कुंजल उवाच-
प्रणिपत्य प्रसाद्यैव वशिष्ठं तपतां वरम् ।
आमंत्र्य निर्जगामाथ बाणपाणिर्धनुर्धरः
kuṃjala uvāca-
praṇipatya prasādyaiva vaśiṣṭhaṃ tapatāṃ varam |
āmaṃtrya nirjagāmātha bāṇapāṇirdhanurdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एणस्य मांसं सुविपाच्यभोजितं बालस्तया रक्षित एव बुद्ध्या ।
आयोः सुपुत्रः सगुणः सुरूपो देवोपमो देवगुणैश्च युक्तः
eṇasya māṃsaṃ suvipācyabhojitaṃ bālastayā rakṣita eva buddhyā |
āyoḥ suputraḥ saguṇaḥ surūpo devopamo devaguṇaiśca yuktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव मांसेन सुसंस्कृतेन मृष्टेन पक्वेन रसानुगेन ।
तमेव दैत्यं परिभाष्य सूदो दुष्टं सुहर्षेण व्यभोजयत्तदा
tenaiva māṃsena susaṃskṛtena mṛṣṭena pakvena rasānugena |
tameva daityaṃ paribhāṣya sūdo duṣṭaṃ suharṣeṇa vyabhojayattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुभुजे दानवो मांसं रसस्वादुसमन्वितम् ।
हर्षेणापि समाविष्टो जगामाशोकसुंदरीम्
bubhuje dānavo māṃsaṃ rasasvādusamanvitam |
harṣeṇāpi samāviṣṭo jagāmāśokasuṃdarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुवाच ततस्तूर्णं कामोपहतचेतनः ।
आयुपुत्रो मया भद्रे भक्षितः पतिरेव ते
tāmuvāca tatastūrṇaṃ kāmopahatacetanaḥ |
āyuputro mayā bhadre bhakṣitaḥ patireva te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मामेव भज चार्वंगि भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् ।
किं करिष्यसि तेन त्वं मानुषेण गतायुषा
māmeva bhaja cārvaṃgi bhuṃkṣva bhogānmanonugān |
kiṃ kariṣyasi tena tvaṃ mānuṣeṇa gatāyuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्युवाच समाकर्ण्य शिवकन्या तपस्विनी ।
भर्ता मे दैवतैर्दत्तो अजरो दोषवर्जितः
pratyuvāca samākarṇya śivakanyā tapasvinī |
bhartā me daivatairdatto ajaro doṣavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मृत्युर्न वै दृष्टो देवैरपि महात्मभिः ।
एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं दानवो दुष्टचेष्टितः
tasya mṛtyurna vai dṛṣṭo devairapi mahātmabhiḥ |
evamākarṇya tadvākyaṃ dānavo duṣṭaceṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुवाच विशालाक्षीं प्रहस्यैव पुनः पुनः ।
अद्यैव भक्षितं मांसमायुपुत्रस्य सुंदरि
tāmuvāca viśālākṣīṃ prahasyaiva punaḥ punaḥ |
adyaiva bhakṣitaṃ māṃsamāyuputrasya suṃdari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातमात्रस्य बालस्य नहुषस्य दुरात्मनः ।
एवमाकर्ण्य सा वाक्यं कोपं चक्रे सुदारुणम्
jātamātrasya bālasya nahuṣasya durātmanaḥ |
evamākarṇya sā vākyaṃ kopaṃ cakre sudāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोवाच सत्यसंस्था सा तपसा भाविता पुनः ।
तप एव मया तप्तं मनसा नियमेन वै ।
आयुसुतश्चिरायुश्च सत्येनैव भविष्यति
provāca satyasaṃsthā sā tapasā bhāvitā punaḥ |
tapa eva mayā taptaṃ manasā niyamena vai |
āyusutaścirāyuśca satyenaiva bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतो गच्छ दुराचार यदि जीवितुमिच्छसि ।
अन्यथा त्वामहं शप्स्ये पुनरेव न संशयः
ito gaccha durācāra yadi jīvitumicchasi |
anyathā tvāmahaṃ śapsye punareva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाकर्णितं तस्याः सूदेन नृपतिं प्रति ।
परित्यज्य महाराज एतामन्यां समाश्रय
evamākarṇitaṃ tasyāḥ sūdena nṛpatiṃ prati |
parityajya mahārāja etāmanyāṃ samāśraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूदेन प्रेषितो दैत्यः स हुंडः पापचेतनः ।
निर्जगाम त्वरायुक्तः स स्वां भार्यां प्रियां प्रति
sūdena preṣito daityaḥ sa huṃḍaḥ pāpacetanaḥ |
nirjagāma tvarāyuktaḥ sa svāṃ bhāryāṃ priyāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेष्टितं नैव जानाति दास्या सूदेन यत्कृतम् ।
तस्यै निवेदितं सर्वं प्रियायै वृत्तमेव च
ceṣṭitaṃ naiva jānāti dāsyā sūdena yatkṛtam |
tasyai niveditaṃ sarvaṃ priyāyai vṛttameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच-
अशोकसुंदरी सा च महता तपसा किल ।
दुःखशोकेन संतप्ता कृशीभूता तपस्विनी
sūta uvāca-
aśokasuṃdarī sā ca mahatā tapasā kila |
duḥkhaśokena saṃtaptā kṛśībhūtā tapasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिंतयंती प्रियं कांतं तं ध्यायति पुनः पुनः ।
किं न कुर्वंति वै दैत्या उपायैर्विविधैरपि
ciṃtayaṃtī priyaṃ kāṃtaṃ taṃ dhyāyati punaḥ punaḥ |
kiṃ na kurvaṃti vai daityā upāyairvividhairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायज्ञाः सदा बुद्ध्या उद्यमेनापि सर्वदा ।
वर्तंते दनुजश्रेष्ठा नानाभावैश्च सर्वदा
upāyajñāḥ sadā buddhyā udyamenāpi sarvadā |
vartaṃte danujaśreṣṭhā nānābhāvaiśca sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायोपायेन योगेन हृताहं पापिना पुरा ।
तथा स घातितः पुत्र आयोश्चैव भविष्यति
māyopāyena yogena hṛtāhaṃ pāpinā purā |
tathā sa ghātitaḥ putra āyoścaiva bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं दृष्ट्वा दैवयोगेन भवितारमनामयम् ।
उद्यमेनापि पश्येत किं वा नश्यति वा न वा
yaṃ dṛṣṭvā daivayogena bhavitāramanāmayam |
udyamenāpi paśyeta kiṃ vā naśyati vā na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वा स उद्यमः श्रेष्ठः किं वा तत्कर्मजं फलम् ।
भाविभावः कथं नश्येत्ततो वेदः प्रतिष्ठति
kiṃ vā sa udyamaḥ śreṣṭhaḥ kiṃ vā tatkarmajaṃ phalam |
bhāvibhāvaḥ kathaṃ naśyettato vedaḥ pratiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषो भावितो देवैः स कथं चान्यथा भवेत् ।
एवमेवं महाभागा चिंतयंती पुनः पुनः
viśeṣo bhāvito devaiḥ sa kathaṃ cānyathā bhavet |
evamevaṃ mahābhāgā ciṃtayaṃtī punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्नरो विद्वरो नाम बृहद्वंशोमहातनुः ।
सनाभ्योर्धनरः कायः पक्षाभ्यां हि विवर्जितः
kinnaro vidvaro nāma bṛhadvaṃśomahātanuḥ |
sanābhyordhanaraḥ kāyaḥ pakṣābhyāṃ hi vivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विभुजो वंशहस्तस्तु हारकंकणशोभितः ।
दिव्यगंधानुलिप्तांगो भार्यया सह चागतः
dvibhujo vaṃśahastastu hārakaṃkaṇaśobhitaḥ |
divyagaṃdhānuliptāṃgo bhāryayā saha cāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुवाच निरानंदां स सुतां शंकरस्यहि ।
किमर्थं चिंतसे देवि विद्वरं विद्धि चागतम्
tāmuvāca nirānaṃdāṃ sa sutāṃ śaṃkarasyahi |
kimarthaṃ ciṃtase devi vidvaraṃ viddhi cāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्नरं विष्णुभक्तं मां प्रेषितं देवसत्तमैः ।
दुःखमेवं न कर्तव्यं भवत्या नहुषं प्रति
kinnaraṃ viṣṇubhaktaṃ māṃ preṣitaṃ devasattamaiḥ |
duḥkhamevaṃ na kartavyaṃ bhavatyā nahuṣaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुंडेन पापचारेण वधार्थं तस्य धीमतः ।
कृतमेवाखिलं कर्म हृतश्चायुसुतः शुभे
huṃḍena pāpacāreṇa vadhārthaṃ tasya dhīmataḥ |
kṛtamevākhilaṃ karma hṛtaścāyusutaḥ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु वै रक्षितो देवैरुपायैर्विविधैरपि ।
हुंड एवं विजानाति आयुपुत्रो हृतो मया
sa tu vai rakṣito devairupāyairvividhairapi |
huṃḍa evaṃ vijānāti āyuputro hṛto mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षितस्तु विशालाक्षि इति जानाति वै शुभे ।
भवतां श्रावयित्वा हि गतोसौ दानवोऽधमः
bhakṣitastu viśālākṣi iti jānāti vai śubhe |
bhavatāṃ śrāvayitvā hi gatosau dānavo'dhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेनकर्मविपाकेन पुण्यस्यापि महायशाः ।
पूर्वजन्मार्जितेनैव तव भर्त्ता स जीवति
svenakarmavipākena puṇyasyāpi mahāyaśāḥ |
pūrvajanmārjitenaiva tava bharttā sa jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यस्यापि बलेनैव येषामायुर्विनिर्मितम् ।
स्वर्जितस्य महाभागे नाशमिच्छंति घातकाः
puṇyasyāpi balenaiva yeṣāmāyurvinirmitam |
svarjitasya mahābhāge nāśamicchaṃti ghātakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्टात्मानो महापापाः परतेजोविदूषकाः ।
तेषां यशोविनाशार्थं प्रपंचंति दिने दिने
duṣṭātmāno mahāpāpāḥ paratejovidūṣakāḥ |
teṣāṃ yaśovināśārthaṃ prapaṃcaṃti dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाविधैरुपायैस्ते विषशस्त्रादिभिस्ततः ।
हंतुमिच्छंति तं पुण्यं पुण्यकर्माभिरक्षितम्
nānāvidhairupāyaiste viṣaśastrādibhistataḥ |
haṃtumicchaṃti taṃ puṇyaṃ puṇyakarmābhirakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापिनश्चैव हुंडाद्या मोहनस्तंभनादिभिः ।
पीडयंति महापापा नानाभेदैर्बलाविलैः
pāpinaścaiva huṃḍādyā mohanastaṃbhanādibhiḥ |
pīḍayaṃti mahāpāpā nānābhedairbalāvilaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकृतस्य प्रयोगेण पूर्वजन्मार्जितेन हि ।
पुण्यस्यापि महाभागे पुण्यवंतं सुरक्षितम्
sukṛtasya prayogeṇa pūrvajanmārjitena hi |
puṇyasyāpi mahābhāge puṇyavaṃtaṃ surakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैफल्यं यांति तेषां वै उपायाः पापिनां शुभे ।
यंत्रतंत्राणि मंत्राश्च शस्त्राग्निविषबंधनाः
vaiphalyaṃ yāṃti teṣāṃ vai upāyāḥ pāpināṃ śubhe |
yaṃtrataṃtrāṇi maṃtrāśca śastrāgniviṣabaṃdhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षयंति महात्मानं देवपुण्यैः सुरक्षितम् ।
कर्तारो भस्मतां यांति स वै तिष्ठति पुण्यभाक्
rakṣayaṃti mahātmānaṃ devapuṇyaiḥ surakṣitam |
kartāro bhasmatāṃ yāṃti sa vai tiṣṭhati puṇyabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुपुत्रस्य वीरस्य रक्षका देवताः शुभे ।
पुण्यस्य संचयं सर्वे तपसां निधिमेव तु
āyuputrasya vīrasya rakṣakā devatāḥ śubhe |
puṇyasya saṃcayaṃ sarve tapasāṃ nidhimeva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्च रक्षितो वीरो नहुषो बलिनां वरः ।
सत्येन तपसा तेन पुण्यैश्च संयमैर्दमैः
tasmācca rakṣito vīro nahuṣo balināṃ varaḥ |
satyena tapasā tena puṇyaiśca saṃyamairdamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा कृथा दारुणं दुःखं मुंच शोकमकारणम् ।
स हि जीवति धर्मात्मा मात्रा पित्रा विना वने
mā kṛthā dāruṇaṃ duḥkhaṃ muṃca śokamakāraṇam |
sa hi jīvati dharmātmā mātrā pitrā vinā vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपोवनेव सत्येकस्तपस्वि परिपालितः ।
वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः
tapovaneva satyekastapasvi paripālitaḥ |
vedavedāṃgatattvajño dhanurvedasya pāragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा शशी विराजेत स्वकलाभिः स्वतेजसा ।
तथा विराजते सोऽपि स्वकलाभिः सुमध्यमे
yathā śaśī virājeta svakalābhiḥ svatejasā |
tathā virājate so'pi svakalābhiḥ sumadhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याभिस्तु महापुण्यैस्तपोभिर्यशसा तथा ।
राजते परवीरघ्नो रिपुहा सुरवल्लभः
vidyābhistu mahāpuṇyaistapobhiryaśasā tathā |
rājate paravīraghno ripuhā suravallabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुंडं निहत्य दैत्येंद्रं त्वामेवं हि प्रलप्स्यते ।
त्वया सार्द्धं स्त्रिया चैव पृथिव्यामेकभूपतिः
huṃḍaṃ nihatya daityeṃdraṃ tvāmevaṃ hi pralapsyate |
tvayā sārddhaṃ striyā caiva pṛthivyāmekabhūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यति महायोगी यथा स्वर्गे तु वासवः ।
त्वं तस्मात्प्राप्स्यसे भद्रे सुपुत्रं वासवोपमम्
bhaviṣyati mahāyogī yathā svarge tu vāsavaḥ |
tvaṃ tasmātprāpsyase bhadre suputraṃ vāsavopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिं नामधर्मज्ञं प्रजापालनतत्परम् ।
तथा कन्याशतं चापि रूपौदार्यगुणान्वितम्
yayātiṃ nāmadharmajñaṃ prajāpālanatatparam |
tathā kanyāśataṃ cāpi rūpaudāryaguṇānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यासां पुण्यैर्महाराज इंद्रलोकं प्रयास्यति ।
इंद्रत्वं भोक्ष्यते देवि नहुषः पुण्यविक्रमः
yāsāṃ puṇyairmahārāja iṃdralokaṃ prayāsyati |
iṃdratvaṃ bhokṣyate devi nahuṣaḥ puṇyavikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर्नाम धर्मात्मा आत्मजस्ते भविष्यति ।
प्रजापालो महाराजः सर्वजीवदयापरः
yayātirnāma dharmātmā ātmajaste bhaviṣyati |
prajāpālo mahārājaḥ sarvajīvadayāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यंति महौजसः ।
बलवीर्यसमोपेता धनुर्वेदस्य पारगाः
tasya putrāstu catvāro bhaviṣyaṃti mahaujasaḥ |
balavīryasamopetā dhanurvedasya pāragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमश्च तुरुर्नाम पुरुर्नाम द्वितीयकः ।
उरुर्नाम तृतीयश्च चतुर्थो वीर्यवान्यदुः
prathamaśca tururnāma pururnāma dvitīyakaḥ |
ururnāma tṛtīyaśca caturtho vīryavānyaduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुत्रा महावीर्यास्तेजस्विनो महाबलाः ।
भविष्यंति महात्मानः सर्वतेजः समन्विताः
evaṃ putrā mahāvīryāstejasvino mahābalāḥ |
bhaviṣyaṃti mahātmānaḥ sarvatejaḥ samanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदोश्चैव सुता वीराः सिंहतुल्यपराक्रमाः ।
तेषां नामानि भद्रं ते गदतः शृणु सांप्रतम्
yadoścaiva sutā vīrāḥ siṃhatulyaparākramāḥ |
teṣāṃ nāmāni bhadraṃ te gadataḥ śṛṇu sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजश्च भीमकश्चापि अंधकः कुञ्जरस्तथा ।
वृष्णिर्नाम सुधर्मात्मा सत्याधारो भविष्यति
bhojaśca bhīmakaścāpi aṃdhakaḥ kuñjarastathā |
vṛṣṇirnāma sudharmātmā satyādhāro bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठस्तु श्रुतसेनश्च श्रुताधारस्तु सप्तमः ।
कालदंष्ट्रो महावीर्यः समरे कालजिद्बली
ṣaṣṭhastu śrutasenaśca śrutādhārastu saptamaḥ |
kāladaṃṣṭro mahāvīryaḥ samare kālajidbalī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदोः पुत्रा महावीर्या यादवाख्या वरानने ।
तेषां तु पुत्राः पौत्रास्ते भविष्यंति सहस्रशः
yadoḥ putrā mahāvīryā yādavākhyā varānane |
teṣāṃ tu putrāḥ pautrāste bhaviṣyaṃti sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं नहुषवंशो वै तव देवि भविष्यति ।
दुःखमेवं परित्यज्य सुखेनानुप्रवर्तय
evaṃ nahuṣavaṃśo vai tava devi bhaviṣyati |
duḥkhamevaṃ parityajya sukhenānupravartaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समेष्यति महाप्राज्ञस्तव भर्ता शुभानने ।
निहत्य दानवं हुंडं त्वामेवं परिणेष्यति
sameṣyati mahāprājñastava bhartā śubhānane |
nihatya dānavaṃ huṃḍaṃ tvāmevaṃ pariṇeṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखजातानि सोष्णानि नेत्राभ्यां हि पतंति च ।
अश्रूणि चेंदुमत्याश्च संमार्जयति मानदः
duḥkhajātāni soṣṇāni netrābhyāṃ hi pataṃti ca |
aśrūṇi ceṃdumatyāśca saṃmārjayati mānadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयोश्च दुःखमुद्धृत्य स्वकुलं तारयिष्यति ।
सुखिनं पितरं कृत्वा प्रजापालो भविष्यति
āyośca duḥkhamuddhṛtya svakulaṃ tārayiṣyati |
sukhinaṃ pitaraṃ kṛtvā prajāpālo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते सर्वमाख्यातं देवानां कथनं शुभे ।
दुःखं शोकं परित्यज्य सुखेन परिवर्त्तय
etatte sarvamākhyātaṃ devānāṃ kathanaṃ śubhe |
duḥkhaṃ śokaṃ parityajya sukhena parivarttaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशोकसुंदर्युवाच-
कदा ह्येष्यति मे भर्त्ता विहितो दैवतैर्यदि ।
सत्यं वद स्वधर्मज्ञ मम सौख्यं विवर्द्धय
aśokasuṃdaryuvāca-
kadā hyeṣyati me bharttā vihito daivatairyadi |
satyaṃ vada svadharmajña mama saukhyaṃ vivarddhaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्वर उवाच-
अचिराद्द्रक्ष्यसि भर्तारं त्वमेवं शृणु सुंदरि ।
एवमुक्त्वा जगामाथ गंधर्वो विबुधालयम्
vidvara uvāca-
acirāddrakṣyasi bhartāraṃ tvamevaṃ śṛṇu suṃdari |
evamuktvā jagāmātha gaṃdharvo vibudhālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशोकसुंदरी सा च तपस्तेपे हि तत्र वै ।
कामं क्रोधं परित्यज्य लोभं चापि शिवात्मजा
aśokasuṃdarī sā ca tapastepe hi tatra vai |
kāmaṃ krodhaṃ parityajya lobhaṃ cāpi śivātmajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.