विष्णुरुवाच-
कृकलः सर्वतीर्थानि साधयित्वा गृहं प्रति ।
प्रस्थितः सार्थवाहेन महानंदसमन्वितः
viṣṇuruvāca-
kṛkalaḥ sarvatīrthāni sādhayitvā gṛhaṃ prati |
prasthitaḥ sārthavāhena mahānaṃdasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चिंतयते नित्यं संसारः सफलो मम ।
तृप्ताः स्वर्गं प्रयास्यंति पितरो मम नान्यथा
evaṃ ciṃtayate nityaṃ saṃsāraḥ saphalo mama |
tṛptāḥ svargaṃ prayāsyaṃti pitaro mama nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्प्रत्यक्षरूपेण बद्ध्वा तस्य पितामहान् ।
पुरतस्तस्य संब्रूते नहि ते पुण्यमुत्तमम्
tāvatpratyakṣarūpeṇa baddhvā tasya pitāmahān |
puratastasya saṃbrūte nahi te puṇyamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यरूपो महाकायः कृकलं वाक्यमब्रवीत् ।
तव तीर्थफलं नास्ति श्रममेव वृथा कृथाः
divyarūpo mahākāyaḥ kṛkalaṃ vākyamabravīt |
tava tīrthaphalaṃ nāsti śramameva vṛthā kṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं संतोषमाप्नोषि नहि ते पुण्यमुत्तमम् ।
एवं श्रुत्वा ततो वैश्यः कृकलो दुःखपीडितः
svayaṃ saṃtoṣamāpnoṣi nahi te puṇyamuttamam |
evaṃ śrutvā tato vaiśyaḥ kṛkalo duḥkhapīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान्कः संवदस्येवं कस्माद्बद्धाः पितामहाः ।
केन दोषप्रभावेण तन्मेत्वं कारणं वद
bhavānkaḥ saṃvadasyevaṃ kasmādbaddhāḥ pitāmahāḥ |
kena doṣaprabhāveṇa tanmetvaṃ kāraṇaṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मात्तीर्थफलं नास्ति मम यात्रा कथं नहि ।
सर्वमेव समाचक्ष्व यदि जानासि संस्फुटम्
kasmāttīrthaphalaṃ nāsti mama yātrā kathaṃ nahi |
sarvameva samācakṣva yadi jānāsi saṃsphuṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म उवाच-
पूतां पुण्यतमां स्वीयां भार्यां त्यक्त्वा प्रयाति यः ।
तस्य पुण्यफलं सर्वं वृथा भवति नान्यथा
dharma uvāca-
pūtāṃ puṇyatamāṃ svīyāṃ bhāryāṃ tyaktvā prayāti yaḥ |
tasya puṇyaphalaṃ sarvaṃ vṛthā bhavati nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माचारपरां पुण्यां साधुव्रतपरायणाम् ।
पतिव्रतरतां भार्यां सुगुणां पुण्यवत्सलाम्
dharmācāraparāṃ puṇyāṃ sādhuvrataparāyaṇām |
pativrataratāṃ bhāryāṃ suguṇāṃ puṇyavatsalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामेवापि परित्यज्य धर्मकार्यं प्रयाति यः ।
वृथा तस्य कृतः सर्वो धर्मो भवति नान्यथा
tāmevāpi parityajya dharmakāryaṃ prayāti yaḥ |
vṛthā tasya kṛtaḥ sarvo dharmo bhavati nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाचारपरा भव्या धर्मसाधनतत्परा ।
पतिव्रतरता नित्यं सर्वदा ज्ञानवत्सला
sarvācāraparā bhavyā dharmasādhanatatparā |
pativrataratā nityaṃ sarvadā jñānavatsalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गुणा भवेद्भार्या यस्य पुण्या महासती ।
तस्य गेहे सदा देवास्तिष्ठंति च महौजसः
evaṃ guṇā bhavedbhāryā yasya puṇyā mahāsatī |
tasya gehe sadā devāstiṣṭhaṃti ca mahaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरो गेहमध्यस्थाः श्रेयो वांछंति तस्य च ।
गंगाद्याः पुण्यनद्यश्च सागरास्तत्र नान्यथा
pitaro gehamadhyasthāḥ śreyo vāṃchaṃti tasya ca |
gaṃgādyāḥ puṇyanadyaśca sāgarāstatra nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्या सती यस्य गेहे वर्तते सत्यतत्परा ।
तत्र यज्ञाश्च गावश्च ऋषयस्तत्र नान्यथा
puṇyā satī yasya gehe vartate satyatatparā |
tatra yajñāśca gāvaśca ṛṣayastatra nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सर्वाणि तीर्थानि पुण्यानि विविधानि च ।
भार्यायोगेन तिष्ठंति सर्वाण्येतानि नान्यथा
tatra sarvāṇi tīrthāni puṇyāni vividhāni ca |
bhāryāyogena tiṣṭhaṃti sarvāṇyetāni nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यभार्याप्रयोगेण गार्हस्थ्यं संप्रजायते ।
गार्हस्थ्यात्परमो धर्मो द्वितीयो नास्ति भूतले
puṇyabhāryāprayogeṇa gārhasthyaṃ saṃprajāyate |
gārhasthyātparamo dharmo dvitīyo nāsti bhūtale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्थस्य गृहः पुण्यः सत्यपुण्यसमन्वितः ।
सर्वतीर्थमयो वैश्य सर्वदेवसमन्वितः
gṛhasthasya gṛhaḥ puṇyaḥ satyapuṇyasamanvitaḥ |
sarvatīrthamayo vaiśya sarvadevasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गार्हस्थ्यं च समाश्रित्य सर्वे जीवंति जंतवः ।
तादृशं नैव पश्यामि अन्यमाश्रममुत्तमम्
gārhasthyaṃ ca samāśritya sarve jīvaṃti jaṃtavaḥ |
tādṛśaṃ naiva paśyāmi anyamāśramamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंत्राग्निहोत्रं देवाश्च सर्वे धर्माः सनातनाः ।
दानाचाराः प्रवर्तंते यस्य पुंसश्च वै गृहे
maṃtrāgnihotraṃ devāśca sarve dharmāḥ sanātanāḥ |
dānācārāḥ pravartaṃte yasya puṃsaśca vai gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं यो भार्यया हीनस्तस्यगेहं वनायते ।
यज्ञाश्च वै न सिध्यंति दानानि विविधानि च
evaṃ yo bhāryayā hīnastasyagehaṃ vanāyate |
yajñāśca vai na sidhyaṃti dānāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्याहीनस्य पुंसोपि न सिध्यति महाव्रतम् ।
धर्मकर्माणि सर्वाणि पुण्यानि विविधानि च
bhāryāhīnasya puṃsopi na sidhyati mahāvratam |
dharmakarmāṇi sarvāṇi puṇyāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति भार्यासमं तीर्थं धर्मसाधनहेतवे ।
शृणुष्व त्वं गृहस्थस्य नान्यो धर्मो जगत्त्रये
nāsti bhāryāsamaṃ tīrthaṃ dharmasādhanahetave |
śṛṇuṣva tvaṃ gṛhasthasya nānyo dharmo jagattraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र भार्या गृहं तत्र पुरुषस्यापि नान्यथा ।
ग्रामे वाप्यथवारण्ये सर्वधर्मस्य साधनम्
yatra bhāryā gṛhaṃ tatra puruṣasyāpi nānyathā |
grāme vāpyathavāraṇye sarvadharmasya sādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति भार्यासमं तीर्थं नास्ति भार्यासमं सुखम् ।
नास्ति भार्यासमं पुण्यं तारणाय हिताय च
nāsti bhāryāsamaṃ tīrthaṃ nāsti bhāryāsamaṃ sukham |
nāsti bhāryāsamaṃ puṇyaṃ tāraṇāya hitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मयुक्तां सतीं भार्यां त्यक्त्वा यासि नराधम ।
गृहं धर्मं परित्यज्य क्वास्ते धर्मस्य ते फलम्
dharmayuktāṃ satīṃ bhāryāṃ tyaktvā yāsi narādhama |
gṛhaṃ dharmaṃ parityajya kvāste dharmasya te phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया विना यदा तीर्थे श्राद्धदानं कृतं त्वया ।
तेन दोषेण वै बद्धास्तव पूर्वपितामहाः
tayā vinā yadā tīrthe śrāddhadānaṃ kṛtaṃ tvayā |
tena doṣeṇa vai baddhāstava pūrvapitāmahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवांश्चौरो ह्यमी चौरा यैस्तु भुक्तं सुलोलुपैः ।
त्वया दत्तस्य श्राद्धस्य अन्नमेवं तया विना
bhavāṃścauro hyamī caurā yaistu bhuktaṃ sulolupaiḥ |
tvayā dattasya śrāddhasya annamevaṃ tayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपुत्रः श्रद्धया युक्तः श्राद्धदानं ददाति यः ।
भार्या दत्तेन पिंडेन तस्य पुण्यं वदाम्यहम्
suputraḥ śraddhayā yuktaḥ śrāddhadānaṃ dadāti yaḥ |
bhāryā dattena piṃḍena tasya puṇyaṃ vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाऽमृतस्य पानेन नृणां तृप्तिर्हि जायते ।
तथा पितॄणां श्राद्धेन सत्यंसत्यं वदाम्यहम्
yathā'mṛtasya pānena nṛṇāṃ tṛptirhi jāyate |
tathā pitṝṇāṃ śrāddhena satyaṃsatyaṃ vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गार्हस्थ्यस्य च धर्मस्य भार्या भवति स्वामिनी ।
त्वयैषा वंचिता मूढ चौरकर्मकृतं वृथा
gārhasthyasya ca dharmasya bhāryā bhavati svāminī |
tvayaiṣā vaṃcitā mūḍha caurakarmakṛtaṃ vṛthā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमी पितामहाश्चौरा यैर्भुक्तं तु तया विना ।
भार्या पचति चेदन्नं स्वहस्तेनामृतोपमम्
amī pitāmahāścaurā yairbhuktaṃ tu tayā vinā |
bhāryā pacati cedannaṃ svahastenāmṛtopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदन्नमेवभुंजंति पितरो हृष्टमानसाः ।
तेनैव तृप्तिमायांति संतुष्टाश्च भवंति ते
tadannamevabhuṃjaṃti pitaro hṛṣṭamānasāḥ |
tenaiva tṛptimāyāṃti saṃtuṣṭāśca bhavaṃti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्भार्यां विना धर्मः पुरुषस्य न सिध्यति ।
नास्ति भार्यासमं तीर्थं पुंसां सुगतिदायकम्
tasmādbhāryāṃ vinā dharmaḥ puruṣasya na sidhyati |
nāsti bhāryāsamaṃ tīrthaṃ puṃsāṃ sugatidāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यां विना च यो धर्मः स एव विफलो भवेत्
bhāryāṃ vinā ca yo dharmaḥ sa eva viphalo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे एकोनषष्टितमोऽध्यायः
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne sukalācaritre ekonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.