalābhyāsavatībhir āptasakhyā / nikhilāsu gatā paraṃ prakarṣaṃ śitadhīḥ śaiśavas eva yā kalāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिवारितकेलिकौतुका सा सुतनुः स्नेहवंशवदेन पित्रा । विहरत्य् अपचीयमानबाल्या हरशैले मलये हिमालये च

anivāritakelikautukā sā sutanuḥ snehavaṃśavadena pitrā / viharaty apacīyamānabālyā haraśaile malaye himālaye ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना पुनो ऽत्र विन्ध्यपदे विहरन्त्याः कुसुमावचूडनाम्नि । क्वचिद् अप्य् अगमत् पलाय्य तस्याश् चपलः केलिमृगो मृगायताक्ष्याः

adhunā puno 'tra vindhyapade viharantyāḥ kusumāvacūḍanāmni / kvacid apy agamat palāyya tasyāś capalaḥ kelimṛgo mṛgāyatākṣyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिवत्सलया समं सखीभिर् विपिने तं परितस् तया विचित्य । पुलिने सरितः शशाङ्कसूतेः श्रमवत्येयम् अनीयत त्रियामा

ativatsalayā samaṃ sakhībhir vipine taṃ paritas tayā vicitya / puline saritaḥ śaśāṅkasūteḥ śramavatyeyam anīyata triyāmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलहंसकलस्वनैर् विबुद्धा परिवारप्रमदानिदेशितं सा । निकषा निचुलप्रवालशय्यां तम् अथ प्रेक्षितवत्य् आप्तनिद्रम्

kalahaṃsakalasvanair vibuddhā parivārapramadānideśitaṃ sā / nikaṣā niculapravālaśayyāṃ tam atha prekṣitavaty āptanidram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपनीयशिलीमुखस् तदङ्गे चकितं चित्ररुचौ तया च दृष्टः । जलदे ललितेन्द्रचापभक्तौ अहिमांशोर् इव भासुरो मयूखः

tapanīyaśilīmukhas tadaṅge cakitaṃ citrarucau tayā ca dṛṣṭaḥ / jalade lalitendracāpabhaktau ahimāṃśor iva bhāsuro mayūkhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरविन्ददलत्विषा करेण स्वयम् उत्पाट्य सकौतुकं गृहीते । अवलोकितम् एतयाथ तस्मिन् विजयाङ्के नवसाहसाङ्कनाम

aravindadalatviṣā kareṇa svayam utpāṭya sakautukaṃ gṛhīte / avalokitam etayātha tasmin vijayāṅke navasāhasāṅkanāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविशन् नरनाथ नाम पूर्वं हृदये ऽस्याः सहसाथ पुष्पकेतुः । अमृतांशुमरीचिलुप्तनिद्रे लभते यत् कुमुदे ऽन्तरं द्विरेफः

aviśan naranātha nāma pūrvaṃ hṛdaye 'syāḥ sahasātha puṣpaketuḥ / amṛtāṃśumarīciluptanidre labhate yat kumude 'ntaraṃ dvirephaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवमेघमलीमसाद् युगान्ते वसुधाम् उद्धरतो रथाङ्गपाणेः । परितः श्रमवारिबिन्दवो ये निरपीयन्त पयोधशुक्तियूथैः

navameghamalīmasād yugānte vasudhām uddharato rathāṅgapāṇeḥ / paritaḥ śramavāribindavo ye nirapīyanta payodhaśuktiyūthaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिः किल यस्य ते परीता परिणामेन तदन्तरे ऽत्र हंसः । शयनान्तगतं मृणालशङ्कि स्हृतवान् हारम् अधीरलोचनायाः

prakṛtiḥ kila yasya te parītā pariṇāmena tadantare 'tra haṃsaḥ / śayanāntagataṃ mṛṇālaśaṅki shṛtavān hāram adhīralocanāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदडीयत खे मुखेन बिभ्रद् भुजगेन्द्रप्रतिमं तम् अञ्जसा स । अपदार्पितवैतनेयशङ्कः फणिकन्यासु मुहूर्तविक्लवासु

udaḍīyata khe mukhena bibhrad bhujagendrapratimaṃ tam añjasā sa / apadārpitavaitaneyaśaṅkaḥ phaṇikanyāsu muhūrtaviklavāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च विन्ध्यवनान्तराजिम् एताम् अविशन् मारुतपीतपद्मगन्धाम् । अतिदूरविकृष्टनागकन्या- चकितोदञ्चितदीर्घनेत्रमालः

sa ca vindhyavanāntarājim etām aviśan mārutapītapadmagandhām / atidūravikṛṣṭanāgakanyā- cakitodañcitadīrghanetramālaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिराजसुतानिदेशतो ऽस्मिन् असमाप्तेषुविलोकनोत्सवो ऽपि । अथ हंसम् इतस् ततो विचेतुं विजने नागवधूजनः प्रवृत्तः

ahirājasutānideśato 'smin asamāpteṣuvilokanotsavo 'pi / atha haṃsam itas tato vicetuṃ vijane nāgavadhūjanaḥ pravṛttaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शबलास्व् इह कृष्णसारयूथैः समदक्रोडसनाथपल्वलासु । गहनास्व् अपि तद्गवेषणायै वनलेखासु मम त्वयं प्रयत्नः

śabalāsv iha kṛṣṇasārayūthaiḥ samadakroḍasanāthapalvalāsu / gahanāsv api tadgaveṣaṇāyai vanalekhāsu mama tvayaṃ prayatnaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मया न तटेषु निर्झराणां सरसां नाप्सु न पुण्डरीकषण्डे । सरसीष्व् अपि नायतोर्मिलेखा न्तरपारिप्लवसारसासु दृष्टः

sa mayā na taṭeṣu nirjharāṇāṃ sarasāṃ nāpsu na puṇḍarīkaṣaṇḍe / sarasīṣv api nāyatormilekhā ntarapāriplavasārasāsu dṛṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितचामरधारणे नियुक्तां दुहितस् तेन भुजङ्गमाधिपेन । अवधारय पाटलेति नाम्ना तनयां माम् उरगस्य हेमनाम्नः

sitacāmaradhāraṇe niyuktāṃ duhitas tena bhujaṅgamādhipena / avadhāraya pāṭaleti nāmnā tanayāṃ mām uragasya hemanāmnaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचले विचयः पतत्रिणो ऽयं फलितः साधु ममाहितश्रमो ऽपि । यद् इतः पुरुषोत्तमो ऽसि दृष्टो वनमध्ये निबिडश्रियोपगूढः

acale vicayaḥ patatriṇo 'yaṃ phalitaḥ sādhu mamāhitaśramo 'pi / yad itaḥ puruṣottamo 'si dṛṣṭo vanamadhye nibiḍaśriyopagūḍhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपरोधम् इमं न मन्यसे चेद् यदि वास्मासु तवास्ति पक्षपातः । वद तच् चरता क्वचिद् वने ऽस्मिन् सः सहारो विहगस् त्वया नु दृष्टः

uparodham imaṃ na manyase ced yadi vāsmāsu tavāsti pakṣapātaḥ / vada tac caratā kvacid vane 'smin saḥ sahāro vihagas tvayā nu dṛṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स दृष्टिम् इतस् तवापि मन्ये तद् अहं तद्विचयाद् इतो निवर्ते । ननु ताम्यति कामम् आत्तचिन्ता चिरयन्त्यां मयि साहिराजकन्या

na sa dṛṣṭim itas tavāpi manye tad ahaṃ tadvicayād ito nivarte / nanu tāmyati kāmam āttacintā cirayantyāṃ mayi sāhirājakanyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वा मृगभङ्गिनोपनीते विधिना सा नवसाहसाङ्कबाणे । प्रणयार्पितलोचना सनामन्य् अधुनाप्य् आलिखितेव नूनम् आस्ते

atha vā mṛgabhaṅginopanīte vidhinā sā navasāhasāṅkabāṇe / praṇayārpitalocanā sanāmany adhunāpy ālikhiteva nūnam āste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनो ऽपि पाटलोक्तिः इति सा समुदीर्य तत्पृषत्कान् अवलोक्यैव पुनश् चमत्कृता इव । स्फुटकेलिमृगोपनीतबाण- स्मरणस्मेरमुखी पुनो जगाद

puno 'pi pāṭaloktiḥ iti sā samudīrya tatpṛṣatkān avalokyaiva punaś camatkṛtā iva / sphuṭakelimṛgopanītabāṇa- smaraṇasmeramukhī puno jagāda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो नृलोकशशी त्वम् एव मन्ये मृगयाबद्धरुचिः स यत्पृषत्कः । भुवनाभयदायिनाम् अमीषां भवतः संवदतीव सायकानाम्

so nṛlokaśaśī tvam eva manye mṛgayābaddharuciḥ sa yatpṛṣatkaḥ / bhuvanābhayadāyinām amīṣāṃ bhavataḥ saṃvadatīva sāyakānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितम् एतद् अयोमुखेष्व् अमीषु स्फुतवर्णं तव नामधेयलक्ष्म । अवनीतिलक त्वयि प्ररूढं मम सन्देहलवं बलात् प्रमार्ष्टि

sthitam etad ayomukheṣv amīṣu sphutavarṇaṃ tava nāmadheyalakṣma / avanītilaka tvayi prarūḍhaṃ mama sandehalavaṃ balāt pramārṣṭi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुपैति सनाथतां किम् अन्यत् त्रितयेन त्रितयं नरेन्द्रचन्द्र । त्रिदिवं नमुचिद्विषा त्वयेयं वसुधा वासुकिना रसातलं च

samupaiti sanāthatāṃ kim anyat tritayena tritayaṃ narendracandra / tridivaṃ namucidviṣā tvayeyaṃ vasudhā vāsukinā rasātalaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनये नृपताव् अखण्डिताज्ञे त्वयि शासत्य् अवनीं दिलीपकल्पे । विदधीत पदं सुदुर्नये कस् तम् ऋते हारमलिम्लुचं विहङ्गम्

sanaye nṛpatāv akhaṇḍitājñe tvayi śāsaty avanīṃ dilīpakalpe / vidadhīta padaṃ sudurnaye kas tam ṛte hāramalimlucaṃ vihaṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असताम् असुहृन् न लज्जते ऽयं किम् इति ज्याकिणलाञ्छितो भुजस् ते । अवनौ यद् अनेन रक्षितायां वयम् अस्यां मूषिताः पतत्रिणापि

asatām asuhṛn na lajjate 'yaṃ kim iti jyākiṇalāñchito bhujas te / avanau yad anena rakṣitāyāṃ vayam asyāṃ mūṣitāḥ patatriṇāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपयातु खगः सस् तेन कृत्यं न हि मे हारम् इह त्वम् एव याच्यः । न दिशन्ति किम् अत्र चोरलुप्तं बत षष्टांशभुजो वसुन्धरायाः

apayātu khagaḥ sas tena kṛtyaṃ na hi me hāram iha tvam eva yācyaḥ / na diśanti kim atra coraluptaṃ bata ṣaṣṭāṃśabhujo vasundharāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथि चेद् अवतिष्ठसे प्रणीते मनुना नाथ तद् अर्प्यतां स हारः । न नरेन्द्र भवादृशाः कदाचित् पदवीं न्यायविदां विलङ्घयन्ति

pathi ced avatiṣṭhase praṇīte manunā nātha tad arpyatāṃ sa hāraḥ / na narendra bhavādṛśāḥ kadācit padavīṃ nyāyavidāṃ vilaṅghayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजम् अर्थयसे शिलीमुखं चेद् भवता यत्नवतापि किं न लभ्यः? । त्वम् अनागसि यच् छशिप्रभायाः प्रहरन् केलिमृगे कृतव्यालीकः

nijam arthayase śilīmukhaṃ ced bhavatā yatnavatāpi kiṃ na labhyaḥ? / tvam anāgasi yac chaśiprabhāyāḥ praharan kelimṛge kṛtavyālīkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वा मृगयिष्यते न हारं विशिखं दास्यति चोरगेन्द्रकन्या । त्वयि नेत्रपथातिथित्वम् आप्ते सुलभो ऽस्या हि महाजनोपरोधः

atha vā mṛgayiṣyate na hāraṃ viśikhaṃ dāsyati coragendrakanyā / tvayi netrapathātithitvam āpte sulabho 'syā hi mahājanoparodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिदूरतो दृश्यते ऽयं त्वम् इवाभ्युन्नतिमानिनो नगेन्द्रः । वहति प्रणयोपरुद्धकूला कलहंसैर् अमुम् अन्तरेण रेवा

atidūrato dṛśyate 'yaṃ tvam ivābhyunnatimānino nagendraḥ / vahati praṇayoparuddhakūlā kalahaṃsair amum antareṇa revā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतेन्दुकलासहोदरास्याः सुतनुस् तीरतले ऽवतिष्ठते सा । उरसीव पयोधिराजकन्या वनमालाभरणे रथाङ्गपाणेः

amṛtendukalāsahodarāsyāḥ sutanus tīratale 'vatiṣṭhate sā / urasīva payodhirājakanyā vanamālābharaṇe rathāṅgapāṇeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इतः स्वयम् एव देव गत्वा पुलिनं सोमभुवस् तरङ्गवत्याः । खगलुप्तविभूषणं क्षितौ ते फणिराजेन्द्रसुतां विबोधयेहि

tad itaḥ svayam eva deva gatvā pulinaṃ somabhuvas taraṅgavatyāḥ / khagaluptavibhūṣaṇaṃ kṣitau te phaṇirājendrasutāṃ vibodhayehi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

च् इति तद्वचसा स्मरैकदूत- प्रसवोल्लासवसन्तवासरेण । सो नृपः कम् अपि प्रमोदम् आपत् घनराजिध्वनिनेव नीलकण्ठः

c iti tadvacasā smaraikadūta- prasavollāsavasantavāsareṇa / so nṛpaḥ kam api pramodam āpat ghanarājidhvanineva nīlakaṇṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवदच् च विहस्य पार्थिवेन्द्रः फणिराजेन्द्रसुताविलासिनीं ताम् । वचसोत्कयता मयूरशावान् नवजीमूतनिनादसोदरेण

avadac ca vihasya pārthivendraḥ phaṇirājendrasutāvilāsinīṃ tām / vacasotkayatā mayūraśāvān navajīmūtaninādasodareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि नाम मृदूनि वेत्सि वक्तुं निपुनं न्यायम् अनुज्झती वचांसि । प्रसभं विहितास् त्वया यद् एते वयम् आत्मस्खलिते ऽपि सापराधाः

api nāma mṛdūni vetsi vaktuṃ nipunaṃ nyāyam anujjhatī vacāṃsi / prasabhaṃ vihitās tvayā yad ete vayam ātmaskhalite 'pi sāparādhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् ओम् इति गृह्यते वचस् ते सह मेधाविनि कस् त्वया विवादः । यद् इमा विशदोद्गमा गिरस् ते पथि सिद्धान्तसमीक्षिते चरन्ति

idam om iti gṛhyate vacas te saha medhāvini kas tvayā vivādaḥ / yad imā viśadodgamā giras te pathi siddhāntasamīkṣite caranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अनेन विनोदयाशु तावन् मम हारेण मनः शशिप्रभायाः । इह पल्वलसैकतेषु यावत् तदलङ्कारम् अवेक्षितुं यतिष्यते

tad anena vinodayāśu tāvan mama hāreṇa manaḥ śaśiprabhāyāḥ / iha palvalasaikateṣu yāvat tadalaṅkāram avekṣituṃ yatiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारप्रदानम् अथ हारम् अनादरेण कण्ठात् स्वयम् आकृष्य सः कृष्टचन्द्रशोभम् । विहसन्न् अरविन्दकोशताम्रे निददे पाणितले विलासवत्याः

hārapradānam atha hāram anādareṇa kaṇṭhāt svayam ākṛṣya saḥ kṛṣṭacandraśobham / vihasann aravindakośatāmre nidade pāṇitale vilāsavatyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि कोशगृहोदरे दुरापं फणिनां भर्तुर् उपोढविस्मया सा । तम् उदञ्चितपक्ष्मणा मृगाक्षी लिखितेनैव ददर्श लोचनेन

api kośagṛhodare durāpaṃ phaṇināṃ bhartur upoḍhavismayā sā / tam udañcitapakṣmaṇā mṛgākṣī likhitenaiva dadarśa locanena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशिप्रभाहारप्रदानम् अवकृष्य सलीलम् उत्तरीयात् सितमेघाद् इव तारकावितानम् । उरसा स बभार हारम् ईशः स्तनपर्यङ्कशयं शशिप्रभायाः

śaśiprabhāhārapradānam avakṛṣya salīlam uttarīyāt sitameghād iva tārakāvitānam / urasā sa babhāra hāram īśaḥ stanaparyaṅkaśayaṃ śaśiprabhāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वदति स्म हसन् रमाङ्गदस् ताम् उरगस्त्रीम् अतह् भर्तुर् इङ्गितज्ञः । यदि कौतुकवत्य् अमत्सरस् ते तद् इतः किं चिद् इतो ऽवलोकयेति

vadati sma hasan ramāṅgadas tām uragastrīm atah bhartur iṅgitajñaḥ / yadi kautukavaty amatsaras te tad itaḥ kiṃ cid ito 'valokayeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हारलताविकृष्टदृष्टिः सहसा वारिविहङ्गमावलुप्तम् । उरगेन्द्रसुताविभूषणं तन् नृपतेर् वक्षसि पाटला ददर्शः

atha hāralatāvikṛṣṭadṛṣṭiḥ sahasā vārivihaṅgamāvaluptam / uragendrasutāvibhūṣaṇaṃ tan nṛpater vakṣasi pāṭalā dadarśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः पाटलावाक्यम् दशनच्छदम् आत्तबिम्बशोभं स्नपयन्ती सुधयेव हासकान्त्या । अवदच् च वाचांसि पार्थिवं सा चतुरैवं परिहासपेशलानि

punaḥ pāṭalāvākyam daśanacchadam āttabimbaśobhaṃ snapayantī sudhayeva hāsakāntyā / avadac ca vācāṃsi pārthivaṃ sā caturaivaṃ parihāsapeśalāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपहर्तुम् अगास् त्वम् एव हारं किम् इतः कल्पितराजहंसरूपः । विदितो ऽसि घना तवोरगाणां नगरे ऽस्त्य् एव हि कामरूपवार्ता

apahartum agās tvam eva hāraṃ kim itaḥ kalpitarājahaṃsarūpaḥ / vidito 'si ghanā tavoragāṇāṃ nagare 'sty eva hi kāmarūpavārtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परवञ्चनपण्डिता मतिस् ते यदि नैवं कथम् अन्यथा नरेन्द्र । इदम् आभरणं हरस्य् अरण्ये हरहासैकसितं शशिप्रभायाः

paravañcanapaṇḍitā matis te yadi naivaṃ katham anyathā narendra / idam ābharaṇaṃ harasy araṇye harahāsaikasitaṃ śaśiprabhāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवनीवलये त्वम् आत्तदण्डः सहसे नाविनयांशम् इत्य् अवैमि । अथ च स्थितिम् आत्मना विधत्से विषये दस्युनिषेविते किम् एतत्

avanīvalaye tvam āttadaṇḍaḥ sahase nāvinayāṃśam ity avaimi / atha ca sthitim ātmanā vidhatse viṣaye dasyuniṣevite kim etat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा परतो ऽस्तु नर्म नास्यां भुवि देवेन समो ऽस्ति पार्थिवो ऽन्यः । अपविद्धनया न यस्य दृष्टेर् अपसर्पन्त्य् अथ खेचराः किम् अन्ये

athavā parato 'stu narma nāsyāṃ bhuvi devena samo 'sti pārthivo 'nyaḥ / apaviddhanayā na yasya dṛṣṭer apasarpanty atha khecarāḥ kim anye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनयोः किम् अपि त्वया विलासिन् परिवर्तो ऽयम् अकारि हारयोर् यः । वचसाम् अवकाशम् ईश दत्ते स न कस्यानृजुचेतसो जनः?

anayoḥ kim api tvayā vilāsin parivarto 'yam akāri hārayor yaḥ / vacasām avakāśam īśa datte sa na kasyānṛjucetaso janaḥ?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहितो न हि वक्षसि त्वयायं नृप हारः फणिराजकन्यकायाः । किम् अपीप्सितम् आत्मनो विधातुर् विहितं सूत्रम् इदं मनोभवेन

vihito na hi vakṣasi tvayāyaṃ nṛpa hāraḥ phaṇirājakanyakāyāḥ / kim apīpsitam ātmano vidhātur vihitaṃ sūtram idaṃ manobhavena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु याम्य् अमुना शशिप्रभायास् तव हारेण मनो विनोदयामि । त्वयि साप्य् अलम् एव सान्द्रचेतः सुतनुः स्नेहरसार्द्रताम् उपैतु

nanu yāmy amunā śaśiprabhāyās tava hāreṇa mano vinodayāmi / tvayi sāpy alam eva sāndracetaḥ sutanuḥ sneharasārdratām upaitu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उचितं निजसायकानुरोधाद् अहिराजेन्द्रसुतोपसर्पणं ते । परतो ऽस्तु शरस् त्वदर्थिता सा किम् उ न त्यागवशंवदा ददाति

ucitaṃ nijasāyakānurodhād ahirājendrasutopasarpaṇaṃ te / parato 'stu śaras tvadarthitā sā kim u na tyāgavaśaṃvadā dadāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरसो ऽस्य विमुञ्च तीरलेखाम् अनुरेवा पुलिनं गृहाण यात्राम् । उरगाधिपरूपपक्षपातं शमय व्यालवधूविलोचनानाम्

saraso 'sya vimuñca tīralekhām anurevā pulinaṃ gṛhāṇa yātrām / uragādhiparūpapakṣapātaṃ śamaya vyālavadhūvilocanānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशिप्रभादर्शनार्थं गमनम् इति वल्गु वचो निशम्य तस्याः स नृपः पन्नगवामलोचनायाः । स्थितम् अत्र वचस्य् अलङ्घनीये तव कल्याणि मयेति ताम् उवाच

śaśiprabhādarśanārthaṃ gamanam iti valgu vaco niśamya tasyāḥ sa nṛpaḥ pannagavāmalocanāyāḥ / sthitam atra vacasy alaṅghanīye tava kalyāṇi mayeti tām uvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सानृजुवादिनी विधाय क्षितिपालं पुरतश् चचाल बाला । हृदयेन पराममर्श चैवं विलसन्मांसलविस्मयो नरेन्द्रः

atha sānṛjuvādinī vidhāya kṣitipālaṃ purataś cacāla bālā / hṛdayena parāmamarśa caivaṃ vilasanmāṃsalavismayo narendraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरण्यानी क्वेयं धृतकनसूत्रः क्व स मृगः क्व मुक्ताहारो ऽयं क्व च सः पतगः क्वेयम् अबला । क्व तत् कन्यारत्नं ललितम् अहिभर्तुः क्व च वयम् स्वम् आकूतं धाता किम् अपि निभृतं पल्लवयति

araṇyānī kveyaṃ dhṛtakanasūtraḥ kva sa mṛgaḥ kva muktāhāro 'yaṃ kva ca saḥ patagaḥ kveyam abalā / kva tat kanyāratnaṃ lalitam ahibhartuḥ kva ca vayam svam ākūtaṃ dhātā kim api nibhṛtaṃ pallavayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मदगजलीलाखेलगामी सः कृत्वा कनकविशिखयाच्ञाव्याजम् अव्याजकान्तः । अवनिहरिणलक्ष्मा साहसोपार्जितश्रीर् अहिपरिवृढकन्यालोकनाय प्रतस्थे

atha madagajalīlākhelagāmī saḥ kṛtvā kanakaviśikhayācñāvyājam avyājakāntaḥ / avanihariṇalakṣmā sāhasopārjitaśrīr ahiparivṛḍhakanyālokanāya pratasthe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.