इति श्री प्रकाशसंहितायां प्रथमपरिच्छेदे पञ्चदशो ऽध्यायः सम्पूर्णः श्री कृष्णार्पणमस्तु =============================================================================== द्वितीयपरिच्छेदः अथ प्रथमो ऽध्यायः श्रीहंस उवाच कञ्जस्थितः स्वयं ब्रह्मा नापश्यत् सर्वगं हरिम् । यत्नवानपि तत्पूर्वमनसीत्थमचिन्तयत्
iti śrī prakāśasaṃhitāyāṃ prathamaparicchede pañcadaśo 'dhyāyaḥ sampūrṇaḥ śrī kṛṣṇārpaṇamastu =============================================================================== dvitīyaparicchedaḥ atha prathamo 'dhyāyaḥ śrīhaṃsa uvāca kañjasthitaḥ svayaṃ brahmā nāpaśyat sarvagaṃ harim / yatnavānapi tatpūrvamanasītthamacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावरूपाज्ञानमानिन्यपि दुर्गाजगद्गुरोः । नित्यानुग्रहपात्रत्वात् पुत्र(उच्च)त्वाच्च रमा मम
bhāvarūpājñānamāninyapi durgājagadguroḥ / nityānugrahapātratvāt putra(ucca)tvācca ramā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वोपासनारतत्वाच्च नाज्ञानं भावरूपकम् । इच्छतिस्म सलिङ्गस्यानाद्यविद्यायुतस्य च
svopāsanāratatvācca nājñānaṃ bhāvarūpakam / icchatisma saliṅgasyānādyavidyāyutasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकीयस्येन्दिरेषन्मे ह्यभिप्रायं शिवादयः । अविदित्वान्यथाब्रूयुः दुर्गाज्ञानप्रदैव सा
svakīyasyendireṣanme hyabhiprāyaṃ śivādayaḥ / aviditvānyathābrūyuḥ durgājñānapradaiva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न समर्थाज्ञानदाने विधेरित्यसुराश्रयाः । इत्यज्ञावाक्यैर्मा(तुर्मे ऽयशसः कारणं वचः
na samarthājñānadāne vidherityasurāśrayāḥ / ityajñāvākyairmā(turme 'yaśasaḥ kāraṇaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेह्ययशः कारणं न च तत्राहं संमतो मातुः कीर्त्यर्थं प्रार्थयामि ताम् । दुर्गामिति तथा चक्रे तेनादात्सस्य संशयम्
mehyayaśaḥ kāraṇaṃ na ca tatrāhaṃ saṃmato mātuḥ kīrtyarthaṃ prārthayāmi tām / durgāmiti tathā cakre tenādātsasya saṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्वाज्ञानं क्षणार्धन्तु स्वभर्तुर्भक्तिमातनोत् । भयशोकौ च तेनासावज्ञोभीतो बभूव हा
datvājñānaṃ kṣaṇārdhantu svabharturbhaktimātanot / bhayaśokau ca tenāsāvajñobhīto babhūva hā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदज्ञनं भावरूपं चतुर्वारं हरेर्भयम् । शोको द्विवारं रमया प्रार्थितो जगदीश्वरः
tadajñanaṃ bhāvarūpaṃ caturvāraṃ harerbhayam / śoko dvivāraṃ ramayā prārthito jagadīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददावलोचनाभाव दशायां नियमः कृतः । वृत्यज्ञानस्य बहुशः सम्भवाद्ब्रह्मणोपि तु
dadāvalocanābhāva daśāyāṃ niyamaḥ kṛtaḥ / vṛtyajñānasya bahuśaḥ sambhavādbrahmaṇopi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संख्याविशेषस्योक्तत्वात् भावाज्ञानं वदन्ति तत् । ततस्त्वित्थं संशयोभूत् त्रिवारं पद्मजन्मनः
saṃkhyāviśeṣasyoktatvāt bhāvājñānaṃ vadanti tat / tatastvitthaṃ saṃśayobhūt trivāraṃ padmajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वतः पद्ममिदं जातं किंपुंसान्येन केनचित् । इति सञ्चिन्त्य पुंस्यैव जातं नैव जडस्य तत्
svataḥ padmamidaṃ jātaṃ kiṃpuṃsānyena kenacit / iti sañcintya puṃsyaiva jātaṃ naiva jaḍasya tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वतः प्रवृत्तिर्घटते ज्ञानेच्छादेरभावतः । अहं पद्मेन वा जातः मत्सृष्टिः पुरुषेण वा
svataḥ pravṛttirghaṭate jñānecchāderabhāvataḥ / ahaṃ padmena vā jātaḥ matsṛṣṭiḥ puruṣeṇa vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संश्चित्य मत्सृष्टिः पुरुषेणै नो वा । इति निश्चित्य स पुमान् स्वतन्त्रो वास्वतन्त्रकः
iti saṃścitya matsṛṣṭiḥ puruṣeṇai no vā / iti niścitya sa pumān svatantro vāsvatantrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सञ्चिन्त्यास्वतन्त्रः कथं मां स्रष्टुमर्हति । तस्मात् स्वतन्त्राज्जातोहं तं पस्यां पुनरुत्थितः (पश्येयं)
iti sañcintyāsvatantraḥ kathaṃ māṃ sraṣṭumarhati / tasmāt svatantrājjātohaṃ taṃ pasyāṃ punarutthitaḥ (paśyeyaṃ)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति नालं प्रविश्यान्तः नापश्यत् पुनरुत्थितः । कञ्जस्थ आस तज्ज्ञानं विपरीतमजस्य हि
iti nālaṃ praviśyāntaḥ nāpaśyat punarutthitaḥ / kañjastha āsa tajjñānaṃ viparītamajasya hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिर्नदृष्टः स कथमन्तर्दृष्टि प(क)थं व्रजेत् । ततः प्रचण्डवातोत्थाद्भूमिर्मज्जलकम्पितात्
bahirnadṛṣṭaḥ sa kathamantardṛṣṭi pa(ka)thaṃ vrajet / tataḥ pracaṇḍavātotthādbhūmirmajjalakampitāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मात् पतन्निव महाभयग्रस्थो बभूव ह । तदा क्षणार्धं शोकोभूद्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
padmāt patanniva mahābhayagrastho babhūva ha / tadā kṣaṇārdhaṃ śokobhūdbrahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वा कालं महाकालं मानिनं विधिमातनोत् । कालावासाने त्वासन्ने तङ्ग्रनिष्यति चाददत्
sṛṣṭvā kālaṃ mahākālaṃ māninaṃ vidhimātanot / kālāvāsāne tvāsanne taṅgraniṣyati cādadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्यं नृसिह्मस्तु तदा भयशोकान्वितो भवत् । अत्रैव तत्कारणेन भावाज्ञानयुतो भवेत्
āsyaṃ nṛsihmastu tadā bhayaśokānvito bhavat / atraiva tatkāraṇena bhāvājñānayuto bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यत्र दुःखाज्ञानाद्यं य(म)दुक्तं तन्मृषैव हि । ततस्तपतप इति विष्णोरेव वचो शृणोत्
nānyatra duḥkhājñānādyaṃ ya(ma)duktaṃ tanmṛṣaiva hi / tatastapatapa iti viṣṇoreva vaco śṛṇot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ध्यानं जगद्धातुः कृत्वा पश्यत् ससर्वगम् । ब्रह्मा ददर्श वैकुण्ठं हरेर्लोकं महाद्भुतम्
tato dhyānaṃ jagaddhātuḥ kṛtvā paśyat sasarvagam / brahmā dadarśa vaikuṇṭhaṃ harerlokaṃ mahādbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोक्ताशेषसुमहाविशेषार्थगुणोन्नतम् । दृष्ट्वा तुष्टाव नत्वेशं कृतार्थोभूत् सकञ्जजः
pūrvoktāśeṣasumahāviśeṣārthaguṇonnatam / dṛṣṭvā tuṣṭāva natveśaṃ kṛtārthobhūt sakañjajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाधिपत्यं तस्यादात् सर्वज्ञत्वं विकुण्ठपः । तद्वशोभूत् स्वतन्त्रोपि भगवान् भक्तवत्सलः
sarvādhipatyaṃ tasyādāt sarvajñatvaṃ vikuṇṭhapaḥ / tadvaśobhūt svatantropi bhagavān bhaktavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विसप्तमनुभोगार्हकालं धातुरहो व्यधात् । यथा तथा रात्रिकालं व्यभजद्भगवान् विभुः
dvisaptamanubhogārhakālaṃ dhāturaho vyadhāt / yathā tathā rātrikālaṃ vyabhajadbhagavān vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्यरात्रिभागे तु साङ्गंब्रह्माण्डमातनोत् । तत्राण्डनामको विष्णुः प्रविश्यान्तः समेधयत्
tatrādyarātribhāge tu sāṅgaṃbrahmāṇḍamātanot / tatrāṇḍanāmako viṣṇuḥ praviśyāntaḥ samedhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रिद्वितीयभागे तु पद्मनाभस्य नाभितः । संसृष्टस्यान्यभागेन लोकपद्मं व्यधाद्धरिः
rātridvitīyabhāge tu padmanābhasya nābhitaḥ / saṃsṛṣṭasyānyabhāgena lokapadmaṃ vyadhāddhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्माग्रगं च ब्रह्माणं तदज्ञानभयादिकम् । तच्छान्तिं तस्य तद्भक्त्युद्रेकं तस्य तपस्थितिम्
padmāgragaṃ ca brahmāṇaṃ tadajñānabhayādikam / tacchāntiṃ tasya tadbhaktyudrekaṃ tasya tapasthitim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्पूर्णानुग्रहं च कृतवान् हरिरूर्जितम् । रात्रि तृतीयभागे तु वैकुण्ठमतिसुन्दरम्
tasminpūrṇānugrahaṃ ca kṛtavān harirūrjitam / rātri tṛtīyabhāge tu vaikuṇṭhamatisundaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससर्ज तल्लोकपतिरजस्यादर्शयद्धरिः । स दृष्ट्वा तं विदध्यौ मुक्तामुक्तेश्वरं हरिम्
sasarja tallokapatirajasyādarśayaddhariḥ / sa dṛṣṭvā taṃ vidadhyau muktāmukteśvaraṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थांशे निशायांश्च विराट्सृष्टिं ददर्श ह । दृष्ट्वा द्विसप्तलोकेषु विराट्देहस्थितान् सुरान्
caturthāṃśe niśāyāṃśca virāṭsṛṣṭiṃ dadarśa ha / dṛṣṭvā dvisaptalokeṣu virāṭdehasthitān surān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्ष्मदेहस्थान् पूर्वमनिरूद्धात् ससूक्ष्मकान् । तथाजस्तत्र तत्रैव स्थूलदेहयुतान् व्यधात्
sūkṣmadehasthān pūrvamanirūddhāt sasūkṣmakān / tathājastatra tatraiva sthūladehayutān vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अण्डनिर्माणकाले तु ह्यसंसृष्टानि सर्वशः । तत्वान्यादाय संयोज्य तत्रिधाव्यभजद्धरिः
aṇḍanirmāṇakāle tu hyasaṃsṛṣṭāni sarvaśaḥ / tatvānyādāya saṃyojya tatridhāvyabhajaddhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अण्डं तदादितश्चक्रे द्वीतीयेनाब्जमातनोत् । तृतीयं तु त्रिधाभित्वा पुनरेकैकशास्त्रिधा
aṇḍaṃ tadāditaścakre dvītīyenābjamātanot / tṛtīyaṃ tu tridhābhitvā punarekaikaśāstridhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवोपदेवमर्त्यानां स्थूलान्यादैस्त्रिभिर्व्यधात् । द्वितीयांशैस्त्रिभिस्थूलान्यासुराणां श्री हरीच्छया
devopadevamartyānāṃ sthūlānyādaistribhirvyadhāt / dvitīyāṃśaistribhisthūlānyāsurāṇāṃ śrī harīcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.