Prakasa-Samhita 1.3

इति श्री परतत्वनिर्णये प्रकाशसंहितायां प्रथमपरिच्छेदे द्वितीयोध्यायः श्रीहंस उवाच जालरन्ध्रात् ग्रहाविष्टा सूर्यरश्मिप्रभा भुवि । यदा भवन्ति तस्याः समीपे तिर्गास्थितः

iti śrī paratatvanirṇaye prakāśasaṃhitāyāṃ prathamaparicchede dvitīyodhyāyaḥ śrīhaṃsa uvāca jālarandhrāt grahāviṣṭā sūryaraśmiprabhā bhuvi / yadā bhavanti tasyāḥ samīpe tirgāsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशं यदोद्गमयतो सो मर्त्यानां परमाणुकः । मर्त्योत्तमो भक्तिपाकात् महरादिषु संस्थितः

keśaṃ yadodgamayato so martyānāṃ paramāṇukaḥ / martyottamo bhaktipākāt maharādiṣu saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं कालं सूक्ष्मदृग्वेद स कालः परमाणुकः । तच्छतांशो हि देवानां तच्छतांशोब्जजस्य तु

yaṃ kālaṃ sūkṣmadṛgveda sa kālaḥ paramāṇukaḥ / tacchatāṃśo hi devānāṃ tacchatāṃśobjajasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमौ स्थितानां मर्त्यानां यः कालः परमाणुकः । तच्छतांशो देवलोके स्थितस्य परमाणुकः

bhūmau sthitānāṃ martyānāṃ yaḥ kālaḥ paramāṇukaḥ / tacchatāṃśo devaloke sthitasya paramāṇukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कोट्यंशो रमायाश्च तदनन्तांशको हरेः । परमाणुरिति प्रोक्तः तदन्यैर्न्यैव बुध्यते

tatkoṭyaṃśo ramāyāśca tadanantāṃśako hareḥ / paramāṇuriti proktaḥ tadanyairnyaiva budhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमाणुद्वयात्मातु कालो द्व्यणुकर् इरितः । परमाणुत्रयात्मस्य त्र्यणुकः परिकीर्तितः

paramāṇudvayātmātu kālo dvyaṇukar iritaḥ / paramāṇutrayātmasya tryaṇukaḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रुटिः त्रिभिश्च त्र्यणुकैः वेधः स्यात्तत्रयेण तु । लवोवेधत्रयात्मास्यात् निमेषस्तु त्रिभिर्लवैः

truṭiḥ tribhiśca tryaṇukaiḥ vedhaḥ syāttatrayeṇa tu / lavovedhatrayātmāsyāt nimeṣastu tribhirlavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणस्त्रिनमिषः प्रोक्तः काष्ठाख्या क्षणपञ्चकात् । काष्ठाभिः पञ्चदशभिः लघुकालः प्रकीर्तितः

kṣaṇastrinamiṣaḥ proktaḥ kāṣṭhākhyā kṣaṇapañcakāt / kāṣṭhābhiḥ pañcadaśabhiḥ laghukālaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघुभिः पञ्चदशभिः विनाडिका प्रकीर्तिता । विनाडिका षष्ठिभिर्या नाडिकैका भविष्यति

laghubhiḥ pañcadaśabhiḥ vināḍikā prakīrtitā / vināḍikā ṣaṣṭhibhiryā nāḍikaikā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां मुहूर्तत्रिंशद्भिः अहोरात्रमितीरितम् । अष्टमांशान्न्यूनसप्तघटिकाभिश्च सप्तभिः

tābhyāṃ muhūrtatriṃśadbhiḥ ahorātramitīritam / aṣṭamāṃśānnyūnasaptaghaṭikābhiśca saptabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपादसप्तभिर्वापि सार्धसप्तभिरेव वा । यामः कालोष्टभिर्वापि कालभेदेन चोदितः

sapādasaptabhirvāpi sārdhasaptabhireva vā / yāmaḥ kāloṣṭabhirvāpi kālabhedena coditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यामैश्चतुर्भिः अहः स्यात् तावद्भिर्यामिनीमता । अहोरात्रत्रिंशता च मासः पक्षद्वयात्मकः

yāmaiścaturbhiḥ ahaḥ syāt tāvadbhiryāminīmatā / ahorātratriṃśatā ca māsaḥ pakṣadvayātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां ऋतुस्तत्रयेणैवा अयनं परिकीर्तितम् । कर्कादि कार्मुकान्तेषु यदा चरति भस्करः

tābhyāṃ ṛtustatrayeṇaivā ayanaṃ parikīrtitam / karkādi kārmukānteṣu yadā carati bhaskaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणायनमुद्धिष्टं देवानां रात्रिसंज्ञकम् । यावन्नक्रादिके भानौ मिथुनान्तेषु तिष्ठति

dakṣiṇāyanamuddhiṣṭaṃ devānāṃ rātrisaṃjñakam / yāvannakrādike bhānau mithunānteṣu tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरायणमुद्धिष्टं तावत्कालं विचक्षणैः । अयनाभ्यां वत्सरस्तु द्विषण्मासात्मकः स्मृतः

uttarāyaṇamuddhiṣṭaṃ tāvatkālaṃ vicakṣaṇaiḥ / ayanābhyāṃ vatsarastu dviṣaṇmāsātmakaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठ्युत्तरत्रिशतकैः अहोरात्रैश्च वत्सरः । अष्टाविंशत्सहस्रैस्तु लक्षसप्तदशाब्दतः

ṣaṣṭhyuttaratriśatakaiḥ ahorātraiśca vatsaraḥ / aṣṭāviṃśatsahasraistu lakṣasaptadaśābdataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कॢप्तः कृतयुगस्तस्मात् त्रेतापादोनमुच्यते । सहस्रषण्णवत्येतलक्षद्वादश संमितः

kḷptaḥ kṛtayugastasmāt tretāpādonamucyate / sahasraṣaṇṇavatyetalakṣadvādaśa saṃmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रेतायुगस्ततः पादन्यूनो द्वापरर् इरितः । चतुःषष्ठिसहस्रेत अष्टलक्षमितिस्मृतः

tretāyugastataḥ pādanyūno dvāparar iritaḥ / catuḥṣaṣṭhisahasreta aṣṭalakṣamitismṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वापररात्तु कलिस्तस्मादर्धपादमितिस्मृतः । द्विषोडशसहस्रेताच्चतुर्लक्षात्मकः कलिः

dvāpararāttu kalistasmādardhapādamitismṛtaḥ / dviṣoḍaśasahasretāccaturlakṣātmakaḥ kaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतत्रेताद्वापरश्च कलिश्चेति चतुर्युगाः । चतुर्युगात्मकः कालो महायुग इतीर्यते

kṛtatretādvāparaśca kaliśceti caturyugāḥ / caturyugātmakaḥ kālo mahāyuga itīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंशत्सहस्रेतलक्षत्रिचत्वारिंशदब्दकैः । कॢप्तः कालः कालदृग्भिः महायुग इतीर्यते

viṃśatsahasretalakṣatricatvāriṃśadabdakaiḥ / kḷptaḥ kālaḥ kāladṛgbhiḥ mahāyuga itīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठ्युत्तराब्दत्रिंशताद्देवानामब्दर् इरितः । तादृगब्दसहस्राणां चतुष्कोणः कृताह्वयः

ṣaṣṭhyuttarābdatriṃśatāddevānāmabdar iritaḥ / tādṛgabdasahasrāṇāṃ catuṣkoṇaḥ kṛtāhvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रेता तु त्रिसहस्राब्दा द्विसहस्राब्दसंमितः । द्वापरस्तु ततो न्यूनसहस्राब्दमितः कलिः

tretā tu trisahasrābdā dvisahasrābdasaṃmitaḥ / dvāparastu tato nyūnasahasrābdamitaḥ kaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतस्यादौ कृतान्ते च पृथगब्दश्चतुःशतम् । सन्धिस्त्रेतायुगाद्यन्ते पृथगब्दशतत्रयम्

kṛtasyādau kṛtānte ca pṛthagabdaścatuḥśatam / sandhistretāyugādyante pṛthagabdaśatatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्धिस्तु द्वापराद्यन्ते पृथगब्दशतद्वयम् । शताब्दःसंमितः कालः सन्धिराद्यन्तयोः कलेः

sandhistu dvāparādyante pṛthagabdaśatadvayam / śatābdaḥsaṃmitaḥ kālaḥ sandhirādyantayoḥ kaleḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दैवेन मानेन द्वदशाब्दाःसहस्रतः । कॢप्तः कालः कालविद्भिः महायुग इतीर्यते

evaṃ daivena mānena dvadaśābdāḥsahasrataḥ / kḷptaḥ kālaḥ kālavidbhiḥ mahāyuga itīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धाष्टादशलक्षाब्दे युगानाम् एकसप्तति । मिलितो मनुसन्धातभोगकाल उदीरितः

sārdhāṣṭādaśalakṣābde yugānām ekasaptati / milito manusandhātabhogakāla udīritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विषट्शताब्दसमितो लयः स्वायम्भुवोत्तरः । स्वारोचिषादिकानान्तु षण्णामप्यन्तरे लयः

dviṣaṭśatābdasamito layaḥ svāyambhuvottaraḥ / svārociṣādikānāntu ṣaṇṇāmapyantare layaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चादशशताब्दात्मा लयः काल उदीरितः । चतुर्दशशताब्दात्मा लयः काल उदाहृतः

pañcādaśaśatābdātmā layaḥ kāla udīritaḥ / caturdaśaśatābdātmā layaḥ kāla udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्य मन्वन्तरेषु नियमात्सर्वदैव तु । चतुर्युगसहस्रन्तु ब्रह्मणो दिन उ(दिवमु)च्यते

tadanya manvantareṣu niyamātsarvadaiva tu / caturyugasahasrantu brahmaṇo dina u(divamu)cyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रीत्रिश्च तावती तस्य अहोरात्रा तु तादृशा । षष्ठ्युत्तरत्रिशतकाद्वत्सरो ऽजस्य कीर्तितः

rītriśca tāvatī tasya ahorātrā tu tādṛśā / ṣaṣṭhyuttaratriśatakādvatsaro 'jasya kīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विधशताब्दात्मा कालो ऽजस्यायुषो मतः । वासुदेवात्सूक्ष्मतनुं स्वशताब्दादिमे क्षणे

evaṃ vidhaśatābdātmā kālo 'jasyāyuṣo mataḥ / vāsudevātsūkṣmatanuṃ svaśatābdādime kṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः प्राप सशताब्दायुः तद्रूपाणीतराणि तु । मासत्रयाधिकादब्दषट्कात् पूर्वतनादभूत्

yaḥ prāpa saśatābdāyuḥ tadrūpāṇītarāṇi tu / māsatrayādhikādabdaṣaṭkāt pūrvatanādabhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृज्यानां सूक्ष्मसांशानां सूक्ष्मसृष्टिश्चतुस्तनोः । सृष्टानां सूक्ष्मतः पूर्वं स्थूलदेहस्ततो ऽभवत्

sṛjyānāṃ sūkṣmasāṃśānāṃ sūkṣmasṛṣṭiścatustanoḥ / sṛṣṭānāṃ sūkṣmataḥ pūrvaṃ sthūladehastato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणादजाद्रुद्रात् क्रमात् कालानुसारतः । यावतां सूक्ष्मतः सृष्टिः स्थूलसृष्टिस्तु तावता

nārāyaṇādajādrudrāt kramāt kālānusārataḥ / yāvatāṃ sūkṣmataḥ sṛṣṭiḥ sthūlasṛṣṭistu tāvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अण्डादूर्ध्वं चावृतयः स्थूलदेहाश्च तन्मयाः । आद्यस्य ब्रह्मणः पूर्वं पञ्चाशद्वत्सरान्ति मे

aṇḍādūrdhvaṃ cāvṛtayaḥ sthūladehāśca tanmayāḥ / ādyasya brahmaṇaḥ pūrvaṃ pañcāśadvatsarānti me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिने व्यतीते तद्रात्रावण्डसृष्टिरथाभवत् । तदन्तः स्वपतो विष्णोर्जलमध्यगतस्य तु

dine vyatīte tadrātrāvaṇḍasṛṣṭirathābhavat / tadantaḥ svapato viṣṇorjalamadhyagatasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभ्युत्थिताल्लोकमयात् प्राकृतात् पद्मकोशतः । पाद्मः ब्रह्मोत्थितःसार्धं सप्तत्रिंशच्चतन्मये

nābhyutthitāllokamayāt prākṛtāt padmakośataḥ / pādmaḥ brahmotthitaḥsārdhaṃ saptatriṃśaccatanmaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनान्तिमे निशायां च नाशो ऽण्डस्य जगत्पतेः । व्युत्क्रमात्पूर्वमानेन स्थूलसूक्ष्मस्य नाशनम्

dināntime niśāyāṃ ca nāśo 'ṇḍasya jagatpateḥ / vyutkramātpūrvamānena sthūlasūkṣmasya nāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं शतायुषः पूर्णेद्विपरार्धात्मकायुषी । स्वयं चात्मस्वरूपाणाम् एकीभावं करोत्यजः

evaṃ śatāyuṣaḥ pūrṇedviparārdhātmakāyuṣī / svayaṃ cātmasvarūpāṇām ekībhāvaṃ karotyajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत्कालेनात्मसृष्टिरेकीभावस्तु तावता । एकीभूतेपि रमति तथैकीभूतमायया

yāvatkālenātmasṛṣṭirekībhāvastu tāvatā / ekībhūtepi ramati tathaikībhūtamāyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत्कालं ततः पश्चात् सुप्तवत् स्वापयत्यजः । सार्धद्विषड्ब्रह्मवर्षमिति शिष्टे निशान्ति मे

tāvatkālaṃ tataḥ paścāt suptavat svāpayatyajaḥ / sārdhadviṣaḍbrahmavarṣamiti śiṣṭe niśānti me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागे पुनः पूर्ववच्च आत्मसृष्ट्यादिमीश्वरः । करोति पुरुषस्तस्य नायुर्मानं विधीयते

bhāge punaḥ pūrvavacca ātmasṛṣṭyādimīśvaraḥ / karoti puruṣastasya nāyurmānaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विधापरिमितानन्तानन्तपरात्मके । काले भाविन्यपि हरिः सृष्ट्यादीशः करिष्यति

evaṃ vidhāparimitānantānantaparātmake / kāle bhāvinyapi hariḥ sṛṣṭyādīśaḥ kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वन्तन्त्रस्यास्य मर्यादा अस्वतन्त्रैर्न शक्यते । लङ्घितुं पूर्णशक्तेर्हि वशे सर्वं चराचरम्

svantantrasyāsya maryādā asvatantrairna śakyate / laṅghituṃ pūrṇaśakterhi vaśe sarvaṃ carācaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽनन्तकालतस्तस्य मृतिजन्मजरादयः । आयासदुःखदौर्भाग्यचिन्तासन्तापपूर्वकाः

ye 'nantakālatastasya mṛtijanmajarādayaḥ / āyāsaduḥkhadaurbhāgyacintāsantāpapūrvakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानेर्ष्यासूयपीडा कामक्रोधभयादयः । कृशतारोगदुरितपुण्यलेपादयस्तथा

ajñānerṣyāsūyapīḍā kāmakrodhabhayādayaḥ / kṛśatārogaduritapuṇyalepādayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशाहानिश्च वृद्धिश्च क्षुत्तृट्कम्पादयस्तथा । नासन् दोषाः नोत्तरत्र भविष्यन्त्यखिलेश्वरे

āśāhāniśca vṛddhiśca kṣuttṛṭkampādayastathā / nāsan doṣāḥ nottaratra bhaviṣyantyakhileśvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तद्दुर्जनसङ्घैश्च ये कल्प्याः दोषसञ्चयाः । तत्तद्विरोधि सुगुणानन्त्यपूर्णस्य मीलुषः

tattaddurjanasaṅghaiśca ye kalpyāḥ doṣasañcayāḥ / tattadvirodhi suguṇānantyapūrṇasya mīluṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दोषलेशगन्धोपि न विष्णोरिति निश्चयः । यः कालः परमाण्वादि द्विपरार्धावसानकः

taddoṣaleśagandhopi na viṣṇoriti niścayaḥ / yaḥ kālaḥ paramāṇvādi dviparārdhāvasānakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु सर्वेषु कालेषु तत्तन्नाम्ना रमापतिः । तत्सामर्थ्यव्यञ्जकश्च स्थित्वा रक्षत्यजः प्रभुः

teṣu sarveṣu kāleṣu tattannāmnā ramāpatiḥ / tatsāmarthyavyañjakaśca sthitvā rakṣatyajaḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यः कालप्रवाहोयमनित्यास्तु क्षणादयः । नष्टेषु सत्सुकालेषु वर्तमानेषु वै क्रमात्

nityaḥ kālapravāhoyamanityāstu kṣaṇādayaḥ / naṣṭeṣu satsukāleṣu vartamāneṣu vai kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविनाश्य स्वरूपोसौ तत्प्रवाहस्य रक्षकः । शताब्दःसंमितः कालो ब्रह्मणः परसंज्ञकः

avināśya svarūposau tatpravāhasya rakṣakaḥ / śatābdaḥsaṃmitaḥ kālo brahmaṇaḥ parasaṃjñakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकालस्तु निमेषाख्यः अहश्च परमेशितुः । इत्यज्ञजनबुद्धीनां शुद्ध्यर्थमुपचर्यते

sakālastu nimeṣākhyaḥ ahaśca parameśituḥ / ityajñajanabuddhīnāṃ śuddhyarthamupacaryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत आहुर्महाप्राज्ञाः कालतोनन्तमीश्वरम् । अथापि परकालान्तं ब्रह्माणं जनयन्विभुः

ata āhurmahāprājñāḥ kālatonantamīśvaram / athāpi parakālāntaṃ brahmāṇaṃ janayanvibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गीकरोति तं कालमहोयदखिलेश्वरः । रात्रिमानादि शून्योपि तावन्तं कालमीश्वरः

aṅgīkaroti taṃ kālamahoyadakhileśvaraḥ / rātrimānādi śūnyopi tāvantaṃ kālamīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रित्वेन चरत्येवं ब्रह्मादीन्स्वापयत्यजः । निशायाश्चरमे भागे आत्मसृष्ट्यादिमीश्वरः

rātritvena caratyevaṃ brahmādīnsvāpayatyajaḥ / niśāyāścarame bhāge ātmasṛṣṭyādimīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति पुरुषस्तस्य आयुर्मानं विधीयते । एवं विधापरिमितानन्तानन्तपरात्मकः

karoti puruṣastasya āyurmānaṃ vidhīyate / evaṃ vidhāparimitānantānantaparātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालाव्यतीता सृष्ट्यादि कर्तुर्विष्णोः परात्मनः । स्वरूपेन्द्रियवद्योसौ कालोरूपादिवर्जितः

kālāvyatītā sṛṣṭyādi karturviṣṇoḥ parātmanaḥ / svarūpendriyavadyosau kālorūpādivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वपूर्वसु कालेषु नष्टेष्वन्ये भवन्ति हि । उत्तरत्रायास्यमानपरमाणुप्रवाहतः

pūrvapūrvasu kāleṣu naṣṭeṣvanye bhavanti hi / uttaratrāyāsyamānaparamāṇupravāhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयोज्यघटिकाद्यास्तु कालोज्ञेयः समानतः । घटिकायाममासाद्या नैकदा सम्भवन्ति हि

saṃyojyaghaṭikādyāstu kālojñeyaḥ samānataḥ / ghaṭikāyāmamāsādyā naikadā sambhavanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुर्मानविहीनस्यानन्तानन्तपरात्मकैः । विष्णोः कालानन्त्यमितौ कालज्ञान(नं)प्रयोजकम्

āyurmānavihīnasyānantānantaparātmakaiḥ / viṣṇoḥ kālānantyamitau kālajñāna(naṃ)prayojakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदानामक्षराणाञ्च देशन्याव्याकृतस्य च । रमायाः सर्वजीवानां मुक्तानां लिङ्गसंयुजाम्

vedānāmakṣarāṇāñca deśanyāvyākṛtasya ca / ramāyāḥ sarvajīvānāṃ muktānāṃ liṅgasaṃyujām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तलिङ्गदेहानां जडायाः प्रकृतेस्तथा । एतेषामस्वतन्त्राणां स्वतन्त्रवशवर्तिनाम्

samastaliṅgadehānāṃ jaḍāyāḥ prakṛtestathā / eteṣāmasvatantrāṇāṃ svatantravaśavartinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालानन्त्यमितौ नित्यं कालज्ञान(नं)प्रयोजकम् । अनित्या(अनन्ता)नां जडानां च सूक्ष्मस्थूलशरीरिणाम्

kālānantyamitau nityaṃ kālajñāna(naṃ)prayojakam / anityā(anantā)nāṃ jaḍānāṃ ca sūkṣmasthūlaśarīriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुर्माने शरीराणां कालज्ञनं प्रयोजकम् । एवं कालगतिं जानन् कालभीतिं तरिष्यति

āyurmāne śarīrāṇāṃ kālajñanaṃ prayojakam / evaṃ kālagatiṃ jānan kālabhītiṃ tariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिन्परकालेतु एकमण्डं जगद्गुरुः । दशावरणसंयुक्तं सृजत्यवति हन्त्यजः

ekasminparakāletu ekamaṇḍaṃ jagadguruḥ / daśāvaraṇasaṃyuktaṃ sṛjatyavati hantyajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैकदाजाण्डबहुलं स्रष्टुमिच्छति केशवः । ब्रह्माणं गरुडं शेषम् इद्रं प्राणं रविं सुरान्

naikadājāṇḍabahulaṃ sraṣṭumicchati keśavaḥ / brahmāṇaṃ garuḍaṃ śeṣam idraṃ prāṇaṃ raviṃ surān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकमेकं हरिर्मुक्तं(क्त)परकाले करोत्यजः । तथाप्यजाण्डानन्तानां नियन्ताजाण्डरूपवान्

ekamekaṃ harirmuktaṃ(kta)parakāle karotyajaḥ / tathāpyajāṇḍānantānāṃ niyantājāṇḍarūpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिः तादृङ्महारूपानन्तानन्तानि वै हरेः । रोमाङ्कुरेष्वनन्तेषु संवसन्तीति हि श्रुतिः

hariḥ tādṛṅmahārūpānantānantāni vai hareḥ / romāṅkureṣvananteṣu saṃvasantīti hi śrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृशानन्तरूपाणाम् अनन्त्यानन्त्ययोगतः । अधश्चोर्ध्वं चाष्टदिक्षु संयुक्तानामनन्तशः

tādṛśānantarūpāṇām anantyānantyayogataḥ / adhaścordhvaṃ cāṣṭadikṣu saṃyuktānāmanantaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपानन्त्यैरपूर्णोरु देशे पूर्णतनुर्हरिः । अत्यभिन्नोरुचित्सौख्यबलादि गुणविग्रहः

rūpānantyairapūrṇoru deśe pūrṇatanurhariḥ / atyabhinnorucitsaukhyabalādi guṇavigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विशेषः सर्वगतः सूक्ष्मस्थूलादिरूपकः । समशक्तिः समज्ञानबलादिशुभसद्गुणः

nirviśeṣaḥ sarvagataḥ sūkṣmasthūlādirūpakaḥ / samaśaktiḥ samajñānabalādiśubhasadguṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिकविहीनश्च रमयानन्तरुपया । सहस्वाधीनया सत्याशेषचिज्जडभृद्धरिः

samādhikavihīnaśca ramayānantarupayā / sahasvādhīnayā satyāśeṣacijjaḍabhṛddhariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभिन्नायाः श्रियाः भिन्नाः मुक्तामक्तासुचिद्गुणैः । भिन्नैर्नित्यजडैःसत्यैः भिन्नैः जीवेश्वरैः सदा

svabhinnāyāḥ śriyāḥ bhinnāḥ muktāmaktāsucidguṇaiḥ / bhinnairnityajaḍaiḥsatyaiḥ bhinnaiḥ jīveśvaraiḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभिन्नो विश्वतो विष्णुः देशतो गुणतो विभुः । अनन्तानन्तरूपेण अभिन्नोभिन्नवद्धरिः

vibhinno viśvato viṣṇuḥ deśato guṇato vibhuḥ / anantānantarūpeṇa abhinnobhinnavaddhariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णोपि जडचिद्रूपं सृजत्यवति हन्त्यजः

pūrṇopi jaḍacidrūpaṃ sṛjatyavati hantyajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.