Library·Padma Purāṇa·2·2.53
सुकलोवाच- एवं धर्मं श्रुतं पूर्वं पुराणेषु तदा मया । पतिहीना कथं भोगं करिष्ये पापनिश्चया
sukalovāca- evaṃ dharmaṃ śrutaṃ pūrvaṃ purāṇeṣu tadā mayā | patihīnā kathaṃ bhogaṃ kariṣye pāpaniścayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांतेन तु विना तेन जीवं काये न धारये । विष्णुरुवाच- एवमुक्त्वा परं धर्मं पतिव्रतमनुत्तमम्
kāṃtena tu vinā tena jīvaṃ kāye na dhāraye | viṣṇuruvāca- evamuktvā paraṃ dharmaṃ pativratamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तास्तु सख्यो वरा नार्यो हर्षेण महतान्विताः । श्रुत्वा धर्मं परं पुण्यं नारीणां गतिदायकम्
tāstu sakhyo varā nāryo harṣeṇa mahatānvitāḥ | śrutvā dharmaṃ paraṃ puṇyaṃ nārīṇāṃ gatidāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुवंति तां महाभागां सुकलां धर्मवत्सलाम् । ब्राह्मणाश्च सुराः सर्वे पुण्यस्त्रियो नरोत्तम
stuvaṃti tāṃ mahābhāgāṃ sukalāṃ dharmavatsalām | brāhmaṇāśca surāḥ sarve puṇyastriyo narottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या ध्यानं प्रकुर्वंति पतिकामप्रभावतः । अत्यर्थं दृढतामिंद्र सुःविचिंत्य सुरेश्वरः
tasyā dhyānaṃ prakurvaṃti patikāmaprabhāvataḥ | atyarthaṃ dṛḍhatāmiṃdra suḥviciṃtya sureśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकलायाः परं भावं सुविचार्यामरेश्वरः । चालये धैर्यमस्याश्च पतिस्नेहं न संशयः
sukalāyāḥ paraṃ bhāvaṃ suvicāryāmareśvaraḥ | cālaye dhairyamasyāśca patisnehaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सस्मार मन्मथं देवं त्वरमाणः सुराधिपः । पुष्पचापं स संगृह्य मीनकेतुः समागतः
sasmāra manmathaṃ devaṃ tvaramāṇaḥ surādhipaḥ | puṣpacāpaṃ sa saṃgṛhya mīnaketuḥ samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियया च तया युक्तो रत्या दृष्टमहाबलः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा सहस्राक्षमुवाच सः
priyayā ca tayā yukto ratyā dṛṣṭamahābalaḥ | baddhāṃjalipuṭo bhūtvā sahasrākṣamuvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मादहं त्वया नाथ अधुना संस्मृतो विभो । आदेशो दीयतां मेद्य सर्वभावेन मानद
kasmādahaṃ tvayā nātha adhunā saṃsmṛto vibho | ādeśo dīyatāṃ medya sarvabhāvena mānada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्र उवाच- सुकलेयं महाभागा पतिव्रतपरायणा । शृणुष्व कामदेव त्वं कुरु साहाय्यमुत्तमम्
iṃdra uvāca- sukaleyaṃ mahābhāgā pativrataparāyaṇā | śṛṇuṣva kāmadeva tvaṃ kuru sāhāyyamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कर्षय महाभागां सुकलां पुण्यमंगलाम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शक्रस्य तमथाब्रवीत्
niṣkarṣaya mahābhāgāṃ sukalāṃ puṇyamaṃgalām | tacchrutvā vacanaṃ tasya śakrasya tamathābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमस्तु सहस्राक्ष करिष्यामि न संशयः । साहाय्यं देवदेवेश तव कौतुककारणात्
evamastu sahasrākṣa kariṣyāmi na saṃśayaḥ | sāhāyyaṃ devadeveśa tava kautukakāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा महातेजाः कंदर्पो मुनिदुर्जयः । देवाञ्जेतुं समर्थोऽहं समुनीनृषिसत्तमान्
evamuktvā mahātejāḥ kaṃdarpo munidurjayaḥ | devāñjetuṃ samartho'haṃ samunīnṛṣisattamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं पुनः कामिनीं देव यस्या अंगे न वै बलम् । कामिनीनामहं देव अंगेषु निवसाम्यहम्
kiṃ punaḥ kāminīṃ deva yasyā aṃge na vai balam | kāminīnāmahaṃ deva aṃgeṣu nivasāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाले कुचेषु नेत्रेषु कचाग्रेषु च सर्वदा । नाभौ कट्यां पृष्ठदेशे जघने योनिमंडले
bhāle kuceṣu netreṣu kacāgreṣu ca sarvadā | nābhau kaṭyāṃ pṛṣṭhadeśe jaghane yonimaṃḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधरे दंतभागेषु कक्षायां हि न संशयः । अंगेष्वेवं प्रत्यंगेषु सर्वत्र निवसाम्यहम्
adhare daṃtabhāgeṣu kakṣāyāṃ hi na saṃśayaḥ | aṃgeṣvevaṃ pratyaṃgeṣu sarvatra nivasāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारी मम गृहं देव सदा तत्र वसाम्यहम् । तत्रस्थः पुरुषान्सर्वान्मारयामि न संशयः
nārī mama gṛhaṃ deva sadā tatra vasāmyaham | tatrasthaḥ puruṣānsarvānmārayāmi na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभावेनाबलादेव संतप्ता मम मार्गणैः । पितरं मातरं दृष्ट्वा अन्यं स्वजनबांधवम्
svabhāvenābalādeva saṃtaptā mama mārgaṇaiḥ | pitaraṃ mātaraṃ dṛṣṭvā anyaṃ svajanabāṃdhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरूपं सगुणं देव मम बाणा हता सती । चलते नात्र संदेहो विपाकं नैव चिंतयेत्
surūpaṃ saguṇaṃ deva mama bāṇā hatā satī | calate nātra saṃdeho vipākaṃ naiva ciṃtayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिः स्पंदेत नारीणां स्तनाग्रौ च सुरेश्वर । नास्ति धैर्यं सुरेशान सुकलां नाशयाम्यहम्
yoniḥ spaṃdeta nārīṇāṃ stanāgrau ca sureśvara | nāsti dhairyaṃ sureśāna sukalāṃ nāśayāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्र उवाच- पुरुषोहं भविष्यामि रूपवान्गुणवान्धनी । कौतुकार्थमिमां नारीं चालयामि मनोभव
iṃdra uvāca- puruṣohaṃ bhaviṣyāmi rūpavānguṇavāndhanī | kautukārthamimāṃ nārīṃ cālayāmi manobhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव कामान्न संत्रासान्न वा लोभान्न कारणात् । न वै मोहान्न वै क्रोधात्सत्यं सत्यं रतिप्रिय
naiva kāmānna saṃtrāsānna vā lobhānna kāraṇāt | na vai mohānna vai krodhātsatyaṃ satyaṃ ratipriya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं मे दृश्यते तस्या महत्सत्यं पतिव्रतम् । निष्कर्षिष्य इतो गत्वा भवन्मोहोत्र कारणम्
kathaṃ me dṛśyate tasyā mahatsatyaṃ pativratam | niṣkarṣiṣya ito gatvā bhavanmohotra kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कामं च संदिश्य जगाम सुरराट्स्वयम् । आत्मविकृतिसंभूतो रूपवान्गुणवान्स्वयम्
evaṃ kāmaṃ ca saṃdiśya jagāma surarāṭsvayam | ātmavikṛtisaṃbhūto rūpavānguṇavānsvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाभरणशोभांगः सर्वभोगसमन्वितः । भोगलीलासमाकीर्णः सर्वदौदार्यसंयुतः
sarvābharaṇaśobhāṃgaḥ sarvabhogasamanvitaḥ | bhogalīlāsamākīrṇaḥ sarvadaudāryasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र सा तिष्ठते देवी कृकलस्य प्रिया नृप । आत्मलीलां स्वरूपं च गुणं भावं प्रदर्शयेत्
yatra sā tiṣṭhate devī kṛkalasya priyā nṛpa | ātmalīlāṃ svarūpaṃ ca guṇaṃ bhāvaṃ pradarśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव पश्यति सा तं तु पुरुषं रूपसंपदम् । यत्रयत्र व्रजेत्सा हि तत्र तां पश्यते नृप
naiva paśyati sā taṃ tu puruṣaṃ rūpasaṃpadam | yatrayatra vrajetsā hi tatra tāṃ paśyate nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साभिलाषेण मनसा तामेवं परिपश्यति । कामचेष्टां सहस्राक्षोऽदर्शयत्सर्वभावकैः
sābhilāṣeṇa manasā tāmevaṃ paripaśyati | kāmaceṣṭāṃ sahasrākṣo'darśayatsarvabhāvakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्पथे पथे तीर्थे यत्र देवी प्रयाति सा । तत्रतत्र सहस्राक्षस्तामेव परिपश्यति
catuṣpathe pathe tīrthe yatra devī prayāti sā | tatratatra sahasrākṣastāmeva paripaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रेण प्रेषिता दूती सुकलां प्रति सा गता । सुकलां सुमहाभागां प्रत्युवाच प्रहस्य वै
iṃdreṇa preṣitā dūtī sukalāṃ prati sā gatā | sukalāṃ sumahābhāgāṃ pratyuvāca prahasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो सत्यमहोधैर्यमहो कांतिरहो क्षमा । अस्या रूपेण संसारे नास्ति नारी वरानना
aho satyamahodhairyamaho kāṃtiraho kṣamā | asyā rūpeṇa saṃsāre nāsti nārī varānanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का त्वं भवसि कल्याणि कस्य भार्या भविष्यसि । यस्य त्वं सगुणा भार्या स धन्यः पुण्यभाग्भुवि
kā tvaṃ bhavasi kalyāṇi kasya bhāryā bhaviṣyasi | yasya tvaṃ saguṇā bhāryā sa dhanyaḥ puṇyabhāgbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा तामुवाच मनस्विनी । वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धर्मात्मा सत्यवत्सलः
tasyāstu vacanaṃ śrutvā tāmuvāca manasvinī | vaiśyajātyāṃ samutpanno dharmātmā satyavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याहं हि प्रिया भार्या सत्यसंधस्य धीमतः । कृकलस्यापि वैश्यस्य सत्यमेव वदामि ते
tasyāhaṃ hi priyā bhāryā satyasaṃdhasya dhīmataḥ | kṛkalasyāpi vaiśyasya satyameva vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम भर्ता स धर्मात्मा तीर्थयात्रां गतः सुधीः । तस्मिन्गते महाभागे मम भर्तरि संप्रति
mama bhartā sa dharmātmā tīrthayātrāṃ gataḥ sudhīḥ | tasmingate mahābhāge mama bhartari saṃprati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रांताः शृणुष्व त्वं त्रयश्चैवापि वत्सराः । ततोहं दुःखिता जाता विना तेन महात्मना
atikrāṃtāḥ śṛṇuṣva tvaṃ trayaścaivāpi vatsarāḥ | tatohaṃ duḥkhitā jātā vinā tena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तांतमेव ते । भवती पृच्छते मां का भविष्यति वदस्व मे
etatte sarvamākhyātamātmavṛttāṃtameva te | bhavatī pṛcchate māṃ kā bhaviṣyati vadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकलाया वचः श्रुत्वा दूत्या आभाषितं पुनः । मामेवं पृच्छसे भद्रे तत्ते सर्वं वदाम्यहम्
sukalāyā vacaḥ śrutvā dūtyā ābhāṣitaṃ punaḥ | māmevaṃ pṛcchase bhadre tatte sarvaṃ vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं तवांतिकं प्राप्ता कार्यार्थं वरवर्णिनि । श्रूयतामभिधास्यामि श्रुत्वा चैवाव धार्यताम्
ahaṃ tavāṃtikaṃ prāptā kāryārthaṃ varavarṇini | śrūyatāmabhidhāsyāmi śrutvā caivāva dhāryatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतस्ते निर्घृणो भर्ता त्वां त्यक्त्वा तु वरानने । किं करिष्यसि तेनापि प्रियाघातकरेण च
gataste nirghṛṇo bhartā tvāṃ tyaktvā tu varānane | kiṃ kariṣyasi tenāpi priyāghātakareṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्त्वां त्यक्त्वा गतः पापी साध्व्याचारसमन्विताम् । किं वा स ते गतो बाले तत्र जीवति वै मृतः
yastvāṃ tyaktvā gataḥ pāpī sādhvyācārasamanvitām | kiṃ vā sa te gato bāle tatra jīvati vai mṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं करिष्यति तेनैवं भवती खिद्यते वृथा । कस्मान्नाशयते चांगं दिव्यं हेमसमप्रभम्
kiṃ kariṣyati tenaivaṃ bhavatī khidyate vṛthā | kasmānnāśayate cāṃgaṃ divyaṃ hemasamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाल्ये वयसि संप्राप्ते मानवो न च विंदति । एकं सुखं महाभागे बालक्रीडां विना शुभे
bālye vayasi saṃprāpte mānavo na ca viṃdati | ekaṃ sukhaṃ mahābhāge bālakrīḍāṃ vinā śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वार्द्धके दुःखसंप्राप्तिर्जरा कायं प्रहिंसयेत् । तारुण्ये भुज्यते भोगः सुखात्सर्वो वरानने
vārddhake duḥkhasaṃprāptirjarā kāyaṃ prahiṃsayet | tāruṇye bhujyate bhogaḥ sukhātsarvo varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्तिष्ठति तारुण्यं तावद्भुंजंति मानवाः । सुखभोगादिकं सर्वं स्वेच्छया रमते नरः
yāvattiṣṭhati tāruṇyaṃ tāvadbhuṃjaṃti mānavāḥ | sukhabhogādikaṃ sarvaṃ svecchayā ramate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्तिष्ठति तारुण्यं तावद्भोगान्प्रभुंजते । वयस्यपि गते भद्रे तारुण्ये किं करिष्यति
yāvattiṣṭhati tāruṇyaṃ tāvadbhogānprabhuṃjate | vayasyapi gate bhadre tāruṇye kiṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्ते वार्द्धके देवि किंचित्कार्यं न सिध्यति । स्थविरश्चिंतयेन्नित्यं सुखकार्यं न गच्छति
saṃprāpte vārddhake devi kiṃcitkāryaṃ na sidhyati | sthaviraściṃtayennityaṃ sukhakāryaṃ na gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयस्यपि गते बाले क्रियते सेतुबंधनम् । तादृशोयं भवेत्कायस्तारुण्ये तु गते शुभे
vayasyapi gate bāle kriyate setubaṃdhanam | tādṛśoyaṃ bhavetkāyastāruṇye tu gate śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्भुंक्ष्व सुखेनापि पिबस्व मधुमाधवीम् । कामाबाणा दहंत्यंगं तवेमे चारुलोचने
tasmādbhuṃkṣva sukhenāpi pibasva madhumādhavīm | kāmābāṇā dahaṃtyaṃgaṃ taveme cārulocane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयमेकः समायातः पुरुषो रूपवान्गुणी । अयं हि पुरुषव्याघ्रः सर्वज्ञो गुणवान्धनी
ayamekaḥ samāyātaḥ puruṣo rūpavānguṇī | ayaṃ hi puruṣavyāghraḥ sarvajño guṇavāndhanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवार्थे नित्यसंयुक्तः स्नेहेन वरवर्णिनि । सुकलोवाच- बाल्यं नास्त्यपि जीवस्य तारुण्यं नास्ति जीविते
tavārthe nityasaṃyuktaḥ snehena varavarṇini | sukalovāca- bālyaṃ nāstyapi jīvasya tāruṇyaṃ nāsti jīvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धत्वं नास्ति चैवास्य स्वयंसिद्धः सुसिद्धिदः । अमरो निर्जरो व्यापी सुसिद्धः सर्ववित्तमः
vṛddhatvaṃ nāsti caivāsya svayaṃsiddhaḥ susiddhidaḥ | amaro nirjaro vyāpī susiddhaḥ sarvavittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकामः कामदो लोके आत्मरूपेण वर्तते । यथा गेहस्य संस्थानं तथा कायस्य दृश्यते
akāmaḥ kāmado loke ātmarūpeṇa vartate | yathā gehasya saṃsthānaṃ tathā kāyasya dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वार्द्धकिना कायस्तथा सूत्रेण मंदिरम् । अनेककाष्ठसंघातैर्नाना दारुसमुच्चयैः
yathā vārddhakinā kāyastathā sūtreṇa maṃdiram | anekakāṣṭhasaṃghātairnānā dārusamuccayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्तिकयोदकेनापि समंतात्परिणामयेत् । लिपितं लेपकैः काष्ठं चित्रं भवति चित्रकैः
mṛttikayodakenāpi samaṃtātpariṇāmayet | lipitaṃ lepakaiḥ kāṣṭhaṃ citraṃ bhavati citrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमं रूपमायाति गृहं सूत्रेण सूत्रितम् । पुष्णंति च स्वयं तत्तु लेपनाद्वै दिने दिने
prathamaṃ rūpamāyāti gṛhaṃ sūtreṇa sūtritam | puṣṇaṃti ca svayaṃ tattu lepanādvai dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुनांदोलितं नित्यं गृहं च मलिनायते । मध्यमो वर्तुतः कालो गृहस्य परिकथ्यते
vāyunāṃdolitaṃ nityaṃ gṛhaṃ ca malināyate | madhyamo vartutaḥ kālo gṛhasya parikathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपहानिर्भवेत्तस्य गृहस्वामी विलेपयेत् । स्वेच्छया च गृहस्वामी रूपवत्त्वं नयेद्गृहम्
rūpahānirbhavettasya gṛhasvāmī vilepayet | svecchayā ca gṛhasvāmī rūpavattvaṃ nayedgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारुण्यं तस्य गेहस्य दूतिके परिकथ्यते । काष्ठसंघैश्च जीर्णत्वं बहुकालैः प्रयाति सः
tāruṇyaṃ tasya gehasya dūtike parikathyate | kāṣṭhasaṃghaiśca jīrṇatvaṃ bahukālaiḥ prayāti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानभ्रष्टाः प्रजायंते मूलाग्रे प्रचलंति ते । न सहेल्लेपनाभारमाधारेण प्रतिष्ठति
sthānabhraṣṭāḥ prajāyaṃte mūlāgre pracalaṃti te | na sahellepanābhāramādhāreṇa pratiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्गृहस्य वार्द्धक्यं कथितं शृणु दूतिके । पतमानं गृहं दृष्ट्वा गृहस्वामी परित्यजेत्
etadgṛhasya vārddhakyaṃ kathitaṃ śṛṇu dūtike | patamānaṃ gṛhaṃ dṛṣṭvā gṛhasvāmī parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहमन्यं प्रवेशाय प्रयात्येव हि सत्वरम् । तथा बाल्यं च तारुण्यं नृणां वृद्धत्वमेव च
gṛhamanyaṃ praveśāya prayātyeva hi satvaram | tathā bālyaṃ ca tāruṇyaṃ nṛṇāṃ vṛddhatvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बाल्ये बालरूपश्च ज्ञानहीनं प्रकारयेत् । चित्रयेत्कायमेवापि वस्त्रालंकारभूषणैः
sa bālye bālarūpaśca jñānahīnaṃ prakārayet | citrayetkāyamevāpi vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेपनैश्चंदनैश्चान्यैस्तांबूलप्रभवादिभिः । कायस्तरुणतां याति अतिरूपो विजायते
lepanaiścaṃdanaiścānyaistāṃbūlaprabhavādibhiḥ | kāyastaruṇatāṃ yāti atirūpo vijāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्याभ्यंतरमेवापि रसैः सर्वैः प्रपोषयेत् । तेन पोषणभावेन परिपुष्टः प्रजायते
bāhyābhyaṃtaramevāpi rasaiḥ sarvaiḥ prapoṣayet | tena poṣaṇabhāvena paripuṣṭaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायते मांसवृद्धिस्तु रसैश्चापि नवोत्तमा । यांति विस्तरतां राजन्नंगान्याप्यायितान्यपि
jāyate māṃsavṛddhistu rasaiścāpi navottamā | yāṃti vistaratāṃ rājannaṃgānyāpyāyitānyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यंगानि रसैश्चैव स्वंस्वं रूपं प्रयांति वै । दंताधरौ स्तनौ बाहू कटिपृष्ठमुरू उभे
pratyaṃgāni rasaiścaiva svaṃsvaṃ rūpaṃ prayāṃti vai | daṃtādharau stanau bāhū kaṭipṛṣṭhamurū ubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तपादतलौ तद्वद्वृद्धित्वं प्रतिपेदिरे । उभाभ्यामपि तान्येव वृद्धिमायांति तानि वै
hastapādatalau tadvadvṛddhitvaṃ pratipedire | ubhābhyāmapi tānyeva vṛddhimāyāṃti tāni vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंगानि रसमांसाभ्यां सुरूपाणि भवंति ते । तैः स्वरूपैर्भवेन्मर्त्यो रसबद्धश्च दूतिके
aṃgāni rasamāṃsābhyāṃ surūpāṇi bhavaṃti te | taiḥ svarūpairbhavenmartyo rasabaddhaśca dūtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरूपः कथ्यते मर्त्यो लोके केन प्रियो भवेत् । विष्ठामूत्रस्य वै कोशः काय एष च दूतिके
surūpaḥ kathyate martyo loke kena priyo bhavet | viṣṭhāmūtrasya vai kośaḥ kāya eṣa ca dūtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपवित्रशरीरोयं सदा स्रवति निर्घृणः । तस्य किं वर्ण्यते रूपं जलबुद्बुदवच्छुभे
apavitraśarīroyaṃ sadā sravati nirghṛṇaḥ | tasya kiṃ varṇyate rūpaṃ jalabudbudavacchubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्पंचाशद्वर्षाणि तावत्तिष्ठति वै दृढः । पश्चाच्च जायते हानिस्तस्यैवापि दिनेदिने
yāvatpaṃcāśadvarṣāṇi tāvattiṣṭhati vai dṛḍhaḥ | paścācca jāyate hānistasyaivāpi dinedine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंताः शिथिलतां यांति तथा लालायते मुखम् । चक्षुर्भ्यामपि पश्येन्न कर्णाभ्यां न शृणोति च
daṃtāḥ śithilatāṃ yāṃti tathā lālāyate mukham | cakṣurbhyāmapi paśyenna karṇābhyāṃ na śṛṇoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतिं कर्तुं न शक्नोति हस्तपादैश्च दूतिके । अक्षमो जायते कायो जराकालेन पीडितः
gatiṃ kartuṃ na śaknoti hastapādaiśca dūtike | akṣamo jāyate kāyo jarākālena pīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रसः शोषमायाति जराग्नितापशोषितः । अक्षमो जायते दूति केन रूपत्वमिष्यते
tadrasaḥ śoṣamāyāti jarāgnitāpaśoṣitaḥ | akṣamo jāyate dūti kena rūpatvamiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा जीर्णं गृहं याति क्षयमेवं न संशयः । तथा संक्षयमायाति वार्द्धके तु कलेवरम्
yathā jīrṇaṃ gṛhaṃ yāti kṣayamevaṃ na saṃśayaḥ | tathā saṃkṣayamāyāti vārddhake tu kalevaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममरूपं समायातं वर्णस्येवं दिने दिने । केनाहं रूपसंयुक्ता केन रूपत्वमिष्यते
mamarūpaṃ samāyātaṃ varṇasyevaṃ dine dine | kenāhaṃ rūpasaṃyuktā kena rūpatvamiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा जीर्णं गृहं याति केनासौ पुरुषो बली । यस्यार्थमागता दूति भवती केन शंसति
yathā jīrṇaṃ gṛhaṃ yāti kenāsau puruṣo balī | yasyārthamāgatā dūti bhavatī kena śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमु चैव त्वया दृष्टं ममांगे वद सांप्रतम् । तस्यांगादिह हीनं च दूति नास्त्यधिकं तथा
kimu caiva tvayā dṛṣṭaṃ mamāṃge vada sāṃpratam | tasyāṃgādiha hīnaṃ ca dūti nāstyadhikaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा त्वं च तथासौवै तथाहं नात्र संशयः । कस्य रूपं न विद्येत रूपवान्नास्ति भूतले
yathā tvaṃ ca tathāsauvai tathāhaṃ nātra saṃśayaḥ | kasya rūpaṃ na vidyeta rūpavānnāsti bhūtale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छ्रायाः पतनांताश्च नगास्तु गिरयः शुभे । कालेन पीडिता यांति तद्वद्भूताश्च नान्यथा
ucchrāyāḥ patanāṃtāśca nagāstu girayaḥ śubhe | kālena pīḍitā yāṃti tadvadbhūtāśca nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरूपो रूपवान्दिव्य आत्मा सर्वगतः शुचिः । स्थावरेष्वेव सर्वेषु जंगमेषु च दूतिके
arūpo rūpavāndivya ātmā sarvagataḥ śuciḥ | sthāvareṣveva sarveṣu jaṃgameṣu ca dūtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको निवसते शुद्धो घटेष्वेकं यथोदकम् । घटनाशात्प्रयात्येकमेकत्वं त्वं न बुध्यसे
eko nivasate śuddho ghaṭeṣvekaṃ yathodakam | ghaṭanāśātprayātyekamekatvaṃ tvaṃ na budhyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिंडनाशादयं चात्मा एकरूपो विजायते । एकं रूपं मया दृष्टं संसारे वसता सदा
piṃḍanāśādayaṃ cātmā ekarūpo vijāyate | ekaṃ rūpaṃ mayā dṛṣṭaṃ saṃsāre vasatā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वद स्वतं ज्ञात्वा यस्यार्थमिह चागता । दर्शयस्व अपूर्वं मे यदि भोक्तुमिहेच्छसि
evaṃ vada svataṃ jñātvā yasyārthamiha cāgatā | darśayasva apūrvaṃ me yadi bhoktumihecchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधिना पीड्यमानस्य कफेनापि वृतस्य च । अंगाद्विचलते शोणः स्थानभ्रष्टोभिजायते
vyādhinā pīḍyamānasya kaphenāpi vṛtasya ca | aṃgādvicalate śoṇaḥ sthānabhraṣṭobhijāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंगसंधिषु सर्वासु पलत्वं चांतरं गतः । एकतो नाशमायाति स्वं हि रूपं परित्यजेत्
aṃgasaṃdhiṣu sarvāsu palatvaṃ cāṃtaraṃ gataḥ | ekato nāśamāyāti svaṃ hi rūpaṃ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्ठात्वं जायते शीघ्रं कृमिभिश्च भवेत्किल । तद्वद्दुःखकरं वापि निजरूपं परित्यजेत्
viṣṭhātvaṃ jāyate śīghraṃ kṛmibhiśca bhavetkila | tadvadduḥkhakaraṃ vāpi nijarūpaṃ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयतां जायते पश्चात्कृमिदुर्गंधसंकुलम् । जायंते तत्र वै यूकाः कृमयो वा न संशयः
śrūyatāṃ jāyate paścātkṛmidurgaṃdhasaṃkulam | jāyaṃte tatra vai yūkāḥ kṛmayo vā na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकृमिः कुरुते स्फोटं कंडूं च परिदारुणाम् । व्यथामुत्पादयेद्यूका सर्वांगं परिचालयेत्
sakṛmiḥ kurute sphoṭaṃ kaṃḍūṃ ca paridāruṇām | vyathāmutpādayedyūkā sarvāṃgaṃ paricālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नखाग्रैर्घृष्यमाणा सा कंडूः शांता प्रजायते । तद्वत्तैश्च शृणुष्वैव सुरतस्य न संशयः
nakhāgrairghṛṣyamāṇā sā kaṃḍūḥ śāṃtā prajāyate | tadvattaiśca śṛṇuṣvaiva suratasya na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुंजत्येव रसान्मर्त्यः सुभिक्षान्पिबते पुनः । वायुना तेन प्राणेन पाकस्थानं प्रणीयते
bhuṃjatyeva rasānmartyaḥ subhikṣānpibate punaḥ | vāyunā tena prāṇena pākasthānaṃ praṇīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्भक्तं प्राणिभिर्दूति पाकस्थानं गतं पुनः । सर्वं तत्पिहितं तत्र वायुर्वै पातयेन्मलम्
yadbhaktaṃ prāṇibhirdūti pākasthānaṃ gataṃ punaḥ | sarvaṃ tatpihitaṃ tatra vāyurvai pātayenmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारभूतो रसस्तत्र तद्रक्तश्च प्रजायते । निर्मलः शुद्धवीर्यस्तु ब्रह्मस्थानं प्रयाति च
sārabhūto rasastatra tadraktaśca prajāyate | nirmalaḥ śuddhavīryastu brahmasthānaṃ prayāti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकृष्टः स समानेन नीतस्तेनापि वायुना । स्थानं न लभते वीर्यं चंचलत्वेन वर्तते
ākṛṣṭaḥ sa samānena nītastenāpi vāyunā | sthānaṃ na labhate vīryaṃ caṃcalatvena vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणिनां हि कपालेषु कृमयः संति पंच वै । द्वावेतौ कर्णमूले तु नेत्रस्थाने ततः पुनः
prāṇināṃ hi kapāleṣu kṛmayaḥ saṃti paṃca vai | dvāvetau karṇamūle tu netrasthāne tataḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनिष्ठांगुलिमानेन रक्तपुच्छाश्च दूतिके । नवनीतस्य वर्णेन कृष्णपुच्छा न संशयः
kaniṣṭhāṃgulimānena raktapucchāśca dūtike | navanītasya varṇena kṛṣṇapucchā na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां नामापि भद्रे त्वं मत्तो निगदितं शृणु । पिंगली शृंखली नाम द्वौ कृमी कर्णमूलयोः
teṣāṃ nāmāpi bhadre tvaṃ matto nigaditaṃ śṛṇu | piṃgalī śṛṃkhalī nāma dvau kṛmī karṇamūlayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चपलः पिप्पलश्चैव द्वावेतौ नासिकाग्रयोः । शृंगली जंगली चान्यौ नेत्रयोरंतरस्थितौ
capalaḥ pippalaścaiva dvāvetau nāsikāgrayoḥ | śṛṃgalī jaṃgalī cānyau netrayoraṃtarasthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमीणां शतपंचाशत्तादृग्भूता न संशयः । भालांतेवस्थिताः सर्वे राजिकायाः प्रमाणतः
kṛmīṇāṃ śatapaṃcāśattādṛgbhūtā na saṃśayaḥ | bhālāṃtevasthitāḥ sarve rājikāyāḥ pramāṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपालरोगिणः सर्वे विकुर्वंति न संशयः । केशद्वयं मुखे तस्य विद्यते शृणु दूतिके
kapālarogiṇaḥ sarve vikurvaṃti na saṃśayaḥ | keśadvayaṃ mukhe tasya vidyate śṛṇu dūtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणिनां संक्षयं विद्धि तत्क्षणे हि न संशयः । स्वस्थाने संस्थितस्यापि प्राजापत्यस्य वै मुखे
prāṇināṃ saṃkṣayaṃ viddhi tatkṣaṇe hi na saṃśayaḥ | svasthāne saṃsthitasyāpi prājāpatyasya vai mukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वीर्यं रसरूपेण पतते नात्र संशयः । मुखेन पिबते वीर्यं तेन मत्तः प्रजायते
tadvīryaṃ rasarūpeṇa patate nātra saṃśayaḥ | mukhena pibate vīryaṃ tena mattaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालुमध्यप्रदेशे च चंचलत्वेन वर्तते । इडा च पिंगला नाडी सुषुम्णाख्या च संस्थिता
tālumadhyapradeśe ca caṃcalatvena vartate | iḍā ca piṃgalā nāḍī suṣumṇākhyā ca saṃsthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुबलेनापि तस्यैव नाडिका जालपंजरे । कामकंडूर्भवेद्दूति सर्वेषां प्राणिनां किल
subalenāpi tasyaiva nāḍikā jālapaṃjare | kāmakaṃḍūrbhaveddūti sarveṣāṃ prāṇināṃ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसश्च स्फुरते लिंगं नार्या योनिश्च दूतिके । स्त्रीपुंसौ संप्रमत्तौ तु व्रजतः संगमं ततः
puṃsaśca sphurate liṃgaṃ nāryā yoniśca dūtike | strīpuṃsau saṃpramattau tu vrajataḥ saṃgamaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायेन कायसंघृष्टिर्मैथुनेन हि जायते । क्षणमात्रं सुखं काये पुनः कंडूश्च तादृशी
kāyena kāyasaṃghṛṣṭirmaithunena hi jāyate | kṣaṇamātraṃ sukhaṃ kāye punaḥ kaṃḍūśca tādṛśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र दृश्यते दूति भाव एवंविधः किल । व्रज त्वमात्मनः स्थानं नैवास्त्यत्र अपूर्वता
sarvatra dṛśyate dūti bhāva evaṃvidhaḥ kila | vraja tvamātmanaḥ sthānaṃ naivāstyatra apūrvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपूर्वं नास्ति मे किंचित्करोम्येव न संशयः
apūrvaṃ nāsti me kiṃcitkaromyeva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.