रोगैर्नानाविधैर्याति देही दुःखान्यनेकधा । तानि च स्वात्मवेद्यानि किमन्यत्कथयाम्यहम्
rogairnānāvidhairyāti dehī duḥkhānyanekadhā | tāni ca svātmavedyāni kimanyatkathayāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Padma Purāṇa·2·2.66
Padma Purāṇa 2.66
एकोत्तरं मृत्युशतमस्मिन्देहे प्रतिष्ठितम् । तत्रैकः कालसंयुक्तः शेषाश्चागंतवः स्मृताः
ekottaraṃ mṛtyuśatamasmindehe pratiṣṭhitam | tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣāścāgaṃtavaḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये त्विहागंतवः प्रोक्तास्ते प्रशाम्यंति भेषजैः । जपहोमप्रदानैश्च कालमृत्युर्न शाम्यति
ye tvihāgaṃtavaḥ proktāste praśāmyaṃti bheṣajaiḥ | japahomapradānaiśca kālamṛtyurna śāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि वापमृत्युर्न स्याद्विषास्वादादशंकितः । न चात्ति पुरुषस्तस्मादपमृत्योर्बिभेति सः
yadi vāpamṛtyurna syādviṣāsvādādaśaṃkitaḥ | na cātti puruṣastasmādapamṛtyorbibheti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधा व्याधयस्तत्र सर्पाद्याः प्राणिनस्तथा । विषाणि चाभिचाराश्च मृत्योर्द्वाराणि देहिनाम्
vividhā vyādhayastatra sarpādyāḥ prāṇinastathā | viṣāṇi cābhicārāśca mṛtyordvārāṇi dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीडितं सर्वरोगाद्यैरपि धन्वंतरिः स्वयम् । स्वस्थीकर्तुं न शक्नोति कालप्राप्तं न चान्यथा
pīḍitaṃ sarvarogādyairapi dhanvaṃtariḥ svayam | svasthīkartuṃ na śaknoti kālaprāptaṃ na cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नौषधं न तपो दानं न माता न च बांधवाः । शक्नुवंति परित्रातुं नरं कालेन पीडितम्
nauṣadhaṃ na tapo dānaṃ na mātā na ca bāṃdhavāḥ | śaknuvaṃti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायन तपो जाप्ययोगसिद्धैर्महात्मभिः । अवांतरितशांतिः स्यात्कालमृत्युमवाप्नुयात्
rasāyana tapo jāpyayogasiddhairmahātmabhiḥ | avāṃtaritaśāṃtiḥ syātkālamṛtyumavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायते योनिकीटेषु मृतः कर्मवशात्पुनः । देहभेदेन यः पश्येद्वियोगं कर्मसंक्षयात्
jāyate yonikīṭeṣu mṛtaḥ karmavaśātpunaḥ | dehabhedena yaḥ paśyedviyogaṃ karmasaṃkṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरणं तद्विनिर्दिष्टं न नाशः परमार्थतः । महातमः प्रविष्टस्य छिद्यमानेषु मर्मसु
maraṇaṃ tadvinirdiṣṭaṃ na nāśaḥ paramārthataḥ | mahātamaḥ praviṣṭasya chidyamāneṣu marmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्दुःखं मरणे जंतोर्न तस्येहोपमा क्वचित् । हा तात मातः कांतेति क्रंदत्येवं सुदुःखितः
yadduḥkhaṃ maraṇe jaṃtorna tasyehopamā kvacit | hā tāta mātaḥ kāṃteti kraṃdatyevaṃ suduḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंडूक इव सर्पेण ग्रस्यते मृत्युना जगत् । बांधवैः स परित्यक्तः प्रियैश्च परिवारितः
maṃḍūka iva sarpeṇa grasyate mṛtyunā jagat | bāṃdhavaiḥ sa parityaktaḥ priyaiśca parivāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च मुखेन परिशुष्यता । खट्वायां परिवृत्तो हि मुह्यते च मुहुर्मुहुः
niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca mukhena pariśuṣyatā | khaṭvāyāṃ parivṛtto hi muhyate ca muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमूढः क्षिपतेत्यर्थं हस्तपादावितस्ततः । खट्वातो वांछते भूमिं भूमेः खट्वां पुनर्महीम्
saṃmūḍhaḥ kṣipatetyarthaṃ hastapādāvitastataḥ | khaṭvāto vāṃchate bhūmiṃ bhūmeḥ khaṭvāṃ punarmahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवशस्त्यक्तलज्जश्च मूत्रविष्ठानुलेपितः । याचमानश्च सलिलं शुष्ककंठोष्ठतालुकः
vivaśastyaktalajjaśca mūtraviṣṭhānulepitaḥ | yācamānaśca salilaṃ śuṣkakaṃṭhoṣṭhatālukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिंतयानः स्ववित्तानि कस्यैतानि मृते मयि । यमदूतैर्नीयमानः कालपाशेन कर्षितः
ciṃtayānaḥ svavittāni kasyaitāni mṛte mayi | yamadūtairnīyamānaḥ kālapāśena karṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म्रियते पश्यतामेवं गलो घुरुघुरायते । जीवस्तृणजलौकेव देहाद्देहं विशेत्क्रमात्
mriyate paśyatāmevaṃ galo ghurughurāyate | jīvastṛṇajalaukeva dehāddehaṃ viśetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्नोत्युत्तरमंगं च देहं त्यजति पूर्वकम् । मरणात्प्रार्थनाद्दुःखमधिकं हि विवेकिनाम्
prāpnotyuttaramaṃgaṃ ca dehaṃ tyajati pūrvakam | maraṇātprārthanādduḥkhamadhikaṃ hi vivekinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणिकं मरणे दुःखमनंतं प्रार्थनाकृतम् । जगतां पतिरर्थित्वाद्विष्णुर्वामनतां गतः
kṣaṇikaṃ maraṇe duḥkhamanaṃtaṃ prārthanākṛtam | jagatāṃ patirarthitvādviṣṇurvāmanatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिकः कोपरस्तस्माद्यो न यास्यति लाघवम् । ज्ञातं मयेदमधुना मृत्योर्भवति यद्गुरुः
adhikaḥ koparastasmādyo na yāsyati lāghavam | jñātaṃ mayedamadhunā mṛtyorbhavati yadguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न परं प्रार्थयेद्भूयस्तृष्णालाघवकारणम् । आदौ दुःखं तथा मध्ये दुःखमंते च दारुणम्
na paraṃ prārthayedbhūyastṛṣṇālāghavakāraṇam | ādau duḥkhaṃ tathā madhye duḥkhamaṃte ca dāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निसर्गात्सर्वभूतानामिति दुःख परंपरा । वर्तमानान्यतीतानि दुःखान्येतानि यानि तु
nisargātsarvabhūtānāmiti duḥkha paraṃparā | vartamānānyatītāni duḥkhānyetāni yāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न नरः शोचयेज्जन्म न विरज्यति तेन वै । अत्याहारान्महद्दुःखमल्पाहारात्तदंतरम्
na naraḥ śocayejjanma na virajyati tena vai | atyāhārānmahadduḥkhamalpāhārāttadaṃtaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रुटते भोजने कंठो भोजने च कुतः सुखम् । क्षुधा हि सर्वरोगाणां व्याधिः श्रेष्ठतमः स्मृतः
truṭate bhojane kaṃṭho bhojane ca kutaḥ sukham | kṣudhā hi sarvarogāṇāṃ vyādhiḥ śreṣṭhatamaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सच्छांतौषधलेपेन क्षणमात्रं प्रशाम्यति । क्षुद्व्याधि वेदना तीव्रा निःशेषबलकृंतनी
sacchāṃtauṣadhalepena kṣaṇamātraṃ praśāmyati | kṣudvyādhi vedanā tīvrā niḥśeṣabalakṛṃtanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयाभिभूतो म्रियते यथान्यैर्व्याधिभिर्नरः । तद्रसेपि हि किं सौख्यं जिह्वाग्रपरिवर्तिनि
tayābhibhūto mriyate yathānyairvyādhibhirnaraḥ | tadrasepi hi kiṃ saukhyaṃ jihvāgraparivartini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणादर्धकालेन कंठं प्राप्य निवर्तते । इति क्षुद्व्याधितप्तानामन्नमोषधवत्स्मृतम्
tatkṣaṇādardhakālena kaṃṭhaṃ prāpya nivartate | iti kṣudvyādhitaptānāmannamoṣadhavatsmṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्सुखाय मंतव्यं परमार्थेन पंडितैः । मृतोपमश्च यः शेते सर्वकार्यविवर्जितः
na tatsukhāya maṃtavyaṃ paramārthena paṃḍitaiḥ | mṛtopamaśca yaḥ śete sarvakāryavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि च कुतः सौख्यं तमसा चोदितात्मनः । प्रबोधेपि कुतः सौख्यं कार्येषूपहतात्मनः
tatrāpi ca kutaḥ saukhyaṃ tamasā coditātmanaḥ | prabodhepi kutaḥ saukhyaṃ kāryeṣūpahatātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृषिवाणिज्यसेवाद्य गोरक्षादि परश्रमैः । प्रातर्मूत्रपुरीषाभ्यां मध्याह्ने क्षुत्पिपासया
kṛṣivāṇijyasevādya gorakṣādi paraśramaiḥ | prātarmūtrapurīṣābhyāṃ madhyāhne kṣutpipāsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृप्ताः काम्येन बाध्यंते निद्रया निशि जंतवः । अर्थस्योपार्जने दुःखं दुःखमर्जितरक्षणे
tṛptāḥ kāmyena bādhyaṃte nidrayā niśi jaṃtavaḥ | arthasyopārjane duḥkhaṃ duḥkhamarjitarakṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाशे दुःखं व्यये दुःखमर्थस्यैव कुतः सुखम् । चौरेभ्यः सलिलेभ्योग्नेः स्वजनात्पार्थिवादपि
nāśe duḥkhaṃ vyaye duḥkhamarthasyaiva kutaḥ sukham | caurebhyaḥ salilebhyogneḥ svajanātpārthivādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयमर्थवतां नित्यं मृत्योर्देहभृतामिव । खे यथा पक्षिभिर्मांसं भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि
bhayamarthavatāṃ nityaṃ mṛtyordehabhṛtāmiva | khe yathā pakṣibhirmāṃsaṃ bhakṣyate śvāpadairbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जले च भक्ष्यते मत्स्यैस्तथा सर्वत्र वित्तवान् । विमोहयंति संपत्सु वारयंति विपत्सु च
jale ca bhakṣyate matsyaistathā sarvatra vittavān | vimohayaṃti saṃpatsu vārayaṃti vipatsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खेदयंत्यर्जने काले कदार्थाः स्युः सुखावहाः । प्रागर्थपतिरुद्विग्नः पश्चात्सर्वार्थनिःस्पृहः
khedayaṃtyarjane kāle kadārthāḥ syuḥ sukhāvahāḥ | prāgarthapatirudvignaḥ paścātsarvārthaniḥspṛhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोरर्थपतिर्दुःखी सुखी मन्येर्विरक्तधीः । वसंतग्रीष्मतापेन दारुणं वर्षपर्वसु
tayorarthapatirduḥkhī sukhī manyerviraktadhīḥ | vasaṃtagrīṣmatāpena dāruṇaṃ varṣaparvasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातातपेन वृष्ट्या च कालेप्येवं कुतः सुखम् । विवाहविस्तरे दुःखं तद्गर्भोद्वहने पुनः
vātātapena vṛṣṭyā ca kālepyevaṃ kutaḥ sukham | vivāhavistare duḥkhaṃ tadgarbhodvahane punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतिवैषम्यदुःखैश्च दुखं विष्ठादिकर्मभिः । दन्ताक्षिरोगे पुत्रस्य हा कष्टं किं करोम्यहम्
sūtivaiṣamyaduḥkhaiśca dukhaṃ viṣṭhādikarmabhiḥ | dantākṣiroge putrasya hā kaṣṭaṃ kiṃ karomyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गावो नष्टाः कृषिर्भग्ना भार्या च प्रपलायिता । अमी प्राघूर्णिकाः प्राप्ता भयं मे शंसिनो गृहान्
gāvo naṣṭāḥ kṛṣirbhagnā bhāryā ca prapalāyitā | amī prāghūrṇikāḥ prāptā bhayaṃ me śaṃsino gṛhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालापत्या च मे भार्या कः करिष्यति रंधनम् । विवाहकाले कन्यायाः कीदृशश्च वरो भवेत्
bālāpatyā ca me bhāryā kaḥ kariṣyati raṃdhanam | vivāhakāle kanyāyāḥ kīdṛśaśca varo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्चिंताभिभूतानां कुतः सौख्यं कुटुंबिनाम्
etacciṃtābhibhūtānāṃ kutaḥ saukhyaṃ kuṭuṃbinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटुंबचिंताकुलितस्य पुंसः श्रुतं च शीलं च गुणाश्च सर्वे । अपक्वकुंभे निहिता इवापः प्रयांति देहेन समं विनाशनम्
kuṭuṃbaciṃtākulitasya puṃsaḥ śrutaṃ ca śīlaṃ ca guṇāśca sarve | apakvakuṃbhe nihitā ivāpaḥ prayāṃti dehena samaṃ vināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्येपि हि कुतः सौख्यं संधिविग्रहचिंतया । पुत्रादपि भयं यत्र तत्र सौख्यं हि कीदृशम्
rājyepi hi kutaḥ saukhyaṃ saṃdhivigrahaciṃtayā | putrādapi bhayaṃ yatra tatra saukhyaṃ hi kīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वजातीयाद्भयं प्रायः सर्वेषामेव देहिनाम् । एकद्रव्याभिलाषित्वाच्छुनामिव परस्परम्
svajātīyādbhayaṃ prāyaḥ sarveṣāmeva dehinām | ekadravyābhilāṣitvācchunāmiva parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न प्रविश्य वनं कश्चिन्नृपः ख्यातोस्ति भूतले । निखिलं यस्तिरस्कृत्य सुखं तिष्ठति निर्भयः
na praviśya vanaṃ kaścinnṛpaḥ khyātosti bhūtale | nikhilaṃ yastiraskṛtya sukhaṃ tiṣṭhati nirbhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युद्धे बाहुसहस्रं हि पातयामास भूतले । श्रीमतः कार्तवीर्यस्य ऋषिपुत्रः प्रतापवान्
yuddhe bāhusahasraṃ hi pātayāmāsa bhūtale | śrīmataḥ kārtavīryasya ṛṣiputraḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिपुत्रस्य रामस्य रामो दशरथात्मजः । जघान वीर्यमतुलमूर्ध्वगं सुमहात्मनः
ṛṣiputrasya rāmasya rāmo daśarathātmajaḥ | jaghāna vīryamatulamūrdhvagaṃ sumahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरासंधेन रामस्य तेजसा नाशितं यशः । जरासंधस्य भीमेन तस्यापि पवनात्मजः
jarāsaṃdhena rāmasya tejasā nāśitaṃ yaśaḥ | jarāsaṃdhasya bhīmena tasyāpi pavanātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनुमानपि सूर्येण विक्षिप्तः पतितः क्षितौ । निवातकवचान्सर्वदानवान्बलदर्पितान्
hanumānapi sūryeṇa vikṣiptaḥ patitaḥ kṣitau | nivātakavacānsarvadānavānbaladarpitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतवानर्जुनः श्रीमान्गोपालैः स विनिर्जितः । सूर्यः प्रतापयुक्तोऽपि मेघैः संछाद्यते क्वचित्
hatavānarjunaḥ śrīmāngopālaiḥ sa vinirjitaḥ | sūryaḥ pratāpayukto'pi meghaiḥ saṃchādyate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्यते वायुना मेघो वायोर्वीर्यं नगैर्जितम् । दह्यंते वह्निना शैलाः स वह्निः शाम्यते जलैः
kṣipyate vāyunā megho vāyorvīryaṃ nagairjitam | dahyaṃte vahninā śailāḥ sa vahniḥ śāmyate jalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्जलं शोष्यते सूर्यैस्ते सूर्याः सह वारिणा । त्रैलोक्येन समस्ताश्च नश्यंति ब्रह्मणो दिने
tajjalaṃ śoṣyate sūryaiste sūryāḥ saha vāriṇā | trailokyena samastāśca naśyaṃti brahmaṇo dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मापि त्रिदशैः सार्धमुपसंह्रियते पुनः । परार्धद्वयकालांते शिवेन परमात्मना
brahmāpi tridaśaiḥ sārdhamupasaṃhriyate punaḥ | parārdhadvayakālāṃte śivena paramātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं नैवास्ति संसारे यच्च सर्वोत्तमं बलम् । विहायैकं जगन्नाथं परमात्मानमव्ययम्
evaṃ naivāsti saṃsāre yacca sarvottamaṃ balam | vihāyaikaṃ jagannāthaṃ paramātmānamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा सातिशयं सर्वमतिमानं विवर्जयेत् । एवंभूते जगत्यस्मिन्कः सुरः पंडितोपि वा
jñātvā sātiśayaṃ sarvamatimānaṃ vivarjayet | evaṃbhūte jagatyasminkaḥ suraḥ paṃḍitopi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्यस्ति सर्ववित्कश्चिन्न वा मूर्खोपि सर्वतः । यावद्यस्तु विजानाति तावत्तत्र स पंडितः
na hyasti sarvavitkaścinna vā mūrkhopi sarvataḥ | yāvadyastu vijānāti tāvattatra sa paṃḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधाने तु सर्वत्र प्रभावः सदृशः स्मृतः । वित्तस्यातिशयत्वेन प्रभावः कस्यचित्क्वचित्
samādhāne tu sarvatra prabhāvaḥ sadṛśaḥ smṛtaḥ | vittasyātiśayatvena prabhāvaḥ kasyacitkvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानवैर्निर्जिता देवास्ते दैवैर्निजिताः पुनः । इत्यन्योन्यं श्रितो लोको भाग्यैर्जयपराजयैः
dānavairnirjitā devāste daivairnijitāḥ punaḥ | ityanyonyaṃ śrito loko bhāgyairjayaparājayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वस्त्रयुगं राज्ञां प्रस्थमात्रांबुभोजनम् । यानं शय्यासनं चैव शेषं दुःखाय केवलम्
evaṃ vastrayugaṃ rājñāṃ prasthamātrāṃbubhojanam | yānaṃ śayyāsanaṃ caiva śeṣaṃ duḥkhāya kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमे चापि भवने खट्वामात्र परिग्रहः । उदकुंभसहस्रेभ्यः क्लेशायास प्रविस्तरः
saptame cāpi bhavane khaṭvāmātra parigrahaḥ | udakuṃbhasahasrebhyaḥ kleśāyāsa pravistaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यूषे तूर्यनिर्घोषः समं पुरनिवासिभिः । राज्येभिमानमात्रं हि ममेदं वाद्यते गृहे
pratyūṣe tūryanirghoṣaḥ samaṃ puranivāsibhiḥ | rājyebhimānamātraṃ hi mamedaṃ vādyate gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमाभरणं भारः सर्वमालेपनं मलम् । सर्वं प्रलपितं गीतं नृत्यमुन्मत्तचेष्टितम्
sarvamābharaṇaṃ bhāraḥ sarvamālepanaṃ malam | sarvaṃ pralapitaṃ gītaṃ nṛtyamunmattaceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं राज्यसंभोगैः कुतः सौख्यं विचारतः । नृपाणां विग्रहे चिंता वान्योन्यविजिगीषया
ityevaṃ rājyasaṃbhogaiḥ kutaḥ saukhyaṃ vicārataḥ | nṛpāṇāṃ vigrahe ciṃtā vānyonyavijigīṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायेण श्रीमदालेपान्नहुषाद्या महानृपाः । स्वर्गं प्राप्ता निपतिताः कः श्रिया विंदते सुखम्
prāyeṇa śrīmadālepānnahuṣādyā mahānṛpāḥ | svargaṃ prāptā nipatitāḥ kaḥ śriyā viṃdate sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गेपि च कुतः सौख्यं दृष्ट्वा दीप्तां परश्रियम् । उपर्युपरि देवानामन्योन्यातिशयस्थिताम्
svargepi ca kutaḥ saukhyaṃ dṛṣṭvā dīptāṃ paraśriyam | uparyupari devānāmanyonyātiśayasthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरैः पुण्यफलं स्वर्गे मूलच्छेदेन भुज्यते । न चान्यत्क्रियते कर्म सोऽत्र दोषः सुदारुणः
naraiḥ puṇyaphalaṃ svarge mūlacchedena bhujyate | na cānyatkriyate karma so'tra doṣaḥ sudāruṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिन्नमूलतरुर्यद्वद्दिवसैः पतति क्षितौ । पुण्यस्य संक्षयात्तद्वन्निपतंति दिवौकसः
chinnamūlataruryadvaddivasaiḥ patati kṣitau | puṇyasya saṃkṣayāttadvannipataṃti divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखाभिलाषनिष्ठानां सुखभोगादि संप्लवैः । अकस्मात्पतितं दुःखं कष्टं स्वर्गेदिवौकसाम्
sukhābhilāṣaniṣṭhānāṃ sukhabhogādi saṃplavaiḥ | akasmātpatitaṃ duḥkhaṃ kaṣṭaṃ svargedivaukasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति स्वर्गेऽपि देवानां नास्ति सौख्यं विचारतः । क्षयश्च विषयासिद्धौ स्वर्गे भोगाय कर्मणाम्
iti svarge'pi devānāṃ nāsti saukhyaṃ vicārataḥ | kṣayaśca viṣayāsiddhau svarge bhogāya karmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दुःखं महत्कष्टं नरकाग्निषु देहिनाम् । घोरैश्च विविधैर्भावैर्वाङ्मनः काय संभवैः
tatra duḥkhaṃ mahatkaṣṭaṃ narakāgniṣu dehinām | ghoraiśca vividhairbhāvairvāṅmanaḥ kāya saṃbhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुठारच्छेदनं तीव्रं वल्कलानां च तक्षणम् । पर्णशाखाफलानां च पातश्चंडेन वायुना
kuṭhāracchedanaṃ tīvraṃ valkalānāṃ ca takṣaṇam | parṇaśākhāphalānāṃ ca pātaścaṃḍena vāyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्मूलनान्नदीभिश्च गजैरन्यैश्च देहिभिः । दावाग्निहिमशोषैश्च दुःखं स्थावरजातिषु
unmūlanānnadībhiśca gajairanyaiśca dehibhiḥ | dāvāgnihimaśoṣaiśca duḥkhaṃ sthāvarajātiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वद्भुजंगसर्पाणां क्रोधे दुःखं च दारुणम् । दुष्टानां घातनं लोके पाशेन च निबंधनम्
tadvadbhujaṃgasarpāṇāṃ krodhe duḥkhaṃ ca dāruṇam | duṣṭānāṃ ghātanaṃ loke pāśena ca nibaṃdhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्माज्जन्ममरणं कीटानां च मुहुर्मुहुः । सरीसृपनिकायानामेवं दुःखान्यनेकधा
akasmājjanmamaraṇaṃ kīṭānāṃ ca muhurmuhuḥ | sarīsṛpanikāyānāmevaṃ duḥkhānyanekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशूनामात्मशमनं दंडताडनमेव च । नासावेधेन संत्रासः प्रतोदेन सुताडनम्
paśūnāmātmaśamanaṃ daṃḍatāḍanameva ca | nāsāvedhena saṃtrāsaḥ pratodena sutāḍanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेत्रकाष्ठादिनिगडैरंकुशेनांगबंधनम् । भावेन मनसा क्लेशैर्भिक्षा युवादिपीडनम्
vetrakāṣṭhādinigaḍairaṃkuśenāṃgabaṃdhanam | bhāvena manasā kleśairbhikṣā yuvādipīḍanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मयूथवियोगैश्च बलान्नयनबंधने । पशूनां संति कायानामेवं दुःखान्यनेकशः
ātmayūthaviyogaiśca balānnayanabaṃdhane | paśūnāṃ saṃti kāyānāmevaṃ duḥkhānyanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाशीतातपाद्दुःखं सुकष्टं ग्रहपक्षिणाम् । क्लेशमानाति कायानामेवं दुःखान्यनेकधा
varṣāśītātapādduḥkhaṃ sukaṣṭaṃ grahapakṣiṇām | kleśamānāti kāyānāmevaṃ duḥkhānyanekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भवासे महद्दुःखं जन्मदुःखं तथा नृणाम् । सुबाल्यदुःखं चाज्ञानं कौमारे गुरुशासनम्
garbhavāse mahadduḥkhaṃ janmaduḥkhaṃ tathā nṛṇām | subālyaduḥkhaṃ cājñānaṃ kaumāre guruśāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौवने कामरागाभ्यां दुःखं चैवेर्ष्यया पुनः । कृषिवाणिज्यसेवाद्यैर्गोरक्षादिक कर्मभिः
yauvane kāmarāgābhyāṃ duḥkhaṃ caiverṣyayā punaḥ | kṛṣivāṇijyasevādyairgorakṣādika karmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धभावे च जरया व्याधिभिश्च प्रपीडनात् । मरणे च महद्दुःखं प्रार्थनायां ततोधिकम्
vṛddhabhāve ca jarayā vyādhibhiśca prapīḍanāt | maraṇe ca mahadduḥkhaṃ prārthanāyāṃ tatodhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजाग्निजलदाघातचौरशत्रु भयं महत् । अर्थस्यार्जनरक्षायां भयं नाशे व्यये पुनः
rājāgnijaladāghātacauraśatru bhayaṃ mahat | arthasyārjanarakṣāyāṃ bhayaṃ nāśe vyaye punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्पण्यं मत्सरो दम्भो धनाधिक्ये भयं महत् । अकार्ये संप्रवृत्तिश्च दुःखानि धनिनां सदा
kārpaṇyaṃ matsaro dambho dhanādhikye bhayaṃ mahat | akārye saṃpravṛttiśca duḥkhāni dhanināṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यवृत्तिः कुसीदं च दासत्वं परतंत्रता । इष्टानिष्टाभियोगश्च संयोगाश्च सहस्रशः
bhṛtyavṛttiḥ kusīdaṃ ca dāsatvaṃ parataṃtratā | iṣṭāniṣṭābhiyogaśca saṃyogāśca sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्भिक्षं दुर्भगत्वं च मूर्खत्वं च दरिद्रता । अधरोत्तरभागश्च नारकं राजविक्रमम्
durbhikṣaṃ durbhagatvaṃ ca mūrkhatvaṃ ca daridratā | adharottarabhāgaśca nārakaṃ rājavikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्याभिभवं दुःखमन्यांन्यतो भयं महत् । अन्योन्याच्च प्रकोपश्च राज्ञो दुःखं महीभृताम्
anyonyābhibhavaṃ duḥkhamanyāṃnyato bhayaṃ mahat | anyonyācca prakopaśca rājño duḥkhaṃ mahībhṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनित्यतात्र भावानां कृतकाम्यस्य देहिनः । अन्योन्य मर्मभेदाच्च अन्योन्य करपीडनात्
anityatātra bhāvānāṃ kṛtakāmyasya dehinaḥ | anyonya marmabhedācca anyonya karapīḍanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धाश्च पापभेदेन अन्योन्यस्य च भक्षणम् । इत्येवमादिभिर्दुःखैर्यस्माद्भीतं चराचरम्
lubdhāśca pāpabhedena anyonyasya ca bhakṣaṇam | ityevamādibhirduḥkhairyasmādbhītaṃ carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरयादि मनुष्यांतं तस्मात्सर्वं त्यजेद्बुधः । स्कंधात्स्कंधेन यन्भारं विश्रामं मन्यते यथा
nirayādi manuṣyāṃtaṃ tasmātsarvaṃ tyajedbudhaḥ | skaṃdhātskaṃdhena yanbhāraṃ viśrāmaṃ manyate yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत्सर्वमिदं लोके दुःखं दुःखेन शाम्यति । अन्योन्यातिशयोपेताः सर्वदा भोगसंप्लवाः
tadvatsarvamidaṃ loke duḥkhaṃ duḥkhena śāmyati | anyonyātiśayopetāḥ sarvadā bhogasaṃplavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मक्षयाच्च देवानां दिवि दुःखमवस्थितम् । नानायोनिसहस्रेषु संभवः पुण्यसंक्षयात्
dharmakṣayācca devānāṃ divi duḥkhamavasthitam | nānāyonisahasreṣu saṃbhavaḥ puṇyasaṃkṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगाश्च विविधाकारा देवलोकेऽपि संस्मृताः । यज्ञस्य हि शिरश्छिन्नमश्विभ्यां संधितं पुनः
rogāśca vividhākārā devaloke'pi saṃsmṛtāḥ | yajñasya hi śiraśchinnamaśvibhyāṃ saṃdhitaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दोषेण यज्ञस्य शिरोरोगः सदैव हि । मार्तंडभानोः कुष्ठं च वरुणस्य जलोदरम्
tena doṣeṇa yajñasya śirorogaḥ sadaiva hi | mārtaṃḍabhānoḥ kuṣṭhaṃ ca varuṇasya jalodaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूष्णोदशनवैकल्यं भुजस्तंभः शचीपतेः । सुमहान्क्षयरोगश्च सोमस्य परिकीर्तितः
pūṣṇodaśanavaikalyaṃ bhujastaṃbhaḥ śacīpateḥ | sumahānkṣayarogaśca somasya parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरश्च सुमहानासीद्दक्षस्यापि प्रजापतेः । कल्पेकल्पे च देवानां महतामपि संक्षयः
jvaraśca sumahānāsīddakṣasyāpi prajāpateḥ | kalpekalpe ca devānāṃ mahatāmapi saṃkṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परार्धद्वयकालांते ब्रह्मणश्चाप्यनित्यता । दक्षस्य दुहितां पौत्रीं ब्रह्मा कामितवान्पुनः
parārdhadvayakālāṃte brahmaṇaścāpyanityatā | dakṣasya duhitāṃ pautrīṃ brahmā kāmitavānpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधेन च जयां देवीं योगज्ञां शप्तवान्प्रभुः । कामक्रोधौ स्थितौ यत्र तत्र दोषास्तदात्मकाः
krodhena ca jayāṃ devīṃ yogajñāṃ śaptavānprabhuḥ | kāmakrodhau sthitau yatra tatra doṣāstadātmakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखानि च समस्तानि संस्थितानि न संशयः । विशीर्णजन्ममरणं सर्वाशित्वं हविर्भुजः
duḥkhāni ca samastāni saṃsthitāni na saṃśayaḥ | viśīrṇajanmamaraṇaṃ sarvāśitvaṃ havirbhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीवधः कामसक्तिश्च सारथ्यं पांडवे बले । रुद्रेण त्रिपुरं दग्धं दक्षयज्ञो विनाशितः
strīvadhaḥ kāmasaktiśca sārathyaṃ pāṃḍave bale | rudreṇa tripuraṃ dagdhaṃ dakṣayajño vināśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कंदस्य जन्म वै शुक्रात्क्रीडादीनां सहस्रशः । एवं त्रयोपि रागाद्यैर्दोषैर्देवाः समन्विताः
skaṃdasya janma vai śukrātkrīḍādīnāṃ sahasraśaḥ | evaṃ trayopi rāgādyairdoṣairdevāḥ samanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एभ्यः परः प्रभुः शांतः परिपूर्णः स मुक्तिदः । एवमेतज्जगत्सर्वमन्योन्यातिशये स्थितम्
ebhyaḥ paraḥ prabhuḥ śāṃtaḥ paripūrṇaḥ sa muktidaḥ | evametajjagatsarvamanyonyātiśaye sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखैराकुलितं ज्ञात्वा निर्वेदं परमं व्रजेत् । निर्वेदाच्च विरागः स्याद्विरागाज्ज्ञानसंभवः
duḥkhairākulitaṃ jñātvā nirvedaṃ paramaṃ vrajet | nirvedācca virāgaḥ syādvirāgājjñānasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानेन तत्परं ज्ञानं शिवं मुक्तिमवाप्नुयात् । समस्तदुःखनिर्मुक्त स्वस्थात्मा स सुखी तदा
jñānena tatparaṃ jñānaṃ śivaṃ muktimavāpnuyāt | samastaduḥkhanirmukta svasthātmā sa sukhī tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञः परिपूर्णश्च मुक्त इत्यभिधीयते । मातलिरुवाच- एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्
sarvajñaḥ paripūrṇaśca mukta ityabhidhīyate | mātaliruvāca- etatte sarvamākhyātaṃ yattvayā paripṛcchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माधर्मविवेको हि सर्वज्ञानसमुद्भवः । इंद्रलोके प्रगंतव्यं देवराजस्य शासनात्
dharmādharmaviveko hi sarvajñānasamudbhavaḥ | iṃdraloke pragaṃtavyaṃ devarājasya śāsanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.