Library·Padma Purāṇa·2·2.28
ऋषय ऊचुः- विस्तरेण समाख्याहि जन्म तस्य महात्मनः । पृथोश्चैव महाभाग श्रोतुकामा वयं पुनः
ṛṣaya ūcuḥ- vistareṇa samākhyāhi janma tasya mahātmanaḥ | pṛthoścaiva mahābhāga śrotukāmā vayaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञा तेन यथा दुग्धा इयं धात्री महात्मना । पुनर्देवैश्च पितृभिर्मुनिभस्तत्त्ववेदिभिः
rājñā tena yathā dugdhā iyaṃ dhātrī mahātmanā | punardevaiśca pitṛbhirmunibhastattvavedibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा दैत्यैश्च नागैश्च यथा यक्षैर्यथा द्रुमैः । शैलैश्चैव पिशाचैश्च गंधर्वैः पुण्यकर्मभिः
yathā daityaiśca nāgaiśca yathā yakṣairyathā drumaiḥ | śailaiścaiva piśācaiśca gaṃdharvaiḥ puṇyakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणैश्च तथा सिद्धै राक्षसैर्भीमविक्रमैः । पूर्वमेव यथा दुग्धा अन्यैश्च सुमहात्मभिः
brāhmaṇaiśca tathā siddhai rākṣasairbhīmavikramaiḥ | pūrvameva yathā dugdhā anyaiśca sumahātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामेव हि सर्वेषां विशेषं पात्रधारणम् । क्षीरस्यापि विधिं ब्रूहि विशेषं च महामते
teṣāmeva hi sarveṣāṃ viśeṣaṃ pātradhāraṇam | kṣīrasyāpi vidhiṃ brūhi viśeṣaṃ ca mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेनस्यापि नृपस्यैव पाणिरेव महात्मनः । ऋषिभिर्मथितः पूर्वं स कस्मादिह कारणात्
venasyāpi nṛpasyaiva pāṇireva mahātmanaḥ | ṛṣibhirmathitaḥ pūrvaṃ sa kasmādiha kāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रुद्धश्चैव महापुण्यैः सूतपुत्र वदस्व नः । विचित्रेयं कथा पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी
kruddhaścaiva mahāpuṇyaiḥ sūtaputra vadasva naḥ | vicitreyaṃ kathā puṇyā sarvapāpapraṇāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोतुकामा महाभाग तृप्तिर्नैव प्रजायते । सूत उवाच- वैन्यस्य हि पृथोश्चैव तस्य विस्तरमेव च
śrotukāmā mahābhāga tṛptirnaiva prajāyate | sūta uvāca- vainyasya hi pṛthoścaiva tasya vistarameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मवीर्यं तथा क्षेत्रं पौरुषं द्विजसत्तमाः । प्रवक्ष्यामि यथा सर्वं चरित्रं तस्य धीमतः
janmavīryaṃ tathā kṣetraṃ pauruṣaṃ dvijasattamāḥ | pravakṣyāmi yathā sarvaṃ caritraṃ tasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुश्रूषध्वं महाभागा मामेवं द्विजसत्तमाः । अभक्ताय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च
śuśrūṣadhvaṃ mahābhāgā māmevaṃ dvijasattamāḥ | abhaktāya na vaktavyamaśraddhāya śaṭhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमूर्खाय सुमोहाय कुशिष्याय तथैव च । श्रद्धाहीनाय कूटाय सर्वनाशाय मा द्विजाः
sumūrkhāya sumohāya kuśiṣyāya tathaiva ca | śraddhāhīnāya kūṭāya sarvanāśāya mā dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथा पठते यो हि निरयं च प्रयाति हि । भवंतो भावसंयुक्ताः सत्यधर्मपरायणाः
anyathā paṭhate yo hi nirayaṃ ca prayāti hi | bhavaṃto bhāvasaṃyuktāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतामग्रतः सर्वं चरित्रं पापनाशनम् । संप्रवक्ष्याम्यशेषेण शृणुध्वं द्विजसत्तमाः
bhavatāmagrataḥ sarvaṃ caritraṃ pāpanāśanam | saṃpravakṣyāmyaśeṣeṇa śṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदैश्च संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तमाः
svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ dhanyaṃ vedaiśca saṃmitam | rahasyamṛṣibhiḥ proktaṃ pravakṣyāmi dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चैनं कीर्तयेन्नित्यं पृथोर्वैन्यस्य विस्तरम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताकृतम्
yaścainaṃ kīrtayennityaṃ pṛthorvainyasya vistaram | brāhmaṇebhyo namaskṛtvā na sa śocetkṛtākṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तजन्मार्जितं पापं श्रुतमात्रेण नश्यति । ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत्
saptajanmārjitaṃ pāpaṃ śrutamātreṇa naśyati | brāhmaṇo vedavidvāṃśca kṣatriyo vijayī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् । एवं फलं समाप्नोति पठनाच्छ्रवणादपि
vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ sukhamavāpnuyāt | evaṃ phalaṃ samāpnoti paṭhanācchravaṇādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथोर्जन्मचरित्रं च पवित्रं पापनाशनम् । धर्मगोप्ता महाप्राज्ञो वेदशास्त्रार्थकोविदः
pṛthorjanmacaritraṃ ca pavitraṃ pāpanāśanam | dharmagoptā mahāprājño vedaśāstrārthakovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रिवंशसमुत्पन्नः पूर्वमत्रिसमः प्रभुः । स्रष्टा सर्वस्य धर्मस्य अंगो नाम प्रजापतिः
atrivaṃśasamutpannaḥ pūrvamatrisamaḥ prabhuḥ | sraṣṭā sarvasya dharmasya aṃgo nāma prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य आसीत्तस्य पुत्रो वै वेनो नाम प्रजापतिः । धर्ममेवं परित्यज्य सर्वदैव प्रवर्तते
ya āsīttasya putro vai veno nāma prajāpatiḥ | dharmamevaṃ parityajya sarvadaiva pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्योः कन्या महाभागा सुनीथा नाम नामतः । तां तु अंगो महाभागः सुनीथामुपयेमिवान्
mṛtyoḥ kanyā mahābhāgā sunīthā nāma nāmataḥ | tāṃ tu aṃgo mahābhāgaḥ sunīthāmupayemivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यामुत्पादयामास वेनं धर्मप्रणाशनम् । मातामहस्य दोषेण वेनः कालात्मजात्मजः
tasyāmutpādayāmāsa venaṃ dharmapraṇāśanam | mātāmahasya doṣeṇa venaḥ kālātmajātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजधर्मं परित्यज्य अधर्मनिरतोभवत् । कामाल्लोभान्महामोहात्पापमेव समाचरत्
nijadharmaṃ parityajya adharmaniratobhavat | kāmāllobhānmahāmohātpāpameva samācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाचारमयं धर्मं परित्यज्य नराधिपः । अन्ववर्तत पापेन मदमत्सरमोहितः
vedācāramayaṃ dharmaṃ parityajya narādhipaḥ | anvavartata pāpena madamatsaramohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाध्यायं विना लोके प्रावर्तंत तदा जनाः । निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास्तस्मिन्प्रजापतौ
vedādhyāyaṃ vinā loke prāvartaṃta tadā janāḥ | niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ prajāstasminprajāpatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः । इत्युवाच स दुष्टात्मा ब्राह्मणान्प्रति नित्यशः
pravṛttaṃ na papuḥ somaṃ hutaṃ yajñeṣu devatāḥ | ityuvāca sa duṣṭātmā brāhmaṇānprati nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाध्येतव्यं न होतव्यं न देयं दानमेव च । न यष्टव्यं न होतव्यमिति तस्य प्रजापतेः
nādhyetavyaṃ na hotavyaṃ na deyaṃ dānameva ca | na yaṣṭavyaṃ na hotavyamiti tasya prajāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते । अहमिज्यश्च यष्टा च यज्ञश्चेति पुनः पुनः
āsītpratijñā krūreyaṃ vināśe pratyupasthite | ahamijyaśca yaṣṭā ca yajñaśceti punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि । इत्यब्रवीत्सदा वेनो ह्यहं विष्णुः सनातनः
mayi yajñā vidhātavyā mayi hotavyamityapi | ityabravītsadā veno hyahaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं ब्रह्मा अहं रुद्रो मित्र इंद्रः सदागतिः । अहमेव प्रभोक्ता च हव्यं कव्यं न संशयः
ahaṃ brahmā ahaṃ rudro mitra iṃdraḥ sadāgatiḥ | ahameva prabhoktā ca havyaṃ kavyaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ते मुनयः क्रुद्धा वेनं प्रति महाबलाः । ऊचुस्ते संगताः सर्वे राजानं पापचेतनम्
atha te munayaḥ kruddhā venaṃ prati mahābalāḥ | ūcuste saṃgatāḥ sarve rājānaṃ pāpacetanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः- राजा हि पृथिवीनाथः प्रजां पालयते सदा । धर्ममूर्तिः स राजेंद्र तस्माद्धर्मं हि रक्षयेत्
ṛṣaya ūcuḥ- rājā hi pṛthivīnāthaḥ prajāṃ pālayate sadā | dharmamūrtiḥ sa rājeṃdra tasmāddharmaṃ hi rakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामो यज्ञे द्वादशवार्षिकीम् । अधर्मं कुरु मा यागे नैष धर्मः सतां गतिः
vayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmo yajñe dvādaśavārṣikīm | adharmaṃ kuru mā yāge naiṣa dharmaḥ satāṃ gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरु धर्मं महाराज सत्यं पुण्यं समाचर । प्रजाहं पालयिष्यामि इति ते समयः कृतः
kuru dharmaṃ mahārāja satyaṃ puṇyaṃ samācara | prajāhaṃ pālayiṣyāmi iti te samayaḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस्तथाब्रुवतः सर्वान्महर्षीनब्रवीत्तदा । वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिरिममर्थमनर्थकम्
tāṃstathābruvataḥ sarvānmaharṣīnabravīttadā | venaḥ prahasya durbuddhirimamarthamanarthakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेन उवाच- स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया । श्रुतवीर्यतपः सत्ये मया वा कः समो भुवि
vena uvāca- sraṣṭā dharmasya kaścānyaḥ śrotavyaṃ kasya vā mayā | śrutavīryatapaḥ satye mayā vā kaḥ samo bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः । संमूढा न विदुर्नूनं भवंतो मां विचेतसः
prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ dharmāṇāṃ ca viśeṣataḥ | saṃmūḍhā na vidurnūnaṃ bhavaṃto māṃ vicetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छन्दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस्तथा । द्यां भुवं चैव रुंधेयं नात्र कार्या विचारणा
icchandaheyaṃ pṛthivīṃ plāvayeyaṃ jalaistathā | dyāṃ bhuvaṃ caiva ruṃdheyaṃ nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा न शक्यते मोहादवलेपाच्च पार्थिव । अपनेतुं तदा वेनं ततः क्रुद्धा महर्षयः
yadā na śakyate mohādavalepācca pārthiva | apanetuṃ tadā venaṃ tataḥ kruddhā maharṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्फुरंतं तदा वेनं बलाद्गृह्य ततो रुषा । वेनस्य तस्य सव्योरुं ममंथुर्जातमन्यवः
visphuraṃtaṃ tadā venaṃ balādgṛhya tato ruṣā | venasya tasya savyoruṃ mamaṃthurjātamanyavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णांजनचयोपेतमतिह्रस्वं विलक्षणम् । दीर्घास्यं च विरूपाक्षं नीलकंचुकवर्चसम्
kṛṣṇāṃjanacayopetamatihrasvaṃ vilakṣaṇam | dīrghāsyaṃ ca virūpākṣaṃ nīlakaṃcukavarcasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लंबोदरं व्यूढकर्णमतिभीतं दुरोदरम् । ददृशुस्ते महात्मानो निषीदेत्यब्रुवंस्ततः
laṃbodaraṃ vyūḍhakarṇamatibhītaṃ durodaram | dadṛśuste mahātmāno niṣīdetyabruvaṃstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा निषसाद भयातुरः । पर्वतेषु वनेष्वेव तस्य वंशः प्रतिष्ठितः
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā niṣasāda bhayāturaḥ | parvateṣu vaneṣveva tasya vaṃśaḥ pratiṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषादाश्च किराताश्च भिल्लानाहलकास्तथा । भ्रमराश्च पुलिंदाश्च ये चान्ये म्लेच्छजातयः
niṣādāśca kirātāśca bhillānāhalakāstathā | bhramarāśca puliṃdāśca ye cānye mlecchajātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापाचारास्तु ते सर्वे तस्मादंगात्प्रजज्ञिरे । अथ ते ऋषयः सर्वे प्रसन्नमनसस्ततः
pāpācārāstu te sarve tasmādaṃgātprajajñire | atha te ṛṣayaḥ sarve prasannamanasastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतकल्मषमेवं तं जातं वेनं नृपोत्तमम् । ममंथुर्दक्षिणं पाणिं तस्यैव च महात्मनः
gatakalmaṣamevaṃ taṃ jātaṃ venaṃ nṛpottamam | mamaṃthurdakṣiṇaṃ pāṇiṃ tasyaiva ca mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथिते तस्य पाणौ तु संजातं स्वेदमेव हि । पुनर्ममंथुस्ते विप्रा दक्षिणं पाणिमेव च
mathite tasya pāṇau tu saṃjātaṃ svedameva hi | punarmamaṃthuste viprā dakṣiṇaṃ pāṇimeva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकरात्पुरुषो जज्ञे द्वादशादित्यसन्निभः । तप्तकांचनवर्णांगो दिव्यमाल्यांबरावृतः
sukarātpuruṣo jajñe dvādaśādityasannibhaḥ | taptakāṃcanavarṇāṃgo divyamālyāṃbarāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्याभरणशोभांगो दिव्यगंधानुलेपनः । मुकुटेनार्कवर्णेन कुंडलाभ्यां विराजते
divyābharaṇaśobhāṃgo divyagaṃdhānulepanaḥ | mukuṭenārkavarṇena kuṃḍalābhyāṃ virājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाकायो महाबाहू रूपेणाप्रतिमो भुवि । खड्गबाणधरो धन्वी कवची च महाप्रभुः
mahākāyo mahābāhū rūpeṇāpratimo bhuvi | khaḍgabāṇadharo dhanvī kavacī ca mahāprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वालंकारभूषणः । तेजसा रूपभावेन सुवर्णैश्च महामतिः
sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvālaṃkārabhūṣaṇaḥ | tejasā rūpabhāvena suvarṇaiśca mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवि इंद्रो यथा भाति भुवि वेनात्मजस्तथा । तस्मिञ्जाते महाभागे देवाश्च ऋषयोमलाः
divi iṃdro yathā bhāti bhuvi venātmajastathā | tasmiñjāte mahābhāge devāśca ṛṣayomalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सवं चक्रिरे सर्वे वेनस्य तनयं प्रति । दीप्यमानः स्ववपुषा साक्षादग्निरिवोज्ज्वलः
utsavaṃ cakrire sarve venasya tanayaṃ prati | dīpyamānaḥ svavapuṣā sākṣādagnirivojjvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यमाजगवं नाम धनुर्गृह्य महावरम् । शरान्दिव्यांश्च रक्षार्थे कवचं च महाप्रभम्
ādyamājagavaṃ nāma dhanurgṛhya mahāvaram | śarāndivyāṃśca rakṣārthe kavacaṃ ca mahāprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाते सति महाभागे पृथौ वीरे महात्मनि । संप्रह्रष्टानि भूतानि समस्तानि द्विजोत्तम
jāte sati mahābhāge pṛthau vīre mahātmani | saṃprahraṣṭāni bhūtāni samastāni dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतीर्थानि तोयानि पुण्यानि विविधानि च । तस्याभिषेके विप्रेंद्राः सर्व एव प्रतस्थिरे
sarvatīrthāni toyāni puṇyāni vividhāni ca | tasyābhiṣeke vipreṃdrāḥ sarva eva pratasthire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामहाद्या देवास्तु भूतानि विविधानि च । स्थावराणि चराण्येव अभ्यषिंचन्नराधिपम्
pitāmahādyā devāstu bhūtāni vividhāni ca | sthāvarāṇi carāṇyeva abhyaṣiṃcannarādhipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महावीरं प्रजापालं पृथुमेव द्विजोत्तम । पृथुर्वैन्यो राजराज्ये अभिगम्य चराचरैः
mahāvīraṃ prajāpālaṃ pṛthumeva dvijottama | pṛthurvainyo rājarājye abhigamya carācaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैर्विप्रैस्तथा सर्वैरभिषिक्तो महामनाः । राज्ञां समधिराज्ये वै पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्
devairvipraistathā sarvairabhiṣikto mahāmanāḥ | rājñāṃ samadhirājye vai pṛthurvainyaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पित्रा प्रजाः सर्वाः कदा नैवानुरंजिताः । तेनानुरंजिताः सर्वा मुमुदिरे सुखेन वै
tasya pitrā prajāḥ sarvāḥ kadā naivānuraṃjitāḥ | tenānuraṃjitāḥ sarvā mumudire sukhena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुरागात्तस्य वीरस्य नाम राजेत्यजायत । प्रयातस्य सुवीरस्य समुद्रस्य द्विजोत्तम
anurāgāttasya vīrasya nāma rājetyajāyata | prayātasya suvīrasya samudrasya dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपस्तस्तंभिरे सर्वा भयात्तस्य महात्मनः । दुर्गं मार्गं विलोप्यैव सुमार्गं पर्वता ददुः
āpastastaṃbhire sarvā bhayāttasya mahātmanaḥ | durgaṃ mārgaṃ vilopyaiva sumārgaṃ parvatā daduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजभंगं न चक्रुस्ते गिरयः सर्व एव ते । अकृष्टपच्या पृथिवी सर्वत्र कामधेनवः
dhvajabhaṃgaṃ na cakruste girayaḥ sarva eva te | akṛṣṭapacyā pṛthivī sarvatra kāmadhenavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्जन्यः कामवर्षी च वेदयज्ञान्महोत्सवान् । कुर्वंति ब्राह्मणाः सर्वे क्षत्रियाश्च तथा परे
parjanyaḥ kāmavarṣī ca vedayajñānmahotsavān | kurvaṃti brāhmaṇāḥ sarve kṣatriyāśca tathā pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामफला वृक्षास्तस्मिञ्छासति पार्थिवे । न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं नृणाम्
sarvakāmaphalā vṛkṣāstasmiñchāsati pārthive | na durbhikṣaṃ na ca vyādhirnākālamaraṇaṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे सुखेन जीवंति लोका धर्मपरायणाः । तस्मिञ्छासति दुर्धर्षे राजराजे महात्मनि
sarve sukhena jīvaṃti lokā dharmaparāyaṇāḥ | tasmiñchāsati durdharṣe rājarāje mahātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञे पैतामहे शुभे । सूत सूत्यां समुत्पन्नः सौम्येहनि महात्मनि
etasminneva kāle tu yajñe paitāmahe śubhe | sūta sūtyāṃ samutpannaḥ saumyehani mahātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नेव महायज्ञे जज्ञे प्राज्ञोऽथ मागधः । पृथोःस्तवार्थं तौ तत्र समाहूतौ महर्षिभिः
tasminneva mahāyajñe jajñe prājño'tha māgadhaḥ | pṛthoḥstavārthaṃ tau tatra samāhūtau maharṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतस्य लक्षणं वक्ष्ये महापुण्यं द्विजोत्तमाः । शिखासूत्रेण संयुक्तो वेदाध्ययनतत्परः
sūtasya lakṣaṇaṃ vakṣye mahāpuṇyaṃ dvijottamāḥ | śikhāsūtreṇa saṃyukto vedādhyayanatatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वशास्त्रार्थवेत्तासावग्निहोत्रमुपासते । दानाध्ययनसंपन्नो ब्रह्माचारपरायणः
sarvaśāstrārthavettāsāvagnihotramupāsate | dānādhyayanasaṃpanno brahmācāraparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां ब्राह्मणानां च पूजनाभिरतः सदा । याचकस्तावकैः पुण्यैर्वेदमंत्रैर्यजेत्किल
devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca pūjanābhirataḥ sadā | yācakastāvakaiḥ puṇyairvedamaṃtrairyajetkila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माचारपरो नित्यं संबंधं ब्राह्मणैः सह । एवं स मागधो जज्ञे वेदाध्ययनवर्जितः
brahmācāraparo nityaṃ saṃbaṃdhaṃ brāhmaṇaiḥ saha | evaṃ sa māgadho jajñe vedādhyayanavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बंदिनश्चारणाः सर्वे ब्रह्माचारविवर्जिताः । ज्ञेयास्ते च महाभागाः स्तावकाः प्रभवंति ते
baṃdinaścāraṇāḥ sarve brahmācāravivarjitāḥ | jñeyāste ca mahābhāgāḥ stāvakāḥ prabhavaṃti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तवनार्थमुभौ सृष्टौ निपुणौ सूतमागधौ । तावूचुर्ऋषयः सर्वे स्तूयतामेष पार्थिवः
stavanārthamubhau sṛṣṭau nipuṇau sūtamāgadhau | tāvūcurṛṣayaḥ sarve stūyatāmeṣa pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मैतदनुरूपं च यादृशोयं नराधिपः । तावूचतुस्तदा सर्वांस्तानृषीन्बंदिमागधौ
karmaitadanurūpaṃ ca yādṛśoyaṃ narādhipaḥ | tāvūcatustadā sarvāṃstānṛṣīnbaṃdimāgadhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयावः स्वकर्मभिः । न चास्य विद्वो वै कर्म न तथा लक्षणं यशः
āvāṃ devānṛṣīṃścaiva prīṇayāvaḥ svakarmabhiḥ | na cāsya vidvo vai karma na tathā lakṣaṇaṃ yaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा येन कुर्यावः स्तोत्रमस्य महात्मनः । जानीवस्तन्न विप्रेंद्रा अविज्ञातगुणस्य हि
karmaṇā yena kuryāvaḥ stotramasya mahātmanaḥ | jānīvastanna vipreṃdrā avijñātaguṇasya hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यैस्तैर्गुणैः पुण्यैः स्तोतव्योयं नरोत्तमः । कृतवान्यानि कर्माणि पृथुरेव महायशाः
bhaviṣyaistairguṇaiḥ puṇyaiḥ stotavyoyaṃ narottamaḥ | kṛtavānyāni karmāṇi pṛthureva mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचुस्ते मुनयः सर्वे गुणान्दिव्यान्महात्मनः । सत्यवाञ्ज्ञानसंपन्नो बुद्धिमान्ख्यातविक्रमः
ūcuste munayaḥ sarve guṇāndivyānmahātmanaḥ | satyavāñjñānasaṃpanno buddhimānkhyātavikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा शूरो गुणग्राही पुण्यवांस्त्यागवान्गुणी । धार्मिकः सत्यवादी च यज्ञानां याजकोत्तमः
sadā śūro guṇagrāhī puṇyavāṃstyāgavānguṇī | dhārmikaḥ satyavādī ca yajñānāṃ yājakottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियवाक्सत्यवादी च धान्यवान्धनवान्गुणी । गुणज्ञः सगुणग्राही धर्मज्ञः सत्यवत्सलः
priyavāksatyavādī ca dhānyavāndhanavānguṇī | guṇajñaḥ saguṇagrāhī dharmajñaḥ satyavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वगः सर्ववेत्ता च ब्रह्मण्यो वेदवित्सुधीः । प्रज्ञावान्सुस्वरश्चैव वेदवेदांगपारगः
sarvagaḥ sarvavettā ca brahmaṇyo vedavitsudhīḥ | prajñāvānsusvaraścaiva vedavedāṃgapāragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाता गोप्ता प्रजानां स विजयी समरांगणे । राजसूयादिकानां तु यज्ञानां राजसत्तमः
dhātā goptā prajānāṃ sa vijayī samarāṃgaṇe | rājasūyādikānāṃ tu yajñānāṃ rājasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहर्ता भूतले चैकः सर्वधर्मसमन्वितः । एते गुणा अस्य चांगे भविष्यंति महात्मनः
āhartā bhūtale caikaḥ sarvadharmasamanvitaḥ | ete guṇā asya cāṃge bhaviṣyaṃti mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिभिस्तौ नियुक्तौ तु कुर्वाणौ सूतमागधौ । गुणैश्चैव भविष्यैश्च स्तोत्रं तस्य महात्मनः
ṛṣibhistau niyuktau tu kurvāṇau sūtamāgadhau | guṇaiścaiva bhaviṣyaiśca stotraṃ tasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा प्रभृति वै लोकास्तवैस्तुष्टा महामते । पुरतश्च भविष्यंति दातारः स्तावनैर्गुणैः
tadā prabhṛti vai lokāstavaistuṣṭā mahāmate | purataśca bhaviṣyaṃti dātāraḥ stāvanairguṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति लोकेस्मिन्स्तवेषु द्विजसत्तमाः । आशीर्वादाः प्रयुज्यंते तेषां द्रविणमुत्तमम्
tataḥ prabhṛti lokesminstaveṣu dvijasattamāḥ | āśīrvādāḥ prayujyaṃte teṣāṃ draviṇamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूताय मागधायैव बंदिने च महोदयम् । चारणाय ततः प्रादात्तैलंगं देशमुत्तमम्
sūtāya māgadhāyaiva baṃdine ca mahodayam | cāraṇāya tataḥ prādāttailaṃgaṃ deśamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुः प्रसादाद्धर्मात्मा हैहयं देशमेव च । रेवातीरे पुरं कृत्वा स्वनाम्ना नृपनंदनः
pṛthuḥ prasādāddharmātmā haihayaṃ deśameva ca | revātīre puraṃ kṛtvā svanāmnā nṛpanaṃdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणेभ्यो द्विजश्रेष्ठ यजन्दाता पृथुः पुरा । सर्वज्ञं सर्वदातारं धर्मवीर्यं नरोत्तमम्
brāhmaṇebhyo dvijaśreṣṭha yajandātā pṛthuḥ purā | sarvajñaṃ sarvadātāraṃ dharmavīryaṃ narottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं ददृशुः प्रजाः सर्वा मुनयश्च तपोमलाः । ऊचुः परस्परं पुण्या एष राजा महामतिः
taṃ dadṛśuḥ prajāḥ sarvā munayaśca tapomalāḥ | ūcuḥ parasparaṃ puṇyā eṣa rājā mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवादीनां वृत्तिदाता अस्माकं च विशेषतः । प्रजानां पालकश्चैव वृत्तिदो हि भविष्यति
devādīnāṃ vṛttidātā asmākaṃ ca viśeṣataḥ | prajānāṃ pālakaścaiva vṛttido hi bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं धात्री महाप्राज्ञा उप्तं बीजं पुरा किल । जीवनार्थं प्रजाभिस्तु ग्रासयित्वा स्थिराभवत्
iyaṃ dhātrī mahāprājñā uptaṃ bījaṃ purā kila | jīvanārthaṃ prajābhistu grāsayitvā sthirābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पृथुं द्विजश्रेष्ठ प्रजाः समभिदुद्रुवुः । विधत्स्वेति सुवृत्तिं नो मुनीनां वचनं तदा
tataḥ pṛthuṃ dvijaśreṣṭha prajāḥ samabhidudruvuḥ | vidhatsveti suvṛttiṃ no munīnāṃ vacanaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रासयित्वा तदान्नानि पृथ्वी जाता सुनिश्चला । भयं प्रजानां सुमहत्स दृष्ट्वा राजसत्तमः
grāsayitvā tadānnāni pṛthvī jātā suniścalā | bhayaṃ prajānāṃ sumahatsa dṛṣṭvā rājasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महर्षिवचनात्सोपि प्रगृह्य सशरं धनुः । अभ्यधावत वेगेन पृथ्वीं क्रुद्धो नराधिपः
maharṣivacanātsopi pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ | abhyadhāvata vegena pṛthvīṃ kruddho narādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौंजरं रूपमास्थाय भयात्तस्य तु मेदिनी । वनेषु दुर्गदेशेषु गुप्ता भूत्वा चचार सा
kauṃjaraṃ rūpamāsthāya bhayāttasya tu medinī | vaneṣu durgadeśeṣu guptā bhūtvā cacāra sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पश्यति महाप्राज्ञः कुरूपं द्विजसत्तमाः । आचचक्षुर्महाप्राज्ञं कुंजरं रूपमास्थिता
na paśyati mahāprājñaḥ kurūpaṃ dvijasattamāḥ | ācacakṣurmahāprājñaṃ kuṃjaraṃ rūpamāsthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुंजररूपांतामभिदुद्राव पार्थिवः । ताड्यमाना च सा तेन निशितैर्मार्गणैस्ततः
tataḥ kuṃjararūpāṃtāmabhidudrāva pārthivaḥ | tāḍyamānā ca sā tena niśitairmārgaṇaistataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरूपं समास्थाय पलायनपराभवत् । हरेरूपं समास्थाय अभिदुद्राव पार्थिवः
harirūpaṃ samāsthāya palāyanaparābhavat | harerūpaṃ samāsthāya abhidudrāva pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोतिक्रुद्धो महाप्राज्ञो रोषारुणसुलोचनः । सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैराजघान स मेदिनीम्
sotikruddho mahāprājño roṣāruṇasulocanaḥ | subāṇairniśitaistīkṣṇairājaghāna sa medinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकुलव्याकुला जाता बाणाघातहता तदा । माहिषं रूपमास्थाय पलायनपराभवत्
ākulavyākulā jātā bāṇāghātahatā tadā | māhiṣaṃ rūpamāsthāya palāyanaparābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यधावत वेगेन बाणपाणिर्धनुर्धरः । सा गौर्भूत्वा द्विजश्रेष्ठा स्वर्गमेव गता ध्रुवम्
abhyadhāvata vegena bāṇapāṇirdhanurdharaḥ | sā gaurbhūtvā dvijaśreṣṭhā svargameva gatā dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणः शरणं प्राप्ता विष्णोश्चैव महात्मनः । रुद्रादीनां च देवानां त्राणस्थानं न विंदति
brahmaṇaḥ śaraṇaṃ prāptā viṣṇoścaiva mahātmanaḥ | rudrādīnāṃ ca devānāṃ trāṇasthānaṃ na viṃdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलभंती भृशं त्राणं वैन्यमेवान्वविंदत । तस्य पार्श्वं पुनः प्राप्ता बाणघातसमाकुला
alabhaṃtī bhṛśaṃ trāṇaṃ vainyamevānvaviṃdata | tasya pārśvaṃ punaḥ prāptā bāṇaghātasamākulā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्धांजलिपुटाभूत्वा तं पृथुं वाक्यमब्रवीत् । त्राहित्राहीति राजेंद्र सा राजानमभाषत
baddhāṃjalipuṭābhūtvā taṃ pṛthuṃ vākyamabravīt | trāhitrāhīti rājeṃdra sā rājānamabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं धात्री महाभाग सर्वाधारा वसुंधरा । निहतायां मयि नृप निहतं लोकसप्तकम्
ahaṃ dhātrī mahābhāga sarvādhārā vasuṃdharā | nihatāyāṃ mayi nṛpa nihataṃ lokasaptakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतांजलिपुटा भूत्वा पूज्या लोकैस्त्रिभिः सदा । उवाच चैनं राजानमवध्या स्त्री सदा नृप
kṛtāṃjalipuṭā bhūtvā pūjyā lokaistribhiḥ sadā | uvāca cainaṃ rājānamavadhyā strī sadā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः । गवां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः
strīṇāṃ vadhe mahatpāpaṃ dṛṣṭamasti dvijottamaiḥ | gavāṃ vadhe mahatpāpaṃ dṛṣṭamasti dvijottamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया विना महाराज कथं धारयसे प्रजाः । अहं यदास्थिरा राजंस्तदा लोकाश्चराचराः
mayā vinā mahārāja kathaṃ dhārayase prajāḥ | ahaṃ yadāsthirā rājaṃstadā lokāścarācarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरत्वं यांति ते सर्वे स्थिरीभूता यदा ह्यहम् । मां विना तु इमे लोका विनश्येयुश्चराचराः
sthiratvaṃ yāṃti te sarve sthirībhūtā yadā hyaham | māṃ vinā tu ime lokā vinaśyeyuścarācarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रजा विनश्येयुर्मम नाशे समागते । कथं धारयिता चासि प्रजा राजन्मया विना
tataḥ prajā vinaśyeyurmama nāśe samāgate | kathaṃ dhārayitā cāsi prajā rājanmayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि लोकाः स्थिरा राजन्मयेदं धार्यते जगत् । मद्विनाशे विनश्येयुः प्रजाः सर्वा न संशयः
mayi lokāḥ sthirā rājanmayedaṃ dhāryate jagat | madvināśe vinaśyeyuḥ prajāḥ sarvā na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मामर्हसि वै हंतुं श्रेयश्चेत्त्वं चिकीर्षसि । प्रजानां पृथिवीपाल शृणु देव वचो मम
na māmarhasi vai haṃtuṃ śreyaścettvaṃ cikīrṣasi | prajānāṃ pṛthivīpāla śṛṇu deva vaco mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायैश्च महाभाग सुसिद्धिं यांत्युपक्रमाः । समालोक्य ह्युपायं त्वं प्रजा येन धरिष्यति
upāyaiśca mahābhāga susiddhiṃ yāṃtyupakramāḥ | samālokya hyupāyaṃ tvaṃ prajā yena dhariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां हत्वा त्वं महाराज धारणे पालने सदा । पोषणे च महाप्राज्ञ मद्विना हि कथं नृप
māṃ hatvā tvaṃ mahārāja dhāraṇe pālane sadā | poṣaṇe ca mahāprājña madvinā hi kathaṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धरिष्यसि प्रजां चेमां कोपं यच्छ त्वमात्मनः । अन्नमयी भविष्यामि धरिष्यामि प्रजामिमाम्
dhariṣyasi prajāṃ cemāṃ kopaṃ yaccha tvamātmanaḥ | annamayī bhaviṣyāmi dhariṣyāmi prajāmimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं नारी अवध्या च प्रायश्चित्ती भविष्यसि । अवध्यां तु स्त्रियं प्राहुस्तिर्यग्योनिगतामपि
ahaṃ nārī avadhyā ca prāyaścittī bhaviṣyasi | avadhyāṃ tu striyaṃ prāhustiryagyonigatāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचार्यैवं महाराज न धर्मं त्यक्तुमर्हसि । एवं नानाविधैर्वाक्यैरुक्तो धात्र्या नराधिपः
vicāryaivaṃ mahārāja na dharmaṃ tyaktumarhasi | evaṃ nānāvidhairvākyairukto dhātryā narādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोपमेनं महाराज त्यज दारुणमेव हि । प्रसन्ने त्वयि राजेंद्र तदा स्वस्था भवाम्यहम्
kopamenaṃ mahārāja tyaja dāruṇameva hi | prasanne tvayi rājeṃdra tadā svasthā bhavāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.