ॐ श्रीगणेशाय नमः
ऋषय ऊचुः-
शृणु सूत महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद ।
संदेहमागतं विद्वन्दारुणं बुद्धिनाशनम्
oṃ śrīgaṇeśāya namaḥ
ṛṣaya ūcuḥ-
śṛṇu sūta mahābhāga sarvatattvārthakovida |
saṃdehamāgataṃ vidvandāruṇaṃ buddhināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचित्पठंति प्रह्लादं पुराणेषु द्विजोत्तमाः ।
पंचवर्षान्वितेनापि केशवः परितोषितः
kecitpaṭhaṃti prahlādaṃ purāṇeṣu dvijottamāḥ |
paṃcavarṣānvitenāpi keśavaḥ paritoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरे कथं प्राप्ते हरिणा सह युध्यति ।
निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्
devāsure kathaṃ prāpte hariṇā saha yudhyati |
nihato vāsudevena praviṣṭo vaiṣṇavīṃ tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच-
कश्यपेन पुरा ज्ञातं कृतं व्यासेन धीमता ।
ब्रह्मणा कथितं पूर्वं व्यासस्याग्रे स्वयं प्रभोः
sūta uvāca-
kaśyapena purā jñātaṃ kṛtaṃ vyāsena dhīmatā |
brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ vyāsasyāgre svayaṃ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमेवं हि प्रवक्ष्यामि भवतामग्रतो द्विजाः ।
संदेहकारणं जातं छिन्नं देवेन वेधसा
tamevaṃ hi pravakṣyāmi bhavatāmagrato dvijāḥ |
saṃdehakāraṇaṃ jātaṃ chinnaṃ devena vedhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाचः-
शृणु सूत महाभाग ब्रह्मणा परिभाषितम् ।
प्रह्लादस्य यथा जन्म पुराणेप्यन्यथा श्रुतम्
vyāsa uvācaḥ-
śṛṇu sūta mahābhāga brahmaṇā paribhāṣitam |
prahlādasya yathā janma purāṇepyanyathā śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातमात्रः सर्वसुखं वैष्णवं मार्गमाश्रितः ।
महाभागवतश्रेष्ठः प्रह्लादो देवपूजितः
jātamātraḥ sarvasukhaṃ vaiṣṇavaṃ mārgamāśritaḥ |
mahābhāgavataśreṣṭhaḥ prahlādo devapūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुना सह युद्धाय सपुत्रः संगरंगतः ।
निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्
viṣṇunā saha yuddhāya saputraḥ saṃgaraṃgataḥ |
nihato vāsudevena praviṣṭo vaiṣṇavīṃ tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टिभावं शृणुष्व त्वमस्यैव च महात्मनः ।
संगरं प्राप्य पुत्राद्यैर्विष्णुना सह वीर्यवान्
sṛṣṭibhāvaṃ śṛṇuṣva tvamasyaiva ca mahātmanaḥ |
saṃgaraṃ prāpya putrādyairviṣṇunā saha vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविष्टो वैष्णवं तेजः संप्राप्य स्वेन तेजसा ।
पुराकल्पे महाभाग यथा जातः स वीर्यवान्
praviṣṭo vaiṣṇavaṃ tejaḥ saṃprāpya svena tejasā |
purākalpe mahābhāga yathā jātaḥ sa vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तांतं तस्य वीरस्य प्रवक्ष्यामि समासतः ।
पश्चिमे सागरस्यांते द्वारका नाम वै पुरी
vṛttāṃtaṃ tasya vīrasya pravakṣyāmi samāsataḥ |
paścime sāgarasyāṃte dvārakā nāma vai purī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वऋद्धिसमायुक्ता सर्वसिद्धिसमन्विता ।
तस्यामास्ते सदा देवो योगज्ञो योगवित्तमः
sarvaṛddhisamāyuktā sarvasiddhisamanvitā |
tasyāmāste sadā devo yogajño yogavittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशर्मेति विख्यातो वेदशास्त्रार्थकोविदः ।
तस्यापि पंचपुत्रास्तु बभूवुः शास्त्रकोविदाः
śivaśarmeti vikhyāto vedaśāstrārthakovidaḥ |
tasyāpi paṃcaputrāstu babhūvuḥ śāstrakovidāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञशर्मा वेदशर्मा धर्मशर्मा तथैव च ।
विष्णुशर्मा महाभागो नूनं तत्कर्मकोविदः
yajñaśarmā vedaśarmā dharmaśarmā tathaiva ca |
viṣṇuśarmā mahābhāgo nūnaṃ tatkarmakovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचमः सोमशर्मेति पितृभक्तिपरायणः ।
पितृभक्तिं विना चैव धर्ममन्यं द्विजोत्तमाः
paṃcamaḥ somaśarmeti pitṛbhaktiparāyaṇaḥ |
pitṛbhaktiṃ vinā caiva dharmamanyaṃ dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विदंति महात्मानस्तद्भावेन तु भाविताः ।
तेषां तु भक्तिं संपश्यञ्छिवशर्मा द्विजोत्तमः
na vidaṃti mahātmānastadbhāvena tu bhāvitāḥ |
teṣāṃ tu bhaktiṃ saṃpaśyañchivaśarmā dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिंतयामास मेधावी निष्कर्षिष्ये सुरोत्तमान् ।
पितृभक्तेषु यो भावो नैतेषां मनसि स्थितः
ciṃtayāmāsa medhāvī niṣkarṣiṣye surottamān |
pitṛbhakteṣu yo bhāvo naiteṣāṃ manasi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा जानाम्यहं चाथ करिष्ये बुद्धिपूर्वकम् ।
विष्णोश्चैव प्रसादात्स सर्वसिद्धिर्बभूव ह
yathā jānāmyahaṃ cātha kariṣye buddhipūrvakam |
viṣṇoścaiva prasādātsa sarvasiddhirbabhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्भावं चिंतयामास अंजनार्थं द्विजोत्तमाः ।
उपायं ब्राह्मणश्रेष्ठस्तपसस्तेजसः किल
sadbhāvaṃ ciṃtayāmāsa aṃjanārthaṃ dvijottamāḥ |
upāyaṃ brāhmaṇaśreṣṭhastapasastejasaḥ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार सोप्युपायज्ञो मायया ब्रह्मवित्तमः ।
तेषामग्रे ततो व्याजं शिवशर्मा व्यदर्शयत्
cakāra sopyupāyajño māyayā brahmavittamaḥ |
teṣāmagre tato vyājaṃ śivaśarmā vyadarśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महता ज्वररोगेण मृता माता विदर्शिता ।
तैस्तु दृष्टा मृता माता पितरं वाक्यमब्रुवन्
mahatā jvararogeṇa mṛtā mātā vidarśitā |
taistu dṛṣṭā mṛtā mātā pitaraṃ vākyamabruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययावयं महाभाग गर्भोदरे प्रवर्द्धिताः ।
कलेवरं परित्यज्य स्वयमेव गता क्षयम्
yayāvayaṃ mahābhāga garbhodare pravarddhitāḥ |
kalevaraṃ parityajya svayameva gatā kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपहाय गता सेयं स्वर्गे तात किमुच्यते ।
शिवशर्मोपरिभवं पुत्रं भक्तिपरायणम्
apahāya gatā seyaṃ svarge tāta kimucyate |
śivaśarmoparibhavaṃ putraṃ bhaktiparāyaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञशर्माणमाहूय इत्युवाच द्विजोत्तमः ।
शिवशर्मोवाच-
अनेनापि सुतीक्ष्णेन शस्त्रेण निशितेन वै
yajñaśarmāṇamāhūya ityuvāca dvijottamaḥ |
śivaśarmovāca-
anenāpi sutīkṣṇena śastreṇa niśitena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विच्छिद्यांगानि सर्वाणि यत्र तत्र क्षिपस्व ह ।
तत्कृतं तेन पुत्रेण यथादेशः श्रुतः पितुः
vicchidyāṃgāni sarvāṇi yatra tatra kṣipasva ha |
tatkṛtaṃ tena putreṇa yathādeśaḥ śrutaḥ pituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समायातः पुनः पश्चात्पितरं वाक्यमब्रवीत् ।
यथादिष्टं त्वया तात तत्सर्वं कृतवानहम्
samāyātaḥ punaḥ paścātpitaraṃ vākyamabravīt |
yathādiṣṭaṃ tvayā tāta tatsarvaṃ kṛtavānaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समादिश ममान्यच्च कार्यकारणमद्य च ।
तच्च सर्वं करिष्यामि दुर्जयं दुर्लभं पितः
samādiśa mamānyacca kāryakāraṇamadya ca |
tacca sarvaṃ kariṣyāmi durjayaṃ durlabhaṃ pitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमाज्ञाय महाभागं पितृभक्तं स च द्विजः ।
निश्चयं परमं ज्ञात्वा द्वितीयस्य विचिंतयन्
tamājñāya mahābhāgaṃ pitṛbhaktaṃ sa ca dvijaḥ |
niścayaṃ paramaṃ jñātvā dvitīyasya viciṃtayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदशर्माणमाहूय गच्छ त्वं मम शासनात् ।
स्त्रिया विना न शक्नोमि स्थातुं कंदर्पमोहितः
vedaśarmāṇamāhūya gaccha tvaṃ mama śāsanāt |
striyā vinā na śaknomi sthātuṃ kaṃdarpamohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायया दर्शिता नारी सर्वसौभाग्यसंपदा ।
एनामानय वत्स त्वं ममार्थे कृतनिश्चयः
māyayā darśitā nārī sarvasaubhāgyasaṃpadā |
enāmānaya vatsa tvaṃ mamārthe kṛtaniścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्तथा प्राह करिष्ये तव सुप्रियम् ।
पितरं तं नमस्कृत्य तामुवाच गतस्ततः
evamuktastathā prāha kariṣye tava supriyam |
pitaraṃ taṃ namaskṛtya tāmuvāca gatastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां देवि याचते तातः कामबाणप्रपीडितः ।
अतस्त्वं जरया युक्ते प्रसादसुमुखी भव
tvāṃ devi yācate tātaḥ kāmabāṇaprapīḍitaḥ |
atastvaṃ jarayā yukte prasādasumukhī bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भज त्वं चारुसर्वांगि पितरं मम सुंदरि ।
एवमाकर्णितं तस्य मायया वेदशर्मणः
bhaja tvaṃ cārusarvāṃgi pitaraṃ mama suṃdari |
evamākarṇitaṃ tasya māyayā vedaśarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्र्युवाच-
जरया पीडितस्यापि नैवेच्छामि कदाचन ।
सश्लेष्ममुखरोगस्य व्याधिग्रस्तस्य सांप्रतम्
stryuvāca-
jarayā pīḍitasyāpi naivecchāmi kadācana |
saśleṣmamukharogasya vyādhigrastasya sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिथिलस्यापि चार्तस्य तस्य वृद्धस्य संगमम् ।
भवंतं रंतुमिच्छामि करिष्ये तव सुप्रियम्
śithilasyāpi cārtasya tasya vṛddhasya saṃgamam |
bhavaṃtaṃ raṃtumicchāmi kariṣye tava supriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवंतं रूपसौभाग्यैर्गुणरत्नैरलंकृतम् ।
दिव्यलक्षणसंपन्नं दिव्यरूपं महौजसम्
bhavaṃtaṃ rūpasaubhāgyairguṇaratnairalaṃkṛtam |
divyalakṣaṇasaṃpannaṃ divyarūpaṃ mahaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं करिष्यसि तातेन वृद्धेन शृणु मानद ।
ममांगभोगभावेन सर्वं प्राप्स्यसि दुर्लभम्
kiṃ kariṣyasi tātena vṛddhena śṛṇu mānada |
mamāṃgabhogabhāvena sarvaṃ prāpsyasi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यत्त्वमिच्छसे विप्र तद्ददामि न संशयः ।
एतद्वाक्यं महच्छ्रुत्वा अप्रियं पापसंकुलम्
yadyattvamicchase vipra taddadāmi na saṃśayaḥ |
etadvākyaṃ mahacchrutvā apriyaṃ pāpasaṃkulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदशर्मोवाच-
अधर्मयुक्तं ते वाक्यमयुक्तं पापमिश्रितम् ।
नेदृशं मां वदेर्देवि पितृभक्तिमनागसम्
vedaśarmovāca-
adharmayuktaṃ te vākyamayuktaṃ pāpamiśritam |
nedṛśaṃ māṃ vaderdevi pitṛbhaktimanāgasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुरर्थं समायातस्त्वामहं प्रार्थये शुभे ।
अन्यदेवं न वक्तव्यं भज त्वं पितरं मम
piturarthaṃ samāyātastvāmahaṃ prārthaye śubhe |
anyadevaṃ na vaktavyaṃ bhaja tvaṃ pitaraṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यत्त्वमिच्छसे देवि त्रैलोक्ये सचराचरम् ।
तत्तद्दद्मि न संदेहो देवराज्याधिकं शुभे
yadyattvamicchase devi trailokye sacarācaram |
tattaddadmi na saṃdeho devarājyādhikaṃ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्र्युवाच-
एवं समर्थो दातुं मे पितुरर्थे यदा भवान् ।
तदा मे दर्शयाद्यैव सेंद्रास्त्वं समहेश्वरान्
stryuvāca-
evaṃ samartho dātuṃ me piturarthe yadā bhavān |
tadā me darśayādyaiva seṃdrāstvaṃ samaheśvarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातुमेवं समर्थोसि दुर्लभं सांप्रतं किल ।
किं ते बलं महाभाग दर्शयस्व त्वमात्मनः
dātumevaṃ samarthosi durlabhaṃ sāṃprataṃ kila |
kiṃ te balaṃ mahābhāga darśayasva tvamātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदशर्मोवाच-
पश्य पश्य बलं देवि प्रभावं तपसो मम ।
मयाहूताः समायाता इंद्राद्याः सुरसत्तमाः
vedaśarmovāca-
paśya paśya balaṃ devi prabhāvaṃ tapaso mama |
mayāhūtāḥ samāyātā iṃdrādyāḥ surasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदशर्माणमूचुस्ते किं कुर्मो हि द्विजोत्तम ।
यमेवमिच्छसे विप्र तं ददामो न संशयः
vedaśarmāṇamūcuste kiṃ kurmo hi dvijottama |
yamevamicchase vipra taṃ dadāmo na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदशर्मोवाच-
यदि देवाः प्रसान्ना मे प्रसादसुमुखा यदि ।
ददंतु विमलां भक्तिं पादयोः पितुरेव मे
vedaśarmovāca-
yadi devāḥ prasānnā me prasādasumukhā yadi |
dadaṃtu vimalāṃ bhaktiṃ pādayoḥ pitureva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमस्तु सुराः सर्वे यथायातास्तथा गताः ।
तमुवाच तथा दृष्ट्वा दृष्टं ते तपसो बलम्
evamastu surāḥ sarve yathāyātāstathā gatāḥ |
tamuvāca tathā dṛṣṭvā dṛṣṭaṃ te tapaso balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैस्तु नास्ति मे कार्यं यदि दातुमिहेच्छसि ।
यन्मां नयसि गुर्वर्थं तत्कुरुष्व मम प्रियम्
devaistu nāsti me kāryaṃ yadi dātumihecchasi |
yanmāṃ nayasi gurvarthaṃ tatkuruṣva mama priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहि त्वं स्वं शिरो विप्र स्वहस्तेन निकृत्य वै ।
वेदशर्मोवाच-
धन्योहमद्य संजातो मुक्तश्चैव ऋणत्रयात्
dehi tvaṃ svaṃ śiro vipra svahastena nikṛtya vai |
vedaśarmovāca-
dhanyohamadya saṃjāto muktaścaiva ṛṇatrayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वशिरो देवि दास्यामि गृह्यतां गृह्यतां शुभे ।
शितेन तीक्ष्णधारेण शस्त्रेण द्विजसत्तमः
svaśiro devi dāsyāmi gṛhyatāṃ gṛhyatāṃ śubhe |
śitena tīkṣṇadhāreṇa śastreṇa dvijasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निकृत्य स्वं शिरश्चाथ दत्तं तस्यै प्रहस्य च ।
रुधिरेण प्लुतं सा च परिगृह्य गता मुनिम्
nikṛtya svaṃ śiraścātha dattaṃ tasyai prahasya ca |
rudhireṇa plutaṃ sā ca parigṛhya gatā munim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्र्युवाच-
तवार्थे प्रेषितं विप्र पुत्रेण वेदशर्मणा ।
एतच्छिरः संगृहाण निकृत्तं चात्मनात्मनः
stryuvāca-
tavārthe preṣitaṃ vipra putreṇa vedaśarmaṇā |
etacchiraḥ saṃgṛhāṇa nikṛttaṃ cātmanātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमांगं प्रदत्तं मे पितृभक्तेन तेन ते ।
तवार्थे द्विजशार्दूल मामेवं परिभुंक्ष्व वै
uttamāṃgaṃ pradattaṃ me pitṛbhaktena tena te |
tavārthe dvijaśārdūla māmevaṃ paribhuṃkṣva vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तैर्भ्रातृभिर्दृष्टं साहसं वेदशर्मणः ।
वेपितांगत्वमापन्नास्ते बभूवुः परस्परम्
tasya tairbhrātṛbhirdṛṣṭaṃ sāhasaṃ vedaśarmaṇaḥ |
vepitāṃgatvamāpannāste babhūvuḥ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृता नो धर्मसाध्वी सा माता सत्यसमाधिना ।
अयमेव महाभागः पितुरर्थे मृतः शुभः
mṛtā no dharmasādhvī sā mātā satyasamādhinā |
ayameva mahābhāgaḥ piturarthe mṛtaḥ śubhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्योयं धन्यतां प्राप्तः पितुरर्थे कृतं शुभम् ।
एवं संभाषितं तैस्तु भ्रातृभिः पुण्यचारिभिः
dhanyoyaṃ dhanyatāṃ prāptaḥ piturarthe kṛtaṃ śubham |
evaṃ saṃbhāṣitaṃ taistu bhrātṛbhiḥ puṇyacāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाकर्ण्य द्विजो वाक्यं ज्ञात्वा भक्तिपरायणम् ।
निकृत्तं च शिरस्तेन पुत्रेण वेदशर्मणा
samākarṇya dvijo vākyaṃ jñātvā bhaktiparāyaṇam |
nikṛttaṃ ca śirastena putreṇa vedaśarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मशर्माणमाहाथ शिर एतत्प्रगृह्यताम्
dharmaśarmāṇamāhātha śira etatpragṛhyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.