Library·Prakasa-Samhita·1·1.15

Prakasa-Samhita 1.15

इति श्री प्रकाशसंहितायां प्रथमपरिच्छेदे चतुर्दशो ऽध्यायः श्रीहंसः सत्यात् कोटिर्द्वादशोर्ध्वः लोको वैकुण्ठनामकः । दुर्गाभागस्त्वधोदेशः भूकन्दो दशलक्षकः

iti śrī prakāśasaṃhitāyāṃ prathamaparicchede caturdaśo 'dhyāyaḥ śrīhaṃsaḥ satyāt koṭirdvādaśordhvaḥ loko vaikuṇṭhanāmakaḥ / durgābhāgastvadhodeśaḥ bhūkando daśalakṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपरिष्टाद्भूभागः श्रीभागस्तु तदूर्ध्वतः । भूकन्देन त्रयस्तुल्या त्रिंशल्लक्षोन्नतं मितम्

tasyopariṣṭādbhūbhāgaḥ śrībhāgastu tadūrdhvataḥ / bhūkandena trayastulyā triṃśallakṣonnataṃ mitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखरं तत्रिभागेषु महाहर्म्याण्यनेकशः । मण्यात्मकानि वैद्व्यष्टसंख्यानि च शुभानि च

śikharaṃ tatribhāgeṣu mahāharmyāṇyanekaśaḥ / maṇyātmakāni vaidvyaṣṭasaṃkhyāni ca śubhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये वज्रमयानेको पर्यावरणमानि च । महरादीनि चत्वारि हयजतं विस्तराणि च

madhye vajramayāneko paryāvaraṇamāni ca / maharādīni catvāri hayajataṃ vistarāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुवनानि यथा भागत्रये वैकुण्ठभूमयः । अजाण्डखर्परस्पृष्टाः मध्ये प्राकारसप्तकाः

bhuvanāni yathā bhāgatraye vaikuṇṭhabhūmayaḥ / ajāṇḍakharparaspṛṣṭāḥ madhye prākārasaptakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्ता पूर्वादिदिक्द्वारा सप्तसप्त हिरण्मयः । पुष्करागावर्णयुक्तपद्मरागकवाटकाः

yuktā pūrvādidikdvārā saptasapta hiraṇmayaḥ / puṣkarāgāvarṇayuktapadmarāgakavāṭakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रनीलनिरोढोरुवज्रपट्टसभासुराः । सव्यापसव्यो देदिप्यन्मणि वेदी तटोन्नताः

indranīlaniroḍhoruvajrapaṭṭasabhāsurāḥ / savyāpasavyo dedipyanmaṇi vedī taṭonnatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारि द्वारि कृतोदार रत्नकञ्जासना सभाः । अनन्तसूर्यभादीप्तलोकमण्डनभूषणाः

dvāri dvāri kṛtodāra ratnakañjāsanā sabhāḥ / anantasūryabhādīptalokamaṇḍanabhūṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु तेषु त्रिभागेषु रमानन्तानन्ताधिरूपिणी । विपेशानां समस्तानां ब्रह्मणा सह कर्हिचित्

teṣu teṣu tribhāgeṣu ramānantānantādhirūpiṇī / vipeśānāṃ samastānāṃ brahmaṇā saha karhicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैकुण्ठादि त्रिभागानां दर्शनं भवति ध्रुवम् । न तत्र संस्थितिस्तेषां महरादिषु संस्थितिः

vaikuṇṭhādi tribhāgānāṃ darśanaṃ bhavati dhruvam / na tatra saṃsthitisteṣāṃ maharādiṣu saṃsthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणादयो महर्लोके मानुषाद्यास्तदूर्ध्वतः । राजानस्तु तपोलोके सत्यलोके नृगायकाः

tṛṇādayo maharloke mānuṣādyāstadūrdhvataḥ / rājānastu tapoloke satyaloke nṛgāyakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तानामेव बद्धानामुत्क्रान्ता(मुक्ता)नामिहस्थितिः । नृगन्धर्वाजानजान्ता उत्क्रान्तास्तु तपस्थिताः

muktānāmeva baddhānāmutkrāntā(muktā)nāmihasthitiḥ / nṛgandharvājānajāntā utkrāntāstu tapasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मदेवाःसमुत्क्रम्य सत्यलोके वसन्ति हि । अतात्विका लिङ्गमुक्ता स्थानत्रयगता अपि

karmadevāḥsamutkramya satyaloke vasanti hi / atātvikā liṅgamuktā sthānatrayagatā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागत्रयेष्वपि न हि प्राकारसंस्थिता भवत् । तस्योपरिष्टात् प्राकाराः श्रीभागस्य बहिस्थिताः

bhāgatrayeṣvapi na hi prākārasaṃsthitā bhavat / tasyopariṣṭāt prākārāḥ śrībhāgasya bahisthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्कोट्यात्मकस्तस्यपरितः परिघात्मिका । द्विषट्कोट्या यामयुक्ता बाह्यप्राकारर् इरितः

catuṣkoṭyātmakastasyaparitaḥ parighātmikā / dviṣaṭkoṭyā yāmayuktā bāhyaprākārar iritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्प्राकारास्तदन्तस्था कोट्यन्तरवकाशकाः । अष्टकोट्यात्मकस्तस्य (उ)परिष्टाद्बहिरावृतिः

ṣaṭprākārāstadantasthā koṭyantaravakāśakāḥ / aṣṭakoṭyātmakastasya (u)pariṣṭādbahirāvṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीः कोटियोजनमिता विरजाख्या नदीशुभा । यदम्भःस्पर्शनाल्लिङ्गमुक्ताः सद्यो भवन्ति हि

śrīḥ koṭiyojanamitā virajākhyā nadīśubhā / yadambhaḥsparśanālliṅgamuktāḥ sadyo bhavanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनास्तत्र हरिर्नित्यं जलक्रीडारतः श्रिताः । भूभारोर्ध्वावरणगा भूरेवावराणात्मिका

janāstatra harirnityaṃ jalakrīḍārataḥ śritāḥ / bhūbhārordhvāvaraṇagā bhūrevāvarāṇātmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मध्ये तु ततो लक्षोन्नत श्रीभागभूतले । विरजा तत्र द्वौ भागौ मुक्तामुक्ताश्रयौ शुभौ

tanmadhye tu tato lakṣonnata śrībhāgabhūtale / virajā tatra dvau bhāgau muktāmuktāśrayau śubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दुर्गाभागगतो पर्यावरणसङ्गता । भूभागदुर्गा भागौ द्वौ मध्यो भूरुन्नताकृति

evaṃ durgābhāgagato paryāvaraṇasaṅgatā / bhūbhāgadurgā bhāgau dvau madhyo bhūrunnatākṛti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोरूर्ध्वावरणतत्सन्धिगेरण्यनामके । नद्यौ दुर्गाभूमयाम्बुसमिते श्रीहरिप्रिये

tayorūrdhvāvaraṇatatsandhigeraṇyanāmake / nadyau durgābhūmayāmbusamite śrīharipriye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र लिङ्गभङ्गादि हरिणा चिन्तितं क्वचित् । प्रधानपरमोव्योम्नोरन्तरा विरजा नदी

na tatra liṅgabhaṅgādi hariṇā cintitaṃ kvacit / pradhānaparamovyomnorantarā virajā nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानात्मकदेहौ तौ ब्रह्मवायू सभार्यकौ । भूभागोर्ध्वावरणगो लये सर्वसुरैः सह

pradhānātmakadehau tau brahmavāyū sabhāryakau / bhūbhāgordhvāvaraṇago laye sarvasuraiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरान् विनावताराणाम् आरम्भे च समाप्तिके । काले भूभागोर्ध्वगतौ स्यातां क्वापि हरीच्छया

surān vināvatārāṇām ārambhe ca samāptike / kāle bhūbhāgordhvagatau syātāṃ kvāpi harīcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो भूभागोर्ध्वदेशः प्रधानमिति कीर्तितम् । यदधीना यस्य सत्ता तत्तदित्येव भण्यते

ato bhūbhāgordhvadeśaḥ pradhānamiti kīrtitam / yadadhīnā yasya sattā tattadityeva bhaṇyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृक्प्रधान संसृष्टः श्रीभागः परमाम्बरम् । अतः प्रधानपरमो व्योमगेत्यभिधीयते

tādṛkpradhāna saṃsṛṣṭaḥ śrībhāgaḥ paramāmbaram / ataḥ pradhānaparamo vyomagetyabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरंशतात्विकानां च ह्यण्डान्तस्तन्निमज्जनम् । तात्विकानां तु सर्वेषाम् अनिरुद्धावृति स्थिते

niraṃśatātvikānāṃ ca hyaṇḍāntastannimajjanam / tātvikānāṃ tu sarveṣām aniruddhāvṛti sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्वारणतस्तूच्च प्रदेशे संस्थिते मले । श्वेतद्वीपस्वधामभ्यो एकीभूतेति(त्वान्ति)(त्वान्ते) शोभने

satvāraṇatastūcca pradeśe saṃsthite male / śvetadvīpasvadhāmabhyo ekībhūteti(tvānti)(tvānte) śobhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीदुर्गाभ्यां च भूम्या च एकीभूते विलक्षके । श्रीभागे तत्रगे तस्य परिघा विरजा नदी

śrīdurgābhyāṃ ca bhūmyā ca ekībhūte vilakṣake / śrībhāge tatrage tasya parighā virajā nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्जले तु ततः स्नात्वा लिङ्गभङ्गः प्रदृश्यते । लये पृथिव्यावरणं व्युत्क्रामद्गच्छतां सताम्

tajjale tu tataḥ snātvā liṅgabhaṅgaḥ pradṛśyate / laye pṛthivyāvaraṇaṃ vyutkrāmadgacchatāṃ satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमावरणं प्रोक्तं सत्वावरणमन्तिमम् । तदुच्चाव्याकृताकाशो व्योमशब्देन भण्यते

prathamāvaraṇaṃ proktaṃ satvāvaraṇamantimam / taduccāvyākṛtākāśo vyomaśabdena bhaṇyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्ता(अन्तिमा)वरणव्योम्नोरन्तरा विरजेत्यतः । सोत्पत्यङ्गेषु देवानाम् अङ्गसायुज्यमिष्यते

anantā(antimā)varaṇavyomnorantarā virajetyataḥ / sotpatyaṅgeṣu devānām aṅgasāyujyamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभागवैकुण्ठतद्गवासुदेवस्य चक्रिणः । अनन्तरूपे सर्वाङ्गसायुज्यं ब्रह्मणो भवेत्

śrībhāgavaikuṇṭhatadgavāsudevasya cakriṇaḥ / anantarūpe sarvāṅgasāyujyaṃ brahmaṇo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तस्य च स्वरूपेण ह्यणोर्वृद्धिर्न युज्यते । नोहानिः पुनरावृत्तिदुःखाज्ञानभयादयः

muktasya ca svarūpeṇa hyaṇorvṛddhirna yujyate / nohāniḥ punarāvṛttiduḥkhājñānabhayādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीचनीचाल्पमुक्तानां पूर्तिः स्वानन्दमात्रतः । नैवोत्तममुदाकाङ्क्षा सेवाध्यानादिकं(क) फलम्

nīcanīcālpamuktānāṃ pūrtiḥ svānandamātrataḥ / naivottamamudākāṅkṣā sevādhyānādikaṃ(ka) phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हरेर्नपरस्यापि मुद्भुजस्ते स्वमुद्भुजः । प्रलयत्वं क्वचित्सृष्टिः काले श्रीभाग एव हि

na harernaparasyāpi mudbhujaste svamudbhujaḥ / pralayatvaṃ kvacitsṛṣṭiḥ kāle śrībhāga eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा चिन्मात्रदेहेन ह्यन्तप्राकारगो मतः । रुद्रादयः षष्टमगाः इन्द्राद्याः पञ्चमस्थिताः

brahmā cinmātradehena hyantaprākārago mataḥ / rudrādayaḥ ṣaṣṭamagāḥ indrādyāḥ pañcamasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थस्थाः सूर्याद्या तृतीयस्थाः मरुद्गणाः । द्वितीयप्राकारसंस्थाः पर्जन्याद्याः सुरोत्तमाः

caturthasthāḥ sūryādyā tṛtīyasthāḥ marudgaṇāḥ / dvitīyaprākārasaṃsthāḥ parjanyādyāḥ surottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्मात्रदेहैः श्रीभागे आद्ये कर्मजपूर्वकाः । एते मुक्तास्तु भूभागे दुर्गाभागे तथैव च

cinmātradehaiḥ śrībhāge ādye karmajapūrvakāḥ / ete muktāstu bhūbhāge durgābhāge tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धसात्विकदेहैस्तु प्राप्तास्तु सुखिनो हरेः । चतुर्लक्षाधिकाशीतिलक्षजीवगणस्य तु

śuddhasātvikadehaistu prāptāstu sukhino hareḥ / caturlakṣādhikāśītilakṣajīvagaṇasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिम्बात्मा तत्तादाकारो सदा तद्गः प्ररक्षति । सर्वजीवगणामुक्ताः सन्ति वैकुण्ठमन्दिरे

bimbātmā tattādākāro sadā tadgaḥ prarakṣati / sarvajīvagaṇāmuktāḥ santi vaikuṇṭhamandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवा(न)नां पात्य(पायो)पि हरिः स हि रूपान्तरैविभुः । सर्वजीवसमात्यल्परूपैः स्थूलैश्चतादृशैः

jīvā(na)nāṃ pātya(pāyo)pi hariḥ sa hi rūpāntaraivibhuḥ / sarvajīvasamātyalparūpaiḥ sthūlaiścatādṛśaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तकोटिकल्पीयमुक्तोपास्यः त्रिभागगः । तादृग्रूपानन्तयुक्तश्रिया सह चरत्यसौ

anantakoṭikalpīyamuktopāsyaḥ tribhāgagaḥ / tādṛgrūpānantayuktaśriyā saha caratyasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ तत्र पूजोपयोग्यानन्तानन्तार्थरू(पिका)पकौ । तत्र स्वारूपिककिरीटादि शङ्खचक्रादि साधनैः

tau tatra pūjopayogyānantānantārtharū(pikā)pakau / tatra svārūpikakirīṭādi śaṅkhacakrādi sādhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुदर्शनाद्यायुध्यैश्च गन्धमाल्यादिकार्हणैः । नैवेद्यवस्त्रा(सङ्गाद्यैः)शय्याद्यैः रूपैः स्वैः स्वयमर्चितः

sudarśanādyāyudhyaiśca gandhamālyādikārhaṇaiḥ / naivedyavastrā(saṅgādyaiḥ)śayyādyaiḥ rūpaiḥ svaiḥ svayamarcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रियासदैक्यमापन्नः मोदरूप्यनुमोदते । श्रीः देव(वि)मखिलाकारा तैर्विष्णुं पूजयत्यलम्

śriyāsadaikyamāpannaḥ modarūpyanumodate / śrīḥ deva(vi)makhilākārā tairviṣṇuṃ pūjayatyalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर्न्निमाल्यैः विष्णुदत्तैः रमैकी भवति स्फुटम् । भूदुर्गभागयोरेवं शुद्धसात्विकसाधनैः

tairnnimālyaiḥ viṣṇudattaiḥ ramaikī bhavati sphuṭam / bhūdurgabhāgayorevaṃ śuddhasātvikasādhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मानिनी श्रीःसम्पूज्य तन्निर्माल्यैरजादिकान् । मुक्तास्तोषयति प्राज्ञाः गन्धमाल्यादिभिः शुभैः

tanmāninī śrīḥsampūjya tannirmālyairajādikān / muktāstoṣayati prājñāḥ gandhamālyādibhiḥ śubhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते विमानरथाण्डोला डोलालोल विशेषकैः । शय्याभरणवस्त्राद्यैः करिहर्यादिभिः क्वचित्

te vimānarathāṇḍolā ḍolālola viśeṣakaiḥ / śayyābharaṇavastrādyaiḥ kariharyādibhiḥ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानैरुत्तमजनैः फलपुष्पाक्षतादिभिः । स्वस्व्येष्टतरुणीभिश्च जलक्रीडादिभिस्तथा

samānairuttamajanaiḥ phalapuṣpākṣatādibhiḥ / svasvyeṣṭataruṇībhiśca jalakrīḍādibhistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्याहृतेष्टगतयः पूजाया सत्कथादिभिः । पुनरावृत्तिरहिता नमन्ति निखिला अपि

avyāhṛteṣṭagatayaḥ pūjāyā satkathādibhiḥ / punarāvṛttirahitā namanti nikhilā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवकोट्यो हि देवानां पदस्था देवतागणाः । लिङ्गसूक्ष्मस्थूलदेहयुक्ताःसर्वे सभार्यकाः

navakoṭyo hi devānāṃ padasthā devatāgaṇāḥ / liṅgasūkṣmasthūladehayuktāḥsarve sabhāryakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवार्थं श्रीहरेर्दुर्गाभागे सम्यग्वसन्ति हि । ते कामधुक्कल्पवृक्षचिन्तामणिसमुत्थितैः

sevārthaṃ śrīharerdurgābhāge samyagvasanti hi / te kāmadhukkalpavṛkṣacintāmaṇisamutthitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूज्योप(युक्ता)योगानन्तार्थैः जलेन श्रीकरार्पितैः । तया सम्पूजितहरिनिर्माल्यैः पुनरार्पितैः

pūjyopa(yuktā)yogānantārthaiḥ jalena śrīkarārpitaiḥ / tayā sampūjitaharinirmālyaiḥ punarārpitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पवित्रिताङ्गापरितः सञ्चरन्त्यपि मोदिनः । सायुज्यमपि सालोक्यं सामीप्यं सर्वदा हरेः

pavitritāṅgāparitaḥ sañcarantyapi modinaḥ / sāyujyamapi sālokyaṃ sāmīpyaṃ sarvadā hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारूप्यमपि मुक्तिर्हि चतुर्था किल भण्यते । विष्णुर्मुक्तान् स्वदेहस्थान् स्वस्वानन्दैकभोजिनः

sārūpyamapi muktirhi caturthā kila bhaṇyate / viṣṇurmuktān svadehasthān svasvānandaikabhojinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति तद्धि सायुज्यं तत्सुराणां च नीचगम् । सामीप्यादि त्रयं कर्मदेवानां युज्यते क्वचित्

karoti taddhi sāyujyaṃ tatsurāṇāṃ ca nīcagam / sāmīpyādi trayaṃ karmadevānāṃ yujyate kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्भिन्नदेवदासानां सारूप्यादि द्वयं मतम् । एकलोकनिवासाख्यं सालोक्यमितरस्य तु

tadbhinnadevadāsānāṃ sārūpyādi dvayaṃ matam / ekalokanivāsākhyaṃ sālokyamitarasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धसात्विकदेहेषु चतुर्भुजसमन्विताः । दरारिपीताम्बरिणो यदि सारूप्यमीरितम्

śuddhasātvikadeheṣu caturbhujasamanvitāḥ / darāripītāmbariṇo yadi sārūpyamīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयश्च विजयश्चैव बलश्च प्रबलस्तथा । चण्डः प्रचण्डश्च तथा नन्दश्चापि सुनन्दकः

jayaśca vijayaścaiva balaśca prabalastathā / caṇḍaḥ pracaṇḍaśca tathā nandaścāpi sunandakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमुदः कुमुदाक्षश्च तथा भद्रसुभद्रकौ । सुधामदामनामानौ विष्वक्सेनवशे स्थितौ

kumudaḥ kumudākṣaśca tathā bhadrasubhadrakau / sudhāmadāmanāmānau viṣvaksenavaśe sthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपैश्चतुर्भिसर्वेपि चतुर्दिक्ष्वपि सप्तसु । अन्तः प्राकारगद्वारमारभ्यद्वारपालकाः

rūpaiścaturbhisarvepi caturdikṣvapi saptasu / antaḥ prākāragadvāramārabhyadvārapālakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दिनी हरिपादोत्था दुर्गाभागशुभोदका । परिघा स तु वैकुण्ठश्चतुरस्रः प्रकीर्तितः

nandinī haripādotthā durgābhāgaśubhodakā / parighā sa tu vaikuṇṭhaścaturasraḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यण्डव्यापिनो विष्णोर्लोके वैकुण्ठनामकः । कोट्युच्छ्रितानन्तमूर्ध्नः मुखे मूर्ध्नि सुचित्यते

bāhyaṇḍavyāpino viṣṇorloke vaikuṇṭhanāmakaḥ / koṭyucchritānantamūrdhnaḥ mukhe mūrdhni sucityate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भोदकान्तर्देहस्थखर्परास्पृष्टपादुकः । स्वरतस्यानन्तासनाख्यः कटिः पीताम्बरात्मकः

garbhodakāntardehasthakharparāspṛṣṭapādukaḥ / svaratasyānantāsanākhyaḥ kaṭiḥ pītāmbarātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनोदकं कटितटी मेरुस्तन्नाभिमध्यगे । योजनानां पञ्चविंशत्कोटिगं मेरुपर्वतात्

ghanodakaṃ kaṭitaṭī merustannābhimadhyage / yojanānāṃ pañcaviṃśatkoṭigaṃ meruparvatāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजाण्डखर्परं दिक्षुविदिक्षूर्ध्वमधः स्मृतम् । मह्यादिभिरावरण्यैर्दशभिस्तु दशादिकैः

ajāṇḍakharparaṃ dikṣuvidikṣūrdhvamadhaḥ smṛtam / mahyādibhirāvaraṇyairdaśabhistu daśādikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तं चावरणान्येत्यन्यूर्ध्वशिष्टानि सर्वशः । अधः पादानि तद्विष्णोः स्थलान्याहुर्मनीषिणः

dattaṃ cāvaraṇānyetyanyūrdhvaśiṣṭāni sarvaśaḥ / adhaḥ pādāni tadviṣṇoḥ sthalānyāhurmanīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलावत्प्रतिमा विष्णोरजादेरभिमानतः । अण्डंलोकाश्च देवानां क्रमाद्धेहास्तु मानिनः

śilāvatpratimā viṣṇorajāderabhimānataḥ / aṇḍaṃlokāśca devānāṃ kramāddhehāstu māninaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विधाजाण्डकोट्यनन्तात्मकरूपकैः । सावकाशं सञ्चरद्भिः विलासद्रोमकूपतः

evaṃ vidhājāṇḍakoṭyanantātmakarūpakaiḥ / sāvakāśaṃ sañcaradbhiḥ vilāsadromakūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरेरेवं जगत्तस्य वशेज्ञात्वा विशेषतः । विराड्रूपस्य च हरेः सत्यलोकः शिरस्यलम्

harerevaṃ jagattasya vaśejñātvā viśeṣataḥ / virāḍrūpasya ca hareḥ satyalokaḥ śirasyalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकालोकस्तस्य हरेः कटिसूत्रे विचिन्त्यते । पीताम्बरः स्वर्णभूमिः शुद्धोदाब्धिः कटिस्तले

lokālokastasya hareḥ kaṭisūtre vicintyate / pītāmbaraḥ svarṇabhūmiḥ śuddhodābdhiḥ kaṭistale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटिप्रधानस्थिगणे चिन्तयेन्मानसोत्तरम् । मूलाधारे जाम्बवाख्यं केसरेषु इलावृतम्

kaṭipradhānasthigaṇe cintayenmānasottaram / mūlādhāre jāmbavākhyaṃ kesareṣu ilāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जठराद्यास्तु तद्रेखा मेरुस्तन्नाभिमध्यगः । मेरूपरिस्थलोकेश भवनानि च सर्वशः

jaṭharādyāstu tadrekhā merustannābhimadhyagaḥ / merūparisthalokeśa bhavanāni ca sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजकोशेषु सञ्चिन्त्य मुच्यते पुरुषर्षभः । भुवर्लोकं तस्य नाभौ स्वर्लोकं हृदि चिन्तयेत्

bījakośeṣu sañcintya mucyate puruṣarṣabhaḥ / bhuvarlokaṃ tasya nābhau svarlokaṃ hṛdi cintayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महर्लोकमुरःस्थाने जनलोकं गले हरेः । तपोलोकं मुखे ध्यात्वा सत्यलोकं तु मस्तके

maharlokamuraḥsthāne janalokaṃ gale hareḥ / tapolokaṃ mukhe dhyātvā satyalokaṃ tu mastake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडष्टद्वादशाद्व्यष्टद्विसहस्रदलान्यपि । नाभ्यादिकानि पद्मानि भुवरादीनि वै हरेः

ṣaḍaṣṭadvādaśādvyaṣṭadvisahasradalānyapi / nābhyādikāni padmāni bhuvarādīni vai hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातालं तस्य पादे तु प्रपदेषु रसातलम् । महातलन्तु जघने जङ्घयोश्च तलातलम्

pātālaṃ tasya pāde tu prapadeṣu rasātalam / mahātalantu jaghane jaṅghayośca talātalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतलं जानुदेशे तु ऊर्वो(पि तु)स्तु वितलातले । विराड्रूपस्य चाङ्गेषु लोकाश्चिन्त्या सुचेतनैः

sutalaṃ jānudeśe tu ūrvo(pi tu)stu vitalātale / virāḍrūpasya cāṅgeṣu lokāścintyā sucetanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मनाभस्य नाभ्युत्थं प्राकृतं पद्ममूर्जितम् । संसृष्टतत्वसञ्जातं भूतत्वादिकसङ्गतम्

padmanābhasya nābhyutthaṃ prākṛtaṃ padmamūrjitam / saṃsṛṣṭatatvasañjātaṃ bhūtatvādikasaṅgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वलोकात्मकं तस्य शिखाग्रे सत्यनामके । आद्यः ब्रह्मांशतो जातो विष्णुनैव चतुर्मुखः

sarvalokātmakaṃ tasya śikhāgre satyanāmake / ādyaḥ brahmāṃśato jāto viṣṇunaiva caturmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृष्टः स्वयं द्रष्टुमिच्छन् चतुर्दिक्षुविधिर्हरिम् । मुखानि लेभे चत्वारि नापश्यद्धिक्षु वै स्वयम्

sṛṣṭaḥ svayaṃ draṣṭumicchan caturdikṣuvidhirharim / mukhāni lebhe catvāri nāpaśyaddhikṣu vai svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तन्नालमध्यं तच्छिद्रादन्तर्गतं हरिम् । पश्यामीति तपश्चक्रे न तत्राविददीश्वरम्

tatastannālamadhyaṃ tacchidrādantargataṃ harim / paśyāmīti tapaścakre na tatrāvidadīśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यभागधोसंस्पृष्ट संस्पृष्टाम्बुस्थया श्रिया । वायुरूपस्थया धाता भीता विष्णोर्विभीरभूत्

satyabhāgadhosaṃspṛṣṭa saṃspṛṣṭāmbusthayā śriyā / vāyurūpasthayā dhātā bhītā viṣṇorvibhīrabhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.