Library·Prakasa-Samhita·2·2.4
इति श्री प्रकाशसंहितायां द्वितीयपरिच्छेदे तृतीयोध्यायः श्रीहंस उवाच साङ्गज्ञानात्मकतनुमनन्तगुणपूरितम् । साङ्गासद्भीषयन्त्वीशं वेद्यैः शास्त्रैर्निरूपितम्
iti śrī prakāśasaṃhitāyāṃ dvitīyaparicchede tṛtīyodhyāyaḥ śrīhaṃsa uvāca sāṅgajñānātmakatanumanantaguṇapūritam / sāṅgāsadbhīṣayantvīśaṃ vedyaiḥ śāstrairnirūpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तनामरूपाढ्यं स्व स्व योग्यफलप्रदम् । विचारितमुपास्यं च रमा ब्रह्मादिभिः सदा
anantanāmarūpāḍhyaṃ sva sva yogyaphalapradam / vicāritamupāsyaṃ ca ramā brahmādibhiḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभिन्नस्वावरानन्तमुक्तामुक्ताणुजीवकैः । सेवितं श्रीपतिं व्याप्तं चेतनाचेतनस्य तु
svabhinnasvāvarānantamuktāmuktāṇujīvakaiḥ / sevitaṃ śrīpatiṃ vyāptaṃ cetanācetanasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यस्य सृष्टिकर्तारं हरिं दुःखादि भोगिनम् । जानन्ति तस्य चाज्ञानं क्वचित् क्वापि न युज्यते
satyasya sṛṣṭikartāraṃ hariṃ duḥkhādi bhoginam / jānanti tasya cājñānaṃ kvacit kvāpi na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्याभूताज्ञानमस्तीत्यत्र मानं न विद्यते । अज्ञाना भवितास्तष्ठोपाधिर्निवह युज्यते
mithyābhūtājñānamastītyatra mānaṃ na vidyate / ajñānā bhavitāstaṣṭhopādhirnivaha yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धौ ज्ञाने तु तज्जोपाधिः सिद्धै तदन्वये । सर्वस्याज्ञानयोगस्तदभावात्तदेवन
siddhau jñāne tu tajjopādhiḥ siddhai tadanvaye / sarvasyājñānayogastadabhāvāttadevana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानाभावतोज्ञासी अधिकाधि न विद्यते । अज्ञानाभावतस्तन्निवृत्तिरूपं न हि क्वचित्
ajñānābhāvatojñāsī adhikādhi na vidyate / ajñānābhāvatastannivṛttirūpaṃ na hi kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानकल्पितं शास्त्रं नैवाज्ञाननिकृन्तनम् । इति हेयं तन्मतं हि बद्धस्येशो विमुक्तिदः
ajñānakalpitaṃ śāstraṃ naivājñānanikṛntanam / iti heyaṃ tanmataṃ hi baddhasyeśo vimuktidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वं सत्यं नैव मिथ्या न बाध्यं सत्यकारणम् । प्रत्यक्षादिप्रमाण्यैस्तु सिद्धं नारोपितं जगत्
viśvaṃ satyaṃ naiva mithyā na bādhyaṃ satyakāraṇam / pratyakṣādipramāṇyaistu siddhaṃ nāropitaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नार्थक्रियाकारि शुक्तौ प्रतीतं रजतं जगत् । अर्थक्रियाकारि तेन तद्दृष्टान्तो न युज्यते
nārthakriyākāri śuktau pratītaṃ rajataṃ jagat / arthakriyākāri tena taddṛṣṭānto na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टान्तरहितो यत्तु जगन्मिथ्यात्वकारणम् । न भवेत् तन्मते ब्रह्म दृश्यत्वाच्च तथा भवेत्
dṛṣṭāntarahito yattu jaganmithyātvakāraṇam / na bhavet tanmate brahma dṛśyatvācca tathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिताकाशादि वेदोक्तं विष्णुनेति नतन्मृषा । न च न्यायोक्तमिथ्यात्वे मानं तन्मतापि न
mitākāśādi vedoktaṃ viṣṇuneti natanmṛṣā / na ca nyāyoktamithyātve mānaṃ tanmatāpi na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतिर्नित्यापौरुषेया दुर्वाक्यैर्न च दूष्यते । इति ज्ञात्वा विधिर्विष्णोर्माहात्म्यं ज्ञानबोधयत्
śrutirnityāpauruṣeyā durvākyairna ca dūṣyate / iti jñātvā vidhirviṣṇormāhātmyaṃ jñānabodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्याशेषजगन्नाथः सत्यसत्साधनेन च । सत्यैर्जीवैःसदोपास्यः सत्यसत्यविमुक्तिदः
satyāśeṣajagannāthaḥ satyasatsādhanena ca / satyairjīvaiḥsadopāsyaḥ satyasatyavimuktidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मेरुस्थितो ब्रह्मा निशान्ते यज्ञमीश्वरम् । अभिषिच्य सपत्नीकं सर्गे सम्पार्थ्य योजयत्
iti merusthito brahmā niśānte yajñamīśvaram / abhiṣicya sapatnīkaṃ sarge sampārthya yojayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपीपलधरिः स्वर्गं सर्वदेवगणेडितः । ततः स्वायंभुवमनुं शतरूपा समन्वितम्
apīpaladhariḥ svargaṃ sarvadevagaṇeḍitaḥ / tataḥ svāyaṃbhuvamanuṃ śatarūpā samanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिषिच्य विधिर्भूमौ बर्हिष्मत्यामवासयत् । भावीनश्च पदस्थाश्च उपदेवाः सहस्रशः
abhiṣicya vidhirbhūmau barhiṣmatyāmavāsayat / bhāvīnaśca padasthāśca upadevāḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुं पर्यचरन् प्रीत्या ते निरंशास्ततो भवन् । विधिस्ततो मय(सू)सुतमन(त)वेधाद्वलाह्वयम्
manuṃ paryacaran prītyā te niraṃśāstato bhavan / vidhistato maya(sū)sutamana(ta)vedhādvalāhvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु षण्णवती (प्रा)मायाः स्वविजृम्भणतोसृजत् । स्वैरिण्यश्चैव कामिन्यः पुंश्चल्य इति त्रिधा
sa tu ṣaṇṇavatī (prā)māyāḥ svavijṛmbhaṇatosṛjat / svairiṇyaścaiva kāminyaḥ puṃścalya iti tridhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्जाताभिसमुद्भूताः भोगिन्यो बहुशो मताः । कृत्वाकाम्यं भारतेस्मिन् मर्त्याधम पुरोगमाः
tajjātābhisamudbhūtāḥ bhoginyo bahuśo matāḥ / kṛtvākāmyaṃ bhāratesmin martyādhama purogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधो लोकेषु विहरः एताभिः सह दुर्मदाः । अनेकाः दानवोपेताः बलस्तदधिनायकः
adho lokeṣu viharaḥ etābhiḥ saha durmadāḥ / anekāḥ dānavopetāḥ balastadadhināyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदधस्ताच्च वितले त्रिवृद्भूतगणावृतः । कैश्चिद्रक्षौ (गु)गणैर्युक्ताः भ(वा)वन्त्यास्ते भवः किल
tadadhastācca vitale trivṛdbhūtagaṇāvṛtaḥ / kaiścidrakṣau (gu)gaṇairyuktāḥ bha(vā)vantyāste bhavaḥ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया सदा रमति सः तद्वीर्याधाटकादिभिः । ः नदी तदन्तगा तत्र शुष्मत्यप्यग्निवायुभिः
tayā sadā ramati saḥ tadvīryādhāṭakādibhiḥ / ḥ nadī tadantagā tatra śuṣmatyapyagnivāyubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्नदीवारिपानेन अधोलोकेषु संस्थिताः । मदोद्धता नरानार्यः क्रीडन्ति सुचिरं सदा
yannadīvāripānena adholokeṣu saṃsthitāḥ / madoddhatā narānāryaḥ krīḍanti suciraṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदधस्ताच्च सुतले प्रतिमन्वन्तरेष्वपि । नामरूपविभेदेन प्रह्लादः सानुगो ऽवसत्
tadadhastācca sutale pratimanvantareṣvapi / nāmarūpavibhedena prahlādaḥ sānugo 'vasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वतान्तरे विष्णोर्वामनाय पदत्रयम् । याचमानाय पुत्राय कश्यपस्य महात्मनः
vaivasvatāntare viṣṇorvāmanāya padatrayam / yācamānāya putrāya kaśyapasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलिर्विरोचनसुतो ददौ लोकत्रयं विभुः । सोपीन्द्राय पदस्थाय तस्मादादाय दत्तवान्
balirvirocanasuto dadau lokatrayaṃ vibhuḥ / sopīndrāya padasthāya tasmādādāya dattavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकत्रयं हि देवानामनुजो वटुरूपदृक् । पयोव्रतप्रभावेन्यैवाविर्भूतः स कश्यपात्
lokatrayaṃ hi devānāmanujo vaṭurūpadṛk / payovrataprabhāvenyaivāvirbhūtaḥ sa kaśyapāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र प्रवासतः खिन्नमातृतुष्ट्यै जगत्पतिः । बलिं विरोचनसुतं महाभागवतोत्तमम्
indra pravāsataḥ khinnamātṛtuṣṭyai jagatpatiḥ / baliṃ virocanasutaṃ mahābhāgavatottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापयामास तल्लोके स्वयं तद्वारपालकः । बभूव वामनः सर्वे स्वरूपामरसेवितः
sthāpayāmāsa talloke svayaṃ tadvārapālakaḥ / babhūva vāmanaḥ sarve svarūpāmarasevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य त्रिकोटिलोमभ्यो वायुस्तावत्स्वरूपकः । वाण्या तावद्रूपवत्या वामनस्यार्चको(का) भवत्
tasya trikoṭilomabhyo vāyustāvatsvarūpakaḥ / vāṇyā tāvadrūpavatyā vāmanasyārcako(kā) bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विन्ध्यावली पतिस्तत्र बलिस्तिष्ठति सानुगः । तदधस्त(त्प्रि)न्मयो विष्णुः भक्तोप्यखिलदानवैः
vindhyāvalī patistatra balistiṣṭhati sānugaḥ / tadadhasta(tpri)nmayo viṣṇuḥ bhaktopyakhiladānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थितो दानवकुले जातस्तक्षा भवत्पुरा ॥ तल्लोकपः सदैत्यानां त्रिपुराणि व्यचीक्लपत्
arthito dānavakule jātastakṣā bhavatpurā // tallokapaḥ sadaityānāṃ tripurāṇi vyacīklapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभेदाभेद्यरूपाणि स्वर्णरौप्यायसानि च । स निर्ममे पुरास्तिस्रः स्वर्णरौप्यायसीमयः
abhedābhedyarūpāṇi svarṇaraupyāyasāni ca / sa nirmame purāstisraḥ svarṇaraupyāyasīmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामया तेषु तेष्वेते संस्थिता त्रिपुरौकसः । विहारान्तरे ह्यस्मिन् सर्वान् जन्तूनपीडयन्
kāmayā teṣu teṣvete saṃsthitā tripuraukasaḥ / vihārāntare hyasmin sarvān jantūnapīḍayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरास्तत्पीडया रुद्रशरणं ययुरूर्जिताः । रुद्रः पृथ्वीरथं कृत्वा रथाङ्गं शशिभस्करौ
surāstatpīḍayā rudraśaraṇaṃ yayurūrjitāḥ / rudraḥ pṛthvīrathaṃ kṛtvā rathāṅgaṃ śaśibhaskarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवान् कृत्वा हयानब्जभवं कृत्वैव सारथिम् । शेषं मौर्व्यां विधायेशो पतत्रं(तं) च खगेश्वरम्
devān kṛtvā hayānabjabhavaṃ kṛtvaiva sārathim / śeṣaṃ maurvyāṃ vidhāyeśo patatraṃ(taṃ) ca khageśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा विष्णुं बाणरूपं स्वयमेकक्षणे हरः । त्रिपुराणि ददाहेशः सर्वलोकस्य शङ्करः
kṛtvā viṣṇuṃ bāṇarūpaṃ svayamekakṣaṇe haraḥ / tripurāṇi dadāheśaḥ sarvalokasya śaṅkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपुरासुरपुत्राद्यैः सहा वसति तत्र हि । वैवस्वतेन्तरे दक्षपत्न्याः कश्यपभार्यकाः
tripurāsuraputrādyaiḥ sahā vasati tatra hi / vaivasvatentare dakṣapatnyāḥ kaśyapabhāryakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदशासं(शाः)स्तपसा तासु पुत्रानवाप सः । विवस्वान् शक्रवरुणमित्राः पूषार्यमाभगः
trayodaśāsaṃ(śāḥ)stapasā tāsu putrānavāpa saḥ / vivasvān śakravaruṇamitrāḥ pūṣāryamābhagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सविता त्वष्ट्रृपर्जन्यो धातायां वामनो वटुः । अदितेस्तनयादित्यां हिरण्याक्षहिरण्यकौ
savitā tvaṣṭrṛparjanyo dhātāyāṃ vāmano vaṭuḥ / aditestanayādityāṃ hiraṇyākṣahiraṇyakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दनौ तु दानवा गावो महिष्यः सुरभीसुताः । तान्माया पक्षिणोरिष्टा यातुधानाश्च निरृतिः
danau tu dānavā gāvo mahiṣyaḥ surabhīsutāḥ / tānmāyā pakṣiṇoriṣṭā yātudhānāśca nirṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इलायां भूसुरा आसन् श्वादयः परमासुताः । पोष्टाया चैव बेतालाः कार्द्रवेया महाहयः
ilāyāṃ bhūsurā āsan śvādayaḥ paramāsutāḥ / poṣṭāyā caiva betālāḥ kārdraveyā mahāhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन्मन्वन्तरे षष्ठिसहस्राणि भुजङ्गमाः । कर्द्रुजास्तेषु केचित्तु तात्विकाः शेषसेवकाः
etanmanvantare ṣaṣṭhisahasrāṇi bhujaṅgamāḥ / kardrujāsteṣu kecittu tātvikāḥ śeṣasevakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरे कर्मजाजान स्तुल्यास्तत्पुत्रपौत्रकाः । सस्त्रीका मणिभूधन्याः महातल निवासिनः
apare karmajājāna stulyāstatputrapautrakāḥ / sastrīkā maṇibhūdhanyāḥ mahātala nivāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाविषाः महाघो(धा)राः कामरूपधराः खलाः । सरस्वत्यां सपत्नीकः कश्यपस्तप आचरत्
mahāviṣāḥ mahāgho(dhā)rāḥ kāmarūpadharāḥ khalāḥ / sarasvatyāṃ sapatnīkaḥ kaśyapastapa ācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या विदूरे पत्नीनां भवनानि व्यचीकॢपत् । उपयुक्तनतद्युक्तं तद्भृत्यास्तेषु चावसन्
tasyā vidūre patnīnāṃ bhavanāni vyacīkḷpat / upayuktanatadyuktaṃ tadbhṛtyāsteṣu cāvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद्महिमवत्पार्श्वं वियाहि(विपाहि)पति मातरौ । गत्वा दृष्ट्वोच्चैश्रवसं नीलवालमहीप्रसूः
kadācidmahimavatpārśvaṃ viyāhi(vipāhi)pati mātarau / gatvā dṛṣṭvoccaiśravasaṃ nīlavālamahīprasūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राहस्वच्छन्द विनताकद्रुते वचनं यदि । सत्यं दासी तवाहंस्यामन्यथात्वं ममेति च
prāhasvacchanda vinatākadrute vacanaṃ yadi / satyaṃ dāsī tavāhaṃsyāmanyathātvaṃ mameti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्या सरात्रिश्च प्रातरिति ते गृहमीयतुः । तद्बालनैल्यवर्ण्ये तु सुतानाह च साधवः
adyā sarātriśca prātariti te gṛhamīyatuḥ / tadbālanailyavarṇye tu sutānāha ca sādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैश्चन्तानलपद्वैह्वौ कालान्ना शोभवेत्तव । क्रूराहयास्तथाकृत्वा ता चक्रुर्मातृ किं करीम्
naiścantānalapadvaihvau kālānnā śobhavettava / krūrāhayāstathākṛtvā tā cakrurmātṛ kiṃ karīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शप्ताहयः शेषवाक्यात्स्वरुच्या(त्स्वस्त्र्याक्ष)क्षममात्मनः । ज्ञात्वा ददुर्जरत्कारोः सनाम्नीं भगिनीं मुनेः
śaptāhayaḥ śeṣavākyātsvarucyā(tsvastryākṣa)kṣamamātmanaḥ / jñātvā dadurjaratkāroḥ sanāmnīṃ bhaginīṃ muneḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विरक्तोपि सन्तप्तैः निराश्यैर्नरकास्थितैः । पितृभिः प्रार्थितो गृह्णंस्तद्गर्भे त्वास्तिकं व्यधात्
sa viraktopi santaptaiḥ nirāśyairnarakāsthitaiḥ / pitṛbhiḥ prārthito gṛhṇaṃstadgarbhe tvāstikaṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां त्यक्तुमूरौ सुष्टाप सा सन्ध्यार्थेव्यबोधयत् । निद्राभङ्गकरा गच्छेत्याहु तत्याज तां मुनिः
tāṃ tyaktumūrau suṣṭāpa sā sandhyārthevyabodhayat / nidrābhaṅgakarā gacchetyāhu tatyāja tāṃ muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साग्रजं प्राप्य सुषुवे शिखायज्ञोपवीतिनम् । स आपदि स्मृतो यामीत्युक्तोगान्मातुलं प्रति
sāgrajaṃ prāpya suṣuve śikhāyajñopavītinam / sa āpadi smṛto yāmītyuktogānmātulaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैमिशं वासुकिः प्राप्य सुधाममृतमन्थने(ते) । शप्ता हीना तात्विकानो तेनात्यन्विप संमताः
naimiśaṃ vāsukiḥ prāpya sudhāmamṛtamanthane(te) / śaptā hīnā tātvikāno tenātyanvipa saṃmatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तक्षकः शृङ्गिशापेन व्यदशच्च परीक्षितम् । शशास पृथिवीं तस्य सुतः स जनमेजयः
takṣakaḥ śṛṅgiśāpena vyadaśacca parīkṣitam / śaśāsa pṛthivīṃ tasya sutaḥ sa janamejayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदोदङ्को गालवस्य शिष्यः सेवा सुखात्मनः । दक्षिणामपि दास्यामीत्युक्तः स कुपितो ऽदिशत्
tadodaṅko gālavasya śiṣyaḥ sevā sukhātmanaḥ / dakṣiṇāmapi dāsyāmītyuktaḥ sa kupito 'diśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाध्य पौष्यभार्यायाः राज्ञा देहि सुकुण्डले । इत्युक्तोगात् पुरं तस्य मार्गे गोमयभक्षणम्
asādhya pauṣyabhāryāyāḥ rājñā dehi sukuṇḍale / ityuktogāt puraṃ tasya mārge gomayabhakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वानाचाम्य राजानं दृष्ट्वा याचत्स्व भामिनीम् । याचयेत्याह तां गेहे हेनायस्य शप्तुमारभत्
kṛtvānācāmya rājānaṃ dṛṣṭvā yācatsva bhāminīm / yācayetyāha tāṃ gehe henāyasya śaptumārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपं न शप मां ब्रह्मन् शुद्धः पश्यसि भामिनीम् । तत आचम्य गत्वा तां दृष्ट्वा तां प्राप सङ्कुण्डले
nṛpaṃ na śapa māṃ brahman śuddhaḥ paśyasi bhāminīm / tata ācamya gatvā tāṃ dṛṣṭvā tāṃ prāpa saṅkuṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साह पूर्वे तक्षकायेमादामाया च तेपि च । पतिव्रतानसंदृश्या(धृष्या)हन्तु(न्तुं)शक्रोहमादृ(गमद्रृ)तम्
sāha pūrve takṣakāyemādāmāyā ca tepi ca / pativratānasaṃdṛśyā(dhṛṣyā)hantu(ntuṃ)śakrohamādṛ(gamadrṛ)tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो भवेति तं प्राहगुरुभक्तं न मा स्पृशेत् । इत्युक्तौ याचितः पौष्याद्भुञ्जन् श्राद्धान्नगं कचम्
yato bhaveti taṃ prāhagurubhaktaṃ na mā spṛśet / ityuktau yācitaḥ pauṣyādbhuñjan śrāddhānnagaṃ kacam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा शत्भवान्ध(शपद्भान्ध)वस्त्वम् इति सोप्यशपन् मुनिम् । अपत्नी कोसीति राज्ये लोकस्यान्धोपि पश्यसि
dṛṣṭvā śatbhavāndha(śapadbhāndha)vastvam iti sopyaśapan munim / apatnī kosīti rājye lokasyāndhopi paśyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति दत्वा वरं विप्रो ययौ मार्गेथ तक्षकः । शिष्यो भूत्वा ग्रन्थिवाहः सोविशच्च रसातलम्
iti datvā varaṃ vipro yayau mārgetha takṣakaḥ / śiṣyo bhūtvā granthivāhaḥ soviśacca rasātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिश्च योगसामर्थ्यात्तत्रागान्नागमायया । अधोस्तुवधि(वेश्चि)वन्तस्य गोमूत्रं नेत्रयोर्व्यधात्
muniśca yogasāmarthyāttatrāgānnāgamāyayā / adhostuvadhi(veści)vantasya gomūtraṃ netrayorvyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो पश्यन्नागराजो भियादात् कुण्डलद्वयम् । तदादाय गुरोर्दत्वा क्रुद्धोगाज्जनमेजयम्
tato paśyannāgarājo bhiyādāt kuṇḍaladvayam / tadādāya gurordatvā kruddhogājjanamejayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्राहत्वं वृथाजातो पितृमृत्युं न चावधीः । अहं मन्त्रप्रवक्तास्मि सम्भारान् छटयाश्चलम्
taṃ prāhatvaṃ vṛthājāto pitṛmṛtyuṃ na cāvadhīḥ / ahaṃ mantrapravaktāsmi sambhārān chaṭayāścalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना शेषं सर्वलोकान् निर्भुजङ्गान् करोम्यहम् । इत्युक्त्वा सर्पयागेन भुजङ्गान् शतकोटिशः
vinā śeṣaṃ sarvalokān nirbhujaṅgān karomyaham / ityuktvā sarpayāgena bhujaṅgān śatakoṭiśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यहनच्छक्रमगमंस्तक्षकाद्या नचापतन् । ततो ऋषिः सहेन्द्रोत्र तक्षकः पततामिति
vyahanacchakramagamaṃstakṣakādyā nacāpatan / tato ṛṣiḥ sahendrotra takṣakaḥ patatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तक्षकायसहेन्द्राय स्वाहेत्यजुहदाहुतिम् । तदाकम्पत्स्वराण्णागाः अस्मरन्नास्तिकं मुनिम्
takṣakāyasahendrāya svāhetyajuhadāhutim / tadākampatsvarāṇṇāgāḥ asmarannāstikaṃ munim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोभीत्या पूजितो राज्ञा ह्युदकेनापि चास्तिकः । स्वाभिप्रेतं तदोदकमाया च जनमेजयम्
sobhītyā pūjito rājñā hyudakenāpi cāstikaḥ / svābhipretaṃ tadodakamāyā ca janamejayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्येर्थितमिति प्रोक्ते देहि मातुलजीवनम् । इति तक्षकपूर्वान् सः कालमृत्योर्व्यमूमुचत्
dāsyerthitamiti prokte dehi mātulajīvanam / iti takṣakapūrvān saḥ kālamṛtyorvyamūmucat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साचोदकं समाधा(ध्या)य तक्षकादीन् वधोर्व्यधात् । यज्ञप्राप्य फलं राज्ञे दत्वा सर्पान् अथाशपत्
sācodakaṃ samādhā(dhyā)ya takṣakādīn vadhorvyadhāt / yajñaprāpya phalaṃ rājñe datvā sarpān athāśapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनागसं मादशध्वं नागसंस्मरणान् मम । अन्यथा वः शिरः शीर्णं भवेदिति ययौ मुनिः
anāgasaṃ mādaśadhvaṃ nāgasaṃsmaraṇān mama / anyathā vaḥ śiraḥ śīrṇaṃ bhavediti yayau muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनता सेवयाखिन्ना गर्भं गर्भिण्यताडयत् । उरुपृष्ठेपुराजातानूरुपादविवर्जितान्
vinatā sevayākhinnā garbhaṃ garbhiṇyatāḍayat / urupṛṣṭhepurājātānūrupādavivarjitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाशक्तिं कालतो दास्य प्राज्ञांरभगर्भविपम् । प्रोक्त्वा मातुर्ययौ यान्ता सूर्यस्यासरथस्थितः
svāśaktiṃ kālato dāsya prājñāṃrabhagarbhavipam / proktvā māturyayau yāntā sūryasyāsarathasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौदामिन्यां सुतौ तस्य द्वौ सम्पातिजटायुषौ । कालेन गरुडो जातो विष्णोर्वाहो बभूव ह
saudāminyāṃ sutau tasya dvau sampātijaṭāyuṣau / kālena garuḍo jāto viṣṇorvāho babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर्वाक्याद्बलप्राप्त्यै बभक्ष गजकच्छपौ । गन्धमादनगो पूर्वं गन्धर्वौ शापसम्भवौ
piturvākyādbalaprāptyai babhakṣa gajakacchapau / gandhamādanago pūrvaṃ gandharvau śāpasambhavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कद्रूतमाहात्मसुतान् प्रति पीयूषदोसिचेत् । दास्यान्मोक्षे मातरं च इत्येपास्तु न चाधिकम्
kadrūtamāhātmasutān prati pīyūṣadosicet / dāsyānmokṣe mātaraṃ ca ityepāstu na cādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो ऽमृतमादाय प्रादात्तर्गाद्व्यमोचयत् । दास्यात् स्वमातरं स्वर्गगतवच्चं सुरेश्वराः
ityukto 'mṛtamādāya prādāttargādvyamocayat / dāsyāt svamātaraṃ svargagatavaccaṃ sureśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्षिपतृणवतं च विधूय च सुधां पुनः । शक्रोयदाप च स्वर्गं(शक्रायदादापसख्य) तस्य कर्द्रुमथावदत्
prākṣipatṛṇavataṃ ca vidhūya ca sudhāṃ punaḥ / śakroyadāpa ca svargaṃ(śakrāyadādāpasakhya) tasya kardrumathāvadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुतोमृतं हृतमिति पृष्टे हि विनतासुतः । माता त्वया वञ्चिता मे मया त्वं तेन वञ्चितः
kutomṛtaṃ hṛtamiti pṛṣṭe hi vinatāsutaḥ / mātā tvayā vañcitā me mayā tvaṃ tena vañcitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहीत्युक्ता सुधां पाययेति नोक्तमतो(हृ)धृतम् । तदादि गरुडः सर्पान् वञ्चकान् हन्तुमारभत्
dehītyuktā sudhāṃ pāyayeti noktamato(hṛ)dhṛtam / tadādi garuḍaḥ sarpān vañcakān hantumārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्दुर्हिस्वोत्तमाद्रोहात् पुत्रशोकातुराभवत् । वञ्चकास्ते पतन् यज्ञे तदन्ये गरुडाशिनः
kardurhisvottamādrohāt putraśokāturābhavat / vañcakāste patan yajñe tadanye garuḍāśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुत्थितास्तस्य करं दत्वा जीवन्ति कृत्स्नशः । कोवा निरागसानुसर्धूगृध्यजीवितुमुत्सहे
tadutthitāstasya karaṃ datvā jīvanti kṛtsnaśaḥ / kovā nirāgasānusardhūgṛdhyajīvitumutsahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहामुत्रापि दुःखं ते योग्या अपि भवन्ति हि । किमयोग्या राक्षसास्तु विशन्ति तम ऊर्जितम्
ihāmutrāpi duḥkhaṃ te yogyā api bhavanti hi / kimayogyā rākṣasāstu viśanti tama ūrjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं शेषस्य सामीप्यसेवायामृतपानतः । सख्यात् गरुत्मतः श्रीशभक्तितो गुरुभक्तितः
evaṃ śeṣasya sāmīpyasevāyāmṛtapānataḥ / sakhyāt garutmataḥ śrīśabhaktito gurubhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कापट्यादास्तिकस्य वरतः शक्रदासतः । मातुः शापं तृणीकृत्य सुखमापुः स पन्नगाः
niṣkāpaṭyādāstikasya varataḥ śakradāsataḥ / mātuḥ śāpaṃ tṛṇīkṛtya sukhamāpuḥ sa pannagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमलभ्यं जगत्यस्ति विष्णुवैष्णवसेवया । महातले तु(कु) सर्पाणां स्थानं विपति बिभ्रतम्
kimalabhyaṃ jagatyasti viṣṇuvaiṣṇavasevayā / mahātale tu(ku) sarpāṇāṃ sthānaṃ vipati bibhratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवस्य वरतोन्येषु चरन्तो यान्ति दुर्(गर्)मतिः
śivasya varatonyeṣu caranto yānti dur(gar)matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.