सूत उवाच-
हतं श्रुत्वा दितिः पुत्रं सुबलं बलमेव च ।
रुदितं करुणं कृत्वा हा हा कष्टं भृशं मम
sūta uvāca-
hataṃ śrutvā ditiḥ putraṃ subalaṃ balameva ca |
ruditaṃ karuṇaṃ kṛtvā hā hā kaṣṭaṃ bhṛśaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सुकरुणं कृत्वा बहुकालं तपस्विनी ।
सा गता कश्यपं कांतं तमुवाच यशस्विनी
evaṃ sukaruṇaṃ kṛtvā bahukālaṃ tapasvinī |
sā gatā kaśyapaṃ kāṃtaṃ tamuvāca yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव पुत्रो महापाप इंद्रः सुरगणेश्वरः ।
सागरोपगतं दृष्ट्वा बलं मे ब्रह्मलक्षणम्
tava putro mahāpāpa iṃdraḥ suragaṇeśvaraḥ |
sāgaropagataṃ dṛṣṭvā balaṃ me brahmalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रेण घातयामास संध्यामास्यंतमेव हि ।
एवं श्रुत्वा ततः क्रुद्धो मरीचितनयस्तदा
vajreṇa ghātayāmāsa saṃdhyāmāsyaṃtameva hi |
evaṃ śrutvā tataḥ kruddho marīcitanayastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधेन महताविष्टः प्रजज्वालेव वह्निना ।
अवलुंच्य जटामेकां शुच्यग्नौ स द्विजोत्तमः
krodhena mahatāviṣṭaḥ prajajvāleva vahninā |
avaluṃcya jaṭāmekāṃ śucyagnau sa dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रस्यैव वधार्थाय पुत्रमुत्पादयाम्यहम् ।
तस्मात्कुंडात्समुत्पन्नो हुताशनमुखादपि
iṃdrasyaiva vadhārthāya putramutpādayāmyaham |
tasmātkuṃḍātsamutpanno hutāśanamukhādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णांजनचयोपेतः पिंगाक्षो भीषणाकृतिः ।
दंष्ट्राकरालवक्त्रांतो जगतां भयदायकः
kṛṣṇāṃjanacayopetaḥ piṃgākṣo bhīṣaṇākṛtiḥ |
daṃṣṭrākarālavaktrāṃto jagatāṃ bhayadāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाचर्वरिको घोरः खड्गचर्मधरस्तथा ।
सर्वांगतेजसा दीप्तो महामेघोपमो बली
mahācarvariko ghoraḥ khaḍgacarmadharastathā |
sarvāṃgatejasā dīpto mahāmeghopamo balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच कश्यपं विप्रमादेशो मम दीयताम् ।
कस्मादुत्पादितो विप्र भवता कारणं वद
uvāca kaśyapaṃ vipramādeśo mama dīyatām |
kasmādutpādito vipra bhavatā kāraṇaṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमहं साधयिष्यामि प्रसादात्तव सुव्रत ।
कश्यप उवाच-
अस्या मनोरथं पुत्र पूरयस्व ममैव हि
tamahaṃ sādhayiṣyāmi prasādāttava suvrata |
kaśyapa uvāca-
asyā manorathaṃ putra pūrayasva mamaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदित्यास्त्वं महाप्राज्ञ जहि इंद्रं दुरात्मकम् ।
निहते देवराजे हि ऐंद्रं पदं प्रभुंक्ष्व च
adityāstvaṃ mahāprājña jahi iṃdraṃ durātmakam |
nihate devarāje hi aiṃdraṃ padaṃ prabhuṃkṣva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेन समादिष्टः कश्यपेन महात्मना ।
वृत्रस्तु उद्यमं चक्रे तस्येंद्रस्य वधाय च
evaṃ tena samādiṣṭaḥ kaśyapena mahātmanā |
vṛtrastu udyamaṃ cakre tasyeṃdrasya vadhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर्वेदस्य चाभ्यासं स चक्रे पौरुषान्वितः ।
बलं वीर्यं तथा क्षात्रं तेजो धैर्यसमन्वितम्
dhanurvedasya cābhyāsaṃ sa cakre pauruṣānvitaḥ |
balaṃ vīryaṃ tathā kṣātraṃ tejo dhairyasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा हि तस्य दैत्यस्य सहस्राक्षो भयातुरः ।
उपायं चिंतितं तस्य वृत्रस्यापि दुरात्मनः
dṛṣṭvā hi tasya daityasya sahasrākṣo bhayāturaḥ |
upāyaṃ ciṃtitaṃ tasya vṛtrasyāpi durātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधार्थं देवदेवेन समाहूय महामुनीन् ।
सप्तर्षीन्प्रेषयामास वृत्रं दैत्येश्वरं प्रति
vadhārthaṃ devadevena samāhūya mahāmunīn |
saptarṣīnpreṣayāmāsa vṛtraṃ daityeśvaraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवंतस्तत्र गच्छंतु यत्र वृत्रः स तिष्ठति ।
संधिं कुर्वंतु वै तेन सार्द्धं मम मुनीश्वराः
bhavaṃtastatra gacchaṃtu yatra vṛtraḥ sa tiṣṭhati |
saṃdhiṃ kurvaṃtu vai tena sārddhaṃ mama munīśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेन समादिष्टा मुनयः सप्त ते तदा ।
वृत्रासुरं ततः प्रोचुः सहस्राक्ष प्रचालिताः
evaṃ tena samādiṣṭā munayaḥ sapta te tadā |
vṛtrāsuraṃ tataḥ procuḥ sahasrākṣa pracālitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सख्यं कर्तुं प्रयच्छेत्स क्रियतां दैत्यसत्तम ।
ऋषयः सप्ततत्त्वज्ञा ऊचुर्वृत्रं महाबलम्
sakhyaṃ kartuṃ prayacchetsa kriyatāṃ daityasattama |
ṛṣayaḥ saptatattvajñā ūcurvṛtraṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्राक्षो महाप्राज्ञो भवता सह सत्तम ।
मैत्रमिच्छति वै कर्तुं तत्कथं न करोषि किम्
sahasrākṣo mahāprājño bhavatā saha sattama |
maitramicchati vai kartuṃ tatkathaṃ na karoṣi kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धमैंद्रं पदं वीर सत्वं भुंक्ष्व सुखेन वै ।
वर्तंत्वर्द्धेन इंद्रस्तु असुरा देवतास्तथा
ardhamaiṃdraṃ padaṃ vīra satvaṃ bhuṃkṣva sukhena vai |
vartaṃtvarddhena iṃdrastu asurā devatāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखं वर्तंतु ते सर्वे वैरं चैव विसृज्य वै ।
वृत्र उवाच-
यदि सत्येन देवेंद्रो मैत्रमिच्छति सत्तमः
sukhaṃ vartaṃtu te sarve vairaṃ caiva visṛjya vai |
vṛtra uvāca-
yadi satyena deveṃdro maitramicchati sattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यमाश्रित्य चैवाहं करिष्ये नात्र संशयः ।
छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्
satyamāśritya caivāhaṃ kariṣye nātra saṃśayaḥ |
chadma caivaṃ puraskṛtya iṃdro drohaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा किं क्रियते विप्रा इत्यर्थे प्रत्ययं हि किम् ।
ऋषयस्त्विंद्रमाचख्युरित्यर्थं प्रत्ययं वद
tadā kiṃ kriyate viprā ityarthe pratyayaṃ hi kim |
ṛṣayastviṃdramācakhyurityarthaṃ pratyayaṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्नस्त्वं सत्यतां ब्रूहि यदि सख्यमिहेच्छसि ।
इंद्र उवाच-
यद्यऽसत्येन वर्तामि भवद्भिः सह छद्मना
tannastvaṃ satyatāṃ brūhi yadi sakhyamihecchasi |
iṃdra uvāca-
yadya'satyena vartāmi bhavadbhiḥ saha chadmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः ।
छद्म चैवं पुरस्कृत्य इंद्रो द्रोहं समाचरेत्
brahmahatyādikaiḥ pāpairlipyehaṃ nātra saṃśayaḥ |
chadma caivaṃ puraskṛtya iṃdro drohaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्लिप्येहं नात्र संशयः ।
इत्युवाच महाप्राज्ञ त्वामेवं स पुरंदरः
brahmahatyādikaiḥ pāpairlipyehaṃ nātra saṃśayaḥ |
ityuvāca mahāprājña tvāmevaṃ sa puraṃdaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन प्रत्ययेनापि सख्यं कुरु महामते ।
वृत्र उवाच-
भवतां शिष्टमार्गेण सत्येनानेन तस्य च
etena pratyayenāpi sakhyaṃ kuru mahāmate |
vṛtra uvāca-
bhavatāṃ śiṣṭamārgeṇa satyenānena tasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रमेवं करिष्यामि तेन सार्द्धं द्विजोत्तमाः ।
वृत्रमिंद्रस्यसंस्थानं नीतं ब्राह्मणपुङ्गवैः
maitramevaṃ kariṣyāmi tena sārddhaṃ dvijottamāḥ |
vṛtramiṃdrasyasaṃsthānaṃ nītaṃ brāhmaṇapuṅgavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रस्तमागतं दृष्ट्वा वृत्रं मित्रार्थमुद्यतः ।
सिंहासनात्समुत्थाय अर्घमादाय सत्वरः
indrastamāgataṃ dṛṣṭvā vṛtraṃ mitrārthamudyataḥ |
siṃhāsanātsamutthāya arghamādāya satvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ तस्मै स धर्मात्मा वृत्राय द्विजसत्तम ।
अर्धं भुंक्ष्व महाप्राज्ञ ऐंद्रमेतन्महत्पदम्
dadau tasmai sa dharmātmā vṛtrāya dvijasattama |
ardhaṃ bhuṃkṣva mahāprājña aiṃdrametanmahatpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तितव्यं सुखेनापि आवाभ्यां दैत्यसत्तम ।
एवं विश्वासयन्दैत्यं वृत्र मैत्रेण वै तदा
vartitavyaṃ sukhenāpi āvābhyāṃ daityasattama |
evaṃ viśvāsayandaityaṃ vṛtra maitreṇa vai tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतेषु तेषु विप्रेषु स्वस्थानं द्विजसत्तम ।
छिद्रं पश्यति दुष्टात्मा वृत्रस्यापि सदैव हि
gateṣu teṣu vipreṣu svasthānaṃ dvijasattama |
chidraṃ paśyati duṣṭātmā vṛtrasyāpi sadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावधानत्वमिंद्रोपि दिवारात्रौ प्रचिंतयेत् ।
तस्यच्छिद्रं न पश्येत वृत्रस्यापि महात्मनः
sāvadhānatvamiṃdropi divārātrau praciṃtayet |
tasyacchidraṃ na paśyeta vṛtrasyāpi mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायं चिंतयामास तस्यैव वधहेतवे ।
रंभा संप्रेषिता तेन मोहयस्व महासुरम्
upāyaṃ ciṃtayāmāsa tasyaiva vadhahetave |
raṃbhā saṃpreṣitā tena mohayasva mahāsuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनकेनाप्युपायेन यथा हत्वा लभे सुखम् ।
तथा कुरुष्व कल्याणि संमोहाय सुरद्विषः
yenakenāpyupāyena yathā hatvā labhe sukham |
tathā kuruṣva kalyāṇi saṃmohāya suradviṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनं पुण्यं महादिव्यं पुण्यपादपसेवितम् ।
बहुवृक्षफलोपेतं मृगपक्षिसमाकुलम्
vanaṃ puṇyaṃ mahādivyaṃ puṇyapādapasevitam |
bahuvṛkṣaphalopetaṃ mṛgapakṣisamākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानमंदिरैर्दिव्यैः सर्वत्र परिशोभितम् ।
दिव्यगंधर्वसंगीतं भ्रमराकुलितं सदा
vimānamaṃdirairdivyaiḥ sarvatra pariśobhitam |
divyagaṃdharvasaṃgītaṃ bhramarākulitaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोकिलानां रुतैः पुण्यैः सर्वत्र मधुरायतैः ।
शिखिसारंगनादैश्च सर्वत्र सुसमाकुलम्
kokilānāṃ rutaiḥ puṇyaiḥ sarvatra madhurāyataiḥ |
śikhisāraṃganādaiśca sarvatra susamākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यैस्तु चंदनैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतम् ।
वापीकुंडतडागैश्च जलपूर्णैर्मनोहरैः
divyaistu caṃdanairvṛkṣaiḥ sarvatra samalaṃkṛtam |
vāpīkuṃḍataḍāgaiśca jalapūrṇairmanoharaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमलैः शतपत्रैश्च पुष्पितैः समलंकृतम् ।
देवगंधर्वसंसिद्धैश्चारणैश्चैव किन्नरैः
kamalaiḥ śatapatraiśca puṣpitaiḥ samalaṃkṛtam |
devagaṃdharvasaṃsiddhaiścāraṇaiścaiva kinnaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिभिः शुशुभे दिव्यैर्दिव्योद्यानवरेण च ।
अप्सरोगणसंकीर्णं नानाकौतुकमंगलैः
munibhiḥ śuśubhe divyairdivyodyānavareṇa ca |
apsarogaṇasaṃkīrṇaṃ nānākautukamaṃgalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमप्रासादसंबाधं दंडच्छत्रैश्च चामरैः ।
कलशैश्च पताकाभिः सर्वत्रसमलंकृतम्
hemaprāsādasaṃbādhaṃ daṃḍacchatraiśca cāmaraiḥ |
kalaśaiśca patākābhiḥ sarvatrasamalaṃkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदध्वनिसमाकीर्णं गीतध्वनिसमाकुलम् ।
एवं नंदनमासाद्य सा रंभा चारुहासिनी
vedadhvanisamākīrṇaṃ gītadhvanisamākulam |
evaṃ naṃdanamāsādya sā raṃbhā cāruhāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरोभिः समं तत्र क्रीडत्येवं विलासिनी ।
सूत उवाच-
एकदा तु स वृत्रो वै कालाकृष्टो गतो वनम्
apsarobhiḥ samaṃ tatra krīḍatyevaṃ vilāsinī |
sūta uvāca-
ekadā tu sa vṛtro vai kālākṛṣṭo gato vanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतिभिर्दानवैः सार्द्धं मुदया परया युतः ।
अलक्ष्ये भ्रमते पार्श्वं तस्यैव च महात्मनः
katibhirdānavaiḥ sārddhaṃ mudayā parayā yutaḥ |
alakṣye bhramate pārśvaṃ tasyaiva ca mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवराजोपि विप्रेंद्रश्छिद्रान्वेषी द्विषां किल ।
स हि वृत्रो महाप्राज्ञो विश्वस्तः सर्वकर्मसु
devarājopi vipreṃdraśchidrānveṣī dviṣāṃ kila |
sa hi vṛtro mahāprājño viśvastaḥ sarvakarmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रं मित्रं परं जानन्भयं चक्रे न तस्य सः ।
भ्रममाणो वनं पश्येत्सर्वत्र परमं शुभम्
iṃdraṃ mitraṃ paraṃ jānanbhayaṃ cakre na tasya saḥ |
bhramamāṇo vanaṃ paśyetsarvatra paramaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरम्यं कौतुकवनं वनितागणसंकुलम् ।
चंदनस्यापि वृक्षस्य छायां शीतां सुपुण्यदाम्
suramyaṃ kautukavanaṃ vanitāgaṇasaṃkulam |
caṃdanasyāpi vṛkṣasya chāyāṃ śītāṃ supuṇyadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्रित्य विशालाक्षी रंभा तत्र प्रदीव्यति ।
सखीभिस्तु महाभागा दोलारूढा यशस्विनी
samāśritya viśālākṣī raṃbhā tatra pradīvyati |
sakhībhistu mahābhāgā dolārūḍhā yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायते सुस्वरं गीतं सर्वविश्वप्रमोहनम् ।
तत्र वृत्रः समायातः कामाकुलितमानसः
gāyate susvaraṃ gītaṃ sarvaviśvapramohanam |
tatra vṛtraḥ samāyātaḥ kāmākulitamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोलारूढां समालोक्य रंभां चारुसुलोचनाम्
dolārūḍhāṃ samālokya raṃbhāṃ cārusulocanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.