Library·Prakasa-Samhita·1·1.1
अथ प्रथमो ऽध्यायः सर्वलोकेश्वरो विष्णुः सृष्ट्याद्यष्टकृदीश्वरः । यथा ससर्ज निखिलं तन्मे ब्रूहि जगद्गुरो
atha prathamo 'dhyāyaḥ sarvalokeśvaro viṣṇuḥ sṛṣṭyādyaṣṭakṛdīśvaraḥ / yathā sasarja nikhilaṃ tanme brūhi jagadguro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीहंस उवाच नारायणो ऽनन्तशक्तिः पूर्णानन्दो ऽक्षरः स्वराट् । ज्ञनानन्दात्मकानन्ततनुरासीदिति श्रुतिः
śrīhaṃsa uvāca nārāyaṇo 'nantaśaktiḥ pūrṇānando 'kṣaraḥ svarāṭ / jñanānandātmakānantatanurāsīditi śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य स्वतन्त्रस्य हरेः साकल्येन महात्मनः । स्वरूपं नैव जानन्ति रमाब्रह्मादयोपि तु
tasya svatantrasya hareḥ sākalyena mahātmanaḥ / svarūpaṃ naiva jānanti ramābrahmādayopi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि ते प्रवक्ष्यामि यथा जानासि तत्वतः । पूर्णकामस्य तस्यास्य सृष्ट्याद्यैर्न प्रयोजनम्
tathāpi te pravakṣyāmi yathā jānāsi tatvataḥ / pūrṇakāmasya tasyāsya sṛṣṭyādyairna prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभावस्तादृशस्तस्य तदर्थं तत्करोत्यजः । स एव भगवानात्मा चराचरनियामकः
svabhāvastādṛśastasya tadarthaṃ tatkarotyajaḥ / sa eva bhagavānātmā carācaraniyāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अण्डमावरणान् सर्वान् प्राकृतान् पुरुषोत्तमः । सङ्कर्षणो नृसिंहेन रूपेणाग्रसदीश्वरः
aṇḍamāvaraṇān sarvān prākṛtān puruṣottamaḥ / saṅkarṣaṇo nṛsiṃhena rūpeṇāgrasadīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वान् पूर्वकल्पमुक्तान् बद्धांश्च चेतनान् । स्वोदरे स्थाप्य भगवान् स्वप्रकाशो ऽस्वपत्सुखी
tataḥ sarvān pūrvakalpamuktān baddhāṃśca cetanān / svodare sthāpya bhagavān svaprakāśo 'svapatsukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशावरणसंयुक्तब्रम्हाण्डस्य स्तिथौ मितिः । यावत्प्रदेशस्तत्तुल्यरूपा श्रीरुदरूपिणी
daśāvaraṇasaṃyuktabramhāṇḍasya stithau mitiḥ / yāvatpradeśastattulyarūpā śrīrudarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद्रूपवती भूमिः वटपत्राभवत्पुरा । दुर्गा तावत्परिमिता अन्धकारस्वरूपिणी
tāvadrūpavatī bhūmiḥ vaṭapatrābhavatpurā / durgā tāvatparimitā andhakārasvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा रमाविना कश्चिन्नान्यदासीद्बहिस्थले । शून्यनाम्नः शिशोर्गर्भे सर्वे जीवास्तदावसन्
tadā ramāvinā kaścinnānyadāsīdbahisthale / śūnyanāmnaḥ śiśorgarbhe sarve jīvāstadāvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदूर्ध्वकुक्षिगा मुक्ताः प्रभवन्ति महालये । मुक्तियोग्या मध्यकुक्षौ नित्यबद्धास्तु नभितः
tadūrdhvakukṣigā muktāḥ prabhavanti mahālaye / muktiyogyā madhyakukṣau nityabaddhāstu nabhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधोसुराः कटितटे प्राप्तदुःखास्तदूर्ध्वगाः । वसन्ति कॢप्तानन्दस्ते मुक्ता भुञ्जन्ति नेतराः
adhosurāḥ kaṭitaṭe prāptaduḥkhāstadūrdhvagāḥ / vasanti kḷptānandaste muktā bhuñjanti netarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तव्यान् प्रलयेनैव तेषां दास्यति माधवः । हित्वा प्राप्तव्यमानन्दं कॢप्तानन्दैकभोजिनाम्
prāptavyān pralayenaiva teṣāṃ dāsyati mādhavaḥ / hitvā prāptavyamānandaṃ kḷptānandaikabhojinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैकुण्ठादि विहारञ्च हित्वा गर्भस्थितिर्हरेः । प्रलये सर्वमुक्तानां नाश इत्युच्यतेब्जज
vaikuṇṭhādi vihārañca hitvā garbhasthitirhareḥ / pralaye sarvamuktānāṃ nāśa ityucyatebjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखदुःखादि भोगार्हाः इच्छाज्ञानस्वरूपिणः । द्वेषधर्माधर्मयत्ननिरता जीवराशयः
sukhaduḥkhādi bhogārhāḥ icchājñānasvarūpiṇaḥ / dveṣadharmādharmayatnaniratā jīvarāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गबद्धाः समस्ताश्च सृष्टौ जीवाश्चरन्ति हि । साम्यावस्थामुपगताः लिङ्गदेह समन्विताः
liṅgabaddhāḥ samastāśca sṛṣṭau jīvāścaranti hi / sāmyāvasthāmupagatāḥ liṅgadeha samanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लये वसन्तीशगर्भे पूर्वशक्तिस्तदानहि । तदासर्वे गाढनिद्रामुपगच्छन्ति तादृशाः
laye vasantīśagarbhe pūrvaśaktistadānahi / tadāsarve gāḍhanidrāmupagacchanti tādṛśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लय इत्युच्यते सद्भिः न लयोस्ति स्वरूपतः । सर्वजीवस्वरूपस्थाः ज्ञानव्यञनशक्तयः
laya ityucyate sadbhiḥ na layosti svarūpataḥ / sarvajīvasvarūpasthāḥ jñānavyañanaśaktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोवृत्तिज्ञानदानशक्तिर्याश्रुतेर्मता । लयेजीवाद्यभावेन सा शक्तिः कुण्ठिता भवेत्
manovṛttijñānadānaśaktiryāśrutermatā / layejīvādyabhāvena sā śaktiḥ kuṇṭhitā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याप्तेश्वरमतिस्थानां श्रुतीनां तादृशो लयः । अण्डादिजडजीवानां व्योमाव्याकृतसंज्ञकम्
vyāpteśvaramatisthānāṃ śrutīnāṃ tādṛśo layaḥ / aṇḍādijaḍajīvānāṃ vyomāvyākṛtasaṃjñakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रयं सृष्टिकालेतत्प्रलये कुण्ठितं भवेत् । देशस्याव्याकृतस्यास्य नाश इत्युच्यते लये
āśrayaṃ sṛṣṭikāletatpralaye kuṇṭhitaṃ bhavet / deśasyāvyākṛtasyāsya nāśa ityucyate laye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्त लिङ्गदेहानां तत्तत्कर्मानुसारतः । नानायोनि प्रापिकास्ति शक्तिः सृष्टौ लये न तु
samasta liṅgadehānāṃ tattatkarmānusārataḥ / nānāyoni prāpikāsti śaktiḥ sṛṣṭau laye na tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखदुःखप्रदाशक्तिः समस्तकृतकर्मणाम् । सृष्टौ लये न सा विष्णोराज्ञया कुण्ठिता भवेत्
sukhaduḥkhapradāśaktiḥ samastakṛtakarmaṇām / sṛṣṭau laye na sā viṣṇorājñayā kuṇṭhitā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृशो हि लयस्तस्य न स्वरूपलयस्मृतः । वर्णेषु सर्वभाषाभिव्यञ्जका शक्तिरिष्यते
tādṛśo hi layastasya na svarūpalayasmṛtaḥ / varṇeṣu sarvabhāṣābhivyañjakā śaktiriṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टौ न सास्ति प्रलये तेषां नाशो हि तादृशः । तमः स्थानां पूर्वकॢप्तदुःखभोगो लयः स्मृतः
sṛṣṭau na sāsti pralaye teṣāṃ nāśo hi tādṛśaḥ / tamaḥ sthānāṃ pūrvakḷptaduḥkhabhogo layaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृत्यात्मकलिङ्गस्य जडायाः प्रकृतेस्तथा । सूक्ष्माणां स्थूलकत्वानां त्रिगुणस्यापि कृत्स्नशः
prakṛtyātmakaliṅgasya jaḍāyāḥ prakṛtestathā / sūkṣmāṇāṃ sthūlakatvānāṃ triguṇasyāpi kṛtsnaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रष्टृत्वशक्तिः सृष्टौ हि न लये स्यत्ततो लयः । हित्वा जगत्सर्जनाद्यं सर्वदा श्रीपतौ रतिः
sraṣṭṛtvaśaktiḥ sṛṣṭau hi na laye syattato layaḥ / hitvā jagatsarjanādyaṃ sarvadā śrīpatau ratiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिसामीप्यसेवा हि लयो लक्ष्म्याः प्रकीर्तितः । अनित्यस्याचेतनस्य अण्डान्तर्बहिरेव वा
atisāmīpyasevā hi layo lakṣmyāḥ prakīrtitaḥ / anityasyācetanasya aṇḍāntarbahireva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमात्सङ्कर्षणाग्नेस्तु दाहो नाश उदहृतः । देशतः कालतो व्याप्ता वर्णासर्वेपि शाश्वताः
kramātsaṅkarṣaṇāgnestu dāho nāśa udahṛtaḥ / deśataḥ kālato vyāptā varṇāsarvepi śāśvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडा च प्रकृतिर्नित्या जडरूपाणुरेव च । देशतः कालतो व्याप्ताचिद्रूपाः श्रीहरेःःसदा
jaḍā ca prakṛtirnityā jaḍarūpāṇureva ca / deśataḥ kālato vyāptācidrūpāḥ śrīhareḥḥsadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तगुणतो नीचा गुणतो ऽनन्तर् इश्वरे । लये समाश्रिताःसर्वे वसन्ति क्षीणशक्तयः
anantaguṇato nīcā guṇato 'nantar iśvare / laye samāśritāḥsarve vasanti kṣīṇaśaktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पूर्णशक्ते भगवत्यनन्ते देशकालतः । परमाणुमितानन्तानन्तरूपः सदा हरिः
sampūrṇaśakte bhagavatyanante deśakālataḥ / paramāṇumitānantānantarūpaḥ sadā hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदभिन्नानन्तसूक्ष्मस्थूलरूपो हरिः परः । समस्तजीवरूपोरुसूक्ष्मस्थूलस्वरूपकः
tadabhinnānantasūkṣmasthūlarūpo hariḥ paraḥ / samastajīvarūporusūkṣmasthūlasvarūpakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्तजडरूपानन्तानन्तरूपो जगद्गुरुः । अनन्तानन्तरपैरप्यभिन्नो निर्गुणो हरिः
samastajaḍarūpānantānantarūpo jagadguruḥ / anantānantarapairapyabhinno nirguṇo hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतः पाणिपादात्मा सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखः । सर्वत्र सर्वेन्द्रियावान् सर्वमावृत्य तिष्ठति
sarvataḥ pāṇipādātmā sarvato 'kṣiśiromukhaḥ / sarvatra sarvendriyāvān sarvamāvṛtya tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्राकृतेन्द्रियानन्तरूपकः परमाद्भुतः । असङ्गः सर्वविच्चैव निर्गुणो गुणपूरितः
aprākṛtendriyānantarūpakaḥ paramādbhutaḥ / asaṅgaḥ sarvaviccaiva nirguṇo guṇapūritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिरन्तश्च भूतानाम् अचरश्चर एव च । अव्यक्तोव्यक्तरूपश्च साधुःसत्साक्षिगोचरः
bahirantaśca bhūtānām acaraścara eva ca / avyaktovyaktarūpaśca sādhuḥsatsākṣigocaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकोप्यनेकवद्भाति नित्यसत्यो महासुखः । अनन्तवेदगम्यश्च सृष्ट्याद्यष्टकृदीश्वरः
ekopyanekavadbhāti nityasatyo mahāsukhaḥ / anantavedagamyaśca sṛṣṭyādyaṣṭakṛdīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वतन्त्रोवर्णनीयोरुरुपानन्तस्तु चित्तनुः । स्वानन्तानन्तचिन्मात्रदेहमध्यैकदेशगः
svatantrovarṇanīyorurupānantastu cittanuḥ / svānantānantacinmātradehamadhyaikadeśagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगनिद्रामुपगतो विनिद्रो ऽस्वपदीश्वरः । अण्डस्यावरणस्योपचयं दग्ध्वा लये हरिः
yoganidrāmupagato vinidro 'svapadīśvaraḥ / aṇḍasyāvaraṇasyopacayaṃ dagdhvā laye hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपादानं प्रकृत्यैकीभूतं कृत्वा नृकेसरी । अनिरुद्धादि मुखगं सङ्कर्षण नृसिंहतः
upādānaṃ prakṛtyaikībhūtaṃ kṛtvā nṛkesarī / aniruddhādi mukhagaṃ saṅkarṣaṇa nṛsiṃhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसूक्ष्मशरीरोपचयं दग्ध्वाखिलेश्वरः । तदुपादानभूतानि लिङ्गैरेकीकरोत्यजः
sarvasūkṣmaśarīropacayaṃ dagdhvākhileśvaraḥ / tadupādānabhūtāni liṅgairekīkarotyajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदास्तरणरूपाभूः श्रीर्भार्यारूपिणी परा । दुर्गा प्रावरणाकारा हरेरमिततेजसः
tadāstaraṇarūpābhūḥ śrīrbhāryārūpiṇī parā / durgā prāvaraṇākārā hareramitatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वानेव सुगुणान् भुञ्जन् असुप्ताभूत्सुसुप्तवत् । मुक्ताभुक्तोदरो विष्णुः अनन्तानन्तभानुरुक्
svāneva suguṇān bhuñjan asuptābhūtsusuptavat / muktābhuktodaro viṣṇuḥ anantānantabhānuruk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्रकाशोस्वपद्योगनिद्रयावटपत्रगः । सृष्टिकाले सर्वजीवाः नानादुःखसमाकुलाः
svaprakāśosvapadyoganidrayāvaṭapatragaḥ / sṛṣṭikāle sarvajīvāḥ nānāduḥkhasamākulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमन्ति सर्वजीवानां तत्तच्छ्रमनिवृत्तये । लये स्वापं प्रापयति लिङ्गबद्धान् स्वदेहगान्
bhramanti sarvajīvānāṃ tattacchramanivṛttaye / laye svāpaṃ prāpayati liṅgabaddhān svadehagān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादियोग्ताकर्मभावाज्ञानाकुलान् बहून् । सृज्यान् विलक्षणान् तारतम्यस्थान् त्रिविधात्मकान्
anādiyogtākarmabhāvājñānākulān bahūn / sṛjyān vilakṣaṇān tāratamyasthān trividhātmakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वल्पनिद्रान् महानिद्रान् गढनिद्रासमन्वितान् । चिन्मात्रानन्दभुङ्मुक्तान् सदा दुःखभुजो ऽसुरान्
svalpanidrān mahānidrān gaḍhanidrāsamanvitān / cinmātrānandabhuṅmuktān sadā duḥkhabhujo 'surān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमःसंस्थान् सदा बद्धान् जठरे स्थाप्य केशवः । वटपत्रे स्वपद्देवो निद्रामाचरतीव सः
tamaḥsaṃsthān sadā baddhān jaṭhare sthāpya keśavaḥ / vaṭapatre svapaddevo nidrāmācaratīva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु सृज्यान् स्वयं सृष्ट्वा यथायोग्यफलं विभुः । सुखं मिश्रं तथा दुःखं दातुमैच्छल्लयान्तिमे
teṣu sṛjyān svayaṃ sṛṣṭvā yathāyogyaphalaṃ vibhuḥ / sukhaṃ miśraṃ tathā duḥkhaṃ dātumaicchallayāntime
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लयास्यष्टमो भागो लयान्तिम उदाहृतः । लये समालिङ्य हरिं विनिद्रा परमेश्वरी
layāsyaṣṭamo bhāgo layāntima udāhṛtaḥ / laye samāliṅya hariṃ vinidrā parameśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रिते वा सदानन्दवारिधिं समुपाश्रिता । लयष्टमांशे श्रीदेवी अस्वतन्त्रा स्वतन्त्रतः
nidrite vā sadānandavāridhiṃ samupāśritā / layaṣṭamāṃśe śrīdevī asvatantrā svatantrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुद्धाचाज्ञया विष्णोः स्तोतुं समुपचक्रमे । देशतः कालतो ऽनन्ता गुणानन्त्यविवर्जिता
prabuddhācājñayā viṣṇoḥ stotuṃ samupacakrame / deśataḥ kālato 'nantā guṇānantyavivarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मवाय्वोः कोटिगुणैः अधिका विष्णुवल्लभा । लये सृष्टौ सर्वनित्यपदार्थेष्वभिमानिनी
brahmavāyvoḥ koṭiguṇaiḥ adhikā viṣṇuvallabhā / laye sṛṣṭau sarvanityapadārtheṣvabhimāninī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्याद्यष्टकरी विष्णोः आज्ञयानन्तरूपिणी । छायेव सूक्ष्मस्थूलोरु रूपं विष्णुं समाश्रिता
sṛṣṭyādyaṣṭakarī viṣṇoḥ ājñayānantarūpiṇī / chāyeva sūkṣmasthūloru rūpaṃ viṣṇuṃ samāśritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोरनन्तवेदेषु प्रोक्तान्तदधिकानपि । गुणान्संजानती साक्षात्सर्ववेदाभिमानिनी
viṣṇoranantavedeṣu proktāntadadhikānapi / guṇānsaṃjānatī sākṣātsarvavedābhimāninī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवर्णणीयसौन्दर्या सर्वजीवाभिमानिनी । शुभ्रेषु मुक्तियोग्येषु शुभ्रा (मुक्ता) श्रीरभिमानिनी
avarṇaṇīyasaundaryā sarvajīvābhimāninī / śubhreṣu muktiyogyeṣu śubhrā (muktā) śrīrabhimāninī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तेषु सर्वबद्धेषु रक्ताभूरभिमानिनी । नीलेष्वयोग्यजीवेषु नीला दुर्गाभिमानिनी
rakteṣu sarvabaddheṣu raktābhūrabhimāninī / nīleṣvayogyajīveṣu nīlā durgābhimāninī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृति प्रकृतौ साम्यवैषम्यादि प्रवर्तका । अछिन्ना भगवद्भक्ता जडेषु जडरूपिणी
prakṛti prakṛtau sāmyavaiṣamyādi pravartakā / achinnā bhagavadbhaktā jaḍeṣu jaḍarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्सुचिद्रूपिणी स्त्रीषु स्त्रीचेष्टादि प्रवर्तका । पुरुषाकृतिरुत्कृष्टा पुंभावपरिवर्जिता
citsucidrūpiṇī strīṣu strīceṣṭādi pravartakā / puruṣākṛtirutkṛṣṭā puṃbhāvaparivarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्ततत्कार्यमय देहशून्या तथाविधा । स्वयं श्रीः विष्णुभावज्ञा वेदैस्तुष्टाव वेदवित्
avyaktatatkāryamaya dehaśūnyā tathāvidhā / svayaṃ śrīḥ viṣṇubhāvajñā vedaistuṣṭāva vedavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वेदाः ऋग्यजुःसामाथर्वणाः श्रीहरेर्वशाः । चत्वारोपि पृथग्जात्या अनन्ता दोषवर्जिताः
te vedāḥ ṛgyajuḥsāmātharvaṇāḥ śrīharervaśāḥ / catvāropi pṛthagjātyā anantā doṣavarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदात्तादि स्वरार्थादि वर्णक्रमसमागमाः । विसर्गबिन्दुपूर्वोरुशब्दयोग्यगुणोच्चयैः
udāttādi svarārthādi varṇakramasamāgamāḥ / visargabindupūrvoruśabdayogyaguṇoccayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तकालमरभ्यर् इषद्वेत्यासवर्जिताः । सांशा समस्तदेशेषु व्याप्ताः शुद्धजडाः सदा
anantakālamarabhyar iṣadvetyāsavarjitāḥ / sāṃśā samastadeśeṣu vyāptāḥ śuddhajaḍāḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणाख्यानपरा विष्णोः शब्ददोषविवर्जिताः । ज्ञतज्ञापकता तेषु विपरीतार्थवक्तृता
guṇākhyānaparā viṣṇoḥ śabdadoṣavivarjitāḥ / jñatajñāpakatā teṣu viparītārthavaktṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्पष्टत्वादयस्तेषु वाददोषानसन्त्यलम् । ध्वनिरूपा सृष्टिकाले वाक्स्था वाग्देवतावशाः
aspaṣṭatvādayasteṣu vādadoṣānasantyalam / dhvanirūpā sṛṣṭikāle vāksthā vāgdevatāvaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लये लक्ष्मीवशाः सृष्टौ ब्रह्माद्यैरभिमानिभिः । रक्षिताः प्रलये सृष्टावेकरूपा भवन्ति हि
laye lakṣmīvaśāḥ sṛṣṭau brahmādyairabhimānibhiḥ / rakṣitāḥ pralaye sṛṣṭāvekarūpā bhavanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तानन्तसंख्याताः विष्णोः ज्ञाने च साधकाः । सर्वदेशगतानन्ता कण्ठस्थास्तस्य शार्ङ्गिणः
anantānantasaṃkhyātāḥ viṣṇoḥ jñāne ca sādhakāḥ / sarvadeśagatānantā kaṇṭhasthāstasya śārṅgiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठेनोद्गीयमनास्ते जीवानां योग्यतावशात् । तत्तत्स्वरूपविज्ञानव्यञ्जकाः श्रीहरीच्छया
kaṇṭhenodgīyamanāste jīvānāṃ yogyatāvaśāt / tattatsvarūpavijñānavyañjakāḥ śrīharīcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तिज्ञानोत्पादशौण्डाः अ(योग्या)थाज्ञानाममबोधकाः । शब्दरूपाःसाक्षियुक्तमनः श्रोत्रैकगोचराः
vṛttijñānotpādaśauṇḍāḥ a(yogyā)thājñānāmamabodhakāḥ / śabdarūpāḥsākṣiyuktamanaḥ śrotraikagocarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वशब्दात्मकहरेः बिम्बस्य प्रतिबिम्बकाः । शब्दरूपा वेदगता दुर्गा सानन्तरूपिणी
sarvaśabdātmakahareḥ bimbasya pratibimbakāḥ / śabdarūpā vedagatā durgā sānantarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषोद्बोधितुं ज्ञात्वा तुष्टाव पुरुषं परम् । अनन्तात्मानन्तशक्तिः ॐ(आ)कारादि श्रुतिव्रजान्
puruṣodbodhituṃ jñātvā tuṣṭāva puruṣaṃ param / anantātmānantaśaktiḥ oṃ(ā)kārādi śrutivrajān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यान् सव्यञ्जयन् तेषां सृष्टौ दुर्गामुपादिशत् । प्रलयस्याष्टमे भागे वेदस्रष्टुर्जगत्पतेः
nityān savyañjayan teṣāṃ sṛṣṭau durgāmupādiśat / pralayasyāṣṭame bhāge vedasraṣṭurjagatpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ(अ)कारः प्रथमो व्यक्तो बभूव भगवन्मयः । औमानादबिन्दू च घोषशान्तातिशान्तकाः
oṃ(a)kāraḥ prathamo vyakto babhūva bhagavanmayaḥ / aumānādabindū ca ghoṣaśāntātiśāntakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्स्वरूपाश्च विश्वाद्याः यद्वाच्या यद्गताः पराः । ओङ्कारवाच्यः पुरुषः पुत्रास्ते नित्यचिन्मयाः
yatsvarūpāśca viśvādyāḥ yadvācyā yadgatāḥ parāḥ / oṅkāravācyaḥ puruṣaḥ putrāste nityacinmayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते विश्वतैजसप्राज्ञतुर्यात्मान्तरात्मनाम् । परमात्मज्ञानात्मकानां रूपाणां वाचका हरेः
te viśvataijasaprājñaturyātmāntarātmanām / paramātmajñānātmakānāṃ rūpāṇāṃ vācakā hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारप्रणवशब्दाभ्यां वाच्य ओङ्कारर् इरितः । नारायणाष्टाक्षराख्यः तरगर्भाक्षरैरभूत्
tārapraṇavaśabdābhyāṃ vācya oṅkārar iritaḥ / nārāyaṇāṣṭākṣarākhyaḥ taragarbhākṣarairabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिव्यक्तोथ विश्वादिर्व्यक्तविश्वादयोखिलाः । नारायणमनोर्वाच्याः देवताः परिकीर्तिताः
abhivyaktotha viśvādirvyaktaviśvādayokhilāḥ / nārāyaṇamanorvācyāḥ devatāḥ parikīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारगर्भाक्षरैराद्यैश्चतुर्भिरभवन्मनुः । व्याहृत्याख्यो ऽनिरुद्धाद्याः विश्वाद्युत्था तदीरिताः
tāragarbhākṣarairādyaiścaturbhirabhavanmanuḥ / vyāhṛtyākhyo 'niruddhādyāḥ viśvādyutthā tadīritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारगर्भाक्षरैर्व्यक्ताः वर्णाः पञ्चाशदीरिताः । अकौचटौतपौ तद्वद्यशौ अष्टा उदाहृताः
tāragarbhākṣarairvyaktāḥ varṇāḥ pañcāśadīritāḥ / akaucaṭautapau tadvadyaśau aṣṭā udāhṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टवर्णाः अकारोत्थाः अचः षोडशसंमताः । पञ्चवर्णाः कवर्गस्य उकारोत्थाः प्रकीर्तिताः
aṣṭavarṇāḥ akārotthāḥ acaḥ ṣoḍaśasaṃmatāḥ / pañcavarṇāḥ kavargasya ukārotthāḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मकारोत्थाश्चवर्गस्य पञ्चवर्णाः प्रकीर्तिताः । टवर्गपञ्चवर्णास्तु नादोत्था इति संमताः
makārotthāścavargasya pañcavarṇāḥ prakīrtitāḥ / ṭavargapañcavarṇāstu nādotthā iti saṃmatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चवर्णास्तवर्गस्य बिन्दुव्यक्ता उदाहृताः । पवर्गपञ्चवर्णास्तु घोषतः सम्भवन्ति हि
pañcavarṇāstavargasya binduvyaktā udāhṛtāḥ / pavargapañcavarṇāstu ghoṣataḥ sambhavanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवर्गस्य चतुर्वर्णाः व्यक्तिं यास्यन्ति शान्तितः । अतिशान्ताच्छवर्गस्य पञ्चवर्णाःसमुत्थिताः
yavargasya caturvarṇāḥ vyaktiṃ yāsyanti śāntitaḥ / atiśāntācchavargasya pañcavarṇāḥsamutthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषयोगादभिव्यक्तः क्षोप्यन्योक्षर उच्यते । पञ्चाशतान्तुवर्णानां तारवर्णाष्ट दैवतैः
kaṣayogādabhivyaktaḥ kṣopyanyokṣara ucyate / pañcāśatāntuvarṇānāṃ tāravarṇāṣṭa daivataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वादिभिः क्रमाद्व्यक्ताः अजाद्या देवतामताः । अज आनन्द इन्द्रेश उग्र ऊर्ज ऋतम्भरः
viśvādibhiḥ kramādvyaktāḥ ajādyā devatāmatāḥ / aja ānanda indreśa ugra ūrja ṛtambharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॠघःऌशौ लॄजिरेकात्मैर ओजोभृदौरसः । अन्तोर्धगर्भः कपिलः खपतिर्गरुडासनः
ṝghaḥḷśau lṝjirekātmaira ojobhṛdaurasaḥ / antordhagarbhaḥ kapilaḥ khapatirgaruḍāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घर्मोङ्गसारश्चार्वङ्गश्छन्दोगम्यो जनार्दनः । झडितारिञमष्टङ्की ठलको डरको ढरी
gharmoṅgasāraścārvaṅgaśchandogamyo janārdanaḥ / jhaḍitāriñamaṣṭaṅkī ṭhalako ḍarako ḍharī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
णात्मातारस्थपोदण्डी धन्वी नम्यः परः फली । बलिर्भगोमनुर्यज्ञो रामो लक्षीपतिर्वरः
ṇātmātārasthapodaṇḍī dhanvī namyaḥ paraḥ phalī / balirbhagomanuryajño rāmo lakṣīpatirvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तसंवित् षड्गुणश्च सारात्मा हंसलालुकौ । अकाराद्यैःसर्ववर्णैर्वाच्या एते प्रकीर्तिताः
śāntasaṃvit ṣaḍguṇaśca sārātmā haṃsalālukau / akārādyaiḥsarvavarṇairvācyā ete prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षवाच्यो नृसिंहस्तु सर्वजीवनियामकः । एकपञ्चाशद्वर्णात्मा मतृकामन्त्रर् इरितः
kṣavācyo nṛsiṃhastu sarvajīvaniyāmakaḥ / ekapañcāśadvarṇātmā matṛkāmantrar iritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणाष्टवर्णाश्च चतुर्व्याहृतिभिः क्रमात् । वासुदेवद्वादशार्णमन्त्रोभून्महदात्मकः
nārāyaṇāṣṭavarṇāśca caturvyāhṛtibhiḥ kramāt / vāsudevadvādaśārṇamantrobhūnmahadātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवाद्याः द्वादशैव तन्मन्त्राक्षर देवताः । त्रिवारं विष्णुनैवोक्तान् मन्त्रान् नारायणादभूत्
keśavādyāḥ dvādaśaiva tanmantrākṣara devatāḥ / trivāraṃ viṣṇunaivoktān mantrān nārāyaṇādabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गयत्री ब्रह्मःऋषिका द्विगुणाद्वादशाक्षरात् । केशवाद्याश्चतुर्विंशत् गायत्रीवर्णदेवताः
gayatrī brahmaḥṛṣikā dviguṇādvādaśākṣarāt / keśavādyāścaturviṃśat gāyatrīvarṇadevatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्र्याः पौरुषं सूक्तं सूक्तान्मन्त्रास्तु वैष्णवाः । पुंसूक्तप्रतिपाद्यस्तु पुरुषो हरिरीरितः
gāyatryāḥ pauruṣaṃ sūktaṃ sūktānmantrāstu vaiṣṇavāḥ / puṃsūktapratipādyastu puruṣo harirīritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुमन्त्रोदितो विष्णुः सर्वात्मा परिकीर्तितः । प्रणवोष्टौ व्याहृतयो मात्रृकाद्वादशाक्षरौ
viṣṇumantrodito viṣṇuḥ sarvātmā parikīrtitaḥ / praṇavoṣṭau vyāhṛtayo mātrṛkādvādaśākṣarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्री ब्रह्मःऋषिका पुंसूक्तं वैष्णवं तथा । अष्टावेते महामन्त्राः वैदिकाःसर्वसिद्धिदाः
gāyatrī brahmaḥṛṣikā puṃsūktaṃ vaiṣṇavaṃ tathā / aṣṭāvete mahāmantrāḥ vaidikāḥsarvasiddhidāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसूक्तात्सर्ववेदानां व्यक्तिरासीदिति श्रुतिः । दुर्गयानन्तरूपिण्यानन्त वेदोदितो हरिः
puṃsūktātsarvavedānāṃ vyaktirāsīditi śrutiḥ / durgayānantarūpiṇyānanta vedodito hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयार्थितो ऽखिलाध्यक्षः स्वात्मासृष्टिमचीकॢपत्
tayārthito 'khilādhyakṣaḥ svātmāsṛṣṭimacīkḷpat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.