सोमशर्मोवाच-
एवंविधं महापुण्यं धर्मव्याख्यानमुत्तमम् ।
कथं जानासि भद्रे त्वं कस्माच्चैव त्वया श्रुतम्
somaśarmovāca-
evaṃvidhaṃ mahāpuṇyaṃ dharmavyākhyānamuttamam |
kathaṃ jānāsi bhadre tvaṃ kasmāccaiva tvayā śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमनोवाच-।
भार्गवाणां कुले जातः पिता मम महामते ।
च्यवनो नाम विख्यातः सर्वज्ञानविशारदः
sumanovāca-|
bhārgavāṇāṃ kule jātaḥ pitā mama mahāmate |
cyavano nāma vikhyātaḥ sarvajñānaviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याहं प्रिय कन्या वै प्राणादपि च वल्लभा ।
यत्रयत्र व्रजत्येष तीर्थारामेषु सुव्रत
tasyāhaṃ priya kanyā vai prāṇādapi ca vallabhā |
yatrayatra vrajatyeṣa tīrthārāmeṣu suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभासु च मुनीनां तु देवतायतनेषु च ।
तेन सार्द्धं व्रजाम्येका क्रीडमाना सदैव हि
sabhāsu ca munīnāṃ tu devatāyataneṣu ca |
tena sārddhaṃ vrajāmyekā krīḍamānā sadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौशिकान्वयसंभूतो वेदशर्मा महामतिः ।
पितुर्मम सखा दैवादटमानः समागतः
kauśikānvayasaṃbhūto vedaśarmā mahāmatiḥ |
piturmama sakhā daivādaṭamānaḥ samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखेन महताविष्टश्चिंतयानो मुहुर्मुहुः ।
समागतं महात्मानं तमुवाच पिता मम
duḥkhena mahatāviṣṭaściṃtayāno muhurmuhuḥ |
samāgataṃ mahātmānaṃ tamuvāca pitā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवंतं दुःखसंतप्तमिति जानामि सुव्रत ।
कस्माद्दुःखी भवाञ्जातस्तस्मात्त्वं कारणं वद
bhavaṃtaṃ duḥkhasaṃtaptamiti jānāmi suvrata |
kasmādduḥkhī bhavāñjātastasmāttvaṃ kāraṇaṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्वाक्यं ततः श्रुत्वा च्यवनस्य महात्मनः ।
तमुवाच महात्मानं पितरं मम सुव्रतः
etadvākyaṃ tataḥ śrutvā cyavanasya mahātmanaḥ |
tamuvāca mahātmānaṃ pitaraṃ mama suvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदशर्मा महाप्राज्ञ सर्वदुःखस्य कारणम् ।
मम भार्या महासाध्वी पातिव्रत्यपरायणा
vedaśarmā mahāprājña sarvaduḥkhasya kāraṇam |
mama bhāryā mahāsādhvī pātivratyaparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रा सा हि संजाता मम वंशो न विद्यते ।
एतत्ते कारणं प्रोक्तं प्रश्नितोस्मि यतस्त्वया
aputrā sā hi saṃjātā mama vaṃśo na vidyate |
etatte kāraṇaṃ proktaṃ praśnitosmi yatastvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चित्सिद्धः समागतः ।
मम पित्रा तथा तेन ह्युत्थाय वेदशर्मणा
etasminnaṃtare prāptaḥ kaścitsiddhaḥ samāgataḥ |
mama pitrā tathā tena hyutthāya vedaśarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्यामपि च सिद्धोसौ पूजितो भक्तिपूर्वकैः ।
उपहारैस्स भोज्यान्नैर्वचनैर्मधुराक्षरैः
dvābhyāmapi ca siddhosau pūjito bhaktipūrvakaiḥ |
upahāraissa bhojyānnairvacanairmadhurākṣaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्यामन्तर्गतं पृष्टं पूर्वोक्तं च यथा त्वया ।
उभौ तौ प्राह धर्मात्मा ससखं पितरं मम
dvābhyāmantargataṃ pṛṣṭaṃ pūrvoktaṃ ca yathā tvayā |
ubhau tau prāha dharmātmā sasakhaṃ pitaraṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्य कारणं सर्वं मयोक्तं ते तथा किल ।
धर्मेण प्राप्यते पुत्रो धनं धान्यं तथा स्त्रियः
dharmasya kāraṇaṃ sarvaṃ mayoktaṃ te tathā kila |
dharmeṇa prāpyate putro dhanaṃ dhānyaṃ tathā striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तेन कृतं धर्मं संपूर्णं वेदशर्मणा ।
तस्माद्धर्मात्सुसंजातं महत्सौख्यं सपुत्रकम्
tatastena kṛtaṃ dharmaṃ saṃpūrṇaṃ vedaśarmaṇā |
tasmāddharmātsusaṃjātaṃ mahatsaukhyaṃ saputrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन संगप्रसंगेन ममैष मतिनिश्चयः ।
यथा कांत तव प्रोक्तं मयैव च परं शुभम्
tena saṃgaprasaṃgena mamaiṣa matiniścayaḥ |
yathā kāṃta tava proktaṃ mayaiva ca paraṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छ्रुतं महासिद्धात्सर्वसंदेहनाशनम् ।
विप्रधर्मं समाश्रित्य अनुवर्त्तस्व सर्वदा
tasmācchrutaṃ mahāsiddhātsarvasaṃdehanāśanam |
vipradharmaṃ samāśritya anuvarttasva sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमशर्मोवाच-
धर्मेण कीदृशो मृत्युर्जन्म चैव वदस्व मे ।
उभयोर्लक्षणं कांते तत्सर्वं हि वदस्व मे
somaśarmovāca-
dharmeṇa kīdṛśo mṛtyurjanma caiva vadasva me |
ubhayorlakṣaṇaṃ kāṃte tatsarvaṃ hi vadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमनोवाच-
सत्य शौच क्षमा शांति तीर्थपुण्यादिकैस्तथा ।
धर्मश्च पालितो येन तस्य मृत्युं वदाम्यहम्
sumanovāca-
satya śauca kṣamā śāṃti tīrthapuṇyādikaistathā |
dharmaśca pālito yena tasya mṛtyuṃ vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगो न जायते तस्य न च पीडा कलेवरे ।
न श्रमो वै न च ग्लानिर्न च स्वेदो भ्रमस्तथा
rogo na jāyate tasya na ca pīḍā kalevare |
na śramo vai na ca glānirna ca svedo bhramastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यरूपधरा भूत्वा गंधर्वा ब्राह्मणास्तथा ।
वेदपाठसमायुक्ता गीतज्ञानविशारदाः
divyarūpadharā bhūtvā gaṃdharvā brāhmaṇāstathā |
vedapāṭhasamāyuktā gītajñānaviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पार्श्वं समायांति स्तुतिं कुर्वंति चातुलाम् ।
स्वस्थो हि आसने युक्तो देवपूजारतः किल
tasya pārśvaṃ samāyāṃti stutiṃ kurvaṃti cātulām |
svastho hi āsane yukto devapūjārataḥ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थं च लभते प्राज्ञः स्नानार्थं धर्मतत्परः ।
अग्न्यागारे च गोस्थाने देवतायतनेषु च
tīrthaṃ ca labhate prājñaḥ snānārthaṃ dharmatatparaḥ |
agnyāgāre ca gosthāne devatāyataneṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरामे च तडागे च यत्राश्वत्थो वटस्तथा ।
ब्रह्मवृक्षं समाश्रित्य श्रीवृक्षं च तथा पुनः
ārāme ca taḍāge ca yatrāśvattho vaṭastathā |
brahmavṛkṣaṃ samāśritya śrīvṛkṣaṃ ca tathā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वस्थानं समाश्रित्य गजस्थानगतो नरः ।
अशोकं चूतवृक्षं च समाश्रित्य यदास्थितः
aśvasthānaṃ samāśritya gajasthānagato naraḥ |
aśokaṃ cūtavṛkṣaṃ ca samāśritya yadāsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनिधौ ब्राह्मणानां च राजवेश्मगतोथवा ।
रणभूमिं समाश्रित्य पूर्वं यत्र मृतो भवेत्
saṃnidhau brāhmaṇānāṃ ca rājaveśmagatothavā |
raṇabhūmiṃ samāśritya pūrvaṃ yatra mṛto bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युस्थानानि पुण्यानि केवलं धर्मकारणम् ।
गोग्रहं तु सुसंप्राप्य तथा चामरकंटकम्
mṛtyusthānāni puṇyāni kevalaṃ dharmakāraṇam |
gograhaṃ tu susaṃprāpya tathā cāmarakaṃṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धधर्मकरो नित्यं धर्मतो धर्मवत्सलः ।
एवं स्थानं समाप्नोति यदा मृत्युं समाश्रितः
śuddhadharmakaro nityaṃ dharmato dharmavatsalaḥ |
evaṃ sthānaṃ samāpnoti yadā mṛtyuṃ samāśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पश्यते पुण्यं पितरं च नरोत्तमः ।
भ्रातरं श्रेयसा युक्तमन्यं स्वजनबांधवम्
mātaraṃ paśyate puṇyaṃ pitaraṃ ca narottamaḥ |
bhrātaraṃ śreyasā yuktamanyaṃ svajanabāṃdhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बंदीजनैस्तथा पुण्यैः स्तूयमानं पुनःपुनः ।
पापिष्ठं नैव पश्येत मातृपित्रादिकं पुनः
baṃdījanaistathā puṇyaiḥ stūyamānaṃ punaḥpunaḥ |
pāpiṣṭhaṃ naiva paśyeta mātṛpitrādikaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतं गायंति गंधर्वाः स्तुवंतिस्तावकाः स्तवैः ।
मंत्रपाठैस्तथा विप्रा माता स्नेहेन पूजयेत्
gītaṃ gāyaṃti gaṃdharvāḥ stuvaṃtistāvakāḥ stavaiḥ |
maṃtrapāṭhaistathā viprā mātā snehena pūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितास्वजनवर्गाश्च धर्मात्मानं महामतिम् ।
एवं दूताः समाख्याताः पुण्यस्थानानि ते विभो
pitāsvajanavargāśca dharmātmānaṃ mahāmatim |
evaṃ dūtāḥ samākhyātāḥ puṇyasthānāni te vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षान्पश्यते दूतान्हास्यस्नेहसमाविलान् ।
न च स्वप्नेन मोहेन क्लेदयुक्तेन नैव सः
pratyakṣānpaśyate dūtānhāsyasnehasamāvilān |
na ca svapnena mohena kledayuktena naiva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मराजो महाप्राज्ञो भवंतं तु समाह्वयेत् ।
एह्येहि त्वं महाभाग यत्र धर्मः स तिष्ठति
dharmarājo mahāprājño bhavaṃtaṃ tu samāhvayet |
ehyehi tvaṃ mahābhāga yatra dharmaḥ sa tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मोहो न च भ्रांतिर्न ग्लानिः स्मृतिविभ्रमः ।
जायते नात्र संदेहः प्रसन्नात्मा स तिष्ठति
tasya moho na ca bhrāṃtirna glāniḥ smṛtivibhramaḥ |
jāyate nātra saṃdehaḥ prasannātmā sa tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानविज्ञानसंपन्नः स्मरन्देवं जनार्दनम् ।
तैः सार्द्धं तु प्रयात्येवं संतुष्टो हृष्टमानसः
jñānavijñānasaṃpannaḥ smarandevaṃ janārdanam |
taiḥ sārddhaṃ tu prayātyevaṃ saṃtuṣṭo hṛṣṭamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकत्वं जायते तत्र त्यजतः स्वंकलेवरम् ।
दशमद्वारमाश्रित्य आत्मा तस्य स गच्छति
ekatvaṃ jāyate tatra tyajataḥ svaṃkalevaram |
daśamadvāramāśritya ātmā tasya sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिबिका तस्य आयाति हंसयानं मनोहरम् ।
विमानमेव चायाति हयो वा गज उत्तमः
śibikā tasya āyāti haṃsayānaṃ manoharam |
vimānameva cāyāti hayo vā gaja uttamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छत्रेण ध्रियमाणेन चामरैर्व्यजनैस्तथा ।
वीज्यमानः स पुण्यात्मा पुण्यैरेवं समंततः
chatreṇa dhriyamāṇena cāmarairvyajanaistathā |
vījyamānaḥ sa puṇyātmā puṇyairevaṃ samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीयमानस्तु धर्मात्मा स्तूयमानस्तु पंडितैः ।
बंदिभिश्चारणैर्दिव्यैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
gīyamānastu dharmātmā stūyamānastu paṃḍitaiḥ |
baṃdibhiścāraṇairdivyairbrāhmaṇairvedapāragaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुभिः स्तूयमानस्तु सर्वसौख्यसमन्वितः ।
यथादानप्रभावेण फलमाप्नोति तत्र सः
sādhubhiḥ stūyamānastu sarvasaukhyasamanvitaḥ |
yathādānaprabhāveṇa phalamāpnoti tatra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरामवाटिकामध्ये स प्रयाति सुखेन वै ।
अप्सरोभिः समाकीर्णो दिव्याभिर्मंगलैर्युतः
ārāmavāṭikāmadhye sa prayāti sukhena vai |
apsarobhiḥ samākīrṇo divyābhirmaṃgalairyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैः संस्तूयमानस्तु धर्मराजं प्रपश्यति ।
देवाश्च धर्मसंयुक्ता जग्मुः संमुखमेव तम्
devaiḥ saṃstūyamānastu dharmarājaṃ prapaśyati |
devāśca dharmasaṃyuktā jagmuḥ saṃmukhameva tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एह्येहि वै महाभाग भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् ।
एवं स पश्यते धर्मं सौम्यरूपं महामतिम्
ehyehi vai mahābhāga bhuṃkṣva bhogānmanonugān |
evaṃ sa paśyate dharmaṃ saumyarūpaṃ mahāmatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्य पुण्यप्रभावेण भुंक्ते च स्वर्गमेव सः ।
भोगक्षयात्सधर्मात्मा पुनर्जन्म प्रयाति वै
svasya puṇyaprabhāveṇa bhuṃkte ca svargameva saḥ |
bhogakṣayātsadharmātmā punarjanma prayāti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजधर्मप्रसादात्स कुलं पुण्यं प्रयाति वै ।
ब्राह्मणस्य सुपुण्यस्य क्षत्रियस्य तथैव च
nijadharmaprasādātsa kulaṃ puṇyaṃ prayāti vai |
brāhmaṇasya supuṇyasya kṣatriyasya tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनाढ्यस्य सुपुण्यस्य वैश्यस्यैव महामते ।
धर्मेण मोदते तत्र पुनः पुण्यं करोति सः
dhanāḍhyasya supuṇyasya vaiśyasyaiva mahāmate |
dharmeṇa modate tatra punaḥ puṇyaṃ karoti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.