Library·Pasupatasutra with Kaundinya's Pancarthabhasya·1·1.16

Pasupatasutra with Kaundinya's Pancarthabhasya 1.16

* अत्र प्राणो नाम य एष मुखनासिकाभ्यां निःसरति वायुर् एष प्राणः

* atra prāṇo nāma ya eṣa mukhanāsikābhyāṃ niḥsarati vāyur eṣa prāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तस्य आयामो निग्रहो निरोधः स प्राणायामः

* tasya āyāmo nigraho nirodhaḥ sa prāṇāyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स च पुरुषवृत्तिर् द्रष्टव्यः

* sa ca puruṣavṛttir draṣṭavyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* कस्मात्

* kasmāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ज्ञानेच्छाप्रयत्नपूर्वकत्वात् प्राणायामस्य च

* jñānecchāprayatnapūrvakatvāt prāṇāyāmasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एकोद्धातो द्विर् उद्धातो वा

* ekoddhāto dvir uddhāto vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा विंशतिमात्रश् चतुर्विंशतिमात्रस् त्रिंशन्मात्रो वा

* tathā viṃśatimātraś caturviṃśatimātras triṃśanmātro vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* मात्रा त्व् अक्षिनिमेषकालः

* mātrā tv akṣinimeṣakālaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स यथाशक्ति यथाबलं कर्तव्यः

* sa yathāśakti yathābalaṃ kartavyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तस्माद् उपस्पृश्य पद्मकस्वस्तिकोपस्थाञ्जलिकार्धचन्द्रपीठकदण्डायतसर्वतोभद्रादीनाम् अन्यतमेनासनबन्धेन प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा उपविश्यैतान्य् अङ्गानि कृत्वा ग्रीवाम् उन्नाम्य पूरणपूर्वको वा रेचकपूर्वको वा तावत् कर्तव्यो यावन् निगृहीता वायवो ध्यानीभूतश् च भवति

* tasmād upaspṛśya padmakasvastikopasthāñjalikārdhacandrapīṭhakadaṇḍāyatasarvatobhadrādīnām anyatamenāsanabandhena prāṅmukha udaṅmukho vā upaviśyaitāny aṅgāni kṛtvā grīvām unnāmya pūraṇapūrvako vā recakapūrvako vā tāvat kartavyo yāvan nigṛhītā vāyavo dhyānībhūtaś ca bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्र ध्यानीभूतो नाम यदा दन्तिवद् अन्तःशरीरं पूर्णं भवति

* tatra dhyānībhūto nāma yadā dantivad antaḥśarīraṃ pūrṇaṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* निगृहीतानां तु लक्षणं यदा कूर्मवद् अन्तःशरीरे उच्छ्वासप्रत्युच्छ्वासा वर्तन्ते स्वच्छेन्द्रियश् च भवति तदा मन्तव्या निगृहीता वायव इति

* nigṛhītānāṃ tu lakṣaṇaṃ yadā kūrmavad antaḥśarīre ucchvāsapratyucchvāsā vartante svacchendriyaś ca bhavati tadā mantavyā nigṛhītā vāyava iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ततः शनैः शनैर् मोक्तव्या नासिकया यथोत्पलपत्त्रम् अपि नासापुटस्थं न कम्पयति

* tataḥ śanaiḥ śanair moktavyā nāsikayā yathotpalapattram api nāsāpuṭasthaṃ na kampayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तद् अत्र प्रश्नाक्रान्तौ क्रमेणाक्रमितव्यः अन्तर्भावे ऽन्तरे वायवो भावयितव्याः

* tad atra praśnākrāntau krameṇākramitavyaḥ antarbhāve 'ntare vāyavo bhāvayitavyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अन प्राणने

* ana prāṇane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* आङ् इति आसनबन्धनिभृतनिगृहीतकलुषक्षपणविसर्गादिमर्यादाम् अधिकुरुते

* āṅ iti āsanabandhanibhṛtanigṛhītakaluṣakṣapaṇavisargādimaryādām adhikurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यम् उ बन्धने

* yam u bandhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* बन्धयितव्याः

* bandhayitavyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* डुकृञ् करणे द्रष्टव्यः

* ḍukṛñ karaṇe draṣṭavyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* त्वा इति कर्मनिष्ठायाम्

* tvā iti karmaniṣṭhāyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* विच्छेदवद् इत्य् अर्थः

* vicchedavad ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* आह अथ कृते प्राणायामे यदि कलुषं न क्षीणं स्यात् ततो ऽनेन किं कर्तव्यम्

* āha atha kṛte prāṇāyāme yadi kaluṣaṃ na kṣīṇaṃ syāt tato 'nena kiṃ kartavyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तद् उच्यते जप्यम्

* tad ucyate japyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यस्माद् आह

* yasmād āha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.