Vidyāraṇya: Pañcadaśī 10

परमात्माद्वयानन्दपूर्णः पूर्वं स्वमायया । स्वयमेव जगद्भूत्वा प्राविशज्जीवरूपतः

paramātmādvayānandapūrṇaḥ pūrvaṃ svamāyayā | svayameva jagadbhūtvā prāviśajjīvarūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाद्युत्तमदेहेषु प्रविष्टो देवताभवत् । मर्त्याद्यधमदेहेषु स्थितो भजति देवताम्

devādyuttamadeheṣu praviṣṭo devatābhavat | martyādyadhamadeheṣu sthito bhajati devatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकजन्मभजनात्स्वविचारं चिकीर्षति । विचारेण विनष्टायां मायायां शिष्यते स्वयम्

anekajanmabhajanātsvavicāraṃ cikīrṣati | vicāreṇa vinaṣṭāyāṃ māyāyāṃ śiṣyate svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्वयानन्दरूपस्य सद्वयत्वं च दुःखिता । बन्धः प्रोक्तः स्वरूपेण स्थितिर्मुक्तिरितीर्यते

advayānandarūpasya sadvayatvaṃ ca duḥkhitā | bandhaḥ proktaḥ svarūpeṇa sthitirmuktiritīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविचारकृतो बन्धो विचारेण निवर्तते । तस्माज्जीवपरात्मानौ सर्वदैव विचारयेत्

avicārakṛto bandho vicāreṇa nivartate | tasmājjīvaparātmānau sarvadaiva vicārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहमित्यभिमन्ता यः कर्तासौ तस्य साधनम् । मनस्तस्य क्रिये अन्तर्बहिर्वृत्ति क्रमोत्थिते

ahamityabhimantā yaḥ kartāsau tasya sādhanam | manastasya kriye antarbahirvṛtti kramotthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्मुखाहमित्येषा वृत्तिः कर्तारमुल्लिखेत् । बहिर्मुखेदमित्येषा बाह्यं वस्त्विदमुल्लिखेत्

antarmukhāhamityeṣā vṛttiḥ kartāramullikhet | bahirmukhedamityeṣā bāhyaṃ vastvidamullikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदमो ये विशेषाः स्युर्गन्धरूपरसादयः । असाङ्कर्येण तान्भिद्याद्घ्राणादीन्द्रियपञ्चकम्

idamo ye viśeṣāḥ syurgandharūparasādayaḥ | asāṅkaryeṇa tānbhidyādghrāṇādīndriyapañcakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्तारं च क्रियां तद्वद्व्यावृत्तविषयानपि । स्फोरयेदेकयत्नेन योऽसौ साक्ष्यत्र चिद्वपुः

kartāraṃ ca kriyāṃ tadvadvyāvṛttaviṣayānapi | sphorayedekayatnena yo'sau sākṣyatra cidvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईक्षे शृणोमि जिघ्रामि स्वादयामि स्पृशाम्यहम् । इति भासयते सर्वं नृत्यशालास्थदीपवत्

īkṣe śṛṇomi jighrāmi svādayāmi spṛśāmyaham | iti bhāsayate sarvaṃ nṛtyaśālāsthadīpavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृत्यशालास्थितो दीपः प्रभुं सभ्यांश्च नर्तकीम् । दीपयेदविशेषेण तदभावेऽपि दीप्यते

nṛtyaśālāsthito dīpaḥ prabhuṃ sabhyāṃśca nartakīm | dīpayedaviśeṣeṇa tadabhāve'pi dīpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहङ्कारं धियं साक्षी विषयानपि भासयेत् । अहङ्काराद्यभावेऽपि स्वयं भात्येव पूर्ववत्

ahaṅkāraṃ dhiyaṃ sākṣī viṣayānapi bhāsayet | ahaṅkārādyabhāve'pi svayaṃ bhātyeva pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरन्तरं भासमाने कूटस्थे ज्ञप्तिरूपतः । तद्भासा भास्यमानेयं बुद्धिर्नृत्यत्यनेकधा

nirantaraṃ bhāsamāne kūṭasthe jñaptirūpataḥ | tadbhāsā bhāsyamāneyaṃ buddhirnṛtyatyanekadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहङ्कारः प्रभुः सभ्या विषया नर्तकी मतिः । तालादिधारिण्यक्षाणि दीपः साक्ष्यवभासकः

ahaṅkāraḥ prabhuḥ sabhyā viṣayā nartakī matiḥ | tālādidhāriṇyakṣāṇi dīpaḥ sākṣyavabhāsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्थानसंस्थितो दीपः सर्वतो भासयेद्यथा । स्थिरस्थायी तथा साक्षी बहिरन्तः प्रकाशयेत्

svasthānasaṃsthito dīpaḥ sarvato bhāsayedyathā | sthirasthāyī tathā sākṣī bahirantaḥ prakāśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिरन्तर्विभागोऽयं देहापेक्षो न साक्षिणि । विषया बाह्यदेशस्था देहस्यान्तरहङ्कृतिः

bahirantarvibhāgo'yaṃ dehāpekṣo na sākṣiṇi | viṣayā bāhyadeśasthā dehasyāntarahaṅkṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तस्था धीः सहैवाक्षैर्बहिर्याति पुनः पुनः । भास्यबुद्धिस्थचाञ्चल्यं साक्षिण्यारोप्यते वृथा

antasthā dhīḥ sahaivākṣairbahiryāti punaḥ punaḥ | bhāsyabuddhisthacāñcalyaṃ sākṣiṇyāropyate vṛthā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहान्तरगतः स्वल्पो गवाक्षादातपोऽचलः । तत्र हस्ते नर्त्यमाने नृत्यतीवातपो यथा

gṛhāntaragataḥ svalpo gavākṣādātapo'calaḥ | tatra haste nartyamāne nṛtyatīvātapo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजस्थानस्थितः साक्षी बहिरन्तर्गमागमौ । अकुर्वन्बुद्धिचाञ्चल्यात्करोतीव तथा तथा

nijasthānasthitaḥ sākṣī bahirantargamāgamau | akurvanbuddhicāñcalyātkarotīva tathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बाह्यो नान्तरः साक्षी बुद्धेर्देशौ हि तावुभौ । बुद्ध्याद्यशेषसंशान्तौ यत्र भात्यस्ति तत्र सः

na bāhyo nāntaraḥ sākṣī buddherdeśau hi tāvubhau | buddhyādyaśeṣasaṃśāntau yatra bhātyasti tatra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशः कोऽपि न भासेत यदि तर्ह्यस्त्वदेशभाक् । सर्वदेशप्रक्लृप्त्यैव सर्वगत्वं न तु स्वतः

deśaḥ ko'pi na bhāseta yadi tarhyastvadeśabhāk | sarvadeśapraklṛptyaiva sarvagatvaṃ na tu svataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्बहिर्वा सर्वं वा यं देशं परिकल्पयेत् । बुद्धिस्तद्देशगः साक्षी तथा वस्तुषु योजयेत्

antarbahirvā sarvaṃ vā yaṃ deśaṃ parikalpayet | buddhistaddeśagaḥ sākṣī tathā vastuṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यद्रूप आदि कल्प्येत बुद्ध्या तत्तत्प्रकाशयन् । तस्य तस्य भवेत्साक्षी स्वतो वाग्बुद्ध्यगोचरः

yadyadrūpa ādi kalpyeta buddhyā tattatprakāśayan | tasya tasya bhavetsākṣī svato vāgbuddhyagocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं तादृङ्मया ग्राह्यमिति चेन्मैव गृह्यताम् । सर्वग्रहोपसंशान्तौ स्वयमेवावशिष्यते

kathaṃ tādṛṅmayā grāhyamiti cenmaiva gṛhyatām | sarvagrahopasaṃśāntau svayamevāvaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र मानापेक्षास्ति स्वप्रकाशस्वरूपतः । तादृग्व्युत्पत्त्यपेक्षा चेच्छ्रुतिं पठ गुरोर्मुखात्

na tatra mānāpekṣāsti svaprakāśasvarūpataḥ | tādṛgvyutpattyapekṣā cecchrutiṃ paṭha gurormukhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि सर्वगृहत्यागोऽशक्यस्तर्हि धियं व्रज । शरणं तदधीनोऽन्तर्बहिर्वैषोऽनुभूयताम्

yadi sarvagṛhatyāgo'śakyastarhi dhiyaṃ vraja | śaraṇaṃ tadadhīno'ntarbahirvaiṣo'nubhūyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.