सूत उवाच-
गतेषु तेषु गोलोकं वैष्णवं तमसः परम् ।
शिवशर्मा महाप्राज्ञः कनिष्ठं वाक्यमब्रवीत्
sūta uvāca-
gateṣu teṣu golokaṃ vaiṣṇavaṃ tamasaḥ param |
śivaśarmā mahāprājñaḥ kaniṣṭhaṃ vākyamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
सोमशर्मन्महाप्राज्ञ त्वं पितुर्भक्तितत्परः ।
अमृतस्य महाकुंभं रक्ष दत्तं मयाधुना
brāhmaṇa uvāca-
somaśarmanmahāprājña tvaṃ piturbhaktitatparaḥ |
amṛtasya mahākuṃbhaṃ rakṣa dattaṃ mayādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थयात्रां प्रयास्यामि अनया भार्यया सह ।
एवमस्तु महाभाग करिष्ये रक्षणं शुभम्
tīrthayātrāṃ prayāsyāmi anayā bhāryayā saha |
evamastu mahābhāga kariṣye rakṣaṇaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुंभं दत्वा स मेधावी तस्य हस्ते महात्मनः ।
दशवर्षप्रमाणं तु तपस्तेपे निरंतरम्
kuṃbhaṃ datvā sa medhāvī tasya haste mahātmanaḥ |
daśavarṣapramāṇaṃ tu tapastepe niraṃtaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुंभं रक्षति धर्मात्मा दिवारात्रमतंद्रितः ।
पुनः स हि समायातः शिवशर्मा महायशाः
kuṃbhaṃ rakṣati dharmātmā divārātramataṃdritaḥ |
punaḥ sa hi samāyātaḥ śivaśarmā mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायां कृत्वा महाप्राज्ञो भार्यया सह तं सुतम् ।
कुष्ठरोगातुरो भूत्वा तस्य भार्या च तादृशी
māyāṃ kṛtvā mahāprājño bhāryayā saha taṃ sutam |
kuṣṭharogāturo bhūtvā tasya bhāryā ca tādṛśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसपिंडोपमौ जातौ द्वावेतौ मायया कृतौ ।
संनिधिं तस्य घोरस्य विप्रस्य सोमशर्मणः
māṃsapiṃḍopamau jātau dvāvetau māyayā kṛtau |
saṃnidhiṃ tasya ghorasya viprasya somaśarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागतौ हि तौ दृष्ट्वा सर्वतो हि सुदुःखितौ ।
कृपया परयाविष्टः सोमशर्मा महायशाः
samāgatau hi tau dṛṣṭvā sarvato hi suduḥkhitau |
kṛpayā parayāviṣṭaḥ somaśarmā mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः पादं नमस्कृत्य भक्त्या नमितकंधरः ।
भवादृशौ न पश्यामि तपसाभिसमन्वितम्
tayoḥ pādaṃ namaskṛtya bhaktyā namitakaṃdharaḥ |
bhavādṛśau na paśyāmi tapasābhisamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणव्रातैः सुपुण्यैश्च किमिदं वर्तितं त्वयि ।
दासवद्देवताः सर्वा वर्तंते सर्वदा तव
guṇavrātaiḥ supuṇyaiśca kimidaṃ vartitaṃ tvayi |
dāsavaddevatāḥ sarvā vartaṃte sarvadā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदेशं प्राप्य विप्रेंद्र आकृष्टास्तेजसा तव ।
तवांगे केन पापेन गदोयं वेदनान्वितः
ādeśaṃ prāpya vipreṃdra ākṛṣṭāstejasā tava |
tavāṃge kena pāpena gadoyaṃ vedanānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजातो ब्राह्मणश्रेष्ठ तन्मे कथय कारणम् ।
इयं पुण्यवती माता महापुण्या पतिव्रता
saṃjāto brāhmaṇaśreṣṭha tanme kathaya kāraṇam |
iyaṃ puṇyavatī mātā mahāpuṇyā pativratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या हि भर्तृप्रसादेन त्रैलोक्यं कर्तुमिच्छति ।
सा कथं दुःखमाप्नोति किं नास्ति तपसः फलम्
yā hi bhartṛprasādena trailokyaṃ kartumicchati |
sā kathaṃ duḥkhamāpnoti kiṃ nāsti tapasaḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागद्वेषौ परित्यज्य विविधेनापि कर्मणा ।
या च शुश्रूषते कांतं देववद्गुरुवत्सला
rāgadveṣau parityajya vividhenāpi karmaṇā |
yā ca śuśrūṣate kāṃtaṃ devavadguruvatsalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा कथं दुःखमाप्नोति कुष्ठरोगं सुदुःखदम् ।
शिवशर्मोवाच-
मा शुचस्त्वं महाभाग भुज्यते कर्मजं फलम्
sā kathaṃ duḥkhamāpnoti kuṣṭharogaṃ suduḥkhadam |
śivaśarmovāca-
mā śucastvaṃ mahābhāga bhujyate karmajaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरेण कर्मयुक्तेन पापपुण्यमयेन हि ।
शोधनं च कुरुष्व त्वमुभयो रोगयुक्तयोः
nareṇa karmayuktena pāpapuṇyamayena hi |
śodhanaṃ ca kuruṣva tvamubhayo rogayuktayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुश्रूषणं महाभाग यदि पुण्यमिहेच्छसि ।
एवमुक्ते शुभे वाक्ये सोमशर्मा महायशाः
śuśrūṣaṇaṃ mahābhāga yadi puṇyamihecchasi |
evamukte śubhe vākye somaśarmā mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुश्रूषां वा करिष्यामि युवयोः पुण्ययुक्तयोः ।
मया पापेन दुष्टेन कृपणेन द्विजोत्तम
śuśrūṣāṃ vā kariṣyāmi yuvayoḥ puṇyayuktayoḥ |
mayā pāpena duṣṭena kṛpaṇena dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं कर्तव्यमिहाद्यैव यो गुरुं न हि पूजयेत् ।
एवमाभाष्य दुःखाद्वा तयोर्दुःखेन दुःखितः
kiṃ kartavyamihādyaiva yo guruṃ na hi pūjayet |
evamābhāṣya duḥkhādvā tayorduḥkhena duḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्ममूत्रपुरीषं च उभयोः पर्यशोधयत् ।
पादप्रक्षालनं चक्रे अंगसंवाहनं तथा
śleṣmamūtrapurīṣaṃ ca ubhayoḥ paryaśodhayat |
pādaprakṣālanaṃ cakre aṃgasaṃvāhanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानस्थानादिकं सोपि तयोर्भक्त्यान्वितः स्वयम् ।
द्वावेतौ हि गुरू विप्रः सोमशर्मा महायशाः
snānasthānādikaṃ sopi tayorbhaktyānvitaḥ svayam |
dvāvetau hi gurū vipraḥ somaśarmā mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थं नयति धर्मात्मा स्कंधमारोप्य सत्तमः ।
द्वावेतौ हि स्वहस्तेन स्नापयित्वा तु मंगलैः
tīrthaṃ nayati dharmātmā skaṃdhamāropya sattamaḥ |
dvāvetau hi svahastena snāpayitvā tu maṃgalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमंत्रैर्वेदविच्चैव स्नानस्य विधिपूर्वकम् ।
तर्पणं च पितॄणां तु देवतानां तु पूजनम्
sumaṃtrairvedaviccaiva snānasya vidhipūrvakam |
tarpaṇaṃ ca pitṝṇāṃ tu devatānāṃ tu pūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्यामपि स धर्मात्मा स कारयति नित्यशः ।
स्वयं होमं ददात्यग्नौ पचत्यन्नमनुत्तमम्
dvābhyāmapi sa dharmātmā sa kārayati nityaśaḥ |
svayaṃ homaṃ dadātyagnau pacatyannamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संज्ञापयति सुप्रीतौ द्वावेतौ च महागुरू ।
शय्यासने च तौ विप्रः प्रस्वापयति नित्यशः
saṃjñāpayati suprītau dvāvetau ca mahāgurū |
śayyāsane ca tau vipraḥ prasvāpayati nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्रपुष्पादिकं सर्वं ताभ्यां नित्यं प्रयच्छति ।
तांबूलं बहुगंधाढ्यमुभयोरर्पयेत्स तु
vastrapuṣpādikaṃ sarvaṃ tābhyāṃ nityaṃ prayacchati |
tāṃbūlaṃ bahugaṃdhāḍhyamubhayorarpayetsa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमशर्मा महाभागस्ताभ्यामपि च पूरयेत् ।
मूलं पयः सुभक्ष्याद्यं नित्यमेव ददात्यसौ
somaśarmā mahābhāgastābhyāmapi ca pūrayet |
mūlaṃ payaḥ subhakṣyādyaṃ nityameva dadātyasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोस्तु वांछितं नित्यं सोमशर्मा महायशाः ।
अनेन क्रमयोगेन नित्यमेव प्रसादयेत्
tayostu vāṃchitaṃ nityaṃ somaśarmā mahāyaśāḥ |
anena kramayogena nityameva prasādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमशर्मा सुधर्मात्मा पितरौ परिपूजयेत् ।
सोमशर्माणमाहूय पिता कुत्सति निष्ठुरः
somaśarmā sudharmātmā pitarau paripūjayet |
somaśarmāṇamāhūya pitā kutsati niṣṭhuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निंदितैर्निष्ठुरैर्वाक्यैस्ताडयेन्मुनिसन्निधौ ।
कृतकार्ये कृते पुण्ये नित्यमेव सुते पुनः
niṃditairniṣṭhurairvākyaistāḍayenmunisannidhau |
kṛtakārye kṛte puṇye nityameva sute punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कृतं शोभनं मह्यं त्वयैव कुलपांसन ।
एवं नानाविधैर्वाक्यैर्निष्ठुरैर्दुःखदायकैः
na kṛtaṃ śobhanaṃ mahyaṃ tvayaiva kulapāṃsana |
evaṃ nānāvidhairvākyairniṣṭhurairduḥkhadāyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अताडयद्दंडघातैः शिवशर्मा सदातुरः ।
एवं कृतेपि धर्मात्मा नैव कुप्यति कर्हिचित्
atāḍayaddaṃḍaghātaiḥ śivaśarmā sadāturaḥ |
evaṃ kṛtepi dharmātmā naiva kupyati karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा वचसा चैव कर्मणा त्रिविधेन च ।
संतुष्टः सर्वदा सोपि पितरं परिपूजयेत्
manasā vacasā caiva karmaṇā trividhena ca |
saṃtuṣṭaḥ sarvadā sopi pitaraṃ paripūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत्स सोमशर्मा वै मातरं च दिनेदिने ।
यज्ज्ञात्वा शिवशर्मा च चरितं स्वीयमीक्षते
tadvatsa somaśarmā vai mātaraṃ ca dinedine |
yajjñātvā śivaśarmā ca caritaṃ svīyamīkṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतं मत्कृते चापि आनीतं विष्णुशर्मणा ।
पुण्ययुक्तः स धर्मात्मा पितृभक्तिपरः सदा
amṛtaṃ matkṛte cāpi ānītaṃ viṣṇuśarmaṇā |
puṇyayuktaḥ sa dharmātmā pitṛbhaktiparaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं बहुतिथे काले शतसंख्ये गते सति ।
शिवशर्मा पितस्यैव भक्तिं दृष्ट्वा विचिंत्य वै
evaṃ bahutithe kāle śatasaṃkhye gate sati |
śivaśarmā pitasyaiva bhaktiṃ dṛṣṭvā viciṃtya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया वै पूर्वमित्युक्तं सुपुत्रं यज्ञसंज्ञकम् ।
मातृखंडानिमान्पुत्र यत्र तत्र क्षिपस्व हि
mayā vai pūrvamityuktaṃ suputraṃ yajñasaṃjñakam |
mātṛkhaṃḍānimānputra yatra tatra kṣipasva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्वाक्यं पालितं तेन कृता न मातरि कृपा ।
एतत्स्वल्पतरं दुःखं निर्जीवे घातमिच्छतः
madvākyaṃ pālitaṃ tena kṛtā na mātari kṛpā |
etatsvalpataraṃ duḥkhaṃ nirjīve ghātamicchataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहसं तु कृतं तेन पुत्रेण वेदशर्मणा ।
अस्याधिकमहं मन्ये यतोऽयं चलते न च
sāhasaṃ tu kṛtaṃ tena putreṇa vedaśarmaṇā |
asyādhikamahaṃ manye yato'yaṃ calate na ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमेषमात्रमेवापि साहसं कारयेत्पुनः ।
अपरं सत्यसंपन्नं प्रभावं तपसः पुनः
nimeṣamātramevāpi sāhasaṃ kārayetpunaḥ |
aparaṃ satyasaṃpannaṃ prabhāvaṃ tapasaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं समाराधनेपि अधिकं चास्य दृश्यते ।
तस्मादस्य परीक्षा च समये तपसः कृता
nityaṃ samārādhanepi adhikaṃ cāsya dṛśyate |
tasmādasya parīkṣā ca samaye tapasaḥ kṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिभावात्तथा सत्यान्नैव पुत्रः प्रणश्यति ।
मायया च निजांगेऽपि कुष्ठरोगो निदर्शितः
bhaktibhāvāttathā satyānnaiva putraḥ praṇaśyati |
māyayā ca nijāṃge'pi kuṣṭharogo nidarśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्ममूत्रमलानां च घृणां नैव करोति च ।
व्रणान्विशोधयेन्नित्यं स्वहस्तेन महायशाः
śleṣmamūtramalānāṃ ca ghṛṇāṃ naiva karoti ca |
vraṇānviśodhayennityaṃ svahastena mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादसंवाहनं दद्याच्छौचं चैव महामतिः ।
दुःसहं वचनं मह्यं दारुणं सहते सदा
pādasaṃvāhanaṃ dadyācchaucaṃ caiva mahāmatiḥ |
duḥsahaṃ vacanaṃ mahyaṃ dāruṇaṃ sahate sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्त्सने ताडने चैव सदाभीष्टप्रवाचकः ।
एवं दुःखसमाचारो मम पुत्रो महामतिः
bhartsane tāḍane caiva sadābhīṣṭapravācakaḥ |
evaṃ duḥkhasamācāro mama putro mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखानां सागरं मन्ये बहुक्लेशैस्तु क्लेशितः ।
अपनेष्याम्यहं दुःखं विष्णोश्चैव प्रसादतः
duḥkhānāṃ sāgaraṃ manye bahukleśaistu kleśitaḥ |
apaneṣyāmyahaṃ duḥkhaṃ viṣṇoścaiva prasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचार्य मनसा विप्रः शिवशर्मा महामतिः ।
पुनर्मायां चकाराथ कुंभादपहृतं पयः
vicārya manasā vipraḥ śivaśarmā mahāmatiḥ |
punarmāyāṃ cakārātha kuṃbhādapahṛtaṃ payaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात्तं च समाहूय सोमशर्माणमब्रवीत् ।
तव हस्ते मया दत्तममृतं व्याधिनाशनम्
paścāttaṃ ca samāhūya somaśarmāṇamabravīt |
tava haste mayā dattamamṛtaṃ vyādhināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मे शीघ्रं प्रयच्छस्व यथा पानं करोम्यहम् ।
येन नीरुग्भवाम्यद्य प्रसादाद्विष्णुशर्मणः
tanme śīghraṃ prayacchasva yathā pānaṃ karomyaham |
yena nīrugbhavāmyadya prasādādviṣṇuśarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ते तदा वाक्ये ऋषिणा शिवशर्मणा ।
समुत्थाय त्वरायुक्तः सोमशर्मा कमंडलुम्
evamukte tadā vākye ṛṣiṇā śivaśarmaṇā |
samutthāya tvarāyuktaḥ somaśarmā kamaṃḍalum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं च रिक्तं ततो दृष्ट्वा ह्यमृतेन विना कृतम् ।
कस्य पापस्य वै कर्म केन मे विप्रियं कृतम्
taṃ ca riktaṃ tato dṛṣṭvā hyamṛtena vinā kṛtam |
kasya pāpasya vai karma kena me vipriyaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चिंतापरो भूत्वा सोमशर्मा सुदुःखितः ।
पितुरग्रे च वृत्तांतं कथयिष्याम्यहं यदा
iti ciṃtāparo bhūtvā somaśarmā suduḥkhitaḥ |
pituragre ca vṛttāṃtaṃ kathayiṣyāmyahaṃ yadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कोपं प्रयास्येत गुरुर्मे व्याधिपीडितः ।
सुचिरं चिंतयित्वा तु सोमशर्मा महामतिः
tataḥ kopaṃ prayāsyeta gururme vyādhipīḍitaḥ |
suciraṃ ciṃtayitvā tu somaśarmā mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि मे सत्यमस्तीति गुरुशुश्रूषणं यदि ।
तपस्तप्तं मयापूर्वं निर्व्यलीकेन चेतसा
yadi me satyamastīti guruśuśrūṣaṇaṃ yadi |
tapastaptaṃ mayāpūrvaṃ nirvyalīkena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दमशौचादिभिः सत्यं धर्ममेव प्रपालितम् ।
तदा घटोऽमृतयुतो भवत्वेष न संशयः
damaśaucādibhiḥ satyaṃ dharmameva prapālitam |
tadā ghaṭo'mṛtayuto bhavatveṣa na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदेव महाभागश्चिंतयित्वा विलोकयेत् ।
तावच्चामृतपूर्णस्तु पुनरेवाभवद्घटः
yāvadeva mahābhāgaściṃtayitvā vilokayet |
tāvaccāmṛtapūrṇastu punarevābhavadghaṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा हर्षसंयुक्तः सोमशर्मा महायशाः ।
गत्वा गुरुं नमस्कृत्य कुंभमादाय सत्वरम्
taṃ dṛṣṭvā harṣasaṃyuktaḥ somaśarmā mahāyaśāḥ |
gatvā guruṃ namaskṛtya kuṃbhamādāya satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाण त्वं पितश्चेमं पयः कुंभं समागतम् ।
पानं कुरु महाभाग गदान्मुक्तो भवाचिरम्
gṛhāṇa tvaṃ pitaścemaṃ payaḥ kuṃbhaṃ samāgatam |
pānaṃ kuru mahābhāga gadānmukto bhavāciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्वाक्यं महापुण्यं सत्यधर्मार्थकं पुनः ।
शिवशर्मा सुतस्यापि श्रुत्वा च मधुराक्षरम्
etadvākyaṃ mahāpuṇyaṃ satyadharmārthakaṃ punaḥ |
śivaśarmā sutasyāpi śrutvā ca madhurākṣaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्
harṣeṇa mahatāviṣṭa idaṃ vacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.