Library·Padma Purāṇa·2·2.61
वेन उवाच- भार्यातीर्थं समाख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । पितृतीर्थं समाख्याहि पुत्राणां तारणं परम्
vena uvāca- bhāryātīrthaṃ samākhyātaṃ sarvatīrthottamottamam | pitṛtīrthaṃ samākhyāhi putrāṇāṃ tāraṇaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुरुवाच- कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे कुंडलो नाम ब्राह्मणः । सुकर्मा नाम सत्पुत्रः कुंडलस्य महात्मनः
viṣṇuruvāca- kurukṣetre mahākṣetre kuṃḍalo nāma brāhmaṇaḥ | sukarmā nāma satputraḥ kuṃḍalasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरू तस्य महावृद्धौ धर्मज्ञौ शास्त्रकोविदौ । द्वावेतौ तु महात्मानौ जरया परिपीडितौ
gurū tasya mahāvṛddhau dharmajñau śāstrakovidau | dvāvetau tu mahātmānau jarayā paripīḍitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः शुश्रूषणं चक्रे भक्त्या च परया ततः । धर्मज्ञो भावसंयुक्तो अहर्निशमनारतम्
tayoḥ śuśrūṣaṇaṃ cakre bhaktyā ca parayā tataḥ | dharmajño bhāvasaṃyukto aharniśamanāratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्वेदानधीते स पितुः शास्त्राण्यनेकशः । सर्वाचारपरो दक्षो धर्मज्ञो ज्ञानवत्सलः
tasmādvedānadhīte sa pituḥ śāstrāṇyanekaśaḥ | sarvācāraparo dakṣo dharmajño jñānavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंगसंवाहनं चक्रे गुर्वोश्च स्वयमेव सः । पादप्रक्षालनं चैव स्नानभोजनकीं क्रियाम्
aṃgasaṃvāhanaṃ cakre gurvośca svayameva saḥ | pādaprakṣālanaṃ caiva snānabhojanakīṃ kriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या चैव स्वभावेन तद्ध्याने तन्मयो भवेत् । मातापित्रोश्च राजेंद्र उपचर्यां प्रकारयेत्
bhaktyā caiva svabhāvena taddhyāne tanmayo bhavet | mātāpitrośca rājeṃdra upacaryāṃ prakārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच- तद्वर्तमानकाले तु बभूव नृपसत्तम । पिप्पलो नाम वै विप्रः कश्यपस्य महात्मनः
sūta uvāca- tadvartamānakāle tu babhūva nṛpasattama | pippalo nāma vai vipraḥ kaśyapasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्तेपे निराहारो जितात्मा जितमत्सरः । दयादानदमोपेतः कामं क्रोधं विजित्य सः
tapastepe nirāhāro jitātmā jitamatsaraḥ | dayādānadamopetaḥ kāmaṃ krodhaṃ vijitya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशारण्यगतो धीमाञ्ज्ञानशांतिपरायणः । सर्वेंद्रियाणि संयम्य तपस्तेपे महामनाः
daśāraṇyagato dhīmāñjñānaśāṃtiparāyaṇaḥ | sarveṃdriyāṇi saṃyamya tapastepe mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपःप्रभावतस्तस्य जंतवो गतविग्रहाः । वसंति सुयुगे तत्र एकोदरगता इव
tapaḥprabhāvatastasya jaṃtavo gatavigrahāḥ | vasaṃti suyuge tatra ekodaragatā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तपस्तस्य मुनयो दृष्ट्वा विस्मयमाययुः । नेदृशं केनचित्तप्तं यथासौ तप्यते मुनिः
tattapastasya munayo dṛṣṭvā vismayamāyayuḥ | nedṛśaṃ kenacittaptaṃ yathāsau tapyate muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवाश्च इंद्रप्रमुखाः परं विस्मयमाययुः । अहो अस्य तपस्तीव्रं शमश्चेंद्रियसंयमः
devāśca iṃdrapramukhāḥ paraṃ vismayamāyayuḥ | aho asya tapastīvraṃ śamaśceṃdriyasaṃyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विकारो निरुद्वेगः कामक्रोधविवर्जितः । शीतवातातपसहो धराधर इवस्थितः
nirvikāro nirudvegaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ | śītavātātapasaho dharādhara ivasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषये विमुखो धीरो मनसोतीतसंग्रहम् । न शृणोति यथा शब्दं कस्यचिद्द्विजसत्तमः
viṣaye vimukho dhīro manasotītasaṃgraham | na śṛṇoti yathā śabdaṃ kasyaciddvijasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्थानं तादृशं गत्वा स्थित्वा एकाग्रमानसः । ब्रह्मध्यानमयो भूत्वा सानंदमुखपंकजः
saṃsthānaṃ tādṛśaṃ gatvā sthitvā ekāgramānasaḥ | brahmadhyānamayo bhūtvā sānaṃdamukhapaṃkajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्मकाष्ठमयो भूत्वा निश्चेष्टो गिरिवत्स्थितः । स्थाणुवद्दृश्यते चासौ सुस्थिरो धर्मवत्सलः
aśmakāṣṭhamayo bhūtvā niśceṣṭo girivatsthitaḥ | sthāṇuvaddṛśyate cāsau susthiro dharmavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपःक्लिष्टशरीरोति श्रद्धावाननसूयकः । एवं वर्षसहस्रैकं संजातं तस्य धीमतः
tapaḥkliṣṭaśarīroti śraddhāvānanasūyakaḥ | evaṃ varṣasahasraikaṃ saṃjātaṃ tasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिपीलिकाभिर्बह्वीभिः कृतं मृद्भारसंचयम् । तस्योपरि महाकायं वल्मीकं निजमंदिरम्
pipīlikābhirbahvībhiḥ kṛtaṃ mṛdbhārasaṃcayam | tasyopari mahākāyaṃ valmīkaṃ nijamaṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्मीकोदरमध्यस्थो जडीभूत इवस्थितः । स एवं पिप्पलो विप्रस्तपते सुमहत्तपः
valmīkodaramadhyastho jaḍībhūta ivasthitaḥ | sa evaṃ pippalo viprastapate sumahattapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णसर्पैस्तु सर्वत्र वेष्टितो द्विजसत्तमः । तमुग्रतेजसं विप्रं प्रदशंति विषोल्बणाः
kṛṣṇasarpaistu sarvatra veṣṭito dvijasattamaḥ | tamugratejasaṃ vipraṃ pradaśaṃti viṣolbaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्य गात्रमर्माणि विषं तस्य न भेदयेत् । तेजसा तस्य विप्रस्य नागाः शांतिमथागमन्
saṃprāpya gātramarmāṇi viṣaṃ tasya na bhedayet | tejasā tasya viprasya nāgāḥ śāṃtimathāgaman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कायात्समुद्भूता अर्चिषो दीप्ततेजसः । नानारूपाः सुबहुशो दृश्यंते च पृथक्पृथक्
tasya kāyātsamudbhūtā arciṣo dīptatejasaḥ | nānārūpāḥ subahuśo dṛśyaṃte ca pṛthakpṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वह्नेः खरतरास्तथाविधा नरोत्तम । यथामेघोदरे सूर्यः प्रविष्टो भाति रश्मिभिः
yathā vahneḥ kharatarāstathāvidhā narottama | yathāmeghodare sūryaḥ praviṣṭo bhāti raśmibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्मीकस्थस्तथाविप्रः पिप्पलो भाति तेजसा । सर्पा दशंति विप्रं तं सक्रोधा दशनैरपि
valmīkasthastathāvipraḥ pippalo bhāti tejasā | sarpā daśaṃti vipraṃ taṃ sakrodhā daśanairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भिंदंति च दंष्ट्राग्राच्चर्म भित्त्वा नृपोत्तम । एवं वर्षसहस्रैकं तप आचरतस्ततः
na bhiṃdaṃti ca daṃṣṭrāgrāccarma bhittvā nṛpottama | evaṃ varṣasahasraikaṃ tapa ācaratastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतं तु राजराजेंद्र मुनेस्तस्य महात्मनः । त्रिकालं साध्यमानस्य शीतवर्षातपान्वितः
gataṃ tu rājarājeṃdra munestasya mahātmanaḥ | trikālaṃ sādhyamānasya śītavarṣātapānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतः कालो महाराज पिप्पलस्य महात्मनः । तद्वच्च वायुभक्षं तु कृतं तेन महात्मना
gataḥ kālo mahārāja pippalasya mahātmanaḥ | tadvacca vāyubhakṣaṃ tu kṛtaṃ tena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीणि वर्षसहस्राणि गतानि तस्य तप्यतः । तस्य मूर्ध्नि ततो देवैः पुष्पवृष्टिः कृता पुरा
trīṇi varṣasahasrāṇi gatāni tasya tapyataḥ | tasya mūrdhni tato devaiḥ puṣpavṛṣṭiḥ kṛtā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मज्ञोसि महाभाग धर्मज्ञोसि न संशयः । सर्वज्ञानमयोऽसि त्वं संजातः स्वेनकर्मणा
brahmajñosi mahābhāga dharmajñosi na saṃśayaḥ | sarvajñānamayo'si tvaṃ saṃjātaḥ svenakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं यं त्वं वांछसे कामं तं तं प्राप्स्यसि नान्यथा । सर्वकामप्रसिद्धस्त्वं स्वत एव भविष्यसि
yaṃ yaṃ tvaṃ vāṃchase kāmaṃ taṃ taṃ prāpsyasi nānyathā | sarvakāmaprasiddhastvaṃ svata eva bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाकर्ण्य महद्वाक्यं पिप्पलोपि महामनाः । प्रणम्य देवताः सर्वा भक्त्या नमितकंधरः
samākarṇya mahadvākyaṃ pippalopi mahāmanāḥ | praṇamya devatāḥ sarvā bhaktyā namitakaṃdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षेण महताविष्टो वचनं प्रत्युवाच सः । इदं विश्वं जगत्सर्वं ममवश्यं यथा भवेत्
harṣeṇa mahatāviṣṭo vacanaṃ pratyuvāca saḥ | idaṃ viśvaṃ jagatsarvaṃ mamavaśyaṃ yathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कुरुध्वं देवेंद्रा विद्याधरो भवाम्यहम् । एवमुक्त्वा स मेधावी विरराम नृपोत्तम
tathā kurudhvaṃ deveṃdrā vidyādharo bhavāmyaham | evamuktvā sa medhāvī virarāma nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमस्त्विति ते प्रोचुर्द्विजश्रेष्ठं सुरास्तदा । दत्वा वरं महाभाग जग्मुस्तस्मै महात्मने
evamastviti te procurdvijaśreṣṭhaṃ surāstadā | datvā varaṃ mahābhāga jagmustasmai mahātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतेषु तेषु देवेषु पिप्पलो द्विजसत्तमः । ब्रह्मण्यं साधयेन्नित्यं विश्ववश्यं प्रचिंतयेत्
gateṣu teṣu deveṣu pippalo dvijasattamaḥ | brahmaṇyaṃ sādhayennityaṃ viśvavaśyaṃ praciṃtayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाप्रभृति राजेंद्र पिप्पलो द्विजसत्तमः । विद्याधरपदं लब्ध्वा कामगामी महीयते
tadāprabhṛti rājeṃdra pippalo dvijasattamaḥ | vidyādharapadaṃ labdhvā kāmagāmī mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स पिप्पलो विप्रो विद्याधरपदं गतः । संजातो देवलोकेशः सर्वशास्त्रविशारदः
evaṃ sa pippalo vipro vidyādharapadaṃ gataḥ | saṃjāto devalokeśaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा तु महातेजाः पिप्पलः पर्यचिंतयत् । विश्ववश्यं भवेत्सर्वं मम दत्तो वरोत्तमः
ekadā tu mahātejāḥ pippalaḥ paryaciṃtayat | viśvavaśyaṃ bhavetsarvaṃ mama datto varottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्थं प्रत्ययं कर्तुमुद्यतो द्विजपुंगवः । यं यं चिंतयते कर्तुं तं तं हि वशमानयेत्
tadarthaṃ pratyayaṃ kartumudyato dvijapuṃgavaḥ | yaṃ yaṃ ciṃtayate kartuṃ taṃ taṃ hi vaśamānayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स प्रत्यये जाते मनसा पर्यकल्पयत् । द्वितीयो नास्ति वै लोके मत्समः पुरुषोत्तमः
evaṃ sa pratyaye jāte manasā paryakalpayat | dvitīyo nāsti vai loke matsamaḥ puruṣottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच- एवं हि कल्पमानस्य पिप्पलस्य महात्मनः । ज्ञात्वा मानसिकं भावं सारसस्तमुवाच ह
sūta uvāca- evaṃ hi kalpamānasya pippalasya mahātmanaḥ | jñātvā mānasikaṃ bhāvaṃ sārasastamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्तीरगतो राजन्सुस्वरं व्यंजनान्वितम् । स्वनं सौष्ठवसंयुक्तमुक्तवान्पिप्पलं प्रति
sarastīragato rājansusvaraṃ vyaṃjanānvitam | svanaṃ sauṣṭhavasaṃyuktamuktavānpippalaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मादुद्वहसे गर्वमेवं त्वं परमात्मकम् । सर्ववश्यात्मिकीं सिद्धिं नाहं मन्ये तवैव हि
kasmādudvahase garvamevaṃ tvaṃ paramātmakam | sarvavaśyātmikīṃ siddhiṃ nāhaṃ manye tavaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वश्यावश्यमिदं कर्म अर्वाचीनं प्रशस्यते । पराचीनं न जानासि पिप्पल त्वं हि मूढधीः
vaśyāvaśyamidaṃ karma arvācīnaṃ praśasyate | parācīnaṃ na jānāsi pippala tvaṃ hi mūḍhadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां तु सहस्राणि यावत्त्रीणि त्वया तपः । समाचीर्णं ततो गर्वं कुरुषे किं मुधा द्विज
varṣāṇāṃ tu sahasrāṇi yāvattrīṇi tvayā tapaḥ | samācīrṇaṃ tato garvaṃ kuruṣe kiṃ mudhā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुंडलस्य सुतो धीरः सुकर्मानाम यः सुधीः । वश्यावश्यं जगत्सर्वं तस्यासीच्छृणु सांप्रतम्
kuṃḍalasya suto dhīraḥ sukarmānāma yaḥ sudhīḥ | vaśyāvaśyaṃ jagatsarvaṃ tasyāsīcchṛṇu sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्वाचीनं पराचीनं स वै जानाति बुद्धिमान् । लोके नास्ति महाज्ञानी तत्समः शृणु पिप्पल
arvācīnaṃ parācīnaṃ sa vai jānāti buddhimān | loke nāsti mahājñānī tatsamaḥ śṛṇu pippala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुंडलस्य पुत्रेण सदृशस्त्वं सुकर्मणा । न दत्तं तेन वै दानं न ज्ञानं परिचिंतितम्
na kuṃḍalasya putreṇa sadṛśastvaṃ sukarmaṇā | na dattaṃ tena vai dānaṃ na jñānaṃ pariciṃtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुतयज्ञादिकं कर्म न कृतं तेन वै कदा । न गतस्तीर्थयात्रायां न च वह्नेरुपासनम्
hutayajñādikaṃ karma na kṛtaṃ tena vai kadā | na gatastīrthayātrāyāṃ na ca vahnerupāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदा कृतवान्विप्र धर्मसेवार्थमुत्तमम् । स्वच्छंदचारी ज्ञानात्मा पितृमातृसुहृत्सदा
sa kadā kṛtavānvipra dharmasevārthamuttamam | svacchaṃdacārī jñānātmā pitṛmātṛsuhṛtsadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाध्ययनसंपन्नः सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यादृशं तस्य वै ज्ञानं बालस्यापि सुकर्मणः
vedādhyayanasaṃpannaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ | yādṛśaṃ tasya vai jñānaṃ bālasyāpi sukarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृशं नास्ति ते ज्ञानं वृथा त्वं गर्वमुद्वहेः । पिप्पल उवाच- को भवान्पक्षिरूपेण मामेवं परिकुत्सयेत्
tādṛśaṃ nāsti te jñānaṃ vṛthā tvaṃ garvamudvaheḥ | pippala uvāca- ko bhavānpakṣirūpeṇa māmevaṃ parikutsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मान्निंदसि मे ज्ञानं पराचीनं तु कीदृशम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि त्वयि ज्ञानं कथं भवेत्
kasmānniṃdasi me jñānaṃ parācīnaṃ tu kīdṛśam | tanme vistarato brūhi tvayi jñānaṃ kathaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्वाचीनगतिं सर्वां पराचीनस्य सांप्रतम् । वद त्वमंडजश्रेष्ठ ज्ञानपूर्वं सुविस्तरम्
arvācīnagatiṃ sarvāṃ parācīnasya sāṃpratam | vada tvamaṃḍajaśreṣṭha jñānapūrvaṃ suvistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वा ब्रह्मा च विष्णुश्च किं वा रुद्रो भविष्यसि । सारस उवाच- नास्ति ते तपसो भावः फलं नास्ति च तस्य तु
kiṃ vā brahmā ca viṣṇuśca kiṃ vā rudro bhaviṣyasi | sārasa uvāca- nāsti te tapaso bhāvaḥ phalaṃ nāsti ca tasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया न परितप्तस्य तपसः सांप्रतं शृणु । कुंडलस्यापि पुत्रस्य बालस्यापि यथा गुणः
tvayā na paritaptasya tapasaḥ sāṃprataṃ śṛṇu | kuṃḍalasyāpi putrasya bālasyāpi yathā guṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ते नास्ति वै ज्ञानं परिज्ञातं न तत्पदम् । इतो गत्वापि पृच्छ त्वं मम रूपं द्विजोत्तम
tathā te nāsti vai jñānaṃ parijñātaṃ na tatpadam | ito gatvāpi pṛccha tvaṃ mama rūpaṃ dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वदिष्यति धर्मात्मा सर्वं ज्ञानं तवैव हि । विष्णुरुवाच- एवमाकर्ण्य तत्सर्वं सारसेन प्रभाषितम्
sa vadiṣyati dharmātmā sarvaṃ jñānaṃ tavaiva hi | viṣṇuruvāca- evamākarṇya tatsarvaṃ sārasena prabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जगाम स वेगेन दशारण्यं महाश्रमम्
nirjagāma sa vegena daśāraṇyaṃ mahāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने एकषष्टितमोऽध्यायः
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne ekaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.