Library·Prakasa-Samhita·2·2.2
इति श्री प्रकाशसंहितायां द्वतीयपरिच्छेदे प्रथमो ऽध्यायः श्रीहंसः चक्रेस्थूलशरीराणि यद्धेशेस्थाप्ययान्विराट् । तेषां तदुपयुक्तार्थान् जडानि विविधानि च
iti śrī prakāśasaṃhitāyāṃ dvatīyaparicchede prathamo 'dhyāyaḥ śrīhaṃsaḥ cakresthūlaśarīrāṇi yaddheśesthāpyayānvirāṭ / teṣāṃ tadupayuktārthān jaḍāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्थूलशरीराणि उपादानान्यजः स्वयम् । विराट्दत्तानि सङ्गृह्य क्रमात् कालानुसारतः
sarvasthūlaśarīrāṇi upādānānyajaḥ svayam / virāṭdattāni saṅgṛhya kramāt kālānusārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तद्गुणक्रियाजातिरूपलक्षणसम्पदः । व्यवहाराश्रयाचारवेषभाषास्वरूपकान्
tattadguṇakriyājātirūpalakṣaṇasampadaḥ / vyavahārāśrayācāraveṣabhāṣāsvarūpakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानमाना(न्नपानार्ह)शनायाशनार्हपूर्वानन्तार्थसञ्चयान् । चतुर्लक्षाधीकाशीतिलक्षजीवगुणोचितान्
dānamānā(nnapānārha)śanāyāśanārhapūrvānantārthasañcayān / caturlakṣādhīkāśītilakṣajīvaguṇocitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराडुक्तान् विराड्डन्तान् स्तद्भावज्ञस्तथाकरोत् । यथोत्तरत्र स्थूलोपि न दृष्टस्तेन तच्छ्रुतम्
virāḍuktān virāḍḍantān stadbhāvajñastathākarot / yathottaratra sthūlopi na dṛṣṭastena tacchrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पूर्वं पद्मनाभोत्थ त्रिविक्रमपदाम्बुजात् । दक्षिणाद्युधृता गङ्गा तस्याङ्गुष्ठनखाग्रतः
tatpūrvaṃ padmanābhottha trivikramapadāmbujāt / dakṣiṇādyudhṛtā gaṅgā tasyāṅguṣṭhanakhāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशीर्णाजाण्डमध्योर्ध्वरन्ध्रात् क्ष्मावरुणोर्ध्वगम् । अम्भः प्रागग्नितत्वस्था(स्थं) प्राकृताङ्घ्रभिरक्षितम्
viśīrṇājāṇḍamadhyordhvarandhrāt kṣmāvaruṇordhvagam / ambhaḥ prāgagnitatvasthā(sthaṃ) prākṛtāṅghrabhirakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोः पादात् समुद्भूतं तद्वार्याण्डान्तराविशत् । (ए)तत्मण्डुलुगं कृत्वा ब्रह्मा विष्ण्वङ्घ्रिमज्जनम्
viṣṇoḥ pādāt samudbhūtaṃ tadvāryāṇḍāntarāviśat / (e)tatmaṇḍulugaṃ kṛtvā brahmā viṣṇvaṅghrimajjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार तेन तद्वारि गङ्गाख्या सुसरद्वरा । अतो विष्ण्वङ्घ्रिजां ब्रह्मकमण्डलुसमुद्भवम्
cakāra tena tadvāri gaṅgākhyā susaradvarā / ato viṣṇvaṅghrijāṃ brahmakamaṇḍalusamudbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदन्ति सा सुषुम्ना हि ब्रह्माण्डव्यापिनो हरेः । निशायाः पञ्चमांशे तु ब्रह्मेशाद्याखिलामरान्
vadanti sā suṣumnā hi brahmāṇḍavyāpino hareḥ / niśāyāḥ pañcamāṃśe tu brahmeśādyākhilāmarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वा वैकुण्ठलोकस्थदुर्गाभागगतान् व्यधात् । सेवार्थं तद्गतानन्तरूपस्य श्रीहरेः श्रियः
sṛṣṭvā vaikuṇṭhalokasthadurgābhāgagatān vyadhāt / sevārthaṃ tadgatānantarūpasya śrīhareḥ śriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामुचितविज्ञानं हरेः सेवाम् उपादिशत् । षष्टमांशे निशायाश्च पुनः सर्वान् सुरोत्तमान्
teṣāmucitavijñānaṃ hareḥ sevām upādiśat / ṣaṣṭamāṃśe niśāyāśca punaḥ sarvān surottamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजो सृजत्स्वसेवार्थं तांश्च(ते च) पूर्वोक्तरीतितः । सप्तप्राकार(के)गान् सप्तलोकेशं तोषयत्यलम्
ajo sṛjatsvasevārthaṃ tāṃśca(te ca) pūrvoktarītitaḥ / saptaprākāra(ke)gān saptalokeśaṃ toṣayatyalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्सत्याधस्थलस्पृग्वार्यण्डपरिपूरितम् । महोग्रवायुना शुष्यन् महर्लोकादधोविशत्
tāvatsatyādhasthalaspṛgvāryaṇḍaparipūritam / mahogravāyunā śuṣyan maharlokādadhoviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमांशे निशीथिन्याः पुनर्देवानजोसृजत् । तेषु प्रधानान् सर्वान् मनसो देहतो ऽसृजत्
saptamāṃśe niśīthinyāḥ punardevānajosṛjat / teṣu pradhānān sarvān manaso dehato 'sṛjat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु प्रधानान् शेषादीं तपोलोकेव्यधादजः । तत्र लोकपतिः साक्षात् सङ्कर्षणमनामयम्
teṣu pradhānān śeṣādīṃ tapolokevyadhādajaḥ / tatra lokapatiḥ sākṣāt saṅkarṣaṇamanāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधयतो ऽन्य सुरान् मनसा देहतो सृजत् । इन्द्रकामौ जनोलोके तृतीयोतावजो व्यधात्
ārādhayato 'nya surān manasā dehato sṛjat / indrakāmau janoloke tṛtīyotāvajo vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रद्युम्नन्तावभजतां सृष्ट्वा तौ स्वावरामरान् । अनिरुद्धादिकान् धाता महर्लोकगतान् व्यधात्
pradyumnantāvabhajatāṃ sṛṣṭvā tau svāvarāmarān / aniruddhādikān dhātā maharlokagatān vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिरुद्धं भजन्तस्तेवृसृजन् स्वावरामरान् । अष्टमांशेत्रियामाया सनकादीन् पितामहः
aniruddhaṃ bhajantastevṛsṛjan svāvarāmarān / aṣṭamāṃśetriyāmāyā sanakādīn pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वा सृष्ट्वैतन्नियुक्तास्तदाज्ञानाचरन् द्रुतम् । ततः प्रकुपिताद्धातुः रुद्रो एकादशात्मकः
sṛṣṭvā sṛṣṭvaitanniyuktāstadājñānācaran drutam / tataḥ prakupitāddhātuḥ rudro ekādaśātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातोभूत्सपत्नी(क्षी)कः ससृष्ट्यर्थमजोदितः । तपस्तप्त्वाथकालेन पीते स्वर्गान्तवारिणी(णा)
jātobhūtsapatnī(kṣī)kaḥ sasṛṣṭyarthamajoditaḥ / tapastaptvāthakālena pīte svargāntavāriṇī(ṇā)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजेनावाप्यसस्वर्गभूतान् प्रेतांश्च राक्षसान् । नन्दिनं मातृकाःसप्त पिशाचान् लोकभीकरान्
ajenāvāpyasasvargabhūtān pretāṃśca rākṣasān / nandinaṃ mātṛkāḥsapta piśācān lokabhīkarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तान् सुरांशानपि दुर्भावयुक्तान् दिगम्बरान् । क्रूरसृष्टिं ततो ज्ञात्वा ब्रह्मा तं प्रत्यषेधत
bhaktān surāṃśānapi durbhāvayuktān digambarān / krūrasṛṣṭiṃ tato jñātvā brahmā taṃ pratyaṣedhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोजः स्वाकं देशेन नारदं त्वसृजदृषीम् । दक्षं दक्षाङ्गुष्टतोजस्तन्वा भृगुमचीकॢपत्
tatojaḥ svākaṃ deśena nāradaṃ tvasṛjadṛṣīm / dakṣaṃ dakṣāṅguṣṭatojastanvā bhṛgumacīkḷpat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरीचीं मनसा नेत्रेणात्रिमाङ्गिरसं मुखात् । कर्णरन्ध्रात् पुलस्त्यं च पुलहं नाभिदेशतः
marīcīṃ manasā netreṇātrimāṅgirasaṃ mukhāt / karṇarandhrāt pulastyaṃ ca pulahaṃ nābhideśataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करात् क्रतुं वसिष्ठं च प्राणात् कामाच्चगाधिजम् । छायया कर्दमं बुध्यारुचिं व्यजनयद्विभुः
karāt kratuṃ vasiṣṭhaṃ ca prāṇāt kāmāccagādhijam / chāyayā kardamaṃ budhyāruciṃ vyajanayadvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋगादि देवान् पद्मोत्थः पूर्वाद्यास्यैः क्रमाद्व्यधात् । भारतं पञ्चरात्राणि पुराणानि स्मृतिस्तथा
ṛgādi devān padmotthaḥ pūrvādyāsyaiḥ kramādvyadhāt / bhārataṃ pañcarātrāṇi purāṇāni smṛtistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वादिभिर्व्यधादास्यैस्तथा वर्णाश्रमादिकान् । भृगुं मनुं बुधशनी चतुर्वर्णप्रवर्तकान्
pūrvādibhirvyadhādāsyaistathā varṇāśramādikān / bhṛguṃ manuṃ budhaśanī caturvarṇapravartakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार(रा) कालावयवान् दिशस्तदभिमानिनः । यज्ञान् हृदापुण्यधर्मो पृष्टेनाधर्मविस्तृतिम्
cakāra(rā) kālāvayavān diśastadabhimāninaḥ / yajñān hṛdāpuṇyadharmo pṛṣṭenādharmavistṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा पञ्चवि(धा)ज्ञानं दुर्गां तदभिमानिनीम् । अहोरात्रे पक्षयोश्च लज्जां मूर्धोष्टतोसृजत्
tathā pañcavi(dhā)jñānaṃ durgāṃ tadabhimāninīm / ahorātre pakṣayośca lajjāṃ mūrdhoṣṭatosṛjat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधरोष्टात्ततो लोभं नाडिभ्यो व्यसृजन्नदीः । अस्थिभ्यः पर्वतान् कुक्षेः सर्वसागरमानिनः
adharoṣṭāttato lobhaṃ nāḍibhyo vyasṛjannadīḥ / asthibhyaḥ parvatān kukṣeḥ sarvasāgaramāninaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेघान् केशैर्लोमजातैर्वृक्षा(श्चैव लतादिकान्)न् गुल्मान् लतान्वितान् । चतुर्लक्षाधिकाशीतिलक्षयोनिषु तात्विकान्
meghān keśairlomajātairvṛkṣā(ścaiva latādikān)n gulmān latānvitān / caturlakṣādhikāśītilakṣayoniṣu tātvikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशसंख्यामितान् धाता व्यसृजच्चान्य चेतनान् । कर्मदेवादिकान् देवाः क्रमाज्जातास्तु कालतः
daśasaṃkhyāmitān dhātā vyasṛjaccānya cetanān / karmadevādikān devāḥ kramājjātāstu kālataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतं गन्धर्वाप्सरसां त्रिंशच्चारणरक्षसाम् । शतं सिद्धास्तथान्यासु सप्ततिःसर्वजातिषु
śataṃ gandharvāpsarasāṃ triṃśaccāraṇarakṣasām / śataṃ siddhāstathānyāsu saptatiḥsarvajātiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजानजाः कुबेरोत्थास्तेभ्य एव निरंशकाः । देवदासा निरंशाश्च पद्मकल्पादनन्तरम्
ājānajāḥ kuberotthāstebhya eva niraṃśakāḥ / devadāsā niraṃśāśca padmakalpādanantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम्भुवेन्तरे भूमौ जाताः सर्वत्र सङ्गताः । क्षणदानवमे भागे महीदासहयाननौ
svayambhuventare bhūmau jātāḥ sarvatra saṅgatāḥ / kṣaṇadānavame bhāge mahīdāsahayānanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमारमछाख्यावादिशेतां मनुं विधेः । अवतीर्याखिलान् वेदान् सारं चैव(वेद सारं) पुराणकम्
sanatkumāramachākhyāvādiśetāṃ manuṃ vidheḥ / avatīryākhilān vedān sāraṃ caiva(veda sāraṃ) purāṇakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चरात्रं महाशास्त्रं श्रीमद्भागवतं शुभम् । दशमे तु निशाभागे पद्मनाभस्य कर्णयोः
pañcarātraṃ mahāśāstraṃ śrīmadbhāgavataṃ śubham / daśame tu niśābhāge padmanābhasya karṇayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पितात्तामसाद्भूरि कीकसादासतूरिपू । तदा कुसुमनाभस्य निशांशदशमे शुभे
kalpitāttāmasādbhūri kīkasādāsatūripū / tadā kusumanābhasya niśāṃśadaśame śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पितात्तमसाद्भूरि कीकसादासतूरिपू । मधुश्च कैटभश्चैव राक्षसौ दुर्मदोद्धतौ
kalpitāttamasādbhūri kīkasādāsatūripū / madhuśca kaiṭabhaścaiva rākṣasau durmadoddhatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदामेरुरूर्ध्वदेशस्थं पीत्वा तावज्जलं स्थितम् । रूपान्तरेणाब्जभवं प्राप्य युद्धाय राक्षसौ
kadāmerurūrdhvadeśasthaṃ pītvā tāvajjalaṃ sthitam / rūpāntareṇābjabhavaṃ prāpya yuddhāya rākṣasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह्वयामास तु ब्रह्मा तावाहाहं हि दुर्बलः । इत्युक्त्वा स हरिं दध्यौ हयग्रीवाह्वयं हरिः
āhvayāmāsa tu brahmā tāvāhāhaṃ hi durbalaḥ / ityuktvā sa hariṃ dadhyau hayagrīvāhvayaṃ hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तो भूद्ब्रह्महृदासताभ्यां चिरमयोधनम् । कृत्वा हत्वाच्छाद्यकुन्तं मेधसा मेदिनीं व्यधात्
vyakto bhūdbrahmahṛdāsatābhyāṃ ciramayodhanam / kṛtvā hatvācchādyakuntaṃ medhasā medinīṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणदैकादशांशे तु ब्रह्मा मेरुस्थितः स्वयम् । पिशाचान् दानवान् दैत्यान् निरंशान् सांशरूपकान्
kṣaṇadaikādaśāṃśe tu brahmā merusthitaḥ svayam / piśācān dānavān daityān niraṃśān sāṃśarūpakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् विष्णुद्विषो योग्यान् राक्षसांश्च कलिंस्तथा । व्यसृजत्तानधोलोकवासिनः कालतोकरोत्
etān viṣṇudviṣo yogyān rākṣasāṃśca kaliṃstathā / vyasṛjattānadholokavāsinaḥ kālatokarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजेयत्वमवध्यत्ववरं तेषामदाद्विधिः । कालेन भारते जन्म प्रतिमन्वन्तरेष्वपि
ajeyatvamavadhyatvavaraṃ teṣāmadādvidhiḥ / kālena bhārate janma pratimanvantareṣvapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथायोग्यं जन्मलब्ध्वा तपस्तप्त्वा शिवाद्वरम् । प्राप्य विप्रार्यगुर्वादिगोसुरद्वेषिणः सदा
yathāyogyaṃ janmalabdhvā tapastaptvā śivādvaram / prāpya viprāryagurvādigosuradveṣiṇaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यथेति तेषां तु वरं प्रादादथाब्जजः । परशुक्लत्रयं हित्वा छिन्नभागवतेष्वलम्
bhaviṣyatheti teṣāṃ tu varaṃ prādādathābjajaḥ / paraśuklatrayaṃ hitvā chinnabhāgavateṣvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविश्य बुद्धिव्यामोहं कल्पयित्वा क्वचित् क्वचित् । योग्यतातिक्रमोद्भूतपुण्यं नाशयथेति च
praviśya buddhivyāmohaṃ kalpayitvā kvacit kvacit / yogyatātikramodbhūtapuṇyaṃ nāśayatheti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरतत्वोपादानस्थितसर्वोत्तमान् सुरान् । सर्वेर्(व)तत्त्वो(त्वा)पचयगा भवन्तो भीषयन्त्यथ
śarīratatvopādānasthitasarvottamān surān / sarver(va)tattvo(tvā)pacayagā bhavanto bhīṣayantyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापदुःखादि सम्बन्धो भवतां च भवेदिति । विष्णुविस्मृतियुक्तानां शरीरेषु सातामपि
pāpaduḥkhādi sambandho bhavatāṃ ca bhavediti / viṣṇuvismṛtiyuktānāṃ śarīreṣu sātāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असतां मिश्रबुद्धीनाम् अभिमानित्वमस्तुवः । मिथ्याभिमानिनो दैत्याः देवास्तत्वाभिमानिनः
asatāṃ miśrabuddhīnām abhimānitvamastuvaḥ / mithyābhimānino daityāḥ devāstatvābhimāninaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतत्वेष्वथ कलिर्जीवमानी दुराग्रहात् । देहस्थ देवताः पूर्(णर्)वपुण्य(भुजः)सौख्यभुजः क्रमात्
sarvatatveṣvatha kalirjīvamānī durāgrahāt / dehastha devatāḥ pūr(ṇar)vapuṇya(bhujaḥ)saukhyabhujaḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापदुःखभुजश्चान्ये देहमान्युभयात्मकाः । अन्तर्बहिस्थजीवानां किञ्चिदुःखं भवत्यपि
pāpaduḥkhabhujaścānye dehamānyubhayātmakāḥ / antarbahisthajīvānāṃ kiñciduḥkhaṃ bhavatyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्यावेशान्न वायोर्हि दैत्यावेशः कदाचन । जीवमान्युत्तमो ब्रह्मा देहस्थो मध्यमः स्वयम्
daityāveśānna vāyorhi daityāveśaḥ kadācana / jīvamānyuttamo brahmā dehastho madhyamaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधमस्तु कलिर्जीवमान्येव हि सुरासुराः । इति तत्वार्थवित्तेषां ब्रह्मादादुचितं वरम्
adhamastu kalirjīvamānyeva hi surāsurāḥ / iti tatvārthavitteṣāṃ brahmādāducitaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धोदसागरबहिर्महर्लोके तदूर्ध्वतः । गर्भोदके तु(च) दैत्यानाम् आवेशो नास्ति सर्वथा
śuddhodasāgarabahirmaharloke tadūrdhvataḥ / garbhodake tu(ca) daityānām āveśo nāsti sarvathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदन्यत्र दैत्यानां स्थित्यै प्रादाद्वरं विभुः(धिः) । द्वादशांशे तु(स)तामस्याः ब्रह्माण्डस्थाम्बुनिर्गमे
etadanyatra daityānāṃ sthityai prādādvaraṃ vibhuḥ(dhiḥ) / dvādaśāṃśe tu(sa)tāmasyāḥ brahmāṇḍasthāmbunirgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्त्यतोजस्य वै घ्राणात् घ्रोणी रूपी बभूव ह । घ्रोणी रूपी वराहात्मा हरिस्त्ववततार च
cintyatojasya vai ghrāṇāt ghroṇī rūpī babhūva ha / ghroṇī rūpī varāhātmā haristvavatatāra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु श्वेतवराहाख्यः ब्रह्मणा सं(यु)स्तुतो ऽसृजत् । यज्ञाभिमानिनो यज्ञान् मन्त्रतन्त्रार्त्विगोषधीः
sa tu śvetavarāhākhyaḥ brahmaṇā saṃ(yu)stuto 'sṛjat / yajñābhimānino yajñān mantratantrārtvigoṣadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलदर्भाश्वपश्वाज्यहवींषिसमिधः क्रमात् । सत्राणि सोमसदनं रा(र)म्भभैश्यादिकान् व्यधात्
tiladarbhāśvapaśvājyahavīṃṣisamidhaḥ kramāt / satrāṇi somasadanaṃ rā(ra)mbhabhaiśyādikān vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युपाग्नीन् स्पृषदाज्यं च फलान्यप्यसृजत्किटिः । तदा हयग्रीवनामा राक्षसो घोरदर्शनः
yupāgnīn spṛṣadājyaṃ ca phalānyapyasṛjatkiṭiḥ / tadā hayagrīvanāmā rākṣaso ghoradarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजस्य मुख(ख्य)तोव्यक्तं गुरुं वेदाभिमानिनम् । निगृह्यागात्रदा वेदाः अपपाठतिरोहिताः
ajasya mukha(khya)tovyaktaṃ guruṃ vedābhimāninam / nigṛhyāgātradā vedāḥ apapāṭhatirohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा प्रार्थितो मच्छरूपी जलमुपाविशत् । हत्वा हयशिरस्कन्तं वेदानुद्धरदीश्वरः
tadā prārthito maccharūpī jalamupāviśat / hatvā hayaśiraskantaṃ vedānuddharadīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा धात्रार्थितश्चादिसूकरोण्डगतं जलम् । अशामयद्भुवमधोलोकांश्च विमलान् व्यधात्
tadā dhātrārthitaścādisūkaroṇḍagataṃ jalam / aśāmayadbhuvamadholokāṃśca vimalān vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यादयो ग्रहाः सर्वे तदाद्याः सप्रकाशकाः । तदादि कल्पं तं प्राहुः वाराहमिति सज्जनाः
sūryādayo grahāḥ sarve tadādyāḥ saprakāśakāḥ / tadādi kalpaṃ taṃ prāhuḥ vārāhamiti sajjanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ त्रयोदशांशे तु पुरीं बर्हिष्मतीं व्यधात् । वराहात्माह्यादिमनोरावासार्थमशेषवित्
rātrau trayodaśāṃśe tu purīṃ barhiṣmatīṃ vyadhāt / varāhātmāhyādimanorāvāsārthamaśeṣavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैवाष्टस्वयंव्यक्ताः पुराणि विविधानि च । नद्यश्च देवखा(घा)ताश्च वनान्युपवनानि च
tadaivāṣṭasvayaṃvyaktāḥ purāṇi vividhāni ca / nadyaśca devakhā(ghā)tāśca vanānyupavanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा सर्वोपयुक्तानि सर्वत्र व्यसृजद्विधिः । चतुर्दशांशे रात्रेस्तु दिक्पालान् सर्वलोकगान्
tadā sarvopayuktāni sarvatra vyasṛjadvidhiḥ / caturdaśāṃśe rātrestu dikpālān sarvalokagān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्राज्ञापयद्धिक्षु विदिक्षु च यथाक्रमम् । तत्प्रागेव समुत्पन्ना ब्रह्मणा लोकपालकाः
sarvatrājñāpayaddhikṣu vidikṣu ca yathākramam / tatprāgeva samutpannā brahmaṇā lokapālakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराड्देहगतस्तुर्यो ह्यनिरुद्धा(क्षिगो विभुः)भिधो हरिः । अतलादिष्वयोग्यानां सूक्ष्माण्य(प्य)जमदर्शयत्
virāḍdehagatasturyo hyaniruddhā(kṣigo vibhuḥ)bhidho hariḥ / atalādiṣvayogyānāṃ sūkṣmāṇya(pya)jamadarśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वमुधृत्य च स्थूलदेहयुक्तांश्चतान् पुनः
ūrdhvamudhṛtya ca sthūladehayuktāṃścatān punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तल्लोकेषु संस्थाप्य मुख्यप्राणवशान् व्यधात् । तदा ब्रह्मवरोद्भूतो हिरण्याक्षो हि राक्षसः
tattallokeṣu saṃsthāpya mukhyaprāṇavaśān vyadhāt / tadā brahmavarodbhūto hiraṇyākṣo hi rākṣasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चभूतावरां भूमिं गृहीत्वाथ रसातलम् । विवेश तन्मोचनाय वराहात्माण्डजार्थितः
pañcabhūtāvarāṃ bhūmiṃ gṛhītvātha rasātalam / viveśa tanmocanāya varāhātmāṇḍajārthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसातलं प्रविश्यैव मोचयित्वा भुवं त्वरन् । तं गदापाणिना(मा) क्रुद्धं प्रापयित्वैव भारत
rasātalaṃ praviśyaiva mocayitvā bhuvaṃ tvaran / taṃ gadāpāṇinā(mā) kruddhaṃ prāpayitvaiva bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युध्वा स्वं दंष्ट्राग्रहतं कृत्वा तं नरके व्यधात् । ततो मेरुगतो धाता सव्यात्स्वायंभुवं व्यधात्
yudhvā svaṃ daṃṣṭrāgrahataṃ kṛtvā taṃ narake vyadhāt / tato merugato dhātā savyātsvāyaṃbhuvaṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहापसव्यतस्तस्य शतरूपां सतीं व्यधात् । भुगुदक्षमरीच्यादीन् तपसे(स)मनुमादिमम्
dehāpasavyatastasya śatarūpāṃ satīṃ vyadhāt / bhugudakṣamarīcyādīn tapase(sa)manumādimam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहूयाजः प्राहसृष्टिं बृंहणाय सतां गतिः । शतरूपा पतिः प्राह तपस्तप्त्वा सुदारुणम्
āhūyājaḥ prāhasṛṣṭiṃ bṛṃhaṇāya satāṃ gatiḥ / śatarūpā patiḥ prāha tapastaptvā sudāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहोद्धारणाप्तश्च कियत्कालं विचक्षणः । वराद्धरेश्च स्त्रीपुंसो योगात्स्यैष्विविधीरिताम्
varāhoddhāraṇāptaśca kiyatkālaṃ vicakṣaṇaḥ / varāddhareśca strīpuṃso yogātsyaiṣvividhīritām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रिपुंसयोगाद्भाव्यं च सृष्टिमेतां विधीरिताम् । सृत्वा तस्यामजनयत् पुत्रौ द्वौ लोकविश्रुतौ
stripuṃsayogādbhāvyaṃ ca sṛṣṭimetāṃ vidhīritām / sṛtvā tasyāmajanayat putrau dvau lokaviśrutau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियव्रतोत्तानपादौ तिस्रः कन्याश्च सत्तमः । आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः
priyavratottānapādau tisraḥ kanyāśca sattamaḥ / ākūtirdevahūtiśca prasūtiriti viśrutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्यायामृचेर्जज्ञे यज्ञनामा रमापतिः । तेनैव सह सम्भूता दक्षिणा नामिका रमा
tatrādyāyāmṛcerjajñe yajñanāmā ramāpatiḥ / tenaiva saha sambhūtā dakṣiṇā nāmikā ramā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजावयोनिजौ द्वावप्राकृतदेहयुतौ परौ । पुत्रिकापुत्रधर्मेण यज्ञमात्मसुतं मनुः
ajāvayonijau dvāvaprākṛtadehayutau parau / putrikāputradharmeṇa yajñamātmasutaṃ manuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार दक्षिणा यज्ञे दक्षिणामानिनी च सा । तुषिता नाम तत्पुत्राः सम्बभूवुः सुरोत्तमाः
cakāra dakṣiṇā yajñe dakṣiṇāmāninī ca sā / tuṣitā nāma tatputrāḥ sambabhūvuḥ surottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्वाभिमानिनः(तैर्नीचातात्विकाः) सर्वे बभूवुः नवकोटयः । आकूतेर्देवहूतेश्च प्रसूतिरनुजातुया
tattvābhimāninaḥ(tairnīcātātvikāḥ) sarve babhūvuḥ navakoṭayaḥ / ākūterdevahūteśca prasūtiranujātuyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षस्या ससती तस्मातस्यां षोडशकन्यकाः । अभवन्नर्कपुत्रस्य धर्मस्यैव त्रयोदश
dakṣasyā sasatī tasmātasyāṃ ṣoḍaśakanyakāḥ / abhavannarkaputrasya dharmasyaiva trayodaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्र्यस्त्वेकाग्नये दत्ता तस्यां त्रेता(तत्रा)ग्नयोभवन् । आह्वनीयोगर्हपत्यो दक्षिणाग्निरिति त्रयः
putryastvekāgnaye dattā tasyāṃ tretā(tatrā)gnayobhavan / āhvanīyogarhapatyo dakṣiṇāgniriti trayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामेका दक्षसुता भार्या(दत्ता) तस्यां त्रिभिः क्रमात् । पृथक् पृथक् पञ्चदशपुत्रा अग्निस्वरूपकाः
teṣāmekā dakṣasutā bhāryā(dattā) tasyāṃ tribhiḥ kramāt / pṛthak pṛthak pañcadaśaputrā agnisvarūpakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसन्नाद्या यज्ञभुजो मध्यमा हव्यभोजिनः । अन्त्याः कव्यभुजः पूर्वै पञ्चाशत्संमिताग्नयः
āsannādyā yajñabhujo madhyamā havyabhojinaḥ / antyāḥ kavyabhujaḥ pūrvai pañcāśatsaṃmitāgnayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकन्यूना दक्षसुता ज्येष्ठा दत्ता शिवस्य तु । धर्मान् वरूत्वती पुत्रान् पञ्चाशन्मरुतो ऽसृजत्
ekanyūnā dakṣasutā jyeṣṭhā dattā śivasya tu / dharmān varūtvatī putrān pañcāśanmaruto 'sṛjat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वेदशासन् विश्वायां वसवौष्टौ वसूद्भवाः । रुद्रा असंस्मरुद्राण्यां भूतायां भूतना(य)मकाः
viśvedaśāsan viśvāyāṃ vasavauṣṭau vasūdbhavāḥ / rudrā asaṃsmarudrāṇyāṃ bhūtāyāṃ bhūtanā(ya)makāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपदेवाश्च साध्यायाम् अन्यास्वपि च धर्मतः । उपदेवाश्च देवाश्च बभूवुर्हि बहुप्रजाः
upadevāśca sādhyāyām anyāsvapi ca dharmataḥ / upadevāśca devāśca babhūvurhi bahuprajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्य ते पदस्थाश्च सर्वे(सर्ग)वासोचिता मताः । तदुत्थिताश्च भावीनाः प्रायशो ह्यपरोक्षिणः
dharmasya te padasthāśca sarve(sarga)vāsocitā matāḥ / tadutthitāśca bhāvīnāḥ prāyaśo hyaparokṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रागुक्तास्तात्विकाश्चैकरूपेण भुवि भारते । उषित्वा भाविसत्कर्मज्ञानभक्त्यादि काङ्क्षिणः
prāguktāstātvikāścaikarūpeṇa bhuvi bhārate / uṣitvā bhāvisatkarmajñānabhaktyādi kāṅkṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभाशुभं च प्रारब्धं भोक्तुं योग्यास्ततो भवत् । ते च द्वीपाद्रि वर्षेषु भारते(ता)न्येषु सर्वशः
śubhāśubhaṃ ca prārabdhaṃ bhoktuṃ yogyāstato bhavat / te ca dvīpādri varṣeṣu bhārate(tā)nyeṣu sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्रारब्ध्यैक भोगार्हाः धर्माधर्मोत्थसम्भवाः । आसन् देवाश्च पूर्वोक्ता ह्यपरोक्ष्य नपरोक्षिणः
suprārabdhyaika bhogārhāḥ dharmādharmotthasambhavāḥ / āsan devāśca pūrvoktā hyaparokṣya naparokṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्साधनं भारतेस्मिन् कर्तुमर्हाः सुरोत्तमैः । (त्य)व्यक्तापरोक्षिभिर्जाताः सदैवासन् हरीच्छया
satsādhanaṃ bhāratesmin kartumarhāḥ surottamaiḥ / (tya)vyaktāparokṣibhirjātāḥ sadaivāsan harīcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियव्रतोत्थानपादौ तयो(पो) निष्ठौ बभूवतुः । निशा चतुर्दशांशे तु सृष्टिरेषा सुमेरुगाः
priyavratotthānapādau tayo(po) niṣṭhau babhūvatuḥ / niśā caturdaśāṃśe tu sṛṣṭireṣā sumerugāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.