रंभोवाच-
तप एतत्परित्यज्य किंवा लोकयसे शुभे ।
तपसः क्षरणं स्याद्वै पुरुषस्यापि चिंतनात्
raṃbhovāca-
tapa etatparityajya kiṃvā lokayase śubhe |
tapasaḥ kṣaraṇaṃ syādvai puruṣasyāpi ciṃtanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशोकसुंदर्युवाच-
तपसि मे मनो लीनं नहुषस्यापि काम्यया ।
न मां चालयितुं शक्ता देवासुरमहोरगाः
aśokasuṃdaryuvāca-
tapasi me mano līnaṃ nahuṣasyāpi kāmyayā |
na māṃ cālayituṃ śaktā devāsuramahoragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एनं दृष्ट्वा महाभागे मे मनश्चलते भृशम् ।
रंतुमिच्छाम्यहं गत्वा एवमुत्सुकतां गतम्
enaṃ dṛṣṭvā mahābhāge me manaścalate bhṛśam |
raṃtumicchāmyahaṃ gatvā evamutsukatāṃ gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विपर्ययश्चासीन्मनसो मे वरावने ।
तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि यद्यस्ति ज्ञानमुत्तमम्
evaṃ viparyayaścāsīnmanaso me varāvane |
tanme tvaṃ kāraṇaṃ brūhi yadyasti jñānamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुपुत्रस्य भार्याहं देवैः सृष्टा महात्मभिः ।
कस्मान्मे धावते चेत उत्सुकं रंतुमेव च
āyuputrasya bhāryāhaṃ devaiḥ sṛṣṭā mahātmabhiḥ |
kasmānme dhāvate ceta utsukaṃ raṃtumeva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रंभोवाच-
सर्वेष्वेव महाभागे देहरूपेषु भामिनि ।
वसत्यात्मा स्वयं ब्रह्मज्ञानरूपः सनातनः
raṃbhovāca-
sarveṣveva mahābhāge deharūpeṣu bhāmini |
vasatyātmā svayaṃ brahmajñānarūpaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यपि प्रक्रियाबद्धैरिंद्रियैरुपकारिभिः ।
मोहपाशमयैर्बद्धस्तथा सिद्धस्तु सर्वदा
yadyapi prakriyābaddhairiṃdriyairupakāribhiḥ |
mohapāśamayairbaddhastathā siddhastu sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिं नैव जानाति ज्ञानविज्ञानकीं कलाम् ।
अयं शुद्धश्च धर्मज्ञ आत्मा वेत्ति च सुंदरि
prakṛtiṃ naiva jānāti jñānavijñānakīṃ kalām |
ayaṃ śuddhaśca dharmajña ātmā vetti ca suṃdari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छंत्यपि मनस्तापमेनं दृष्ट्वा महामतिम् ।
पापमेवं परित्यज्य सत्यमेवं प्रधावति
gacchaṃtyapi manastāpamenaṃ dṛṣṭvā mahāmatim |
pāpamevaṃ parityajya satyamevaṃ pradhāvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तायमायुपुत्रस्ते एतत्सत्यं न संशयः ।
अन्यं दृष्ट्वा विशंकेत पुरुषं पापलक्षणम्
bhartāyamāyuputraste etatsatyaṃ na saṃśayaḥ |
anyaṃ dṛṣṭvā viśaṃketa puruṣaṃ pāpalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विधिः कृतो देवैः सत्यपाशेन बंधितः ।
यदस्या आयुपुत्रोपि भर्तृत्वमुपयास्यति
evaṃ vidhiḥ kṛto devaiḥ satyapāśena baṃdhitaḥ |
yadasyā āyuputropi bhartṛtvamupayāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाकर्णितं भद्रे आत्मना तं च सुंदरि ।
तद्भावसत्यसंबंधं परिगृह्य स्थितः स्वयम्
evamākarṇitaṃ bhadre ātmanā taṃ ca suṃdari |
tadbhāvasatyasaṃbaṃdhaṃ parigṛhya sthitaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यं भावं न जानाति आयुपुत्रं च विंदति ।
प्रकृतिर्नैव ते देवि पतिं जानाति चागतम्
anyaṃ bhāvaṃ na jānāti āyuputraṃ ca viṃdati |
prakṛtirnaiva te devi patiṃ jānāti cāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ज्ञात्वा प्रधानात्मा तवाद्यैव प्रधावति ।
आत्मा सर्वं प्रजानाति आत्मा देवः सनातनः
evaṃ jñātvā pradhānātmā tavādyaiva pradhāvati |
ātmā sarvaṃ prajānāti ātmā devaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयमेष स वीरेंद्रो नहुषो नाम वीर्यवान् ।
तस्माद्गच्छति चेतस्ते सत्यं संबंधमिच्छते
ayameṣa sa vīreṃdro nahuṣo nāma vīryavān |
tasmādgacchati cetaste satyaṃ saṃbaṃdhamicchate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा चायोः सुतं भद्रे अन्यं चैव न गच्छति ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं शाश्वतं त्वन्मनोगतम्
jñātvā cāyoḥ sutaṃ bhadre anyaṃ caiva na gacchati |
etatte sarvamākhyātaṃ śāśvataṃ tvanmanogatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुंडं हत्वा महाघोरं समरे दानवाधमम् ।
त्वां नयिष्यति स्वस्थानमायोश्च गृहमुत्तमम्
huṃḍaṃ hatvā mahāghoraṃ samare dānavādhamam |
tvāṃ nayiṣyati svasthānamāyośca gṛhamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृतो दैत्येन वीरेंद्रो निजपुण्येन शेषितः ।
बाल्यात्प्रभृति वीरेंद्रो वियुक्तः स्वजनेन वै
hṛto daityena vīreṃdro nijapuṇyena śeṣitaḥ |
bālyātprabhṛti vīreṃdro viyuktaḥ svajanena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृमातृविहीनस्तु गतो वृद्धिं महावने ।
यास्यत्येव पितुर्गेहं त्वयैव सह सांप्रतम्
pitṛmātṛvihīnastu gato vṛddhiṃ mahāvane |
yāsyatyeva piturgehaṃ tvayaiva saha sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाभाषितं श्रुत्वा रंभायाः शिवनंदिनी ।
हर्षेण महताविष्टा तामुवाच समुद्रजाम्
evamābhāṣitaṃ śrutvā raṃbhāyāḥ śivanaṃdinī |
harṣeṇa mahatāviṣṭā tāmuvāca samudrajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयमेव स सत्यात्मा मम भर्ता सुवीर्यवान् ।
मनो मे धावतेऽत्यर्थं शोकाकुलितविह्वलम्
ayameva sa satyātmā mama bhartā suvīryavān |
mano me dhāvate'tyarthaṃ śokākulitavihvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति चित्तसमो देवो जानाति सुविनिश्चितम् ।
सत्यमेतन्मया दृष्टं सुचित्रं चारुहासिनि
nāsti cittasamo devo jānāti suviniścitam |
satyametanmayā dṛṣṭaṃ sucitraṃ cāruhāsini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोभवसमानं तु पुरुषं दिव्यलक्षणम् ।
न धावति महाचेत एनं दृष्ट्वा यथा सखि
manobhavasamānaṃ tu puruṣaṃ divyalakṣaṇam |
na dhāvati mahāceta enaṃ dṛṣṭvā yathā sakhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा न धावते भद्रे पुंसमन्यं न मन्यते ।
एनं गंतव्यमावाभ्यां सखीभिर्गृहमेव हि
tathā na dhāvate bhadre puṃsamanyaṃ na manyate |
enaṃ gaṃtavyamāvābhyāṃ sakhībhirgṛhameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाभाष्य सा रंभा गमनायोपचक्रमे ।
गमनायोत्सुकां ज्ञात्वा नहुषस्यांतिकं प्रति
evamābhāṣya sā raṃbhā gamanāyopacakrame |
gamanāyotsukāṃ jñātvā nahuṣasyāṃtikaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुवाच ततो रंभा कस्माद्देवि न गम्यते ।
सूत उवाच-
सख्या च रंभया सार्द्धं नहुषं वीरलक्षणम्
tāmuvāca tato raṃbhā kasmāddevi na gamyate |
sūta uvāca-
sakhyā ca raṃbhayā sārddhaṃ nahuṣaṃ vīralakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यांतिकं सुसंप्राप्य प्रेषयामास तां सखीम् ।
एनं गच्छ महाभागे नहुषं देवरूपिणम्
tasyāṃtikaṃ susaṃprāpya preṣayāmāsa tāṃ sakhīm |
enaṃ gaccha mahābhāge nahuṣaṃ devarūpiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयस्व कथामेतां तवार्थे आगता यतः ।
रंभोवाच-।
एवं सखि करिष्यामि सुप्रियं तव सुव्रते
kathayasva kathāmetāṃ tavārthe āgatā yataḥ |
raṃbhovāca-|
evaṃ sakhi kariṣyāmi supriyaṃ tava suvrate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा गता रंभा नहुषं राजनंदनम् ।
चापबाणधरं वीरं द्वितीयमिव वासवम्
evamuktvā gatā raṃbhā nahuṣaṃ rājanaṃdanam |
cāpabāṇadharaṃ vīraṃ dvitīyamiva vāsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्युवाच गता रंभा सख्या वचनमुत्तमम् ।
आयुपुत्र महाभाग रंभाहंसमुपागता
pratyuvāca gatā raṃbhā sakhyā vacanamuttamam |
āyuputra mahābhāga raṃbhāhaṃsamupāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवस्य कन्यया वीर तयाहं परिप्रेषिता ।
तवार्थं देवदेवेन देव्या देवेन वै पुरा
śivasya kanyayā vīra tayāhaṃ paripreṣitā |
tavārthaṃ devadevena devyā devena vai purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यारूपं वरं श्रेष्ठं सृष्टं लोकेषु दुर्लभम् ।
दुष्प्राप्यं तु नरश्रेष्ठैर्देवै सेंद्रैस्तपोधनैः
bhāryārūpaṃ varaṃ śreṣṭhaṃ sṛṣṭaṃ lokeṣu durlabham |
duṣprāpyaṃ tu naraśreṣṭhairdevai seṃdraistapodhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंधर्वैः पन्नगैः सिद्धैश्चारणैः पुण्यलक्षणैः ।
स्वयमेव समायातं तवार्थे शृणु सांप्रतम्
gaṃdharvaiḥ pannagaiḥ siddhaiścāraṇaiḥ puṇyalakṣaṇaiḥ |
svayameva samāyātaṃ tavārthe śṛṇu sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीरत्नं तन्महाप्राज्ञ संपूर्णं पुण्यनिर्मितम् ।
अशोकसुंदरी नाम तवार्थं तपसि स्थिता
strīratnaṃ tanmahāprājña saṃpūrṇaṃ puṇyanirmitam |
aśokasuṃdarī nāma tavārthaṃ tapasi sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यर्थं तु तपस्तप्तं भवंतमिच्छते सदा ।
एवं ज्ञात्वा महाभाग भजमानां भजस्व हि
atyarthaṃ tu tapastaptaṃ bhavaṃtamicchate sadā |
evaṃ jñātvā mahābhāga bhajamānāṃ bhajasva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वामृते सा वरारोहा पुरुषं नैव याचते ।
नहुषेण तयोक्तं तु श्रुत्वावधारितं वचः
tvāmṛte sā varārohā puruṣaṃ naiva yācate |
nahuṣeṇa tayoktaṃ tu śrutvāvadhāritaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्युत्तरं ददौ चाथ रंभे मे श्रूयतां वचः ।
तत्तु सर्वं विजानामि यत्त्वयोक्तं ममाग्रतः
pratyuttaraṃ dadau cātha raṃbhe me śrūyatāṃ vacaḥ |
tattu sarvaṃ vijānāmi yattvayoktaṃ mamāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममाग्रे कथितं पूर्वं वशिष्ठेन महात्मना ।
सर्वमेव विजानामि अस्यास्तु तप उत्तमम्
mamāgre kathitaṃ pūrvaṃ vaśiṣṭhena mahātmanā |
sarvameva vijānāmi asyāstu tapa uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयतां कारणं भद्रे यथासौख्यं भविष्यति ।
अहत्वा दानवं हुंडं न गच्छामि वरांगनाम्
śrūyatāṃ kāraṇaṃ bhadre yathāsaukhyaṃ bhaviṣyati |
ahatvā dānavaṃ huṃḍaṃ na gacchāmi varāṃganām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमेतत्सुवृत्तांतमहं जाने तथैव हि ।
ममार्थे तव संभूतिस्तपश्च चरितं त्वया
sarvametatsuvṛttāṃtamahaṃ jāne tathaiva hi |
mamārthe tava saṃbhūtistapaśca caritaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम भार्या न संदेहो भवती विधिना कृता ।
ममार्थे निश्चयं कृत्वा तप आचरितं त्वया
mama bhāryā na saṃdeho bhavatī vidhinā kṛtā |
mamārthe niścayaṃ kṛtvā tapa ācaritaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृता तस्मात्सुपापेन भवती नियमान्विता ।
सूतिगृहादहं तेन दानवेनाधमेन वै
hṛtā tasmātsupāpena bhavatī niyamānvitā |
sūtigṛhādahaṃ tena dānavenādhamena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालभावस्थितो देवि पितृमातृविना कृतः ।
तस्मात्तं तु हनिष्यामि हुंडं वै दानवाधमम्
bālabhāvasthito devi pitṛmātṛvinā kṛtaḥ |
tasmāttaṃ tu haniṣyāmi huṃḍaṃ vai dānavādhamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात्त्वामुपनेष्येऽहं वशिष्ठस्याश्रमं प्रति ।
एवं कथय भद्रं ते रंभे मत्प्रियकारिणीम्
paścāttvāmupaneṣye'haṃ vaśiṣṭhasyāśramaṃ prati |
evaṃ kathaya bhadraṃ te raṃbhe matpriyakāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विसर्जिता तेन सत्वरं सा गता पुनः ।
अशोकसुंदरीं देवीं कथयामास तस्य च
evaṃ visarjitā tena satvaraṃ sā gatā punaḥ |
aśokasuṃdarīṃ devīṃ kathayāmāsa tasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समासेन तथा सर्वं रंभा सा द्विजसत्तम ।
अशोकसुंदरी सा तु अवधार्य सुभाषितम्
samāsena tathā sarvaṃ raṃbhā sā dvijasattama |
aśokasuṃdarī sā tu avadhārya subhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहुषस्य सुवीरस्य हर्षेण च समन्विता ।
तस्थौ तत्र तया सार्द्धं सुसख्या रंभया तदा
nahuṣasya suvīrasya harṣeṇa ca samanvitā |
tasthau tatra tayā sārddhaṃ susakhyā raṃbhayā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तुश्च कीदृशं वीर्यमिति पश्यामि वै सदा
bhartuśca kīdṛśaṃ vīryamiti paśyāmi vai sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.